13 Túnde kórgen sol ayanımda men aspan bultlarında kiyatırǵan adam ulına uqsaǵan birewdi kórdim. Ol Ázelden Bar Bolǵannıń aldına aparıldı. 14 Oǵan húkimdarlıq, ullılıq hám patshalıq berildi. Barlıq xalıqlar, milletler hám hár bir tildegi adamlar oǵan xızmet etti. Onıń biyligi tawısılmaytuǵın, máńgi húkimdarlıq, patshalıǵı hesh qashan qulamaytuǵın patshalıqdur.
1 Óz húkimdarlıǵınıń ekinshi jılında Nabuxodonosor bir tús kórdi. Túsi onı sonshelli tınıshsızlandırıp jibergenlikten, uyqısı qashtı. 2 Patsha túsiniń jorılıwın biliw ushın, qol astındaǵı barlıq palkerlerdi, porxanlardı, juldız izertlewshilerdi hám danıshpanlardı shaqırttı. Olar patshanıń aldına kelgende, 3 patsha olarǵa:
– Bir tús kórdim. Meni tınıshsızlandırǵan bul tústiń mánisin bilgim keledi, – dedi.
4 Danıshpanlar patshaǵa aramey tilinde bılay dedi:
– Mırzamız patshanıń ómiri uzaq bolsın! Túsińizdi aytıp beriń, bizler onı jorıp bereyik.
5 Patsha olarǵa bılay dedi:
– Meniń keskin qararım mınaday: eger sizler maǵan kórgen túsimdi hám onıń jorılıwın aytıp bermeseńiz, men sizlerdi jazalap, denelerińizdi bóleklep taslayman, al úylerińizdi bolsa wayran qılıp, bir úyindi tasqa aylandıraman. 6 Al eger de túsimdi aytıp, onı jorıp berseńiz, onda sizlerge bahalı sawǵalar berip, húrmet-izzet kórsetemen. Bunıń ushın, meniń túsimdi aytıp, onı jorıp beriń.
7 Olar patshaǵa jáne:
– Taqsır, aldı menen kórgen túsińizdi aytıp beriń, bizler onı jorıymız, – dedi.
8 Patsha olarǵa bılay dedi:
– Sizler meniń qararımnıń qatań ekenin kórip, waqıttan utıwdı qálep atırǵanıńızdı bilip turıppan. 9 Eger túsimdi aytıp bermeseńiz, sizlerdi tek ǵana bir jaza kútip turıptı. Sizler meni aldastırıp, jaǵday ózgergenshe waqıttı sozıwdı kelisip alǵansız. Qáne, tústi maǵan aytıp beriń, sonda onı jorıy alatuǵınıńızdı da bilemen.
10 Danıshpanlar patshaǵa:
– Jer júzinde siziń bul talabıńızǵa juwap bere alatuǵın birde bir jan joq. Ullı hám qúdiretli bolǵan patshalardıń hesh biri de palkerden, porxannan hám danıshpannan bunday nárseni talap qılmaǵan. 11 Taqsır, siz bizlerge qıyın bolǵan talaptı qoyıp atırsız. Adamlar arasında jasamaytuǵın qudaylardan basqa bunı patshaǵa aytıp beretuǵın hesh kim joq, – dep juwap berdi.
12 Bul sózlerge ǵázeplengen patsha Babilondaǵı barlıq danıshpanlardı óltiriwdi buyırdı. 13 Solay etip, hámmesiniń óltiriliwi ushın buyrıq shıqtı. Daniel hám onıń dosların da ólim jazası kútip turǵan edi.
14 Patsha saqshılarınıń baslıǵı Aryox Babilondaǵı barlıq danıshpanlardı óltiriw ushın jolǵa shıqqanda, Daniel onıń aldına bardı hám aqıl-parasat penen oǵan xabarlasıp:
15 – Ne ushın patsha bunday qatań buyrıq shıǵardı? – dep soradı.
Aryox bolǵan waqıyanı Danielge aytıp berdi. 16 Sonda Daniel patshanıń aldına kirip, tústiń jorılıwın tabıw ushın máwlet soradı. 17 Keyin Daniel úyine qaytıp, bolıp ótkenlerdi dosları Xananiya, Mishael hám Azariyaǵa aytıp berdi hám olarǵa:
18 – Babilon danıshpanları menen birge ólmewimiz ushın, aspandaǵı Qudayǵa jalbarınıń. Ol bizlerge rehim kórsetip, sol sırdı ashıp beriwin sorań, – dedi.
19 Sol túni Danielge bul sır ayan arqalı ashıldı hám Daniel aspandaǵı Qudayǵa alǵıs-maqtawlar aytıp:
20 «Qudayımız dana hám qúdiretlidur,
Onıń atı máńgige jarılqansın!
21 Ol zamandı hám dáwirdi ózgerter,
Patshalardı taxttan túsirip, taxtqa otırǵızar.
Danıshpanlarǵa danalıq,
Aqıllılarǵa bilim berer.
22 Ol tereń hám sırlı zatlardı ashadı,
Qarańǵılıqta jasırınǵan nárselerdi biledi,
Onıń dógeregi jarıqlıq penen qorshalǵan.
23 Ata-babalarımnıń Qudayı,
Saǵan alǵıs aytıp, Seni maqtayman,
Sen maǵan danalıq hám kúsh berdiń,
Soraǵanımızdı maǵan ashıp bergen Senseń,
Patsha soraǵan nárseni bizlerge kórsetken Sen bolasań», – dedi.
24 Daniel Babilon danıshpanların óltiriw ushın patsha tárepinen tayınlanǵan Aryoxtıń aldına barıp:
– Babilon danıshpanların óltirmeń. Meni patshanıń aldına alıp barıń, men ol kórgen tústi jorıp beremen, – dedi.
25 Aryox dárhal Danieldi patshanıń aldına alıp barıp:
– Taqsır, Yahuda tutqınlarınıń arasınan túsińizdi jorıytuǵın bir adamdı tawıp keldim, – dedi.
26 Patsha Belteshassar dep atalǵan Danielge:
– Sen maǵan kórgen túsimdi hám onıń jorılıwın aytıp bere alasań ba? – dep soradı.
27 Daniel patshaǵa bılay dep juwap berdi:
– Taqsır, bul sırdı danıshpan da, porxan da, palker de, boljawshı da sizge ashıp bere almaydı. 28 Biraq aspandaǵı Quday usı sıyaqlı sırlardı ashıp bere aladı. Mırzamız Nabuxodonosor, Ol sizge keleshekte ne bolatuǵının ayan qılmaqshı. Siz kórgen tús hám ayan mınaday edi:
29 Taqsır, siz jatıp, keleshek haqqında oyladıńız. Sonda sırlardı ashıp beriwshi Quday sizge keleshekte ne júz beretuǵının bildirdi. 30 Maǵan bul sır danalıǵım basqalardikinen zıyat bolǵanı ushın ashılmadı, al patshamnıń kórgen túsiniń jorılıwın biliwi ushın hám júreginde bolǵan oy-pikiriniń mánisin túsiniwi ushın ashıldı.
31 Taqsır, siz túsińizde náhán bir músin kórdińiz. Aldıńızda turǵan sol músin oǵada úlken hám júdá jarqıraǵan edi. Jáne de, onıń kórinisi qorqınıshlı edi. 32 Músinniń bası sap altınnan, kókirek hám qolları gúmisten, beli hám sanları qoladan, 33 baltırları temirden, ayaqlarınıń bir bólegi temirden, bir bólegi ılaydan edi. 34 Siz qarap turǵanıńızda, adamzattıń qolı tiymesten bir tas qoparılıp, músinniń temir hám ılaydan bolǵan bólegine urıldı da, onı maydalap tasladı. 35 Temir, ılay, qola, gúmis hám altın maydalanıp, jazǵı qırmandaǵı qawıqtay bolıp qaldı. Samal olardı ushırıp jiberip, hesh nárse qalmadı. Músinge urılǵan tas bolsa, úlken taw bolıp, pútkil jer júzin toltırıp jiberdi.
36 Bul siziń kórgen túsińiz edi. Endi bolsa, túsińizdiń jorılıwın aytıp bereyin. 37 Patsha, siz patshalar patshasısız. Aspandaǵı Quday sizge patshalıq, saltanat, kúsh-qúdiret hám ullılıq bergen. 38 Ol jerde jasap atırǵan barlıq adamzattı, hátteki, daladaǵı jabayı haywanlardı hám aspandaǵı quslardı siziń qolıńızǵa tapsırıp, olardıń ústinen húkimdar etip qoydı. Altın bas – bul sizsiz. 39 Al sizden keyin basqa bir patshalıq ayaqqa turadı. Ol patshalıq sizden hálsizlew boladı. Onnan keyin pútkil dúnyanı iyeleytuǵın qoladan bolǵan úshinshi patshalıq húkimdarlıq qıladı. 40 Bunnan soń keletuǵın tórtinshi patshalıq temirdey qattı boladı. Temir hámme nárseni sındırıp joq qılǵanınday, sol patshalıq ta ózinen aldın bolǵan patshalıqtı buzıp, joq qıladı. 41 Siz músinniń baltırdan tómeni menen ayaq barmaqlarınıń bir bóleginiń ılaydan, bir bóleginiń temirden ekenin kórdińiz, bul bólingen patshalıq boladı. Ílay temir menen qarılǵanı ushın, demek bul patshalıqtıń kúshli hám hálsiz tárepleri boladı. 42 Ayaqtıń barmaqlarınıń bir bólegi temirden hám bir bólegi ılaydan bolǵanı sıyaqlı, patshalıqtıń da bir bólegi kúshli, bir bólegi hálsiz boladı. 43 Temir menen ılaydıń qarılıwı – bul xalıqlardıń bir-birine quda-tamır bolıp aralasıp, bekkem bolǵısı keletuǵının bildiredi. Biraq temir ılay menen birikpegeni sıyaqlı, olar da bir-biri menen birlese almaydı. 44 Sol patshalardıń dáwirinde aspannıń Qudayı máńgi hám hesh bir xalıqtan jeńilmeytuǵın bir patshalıq ornatadı. Bul patshalıq basqa barlıq patshalıqlardı joq qılıp, ózi máńgi turadı. 45 Tawdan adamzattıń qolı tiymey-aq tastıń ózi túsip, temir, qola, ılay, gúmis hám altındı maydalap taslaǵanın kórdińiz. Ullı Quday keleshekte bolatuǵınlardı sizge bildirgen. Siziń kórgen túsińiz haqıyqat, jorılıwı da durıs.
46 Sonda patsha Nabuxodonosor Danieldi húrmet etip, onıń aldında et beti menen jerge jıǵıldı. Keyin óz adamlarına Daniel ushın sıylar ákeliwdi hám xosh iyisli zatlardı beriwdi buyırdı. 47 Patsha Danielge bılay dedi:
– Shınında da, seniń Qudayıń sırlardı ashıp beretuǵın qudaylardıń Qudayı, patshalardıń Iyesi eken. Óytkeni meniń sırlarımdı tek ǵana sen ashıp bere aldıń!
48 Bunnan soń, patsha Danieldi joqarı mártebege kóterip, kóp bahalı sawǵalar menen sıylıqladı hám onı Babilon wálayatınıń húkimdarı hám Babilondaǵı pútkil danıshpanlar ústinen basshı etip tayınladı. 49 Danieldiń ótinishi menen, patsha Babilon wálayatın basqarıwdı Shadrax, Meshax hám Abed-Negoǵa tapsırdı. Danieldiń ózi patshanıń sarayında xızmet etip qaldı.
1 Babiloniya patshası Belshassardıń patshalıǵınıń birinshi jılında Daniel tóseginde jatıp, túsinde ayanlar kórdi. Sonda ol túsin jazıp, 2 bılay dep bayan qıldı:
Túnde kórgen ayanımda aspannıń tórt tárepinen esken kúshli samal ullı teńizdi tolqınlandırıp atırǵan eken. 3 Sol teńizden bir-birine uqsamaytuǵın úlken tórt jırtqısh maqluq shıqtı. 4 Birinshisi arıslanǵa uqsaytuǵın edi. Onda búrkittiń qanatları bar edi. Qanday da bir kúshtiń onıń qanatların julıp taslaǵanın hám jerden kóterip, adamǵa uqsatıp eki ayaqqa turǵızıp qoyǵanın kórdim. Sol maqluqqa adamnıń júregi berildi.
5 Ekinshi maqluq artqı ayaqları menen turǵan ayıwǵa uqsaytuǵın edi. Ol awzına úsh qabırǵa súyekti tislep alǵan edi. Oǵan: «Qáne, toyǵanıńsha gósh je», – dep aytıldı.
6 Sońınan qaplanǵa uqsaǵan basqa bir maqluqtı kórdim. Onıń arqasında qustıń tórt qanatı bar edi hám ol tórt baslı edi. Oǵan húkimdarlıq etiw huqıqı berilgen edi.
7 Sonnan keyin, túr-túsi qorqınıshlı, aybatlı hám júdá kúshli tórtinshi maqluqtı kórdim. Ol temir tisleri menen barlıǵın shaynap, maydalap tasladı. Al qaldıqların bolsa, ayaqları menen basıp ezdi. Ol aldınǵı maqluqlarǵa uqsamaytuǵın edi, onıń on múyizi bar edi. 8 Men usı maqluqtıń múyizlerin tamasha qılıp turǵanımda, olardıń arasınan ósip shıǵıp atırǵan jáne bir kishkene múyiz kórdim. Oǵan orın bosatıw ushın, aldınǵı on múyizden úshewi túbi menen qoparılıp tústi. Jańa ósip shıqqan múyizde adamnıń kózine uqsaǵan kózleri hám menmenlik penen sóyleytuǵın awzı bar edi.
9 Men taxtlardıń orın-orınlarına qoyılıp, Ázelden Bar Bolǵannıń óz ornına otırǵanın kórdim. Onıń kiyimi appaq qarday, shashları bolsa tap-taza mamıqtay edi. Onıń taxtı janıp turǵan jalın, taxttıń dóńgelekleri lawlap turǵan ot sıyaqlı edi. 10 Onıń aldınan otlı bir dárya aǵıp shıqtı. Mıń-mıńlaǵanlar Oǵan xızmet etip, on mıń – on mıńlaǵanı Onıń aldında turdı. Húkim baslandı, kitaplar ashıldı.
11 Menmenlik penen sóylep atırǵan sol kishkene múyizge qarap turǵanımda, sol tórtinshi maqluq kóz aldımda óltirildi hám onıń óligi otqa taslanıp, joq qılındı. 12 Basqa maqluqlardan bolsa húkimdarlıq tartıp alındı, biraq belgili bir waqıtqa deyin jasawına ruxsat berildi.
13 Túnde kórgen sol ayanımda men aspan bultlarında kiyatırǵan adam ulına uqsaǵan birewdi kórdim. Ol Ázelden Bar Bolǵannıń aldına aparıldı. 14 Oǵan húkimdarlıq, ullılıq hám patshalıq berildi. Barlıq xalıqlar, milletler hám hár bir tildegi adamlar oǵan xızmet etti. Onıń biyligi tawısılmaytuǵın, máńgi húkimdarlıq, patshalıǵı hesh qashan qulamaytuǵın patshalıqdur.
15 Daniel, yaǵnıy men ishimnen ruwxıy qattı tınıshsızlandım hám kórgen ayanım meni qáweterge saldı. 16 Men sol jerde turǵanlardıń birine jaqınlap, bulardıń hámmesiniń haqıyqıy mánisin aytıp beriwin soradım. Ol maǵan ayannıń mánisin ashıp, bılay dep túsindirip berdi:
17 – Bul tórt úlken maqluq – jer júzinde payda bolatuǵın tórt patsha. 18 Biraq Quday Taalanıń muxaddesleri patshalıqtı qolǵa alıp, olar sheksiz, máńgi húkimdarlıq qıladı.
19 Sonda tórtinshi maqluq tuwralı shın mánisin biliwdi qálegen edim, óytkeni ol basqa maqluqlardan ayrıqsha hám qattı qorqınıshlı edi. Temir tisleri hám qola tırnaqları bar bul maqluq barlıǵın shaynap maydalap, qalǵanların bolsa basıp ezetuǵın edi. 20 Onıń basındaǵı on múyizdiń hám jańa ósip shıqqan múyizdiń mánisin biliwdi qáledim. Sol múyiz ósip shıǵıp atırǵanda, ornındaǵı úsh múyizdi túsirip jibergen edi. Kózleri hám menmenlik penen sóyleytuǵın awzı bar bul múyiz basqa múyizlerge qaraǵanda kóbirek kúshke iye bolıp kórinetuǵın edi.
21 Men tamasha qılıp turǵanımda, sol múyiz muxaddes adamlar menen sawash júrgizip, olardı jeńip atırǵan edi. 22 Sonda Ázelden Bar Bolǵan kelip, Óziniń muxaddesleri ushın ádil húkim shıǵardı. Qudaydıń muxaddesleriniń patshalıqtı qolǵa alatuǵın waqtı kelgen edi.
23 Sáwbetlesim dawam etip bılay dep túsindirip berdi:
– Tórtinshi maqluq – bul jer júzinde húkimdarlıq qılatuǵın tórtinshi patshalıqtıń tımsalı. Bul patshalıq basqa patshalıqlardan ayrıqsha boladı. Ol pútkil dúnyanı shaynap, ezip maydalap taslaydı. 24 Maqluqtıń on múyizi – patshalıqtı basqaratuǵın on patsha. Keyinirek jańadan bir patsha payda boladı. Bul patsha aldınǵı on patshadan ayrıqsha boladı hám olardıń arasınan úsh patshanı taxttan túsirip taslaydı. 25 Ol Quday Taalaǵa qarsı sózlerdi aytıp, Onıń muxaddeslerin ezedi. Muxaddes bayramlar hám nızamlardı ózgertiwge háreket etedi. Qudaydıń muxaddesleri bir múddet, eki múddet hám yarım múddet dawamında sol patshanıń zulımlıǵı astında boladı. 26 Usı múddetler tamamlanǵanda, aspanda húkim jıynalısı baslanadı. Zalım patsha taxttan túsirilip, pútkilley joq qılınadı. 27 Quday Taalanıń muxaddeslerine bolsa patshalıq, húkimdarlıq hám aspan astındaǵı barlıq patshalıqlardıń ullılıǵı beriledi. Olardıń patshalıǵı máńgi patshalıq boladı. Barlıq húkimdarlıq olarǵa boysınıp, xızmet etedi.
28 Kórgen, esitkenlerim usılardan ibarat edi. Men, Daniel bul túsimnen sonday qattı qáweterlenip, júzim solǵın tartıp ketken edi. Degen menen, bulardıń hámmesin ishimde saqladım.
Daniel 7:13–14 · Daniel 2 · Daniel 7 · QrqMK22
Daniyeldıń 7-bóliminde, Daniyel jerdi hám ásirese óz xalqı Izrail ústinen húkimranlıq etetuǵın tórt iri imperiyanıń kórinisin kórdi. 2-bólimde bul imperiyalar túrli metallar retinde kórsetilse, Daniyeldiń bul kórinisinde olar haywanlar retinde kórinedi. Bul olardıń Xudaydıń kózqarasınan xarakterin bildiredi. Bul imperiyalar tiykarınan óz erkleri menen, aspandaǵı haqıyqıy Xudaydı tán almay jasay berdi.
Biraq, biz kóriniste Adam Balası bolǵan Biriniń kirgizilgenin de tabamız. Daniyel 2-bólimde, Másih adamlar imperiyalarınıń bárshesin maydalaytuǵın hám jerdi toltıratuǵın úlken tawǵa aylanatuǵın Tas retinde súwretlengen.
Bul jerde Daniyel 7-bólimde biz Adam Balasınıń aspan bulıtlarında Áyyemgi Kúnler aldına kelgenin kóremiz. Biz Adam Balasına sheksiz húkimranlıq berilgenin kóremiz. Barlıq xalıqlar, milletler hám tiller Oǵan xızmet etiwi kerek.
Basında, Rabbımız Xuday Adamǵa jer ústinen húkimranlıq berdi. Biraq biz bilemiz, Adam hám Hawwa gúnáǵa batqanda bul húkimranlıqtı joǵalttı (Jaratılıs 3). Nuh, Sulayman hám Navuxodonosor sıyaqlı basqa adamlar húkimranlıq hám basqarıw orınlarına qoyıldı, biraq hár biri sátsizlikke ushıradı. Hátte búgingi kúnde de, hár bir húkimdar qandayda bir jol menen sátsizlik hám gúná menen belgilengen.
Aqırında, bul Adam Balasında, Rabbımız Isa Másihte, Ákemiz Óz júregine sáykes Adamdı taptı, Oǵan barlıq húkimranlıq hám biylikti tapsıra aladı. Biz búgin de Onıń biyligine boysınayıq!
