Ómir Nani Eski hám Jańa Testamentlerde
«Men tirilik nanıman, aspannan túsken. Eger kimde-kim bul nannan jese, máńgilik jasaydı; hám men beretuǵın nan meniń etim, men onı dúnya ómiri ushın beremen.» — Yuhanna 6:51 NKJV
Kirisiw
Quday Óz xalqına qamqorlıq etedi. Injil Jaratılıs 1-den Ashıw 22-ge shekem Óz súyiklileri ushın azıq-awqat támiyinlewi haqqında sóyleydi. Quday Adamdı jaratıp, onıń hayalı Hawanı qáliplestirgennen keyin, olardı bereketlep, olar ushın túrli-túrli azıq-awqat penen támiyinledi (Jaratılıs 1:29). Bul molshılıqta tek bir ǵana istisna bar edi: olar jaqsılıq hám jamanlıq bilimi tereginen jemeytuǵın edi (2:17). Biraq, jılan Hawanı Qudaydıń anıq buyrıǵına qarsı onnan jewge boladı dep aldadı. Ol onıń jemisin alıp jep, sońınan kúyewine de berdi. Bul qozǵalań Qudaydıń húkiminiń olarǵa kelip, adamzat ushın hám hátte pútkil álem ushın qayǵılı aqıbetlerge alıp keldi. Tikanlar hám tikenekler óser edi, hám endi Adam menen Hawa tek ǵana dala ósimliklerin azıq-awqat ushın paydalanar edi (3:18). Bir neshe jıl ótkennen keyin, olardıń úlken ulı Qabıl óz inisi Abeldi óltirdi (4-bólim), hám tez arada zorlıq hám buzılıw Qudaydıń ájayıp jaratılısın buzıp tasladı (6-bólim). Uzın waqıt sabır menen kútkennen keyin (2 Petrus 3-ke qarań) Quday pútkil jer júzine qorqınıshlı húkim (Suw tasqını) jiberdi. Tek ǵana Nuh hám onıń hayalı úsh ulı hám olardıń hayalları menen birge aman qaldı (Jaratılıs 7-8). Bir jıldan artıq waqıt dawamında Quday olardı qorǵap, keme ishinde olardı saqlaw ushın kerekli azıq-awqat hám resurslar menen támiyinledi.
Azıq-awqat sebetine et qosıldı
Suw tasqınnan keyin Nuh hám onıń shańaraǵı jańa, tazalanǵan dúnyaǵa alıp kelindi. Quday olar ushın, Adam menen Hawa ushın támiyinlegenindey, azıq-awqat berdi, hám hátte olardıń dietasına et qostı. Bunıń bir bólegi Qudayǵa qurban etilgen haywanlardan edi, biraq Qudaydıń Jaratıwshı-Qutqarıwshı sıpatındaǵı huqıqların moyınlaw ushın qan adam balası ushın tutınıwǵa ruqsat etilmegenin atap ótiw kerek. Suw tasqınnan keyin Ol olarǵa Óz qorǵawın hám bereketin wáde etti (8:22; 9:1-17). Sonıń menen birge, bul shańaraqlar, yamasa kem degende olardıń jaqın áwladları, butparastlıqqa túsip, haqıyqıy Qudaydı túrli jalǵanlar menen almastırdı. Olar ózleriniń kóp túrli butlarına haywan qurbanlıqların alıp keldi hám tez arada adam qurbanlıqların da usındı (Rimliklerge 1:18-32-ge qarań). Quday Abramdı bul ortalıqtan shaqırdı. Azıq-awqat máseleleri taǵı da áhmiyetli másele boldı, sebebi Quday Ibrahimǵa hám onıń áwladlarına kerekli nárselerdi berdi. Sonnan keyin, pútkil belgili dúnyanı úlken ashlıq basqanda, Yaqub Qudaydıń kórsetpesi menen Mısırǵa kóship ótti. Yusufdıń danalıǵı hám sheberligi arqalı, Quday Mısır ushın azıq-awqat támiyinledi – Óz xalqın (sonday-aq basqa kóp adamlarǵa) saqladı. Izraillikler kóp boldı, sonsha kóp boldı, keyingi Faraon olardıń sanın keskin azaytıwdı qáledi (Shıǵıw 1). Bul jańa dinastiyanıń patshaları, ásirese Musa Midiyannan qaytıp kelgeninde ushırasqan patsha, Qudayǵa boysınıwdan bas tarttı. Húkimler yamasa apatlardıń awır aqıbetlerine qaramastan, Mısır basshısı Rabbımızdıń Musanıń dawısı arqalı aytqan sózlerin tıńlawdan bas tarttı.
Qıyın jaǵdaylarda azıq-awqat
Onınshı apat kelgende, Mısırdaǵı barlıq tuńǵıshlar Qudaydıń tikkeley aralasıwı arqalı óltirildi. Izraillikler aman qaldı, sebebi olar Qudaydıń kórsetpelerine boysınıp, Pasxa qozısın úylerine alıp keldi; sońınan tórtinshi kúni óltirdi. Bul qozi tek ǵana húkimnen qorǵawdı emes, al pútkil shańaraq ushın azıq-awqat ta berdi (12-bólim). Biz onı «ómir nanı» dep atay alamız, sebebi qozi hár bir shańaraqtaǵı úlken uldı tirilikte saqlaw hám barlıǵına azıq-awqat beriw ushın óldi. Ol Mısırdan ketiwge tayarlanǵan xalıqtı saqladı. Sol mámleketten qutqarıwlarınıń ullı keremetinen keyin, Izraillikler túrli shóller arqalı sayaxat etti. Olar Rabbımızǵa tolıq súyeniwdi qayta-qayta úyreniwleri kerek edi. Izrail xalqı Mısırdaǵı et qazanların saǵınǵanınan shaǵım etkeninde, Quday olardıń gúńgirtlewlerin kóp bódene beriw arqalı toqtattı, sonsha kóp bódene lagerdi qaplap aldı (16:13). Bunnan da artıq, erte tańda shıq lager átirapınan kóterilip atırǵanda, xalıq Qudaydıń olarǵa pútkilley jańa nárse bergenin anıqladı: manna, yaǵnıy «Bul ne?» Óz miyriminde, shól sayaxatınıń barlıq jılları dawamında, Quday xalıqtı bul arnawlı azıq-awqat penen saqladı, hátte olar Ibrahim, Isxaq hám Yaqubqa wáde etken jerge kiriwden bas tartsa da. Shıǵıw 16-nı dıqqat penen oqıǵanda, biz bul ilahiy támiyinlew menen baylanıslı jeti keremetti tabamız. Biz bunı sizdiń keyingi izertlewińiz ushın qaldıramız.
Manna haqqında kóbirek
Manna arqalı Quday olardı tek ǵana azıqlandırmadı, al olardı qáliplestirdi, Wáde etilgen jerge tayarladı. Izraillikler boysınıw hám isenimge iye bolıwdı úyreniwleri kerek edi: ekewi de jerge kiriw ushın kerek edi. Manna tikkeley aspannan keldi, aspannan kelgen Adam sıyaqlı, Rabbımız Isa Máshih, ol hárdayım boysınıw menen belgilengen edi. Mannanıń geybir qásiyetleri atap ótilgen: ol kishkene, dóńgelek hám názik edi (16:14; basqa qásiyetleri keyinirek atap ótilgen). Bul Máshihtiń geybir qásiyetlerin súwretleydi, Ol Qudaydıń miyrimi menen, hesh qashan kórilmegen tazalıqta (shıq) keldi, hám Óz xalqı arasında tómen orın aldı. Rabbımız Isa da kishipeyillik penen hám hesh qanday dúzetiwge mútáj emesligi menen belgilengen edi. Bul manna menen de súwretlengen, Qudaydıń Óz xalqına búgingi kúni shól arqalı ótip atırǵanda beretuǵın azıq-awqat túrin atap ótedi. Máshih Qudaydıń mektebinde hár tańda oqıtıldı (Yesaya 50:4-7), dál manna xalıq ushın hár tańda jıynaw ushın bar edi. Quday bizdi sonday obyekt sabaqları yamasa úlgileri arqalı oqıtadı, hám Ol bizdi Máshihtiń uqsaslıǵına qaray qáliplestiredi, bizge boysınıwdı úyretedi. Bul bizdi Máshih dańq hám húrmet penen táj kiygizilgen aspan jerin (Evreylerge 2:9) lázzetleniwi ushın tayarlaw ushın kerek. Biraq, shóldegi xalıq Qudaydıń manna támiyinlewin qádirlemedi; olar hátte onı jek kórdi. Rabbımız Isa aspannan kelgen Manna – búgingi kúni bizdiń Azıq-awqatımız – bizdi azıqlandırıw hám Óz súwretine qaray qáliplestiriw ushın, biz Onnan úyrenip, Onıń shákirtleri bolıwımız ushın. Ókinishke oray, kónilashar hám túrli nárseler bizdiń ómirimizde Máshihtiń ornın iyeley aladı. Nazarettiń kishipeyil Adamı menen baylanıslı nárselerdi jek kóriw tendenciyası joq pa?
Yuhannanıń Injili hám Ómir Nani
Yuhannanıń jazbaları Rabbımız Isanı Qudaydıń Ulı, Áke menen teń (ásirese 5-bólimde) sıpatında kórsetiwge arnalǵan. Onıń Injiliniń 6-bólimi Onı Adam Ulı sıpatında tanıstıradı, Ol óz ómirin beriw ushın kelgen. Bunnan tısqarı, Yuhanna 6 Onıń ullılıǵın («Menmen») Ómir Nani sıpatında súwretleydi. Bul Onıń insan bolıwınan (6:32-35) Onıń aspanǵa kóteriliwine shekem (62-ayat) kórilgen hám Onıń jumısına, ólimine hám tiriliwine siltemelerdi óz ishine aladı. Bul bólimde Onıń tıńlawshıları tárepinen berilgen kóp sorawlar hám Onıń juwapları jazılǵan. Ol Musanıń dáwirinde Quday tárepinen berilgen mannanı Máshih penen salıstıradı, Ol Ómir Nani. Yuhanna 6 Musanıń hám Máshihtiń arasındaǵı parallelliklerdi kórsetse de, ol bir neshe ullı qarama-qarsılıqlardıda jazadı. «Men tirilik nanıman, aspannan túsken. Eger kimde-kim bul nannan jese, máńgilik jasaydı; hám men beretuǵın nan meniń etim, men onı dúnya ómiri ushın beremen» (51-ayat NKJV). Usılayınsha bizdiń bereketli Rabbımız bizge ómir beriw ushın kerekli tiykardı qoydı (51-53-ayatlar), biraq bul sol waqıttaǵı evrey basshıları hám tariyx boyınsha búgingi kúni de kóp basqalar tárepinen biykar etildi. Máshih bergen ómirdi saqlawshı da. Bul bizdiń qutqarıwımızdan Rapture-ge shekem dawam etetuǵın process (54-57-ayatlar). Feyildiń atawısh forması bul máselege anıq kórsetedi. Qáte túsiniklerdi boldırmaw ushın, Rabbımız grek tekstinde «jew» degen mánisti bildiretuǵın eki túrli feyildi qollanǵan: birinshisi Máshihti bir ret hám máńgilikke qabıl etiw adamnıń isenim arqalı qutqarıwı waqıtında, hám ekinshi feyil as sińiriwdi, yaǵnıy Onı úzliksiz azıqlanıwdı atap ótedi. Onı úzliksiz azıqlanıw shóldegi manna menen parallellik etedi, onı xalıq hár kúni jıynap jewi kerek edi, saqlanıw ushın. Biraq manna máńgilik ómir bere almas edi: tek ǵana Qudaydıń Ulı bunı isley alatuǵın edi hám isley aladı. Bul shóldegi manna menen úlken qarama-qarsılıqta tur. Bunnan tısqarı, Máshih «aspannan kelgen haqıyqıy nan» (32-ayat), túrler yamasa jalǵanlarǵa qarama-qarsı. (Bunnan basqa, Máshih «ómir suwı» hám sonday bolǵanı ushın Ol máńgilik qanaatlanıw beriwdi dawam etedi.) Hám Ol «Qudaydıń nanı» (33-ayat), Qudaydıń óziniń arnawlı qanaatlanıwı ushın. Bul ájayıp bólimde bunnan da kóp nárse bar!
Qısqasha juwmaq
Yuhannanıń jazbaları Máshihtiń jeke ullılıǵın atap ótiw ushın arnalǵan, biraq olar bul sahnadaǵı múminge Rabbımızdan resursların alıwǵa da járdem beredi. Máshihten úzliksiz azıqlanıw, sonlıqtan, jeńimpaz ushın sıylıq sıpatında da kórsetilgen (Ashıw 2:17), ol Onnan alıwdı úyrenip, Onı máńgilikke lázzetlene aladı. Bul hár bir jeke múminniń Máshihte óz isenimin qoyıwı kerek, qanday qarsılıq hám qıyınshılıqlar bolmasın. Bul máńgilikke de dawam etetuǵın turaqlı nátiyjelerge iye boladı. Ol qutqarıw ushın kerekli nárselerdi alıp keledi, Ol qutqarılǵan adamdı qıyınshılıq sahnasında saqlaydı, hám Ol oǵan házir hám máńgilikke haqıyqıy qanaatlanıw beredi.
Qudayǵa maqtap!
