Eki hayaldan sabaq alıw
2 Patshaqlar 4-tegi hayallar
2 Patshaqlar 4-te eki ayrıqsha hayaldıń gúrrińleri bar. Birinshisi payǵambardıń zayıbı edi; onnan biz ishanım hám boysınıw haqqında kóp nárse úyrenemiz. Ekinshi hayal Shunemlik edi. Onıń gúrrińi bizge miyman kútiw, ruwxıy sezim, joqarı mártebe, qanaatlanıw, ishanım, shıdamlılıq hám minnetdarshılıq haqqında sabaq beredi.
Payǵambardıń tul hayalınıń boysınıwı
«Payǵambar balalarınıń zayıplarınan bir hayal Elishaǵa nalish etip: ‘Qulıńız kúyewim óldi, hám Siz qulıńızdıń Rabbıdan qorqqanın bilesiz; endi nesiye bergen adam eki balamdı qul etip alıwǵa keldi’, – dedi» (2 Patshaqlar 4:1 NASB). Payǵambardıń tul hayalı awır jaǵdayǵa tústi. Rabbıdan qorqqan kúyewi kóp qarızlardan basqa hesh nárse qaldırmay ólgen edi. Kúyewi ólgennen keyin, ol nesiye bergen adamnıń tólem talapların qanaatlandırıwǵa qábiletsiz boldı. Nesiye bergen adam nızamnıń tolıq kóleminde háreket etiw menen qorqıttı, eki balasına qul retinde iyelik etiw huqıqın talap etti (Levitler 25:39-46; Matta 18:25).
Awır jaǵdayında, hayal durıs is etti – ol Elishaǵa payǵambarlardıń tán alınǵan basshısı hám tómendegidey ájayıp islerdi islegen adam retinde múráját etti: Iordan dáryasındaǵı keramet (2:12-14); emlengen suwlardıń kerameti (2:19-22); húrmetsizlik ústinen húkim kerameti (2:23-25); hám suw basqan orlar kerameti (3:1-22). Ol járdem sorawın óziniń taqıwalıǵına tiykarladı – ol kúyewi sıyaqlı Rabbıdan qorqatın edi.
Elisha hayaldan: «Men saǵan ne isleyin? Maǵan ayt, úyińde neń bar?» – dep soradı (4:2). Hayal óziniń sonshalıq kámbaǵal ekenin moyınladı, onıń sońǵı múlki júdá az muǵdardaǵı qopal may edi. Biraq eger Quday onda bolsa, az nárse kóp boladı, hám Ol sol az nárseni tul hayal hám Elisha paydasına kóbeytti. Payǵambardıń qolındaǵı az nárse ishanımdı sınaw hám dálillew ushın jetkilikli edi. Elisha bul jaǵday iláhıy aralasıwdı talap etetinin bildi hám ishanım menen Quday bunı isleytuǵınına isendi.
«Sonnan keyin ol: ‘Bar, barlıq qońsılarıńnan ... bos ıdıslar qarıyız’, – dedi» (4:3). Elisha oǵan qońsıları beriwge razı bolǵan barlıq ıdıslardı qarıyz etiwdi buyırdı – qansha kóp ıdıslar qarıyz etilse, kerametli maydıń qorı sonsha úlken boladı. Hayal boysındı, eki balasına ıdıslardı jıynawdı buyırdı. Sonnan keyin Elisha oǵan hám balalarına ishanım háreketi retinde úylerinde qalıwdı soradı. Ol sonday-aq oǵan esikti jabıwdı soradı. Hayal boysındı, járiyalılıqtan qashıw ushın esiklerdi jabtı. (Matta 6:6; Luka 8:51,54). Bul keramet jeke bolıwı kerek edi. Payǵambar da joq edi, sonlıqtan keramet qol ushındaǵı iske emes, tek Qudaydıń kúshine baylanıslı bolıwı múmkin edi.
Balalar ıdıslardı analarınıń aldına qoyǵanda, ol óziniń kishkene may qumırasınan olardı toltıra berdi. Qudaydıń qudiretli kúshi menen úzliksiz keramet islep turǵanı ushın maydıń turaqlı jetkerip beriliwi boldı. Bul keramet penen Qutqarushınıń bes arpa nanın hám eki kishkene balıqtı gúmándıń kóbeytiwi arasında jaqın parallel bar, sebebi shákirtler tarqatıp, kópshilik jemeklik etip atırǵan edi (Matta 14:19). Kerametli may aǵımı toltırıw ushın basqa ıdıslar qalmaǵanda toqtadı. «Aǵzıńdı keń ash» – Qudaydıń buyrıǵı, «hám men onı toltıraman» – Onıń wádesi (Zabur 81:10).
Bul keramet ruwxıy mániske iye. May Muqaddes Ruwhtıń bir túri bolıp tabıladı, bul áyyemgi Ósiya kitaplarında kórilgen, onda biz may – Quday Ruwhınıń bir túri – qanǵa – Isa Masihtiń kresttegi bir túri – qoyılǵanın oqıymız (Shıǵıw 29:21; Levitler 14:14). Bos ıdıslardıń toltırılıwı máshiylerdiń Muqaddes Ruwh penen toltırılıwın aldınnan kórsetedi (Efessler 5:18). Ruwh penen toltırılıwımızdan aldın, biz kóp bosatıwımız kerek. Tek bos ıdıs toltırılıwı múmkin. Tek ózimizdi ózimizden, gúnádan hám dúnyadan bosatqanımızda ǵana biz Quday Ruwhı menen toltırılıwımız múmkin.
Ruwh penen toltırılıw ushın biz ózimizdi Oǵan tolıq tapsırıwımız kerek (Rimlikler 8:13; 12:1). Tul hayalǵa qarıyz ete alatuǵın barlıq ıdıslardı qarıyz etiw buyrılǵanı sıyaqlı, biz de barlıq aǵzalarımızdı Ruwh iyelewi ushın tapsırıwımız kerek. Biz sırtqı hám ishki ómirimizdiń hár bir bólimin (oylar, sózler, isler, júrek, nápsil, erik) Ruwhqa tapsırıwımız kerek. Eger biz ózimizdiń qanday da bir bólimimizdi «jeke» – tek biz ushın saqlanǵan dep belgilesek – onda biz Onıń menen toltırılmaǵan bolamız.
Gúmándıń támiyinleniwi nátiyjesinde, tul hayal artıqsha maydı satıp, nesiye bergen adamına tólep, qorqınıshsız jasay aldı. Ol Qudaydıń kerametli támiyinleniwi arqalı qarızların tólep, jasay alǵanı sıyaqlı, Ruwh penen toltırılǵan máshiy dushpanlardı jeńiwge, ómirdiń awır tájiriybelerin jeńiwge, Qudaydıń erki boyınsha jasawǵa hám ómirinde Ruwh miywesin, Masiyhtilikti payda etiwge kúshke iye. Bul may kerameti Ruwh haqqındaǵı áhmiyetli haqıyqattı kórsetedi. Bos ıdıslardı toltırǵan qumıra Yuhanna 7:37-39-daǵı tasqın dáryalardı súwretleydi.
Bul gúrriń sonday-aq Rabbı tul hayallardıń ákesi ekenin hám olardıń nalishin esitetinin aytadı. Sonnan keyin ishanım ushın sabaq bar. Idıslar toltırılıw ushın tayarlanǵan bolıwı kerek edi; eger kóbirek ıdıslar bolǵanda, may olardıń barlıǵın toltırǵan bolar edi. Sheklew maydıń jetkerip beriliwinde emes, al maydı qabıl etiw ushın bos ıdıslar sanında edi. Miynet kóp, hám ishanım menen biz hárdayım ózimizdiń bos ıdıslarımız benen Onıń tolıqlıǵınan miynet ústine miynet alıw ushın kele alamız.
Shunemlik hayaldıń ullılıǵı
«Elisha Shunemge ótti, onda ullı hayal bar edi» (2 Patshaqlar 4:8 KJV). Bul hayal jeti túrli jolda ullı edi.
Birinshiden, ol miyman kútiwde ullı edi:
«Ol onı azıq-awqat jemeklik etiwge kónikterdi. Hám solay boldı, ol qansha ótkende de, ol jerge azıq-awqat jemeklik etiw ushın kirer edi» (4:8). Ol tek birinshi ret jaqsı qaramadı, al sonday-aq ol qabıl etken miyrimli ashıq shaqırıq berdi.
Ekinshiden, ol ruwxıy sezimde ullı edi:
«Men bul bizden úzliksiz ótip baratırǵan Qudaydıń muqaddes adamı ekenin sezip turıppan» (4:9). Elisha tek atı menen payǵambar emes, al Qudaydıń muqaddes adamı ekenin anıqlaw oǵan kóp waqıt almadı.
Úshinshiden, ol materiallıq baylıǵın Rabbı ushın paydalanıwda ullı edi.
Ol kúyewine tóbege kishkene bólme qurıwdı usınıs etti, onda krovat, stol, orındıq hám shamdan – Shıǵıs mebeliniń tórt tiykarǵı zattarı bar edi (4:10). Bul taqıwalı Shunemlik hayal bul sayaxatshı ushın óz úyinde ápiwayı mebel menen kishkene bólme tayarladı.
Tórtinshiden, ol kishipeyillik hám qanaatlanıwda ullı edi.
Miyman kútiwshisi tárepinen kórsetilgen miyrimlilik ushın minnetdarshılıq bildirip, Elisha oǵan qanday da bir jolda sıylıq bere alatuǵının soradı. Sol waqıtta sarayda tásiri bolǵan payǵambar patshadan qanday da bir payda qálew-qálemesligin soradı. Álbette, Moabqa qarsı urıstaǵı iskerligi oǵan patsha hám áskeriy húkimetlerge kiriw múmkinshiligin bergen edi. Kúyewiniń qartayǵanın bilip, payǵambar oǵan patsha qorǵawın támiyinlew ushın óz tásirin usınıs etti. Biraq ol onnan dúnyalıq sıylıq izlemedi hám óz jaǵdayına tolıq qanaatlanıp: «Men óz xalqımnıń arasında jasayman», – dedi (4:13). Ol Elishaǵa miyrimli usınısın qabıl etpedi, sebebi ol óz xalqınıń oǵan qamqorlıq etiwine qanaatlanǵan edi.
Elishaǵa xızmetkeri Gehazi óz ustazına hayaldıń perzentsiz ekenin ayttı, bul evrey zayıbı ushın baqıtsızlıq hám ayıplaw edi (Jaratılıs 30:22-23; Zabur 128:3-4), sebebi balalar iláhıy bereket belgisi edi. Onıń kúyewi qartayǵan edi, hám Quday onıń ushın islemese, onıń hámileli bolıw múmkinshiligi az edi. Biraq Elisha oǵan miyrimliligi ushın sıylıq bar ekenin ayttı: «Keyingi jıl bul máwsimde, sen bir uldı qushaqlaysan» (4:16). Hám ol úlken quwanısh penen ana boldı.
Bala ákesine erip júriwge jetkilikli úlken bolǵanda, ol máwsimge (orım-jıyın waqtı) hám onıń nalishine qaraǵanda, quyash urıwı bolıp kórinetuǵın nársege ushıradı: «Basım, basım» (4:19). Ákesi xızmetkerge urılǵan balanı úyge alıp kiriwdi buyırdı, hám ol anasınıń qushaǵında óldi.
Besinshiden, ol ishanımda ullı edi.
Hayal hesh kimge, hátte kúyewine de, balasınıń ólgenin aytpadı. Ishanım menen ol ólgen balanı Rabbıǵa tapsırdı, onı «Quday adamınıń krovatına» qoydı (4:21). Ol kúyewine Elishaǵa barıw ushın transport hám xızmetker sorawı ushın hesh qanday sebep kórsetpedi, geypara ol payǵambardı zıyarat etiw ushın diniy bayramlar yamasa muqaddes kúnler joq bolǵanda izlewin tańqalarlıq dep oylaǵan bolsa da.
Qayǵıǵa batqan ana, eshekke minip Karmel tawına shama menen 15 mil jol júrdi, onda onı Elisha kórdi. Ol xızmetkeri Gehaziǵa onnan ózi, kúyewi hám balası menen barlıq nárse jaqsı ma dep sorawdı ayttı. Onıń juwabı ishanım menen tolı edi. Wáde etilgen ul ólgen edi, biraq óziniń úlken qayǵısı arasında ol: «Jaqsı» – dedi (4:26). Ishak, wáde etilgen uldı qurbanlıq ústeline qoyǵan Ibrahim sıyaqlı, Shunemlik hayal tiriliwge úmit etti hám ólgenlerdi tirilte alatuǵınǵa isendi. Ol balasın bir múddetke joǵalttı, biraq ishanımın emes.
Ishanim qıyınshılıq penen kóterildi hám keshiktirmey ol óz qayǵısın payǵambarǵa tógip: «Men Rabbımdan ul soradım ba?» – dedi (4:28). Ol ul soramaǵan edi, biraq endi onı joǵaltıw uldıń bolmawınan da jaman edi.
Altınshıdan, ol shıdamlılıqta ullı edi.
Elisha Gehaziǵa óziniń tayag'ın berdi hám onı balanıń júzine qoyıwdı ayttı (4:31). Gehaziydiń balanı tirilte almawı eki nársege baylanıslı edi: yamasa Elishaǵa Gehaziǵa kúsh beriwge húkimet berilmagan edi; yamasa ruwxıy jaqtan hálsiz hám sayız Gehazi Quday isley alatuǵın sáykes agent emes edi (5:20-27). Bunnan tısqarı, óli tayaq ómir qaytara almas edi. Tek tirilgen Quday tirilgen áwliye arqalı ólgen adamdı tirilte aladı. Ana Elisha Gehaziǵa barıp, tayag'ın balanıń júzine qoyıwdı buyırǵanın esitkende, ol qarsı boldı, payǵambardıń kerametti ózi islewdi talap etti (4:30). Onıń ishanımı Elishaǵa jarmastı. Gehazi járdem bere almas edi; Quday adamı kerek edi.
Gehaziydiń sátsizligin esitip, Elisha úyge asıqtı hám apatshılıqtıń tolıq kólemin túsingen soń, ólgen bala menen bólmede ózin qulıpladı hám onıń ómiriniń qaytarılıwı ushın duwa etti. Payǵambar balanıń ústine eki ret sozıldı, awızdan awızǵa (jasama dem alıw túri emes), kózden kózge, hám qoldan qolǵa. (Bunı 1 Patshaqlar 17:21-degi Iliya menen hám Háwaretler 20:10-daǵı Pawlus penen salıstırıń). Ólgen balanıń ústine sozılıwı, ol duwa etip atırǵanda óziniń densawlıǵı hám kúshi balaǵa ótiwi múmkin bolǵan simvollıq háreket edi. Rabbı Elishaǵa ishanımına hám duwasına juwap berdi, hám Elisha pol boylap júrip, Qudaydıń duwasına juwap beriwini kútip turǵannan keyin, Qudaydan ómir kerametli túrde jansız denege berildi. Bala jeti ret túshkirdi, bul dem alıwdıń qaytarılǵanınıń belgisi.
Hayaldıń ishanımı sıylıqlandı hám onıń balası ólgenlerden tiriltildi. Muqaddes Ruwh onı Jańa Ósiyatta qosadı: «Hayallar ólgenlerin qayta tiriltilgen halda qabıl etti» (Evreyler 11:35).
Jetinshiden, ol minnetdarshılıqta ullı edi.
Bala sonnan keyin anasına tirilgen halda usınıldı, ol kishipeyil minnetdarshılıq penen: «Kirdi, Elishaǵa ayaqlarına jıǵıldı hám jerge iygildi» (4:37).
Bul taqıwalı hám ishanımlı hayal, ulıwma dinnen bas tartıw dáwirinde, Yahovanı óz ómiri hám úyiniń áhmiyetli bólimi etti. Onı jibergeni ushın payǵambardı qabıl etip, ol evrey anası ushın eń qımbatlı sıylıqta, ózi úmit etiwge batınbaǵan, hátte oǵan járiyalanǵanda da, ulda payǵambar sıylıǵın aldı.
Payǵambardıń tul hayalı hám Shunemlik hayal boysınıw, miyman kútiw, ruwxıy sezim, joqarı mártebe, qanaatlanıw, ishanım, shıdamlılıq hám minnetdarshılıqtıń ullı úlgileri. Rabbı barlıǵımızǵa olardı úlgi etiw ushın miynet bersin.
