Olardıń dizimlerin Injilden tabıwǵa boladı; mısalı, Evreyler 11-bapta yamasa 2 Samuel 23-bapta Dáwittiń «kúshli adamları». Biraq jeke adamlar da bar, mısalı Eski Ósietten Dáwit, Goliyattı tek sapan menen óltirip, óz qılıshı menen giganttıń basın kesip alǵan jas jigit. Dizimdi sál uzartayıq: Afrikadaǵı izertlewshi Dáwit Livingston, Vestminster Abbeyinde jerleniw húrmetine iye bolǵan, biraq júregi ózi súygen Afrikada jerlengen. Bálkim eń jaqsısı Shotlandiyalı shahid Jorj Vishart bolǵan, ol 1546-jılı 1-martta otqa jaǵılǵan. Ol jeńisli túrde qaytıs boldı! Onıń bas azaplawshısı tizesine shógip, onıń betinen súyip keshirim soradı! Onıń 33 jasındaǵı ólimi Jon Nokstı «tayaktı alıwǵa» ilhamlandırdı.
EREMIYA
Neshige Eriemiyanı aspan qaharmanlarınıń biri dep esaplaymız? Ápiwayı sebep penen, barlıq payǵambarlardan ol eń qıyın wazıypanı, eń qatań qarsılıqtı basdan keshirdi hám ol ullı jeńiske eristi. Izrail ózin mol-molı menen jaqsılıq etken Qudaydan uzaqlasıp ketken edi. Sadıq adamlarǵa tolı uzaq tariyxına qaramastan, Rabbınıń húkim etiw waqtı kelgen edi. Eriemiyanıń ómiri dawamında Izrail Xaldeyler tárepinen jeńildi hám xalıqtıń qalǵan bólegi Babilonǵa alıp ketildi. Patsha Zedekiya óltirildi hám Ierusalim wayran etildi.
Eremiya xalıqqa bul ótkir jazanıń ne ushın kerek ekenligin túsindiriwi kerek edi, ayıplı xalıqtıń ar-namısına sóylep. Álbette, ol Ierusalimdegi eń jek kórilgen adam edi. Onıń óz xalqı, Anatot adamları oǵan qarsı edi; payǵambarlar, ruhaniyler hám xalıq oǵan qarsı gúresti; hám knyazlar hám hátte Patsha da oǵan qarsı boldı. Ol shınjırlarda azap shekti, túrme awlasına qamaldı hám eki ret zindanǵa taslandı — bir ret batpaqqa batıw ushın. Onıń ómiri kóbinese qáwip astında edi.
Esińizde bolsın, Eriemiya tek eń qorqınıshlı húkimlerdi wáde etken adamlarǵa qattı súygen edi. Bul bizdi bul barlıq qorlıq, uyat hám azapta ol qalay qollap-quwatlandı degen sorawǵa alıp keledi? Álbette, oǵan Rabbıdan ózgeshe járdem kerek edi, hám járdem jetkilikli boldı.
Búgingi kúnde de sol járdem óte kerek. Qudaydıń sabırlılıǵı hám jalbarıwı eń qattı sınaqtan ótkerilmekte. Húkim jaqın. Rabbı jaqında pútkil dúnyanı húkim etedi, Nux dáwirindegidey suw menen emes, al ot penen (2 Pyotr 3:7). Biraq búgingi kúndegi sadıq er adamlar hám hayallar Eriemiyanıń resursı menen birdey resursqa iye bola aladı. Bul resurs Qudaydıń Muqaddes Sózi.
Quday Eski Ósietde adamlarǵa qatań sóylegende, formula geyde «Rabbı bılay deydi!» boladı. Eski Ósietde ol shama menen 359 ret ushırasadı — bulardıń shama menen 157 si Eriemiyada. Darbi awdarmasındaǵı Injil esletpesi Qudaydıń Yehova atı shama menen 700 ret ushırasadı dep esletedi. Eriemiyanıń atı bálkim «Yah joqarılatılǵan» degen mánisti ańlatadı — bul óte qımbatlı pikir. Sonlıqtan biz 15-baptaǵı 16-ayattı ańlawımız ańsatlaw boladı,
«Seniń sózleriń tabıldı, hám men olardı jedim, hám sózler meniń júregimniń quwanıshı hám shatlanıwı boldı.» Bul payǵambarǵa qanday ájayıp nárseler málim etildi, mısalı, 31-baptaǵı Jańa Kelisim. Babilon tutqınlıǵınıń uzınlıǵı 25-bapta boljanǵan hám Daniyel 9:2 de Daniyeldiń duwası ushın tiykar. Eriemiyanıń Rabbıǵa bolǵan isenimi onı jaqında Babilonlıqlardıń qolına ótetuǵın elde jer satıp alıwǵa shaqırdı (32-bap).
Hám Eriemiya barlıq ayıplaw hám azaplarında qanday ájayıp doslıqtı dálilledi: onıń xatkeri Barvek, ol patsha aldınǵısın jaǵıp jibergennen keyin Zaxariyaǵa berilgen payǵambarlıqtı qayta jazdı (36-bap); Ebed-melek, ol Eriemiya ushın patshaǵa arasha tústi hám 20 adam menen Eriemiyanı zindannan shıǵardı (38-bap); hám Axikam (2-bap), ol Eriemiyanı óltirmekshi bolǵan adamlar qolınan qutqardı.
«Dana adamdı qaladaǵı on kúshli adamnan da kóbirek dana etedi» (Eklesiast 7:19), biraq Eriemiya «kúshli qala, temir ustun hám mıs diywallar, pútkil jerge qarsı» etip tayınlandı (Eriemiya 1:18). Reformator sıyaqlı, Eriemiya «Quday hám Eriemiya pútkil dúnyadan da kúshlirek» dewi múmkin edi. Sonı da esleń, Izrailliler aqır-aqıbet berilip, tutqınlıqqa alıp ketilgende, Ierusalimdegi jalǵız erkin adam Eriemiya edi (40:40-bap)! Eriemiyanıń barlıq payǵambarlıqları shın ekenliginiń qanday ashıq tastıyıqlawı.
Áwliyelerge shaqırıq
Qudaydıń áwliyeleri ushın xabar ne? Ózińizdi «Kitapqa» baǵıshlań! Biz Qudaydıń sırtqa shıǵarılıp atırǵan dáwirde jasap atırmız, geyde sofistikalıq jol menen (mısalı, evolyutsiya teoriyası jaratılısta Qudaydı joqqa shıǵaradı), biraq geyde bul ayyorlıqtıń knyazı, shaytan ózi tárepinen islenedi. Onıń er adamlar hám hayallardıń júreklerin, aqılların hám ómirlerin Qudaydan hám Onıń qımbatlı Muqaddes Sózinen basqa hár qanday nárse menen bánt etiw ushın tawsılmas usıllar dizimi bar. Kúndelik kalendardaǵı ayat jetkilikli emes. Jazıwdıń háribi de jetkilikli emes! Ol juwaslıq penen qabıl etiliwi kerek, ol «ekinshi Sóz» bolıwı kerek (Yakup 1:21). «Onı izleń, jazıp alıń, duwa etiń, onı ómirińizde qollanıń, qayta aytıń, shınında da onı keńnen taratıń!» Basqa bir payǵambar bizge ruwxlandırıwshı túrde aytadı
«Ol Maǵan bos qaytpaydı» (Ishaya 55:11). Hám bas betke qaytsaq, bul Asmannıń Qaharmanlarınıń biri bolıw usılı. Ashıw 3:11 bizge «az kúshke iye, Meniń atımdı biykar etpegen, Meniń atımdı saqlaǵan hám Meniń sabırlılıǵım Sózin saqlaǵan» bir topar haqqında aytadı. Bul qanday húrmet! Eshkim bizdi bul tájden ayırmasın (Ashıw 3:8-11). Oh, Injildi hám Onıń avtorın jaqsıraq biliw.
