Turmısımızdaǵı ullı qıyınshılıqlardı jeńiwge járdem beretuǵın úsh sabaq
Dawut pen Goliat haqqındaǵı gúrriń Eski Ósiyettiń eń ataqlı urısı. Bul gúrriń bolǵan kúnnen baslap házirgi kúnge shekem hár túrli jasdaǵı adamlardıń júregin tolqıtıp kelmekte. Haqıyqatında da, Bibliyadaǵı bul waqıya sonsha tanısqı, dúnyalıq “ullı qıyınshılıqlar” menen “ázzeler” arasındaǵı qarama-qarsılıqlar – sporttan baslap mámleketlik siyasatqa shekem – kóbinese “Dawut pen Goliat” urısları dep ataladı.
Bul klassikalıq dramanıń eń úlken ózgeshelikleriniń biri – onıń haqıyqat ekenligi; ol Bibliyada súwretlengenindey bolǵan. Bul Izrail tariyxındaǵı bir qanday eski urıstıń asıra ayıtılǵan evrey ańızı yamasa “burmalanǵan” versiyası emes. Bul hár bir detalında anıq, haqıyqıy tariyxıy waqıya. Elax oypatlıǵına búgin de barıw múmkin hám Muqaddes Jerge sayaxatshılar Dawut ózin qurallandırǵan sol aǵın suwı jaǵasınan bes tegis tas alıwı múmkin.
Haqıyqıy tariyxıy jazba bolıwı menen birge, Dawut pen Goliat haqqındaǵı gúrriń Qudaydıń Sózi bolıp tabıladı hám sol sebepli biz ushın búgin kóp sabaqlar beredi. Rimliklerge 15:4 te: “Burın jazılǵan hár bir nárse bizge úyretilgen edi, solay etip shıdamlılıq hám Muqaddes Jazbalardıń ruwxlandırıwı arqalı bizde úmit payda bolsın”, – delingen. Jıllar dawamında Qudaydıń xalqı Dawut pen Goliat haqqındaǵı gúrrińde tabılǵan ruwxıy sabaqlardan ruwxlanǵan.
Muqaddes Jazbalardaǵı tariyxıy waqıyalardan sabaq alǵanımızda, fantaziyalıq túsindirmelerden awlaq bolıw áhmiyetli, mısalı, Dawut bir tas emes, al bes tas alǵan, sebebi Goliatıń tórt aǵası da óltiriliwi kerek edi degen ideya sıyaqlı. Bunday túsindirme asıra ruwxıylastırıw dep ataladı hám onnan qashıw kerek! Eger gúrriń Dawuttıń Goliatıń aǵaların da sapanı menen óltirgenin aytqan bolsa, onda biz kóbirek bekkem germenevtikalıq tiykarda bolar edik – biraq ol aytpaydı! Kóbirek itimal, Dawut bes tas alǵan, sebebi ol bes tasıń qolaylı tasıy alǵan; hám eger birinshi tas penen tiygize almasa, onda onıń qosımsha basqaları bolar edi. Bul jaqsı aqılǵa say edi. Eger bul jerde ruwxıy sabaq bar bolsa, ol tiri Qudayǵa iseniw aqıldı shıǵarıp taslawdı ańlatpaydı! Iman menen jasaw Quday bergen miyińizge qoslasıwdı ańlatpaydı!
Sırtqı kórinis sabaǵı
Bul Bibliya klassikasında qanday sabaqlar úyretiledi? Álbette, biri sırtqı kóriniske tiyisli. Quday Samuelden Izrailge jańa patshanı maylawdı sorag'anda, Samuel bul Dawuttıń kóbirek “machosı” bolǵan aǵalarınan biri boladı dep isengen – jas shoban jigit emes! Eger Yesse Goliat ólshemindegi ulı bolǵanda, biz qaysı aǵasın tańlar edik? Biraq Quday Samuelge: “Adam sırtqı kóriniske qaraydı, biraq Quday júrekke qaraydı”, – dedi (1 Samuel 16:7 NASB).
Bul jaqsı belgili ayattıń mánisi geyde kontekstten ajıratılıp, basqalarǵa qáte kóringen háreketler “júregiń durıs bolsa” qabıl etiledi dep qáte túsindiriledi. Haqıyqatqa bunnan uzaq nárse joq! Bul Muqaddes Jazba “basqalar ne oylasa da, maǵan bári bir” degen kózqaras ushın tiykar emes. Basqalar ne oylasa da áhmiyetli, hám biz sırtqı kórinisimiz ushın da, júregimiz ushın da juwapkerliymiz (1 Salonikalıqlarǵa 5:22). Hám bul ayat niyetlerimiz jaqsı bolsa, olardı ámelge asırıw ushın hár qanday quraldı qollana alamız degen mánisti ańlatpaydı. Jaqsı niyetler jetkilikli emes! Háreketlerimiz áhmiyetli! Qudaydıń jumısı Qudaydıń jolı menen isleniwi kerek.
Birinshi Samuel 16:7 adamnıń hám Qudaydıń adamnıń Qudayǵa xızmet etiw potencialına, sonıń ishinde “ullı qıyınshılıqlar” menen gúresiwge qanday túrli qaraytuǵının súwretleydi. Adamlar sıpatında biz sırtqı kóriniske qaraymız hám jaqsı bilimlengen, kórkem hám talantlı máshiylikler xızmet ushın anıq tańlawlar dep oylaymız. Biraq bul Qudaydıń usılı emes. Ol birinshi náwbette jekke adamnıń júregine qaraydı. Eger adamnıń júregi kishipeyil hám Quday menen durıs bolsa, onda Quday Óz dańqı ushın hár qanday jekke adam menen hám ol arqalı isley aladı.
Búgingi jaqsı qollanıw shirkew basshıların yamasa máshiylik shólkemlerdiń basqarıw aǵzaların saylaw usılı bolıwı múmkin. Bizdiń birinshi tańlawlarımız jámiyette sociallıq jaqtan ataqlı bolǵan áhmiyetli, tabıslı biznes yamasa kásiplik adamlar ma? Eger solay bolsa, biz kózqarasımızdı ózgertiwimiz kerek hám adamlardı Qudaydıń kózleri menen kóriwimiz kerek. Kishipeyil xızmetshi júrekli adamlar bizdiń birinshi tańlawlarımız bolıwı kerek, olardıń kásiplik yamasa sociallıq statusına qaramastan. Taza júrek Qudayǵa jekke adam arqalı hár qanday hám hár bir jaqsı jumıstı ámelge asırıwǵa múmkinshilik beredi (2 Timotiyge 2:21).
Júregińiz Quday aldında taza hám kishipeyil me? Sırtqı kórinisińiz – kelbetińiz, talantlarıńız, miyińiz yamasa ataǵıńız haqqında kóp qáweterlenbeń. Dawut óziniń ólshemi yamasa tájiriybesizligi haqqında qáweterlenbedi; onıń júregi Qudaydıń kózqarasın sáwlelendirdi. Júregińizdi tekseriń! Aqılıńız Qudaydıń Sózi menen jańalanıp hám ózgerip atır ma? Bul dúnyaǵa Quday sıyaqlı qaray basladıńız ba? Kózlerińiz basqalardı Isa sıyaqlı, meyrim hám muhabbat penen kórip atır ma? Basqalarǵa xızmet etiwdi qáleysiz be, yamasa siz “bul jerde men ushın ne bar?” – hátte máshiylik xızmette de – dep izleydińiz be? Jekke húkimet ushın “siyasat oynap atırsańız ba” – hátte shirkew hám xızmet tarawlarında da? Eger júregińiz Quday aldında durıs bolsa, onda Rabbıńız sizdi Ózi ushın jemisli xızmette qollanıwǵa quwanadı, sırtqı kórinisińiz qanday bolmasın! (Rimliklerge 12:1-8).
Sırtqı sawıt sabaǵı
Dawut pen Goliat haqqındaǵı gúrrińdegi jáne bir úlken sabaq – sırtqı sawıt sabaǵı. Dawut Goliat penen urısıwdı sheshkeninde, qáweterli patsha Sawul onı sawıt kiyiwge májbúr etti. Aqır-aqıbet, bul urısqa kirisiwdiń ádettegi jolı edi. Goliatıń sırtqı sawıtına qarań – nayza, súńgi, temir shlem, tolıq dene sawıtı hám onıń aldınan júretuǵın qalqan tasıwshı (1 Samuel 17:5-7,41)! Qanday ájayıp kórinis! Qanday sırtqı kórinis! Ókinishke oray, patsha Sawul qorqıp qaldı. Ol Qudaydıń “sırtqı kórinis” yamasa sawıt haqqındaǵı sabaqların úyrenbegen edi. Sırtqı sawıt Dawut ushın haqıyqatında da kedergi boldı. Ol sáykes kelmedi hám sınaqtan ótpegen edi. Dawut isenim menen shıqtı hám sapanası menen ketti. Ol onı qollanıwdı bildi hám onı tabıslı qollanǵan edi.
Geybir adamlar Dawut tek ǵana shoban jigit, pútkilley úyrenilmegen hám sınaqtan ótpegen dep oylaydı. Biraq, onıń haqıyqatında da real turmıs tájiriybesi bar edi. Dawut tas atıw ónerin úyreniw hám nıshanǵa alıwdı jetilistiriw ushın neshe saat sarpladı? Hám Quday Dawuttıń qorıqshılıqta ayazı menen arıslan menen bolǵan qarama-qarsılıqlardaǵı batırlıǵın sınaqtan ótkerdi. Dawutta tek ǵana tayak hám sapana bar edi, biraq ol biz sıyaqlı qashpadı! Haqıyqıy turmısta Dawut “sırtqı sawıt” bolmasa da Qudayǵa iseniw sabaǵın úyrendi.
Rabbıbız bizdi qolımızda bar nárse menen barıwǵa shaqıradı. Hár birimiz ózgeshemiz. Basqanıń sawıtın kiyiwimiz shárt emes. Quday biz sınaqtan ótkergen hám qollanıwdı bilgen nárselerimizdi qollanadı. Quday sırtqı sawıttıń joqlıǵı menen sheklengen emes, hám Ol bizde bar nárselerdi qollanadı.
Mısalı, seminariya bilimi sawıtı Qudaydıń Sózin kompetentli túrde úyreniw hám úyretiw ushın zárúr emes, biraq Qudaydı biliwdi hám Onıń Sózin basqalarǵa tanıstırıwdı qáleytuǵın jańalanǵan aqıl zárúr. Psixologiya boyınsha dáreje sawıtı máshiylik másláhát beriw ushın talap etilmeydi, biraq Qudaydıń muhabbatı hám Onıń Sózi menen qol uzatıwshı meyrimli júrek zárúr. Másláhát beriw tarawında, Qudaydıń óz turmısımızdaǵı haqıyqıy sınaqları bizge awırǵan basqalardı juwatıwǵa úlken járdem beredi (2 Korinflilerge 1:3-5). Bilim Quday tárepinen qollanılıwı múmkin, biraq “sırtqı sawıt” ullı qıyınshılıqlar menen gúresiw hám Rabbıǵa xızmet etiw ushın zárúr emes.
Dawutqa Goliatı óltiriw ushın ádettegi sırtqı sawıt zárúr bolmasa da, Qudaydıń ishki sawıtı álbette talap etildi. Dawut Qudaydıń tolıq sawıtın kiygen edi, solay etip kún kelgende ol óz ornında tura aldı. Efesliklerge 6:10-18 di oqıń hám Dawuttıń Goliatıń qáweterine juwabındaǵı ádillik kókirek sawıtın hám isenim qalqanın esleń: “Sen maǵan qılısh, súńgi hám nayza menen kelesiń, biraq men saǵan áskerlerdiń Rabbı, Izrail áskerleriniń Qudayı atı menen kelemen” (1 Samuel 17:45-47).
Biz de, janımızdıń dushpanı bizge qarsı kótergen ullı qıyınshılıqlardı jeńiwde tabıslı bolıw ushın Qudaydıń tolıq sawıtın kiyiwimiz kerek. Ádettegi sırtqı sawıt bul ullı qıyınshılıqlar menen gúresiw ushın talap etilmese de, Qudaydıń ishki sawıtı hárdayım talap etiledi. Quday “ullı qıyınshılıqlar” dan qorqpaytuǵın hám ishki sawıttı kiyiwge hám Ol bizge bergen urıslarda gúresiw ushın Ol bergen qurallardı qollanıwǵa tayın tártipli máshiyliklerdi izleydi (2 Korinflilerge 10:3-4).
Dawuttıń qoyların qorǵawshı shoban sıpatındaǵı tájiriybesi dárhal qollanıldı. Álbette, Dawut keyinirek ádettegi sawıt penen urısıwdı úyrendi, biraq ol dárhal isenim menen Rabbıǵa óziniń bar tájiriybesi hám qollanıwdı bilgen quralı menen xızmet etiwge juwap berdi. Biz ushın qanday sabaq! Sırtqı sawıt penen qıyınshılıqqa ushıramayıq. Házir qulatılıwı kerek bolǵan qáweterli ullı qıyınshılıqlar bar! Quday bizden tek Ózine iseniwdi hám qolımızda bar nárse menen barıwdı soraydı. Rabbıbız bizdiń ótken tájiriybelerimizdi hám házirgi qábiletlerimizdi biz múmkin emes dep oylaǵan jollar menen qollanadı. Bizdiń isenimimiz “adamlardıń danalıǵına emes, al Qudaydıń kúshine tiykarlanıwı kerek” (1 Korinflilerge 2:5).
Sırtqı qıyınshılıq sabaǵı
Dawut pen Goliat haqqındaǵı gúrrińnen úyrene alatuǵın úshinshi áhmiyetli sabaq – sırtqı qıyınshılıq sabaǵı. Adam kózqarasınan Izrail ushın barlıq úmit joq bolǵanday kórindi. Eger siz búgin Elax oypatlıǵınan ótseniz, Izrail áskerleri Filistimlikler tárepinen strategiyalıq jaqtan qorshap alınǵanı anıq kórinedi. Bibliya hám arxeologiyadan biz Filistimliklerdiń bul waqıtta temir texnologiyasına monopoliyası bar ekenligin bilemiz (1 Samuel 13:19-22). Goliatıń nayza bası temirden edi (1 Samuel 17:7). Izrail áskerleriniń tiykarǵı quralları bronzadan edi, bul temirden tómen edi. Bul qorqınıshlı kemshilik edi. Hám, álbette, Filistimliklerde ózleriniń ullı qıyınshılıǵı, Goliat bar edi.
Biz bul úlken qáweterdiń Izrail áskerleriniń júreklerine salǵan qorqınıshın kóz aldımızǵa keltire alamız. Ásirese eski dúnyada áskerdiń kúshi ólshener edi, hám geyde mámlekettiń taǵdiri hár bir áskerdiń wákili tárepinen sheshiler edi. Filistimliklerde ullı qıyınshılıq bar edi, hám Izrailde joq edi! Hátte patsha Sawul – Izrail qolbasıshı sıpatında óz juwapkershiligin óz moynına alǵan bolsa da (1 Samuel 9:2) – Goliat penen salıstırıw hár qanday áskerdi qorqıtıw ushın jetkilikli edi! Yaǵnıy, eger ásker tek sırtqı qıyınshılıqqa qarap turǵan bolsa. Biraq Dawut Goliatıńan qorqpadı. Ol Qudayǵa qaradı, hám biz de solay etiwimiz kerek!
Qudaydıń kózqarasınan, ullı qıyınshılıq degen nárse joq! Sırtqı qıyınshılıqtıń “ullı qıyınshılıqları” Quday menen salıstırǵanda áhmiyetsiz bolıp qaladı. Bizdiń kózqarasımızdan finanslıq tabıssızlıq, jumıs júgi, jalǵızlıq, qıyın qatnasıqlar hám awır kesellik sıyaqlı ullı qıyınshılıqlar úlken hám qorqınıshlı. Biraq olar tek sırtqı qıyınshılıq. Qudaydıń kózqarasınan, bul ullı qıyınshılıqlar bizdiń isenimimiz ushın sınaqlarǵa aylanadı. Quday menen, olar qolımızdaǵı ápiwayı “sapanalar” menen jeńiliwi múmkin. Hám Muqaddes Jazba bizge Quday bizdi hesh qashan bizdiń qábiletimizden tıs sınaq jaǵdayına qoymaydı dep aytadı (1 Korinflilerge 10:13).
Ólimge alıp keletuǵın kesellik, jumıssızlıq, quwǵın-súrgın yamasa buzılǵan qatnasıqlar sıyaqlı ullı qıyınshılıqlar menen gúresiw óte qorqınıshlı, ruwxlandırıwshı hám jalǵız urıs bolıwı múmkin, biraq biz Qudayǵa iseniwdi usı urıs maydanlarında úyrenemiz. Hám usı urıs maydanlarında “Rabbıǵa kútkenler jańa kúshke iye boladı; olar búrgutler sıyaqlı qanat qaqıp kóteriledi, olar júgiredi hám sharshamaydı, olar júredi hám hálsiremeydi” (Ishaya 40:31). Ullı qıyınshılıqlardı emes, Qudaydı oylań! Barlıq qorqınıshlı jaǵdaylardı Oǵan alıp keliń. Evreylerge 4:14-16 bizge Isa bizdiń qanday sezimlerdi basdan ótkeretuǵınımızdı túsinedi dep esletedi. Ol búgin biz ushırasıp atırǵan urıslardan ótken! Sonıń ushın biz “meyrim alıw hám zárúr waqıtta járdem tabıw ushın meyrim taxtına isenim menen jaqınlasha alamız.”
Filipiliklerge 4:6-7 de biz: “Hesh nárse haqqında qáweterlenbeń ... óz ótinishlerińizdi Qudayǵa bildiriń. Hám Qudaydıń tınıshlıǵı, ol barlıq túsiniwden asıp túsedi, júreklerińizdi hám aqıllarıńızdı Máshiylik Isa da qorǵaydı”, – dep oqıymız. Quday bizge aqılları bekkem, Oǵan isengenlerdi kemalǵa jetken tınıshlıqta saqlaydı dep wáde beredi (Ishaya 26:3). Biz qorqınıshlarımızdı hám qáweterlerimizdi Qudayǵa alıp kelgenimizde hám Onıń bizdi urıs ushın kúsheytiwine isengenimizde, Onıń kemalǵa jetken tınıshlıǵı júreklerimizdi qorǵaydı, hám sırtqı qıyınshılıqtıń hesh bir ullı qıyınshılıǵı bizdi jeńe almaydı.
Qudaydı kóriw
Sırtqı kórinis, sırtqı sawıt hám sırtqı qıyınshılıq hár bir máshiylikke qáweter tuwdıratuǵın ullı qıyınshılıqlar. Dawut bul “ullı qıyınshılıqlardı” Goliatı jeńgenindey jeńdi. Dawuttıń tabısınıń sırrı – ol ullı qıyınshılıqlardı Qudayǵa qarsı kórip, ullı qıyınshılıqlardı Dawutqa qarsı kórmegeninde edi! Bul bizdiń de kózqarasımız bolsın.
