Биз жаңа Ўәсиятта толық ашып берилген мийримли Иса Мәсихтиң тәбиятын үйренгеннен кейин, Ески Ўәсиятты оқып, оның Оның даңқлары менен нурланып турғанын таба аламыз. Мусаның бетинде перде бар еди, ҳәм ол әли де исенбеген Исраилдиң жүреклеринде, бирақ исеним бар жерде перде алынып тасланады ҳәм Иса Мәсихтиң даңқлары айқын көринеди (2 Коринфлилерге 3:12-16).
Типикалық адамлар
Ески Ўәсияттағы көп тарийхый персонажлар бир яки басқа жол менен Иса Мәсихтиң типлери еди. Мысалы, Исхақта биз Оны Атаның Улы сыпатында көремиз, Ол тәрепинен қурбанлыққа берилген (Жаратылыс 22:2), сүўретте өлимнен қабыл етилген (Жаратылыс 22:10-14), ҳәм Ол ушын келин — Иса Мәсихке бирлескен Шіркеўдиң типі — тәминленген (Жаратылыс 24). Юсуфта биз Атасы тәрепинен жиберилген Улды көремиз (Жаратылыс 37:1-14), аға-инилери тәрепинен қабыл етилмеген (Жаратылыс 37:18-36), қабыл етилмеген ўақытта даңқ тахтына көтерилген (Жаратылыс 41:14-44), басқа миллетли келин — Шіркеў менен байланысқан (Жаратылыс 41:45) — ҳәм ақырында аға-инилерине танылған, Ол оларды үлкен азаптан қутқарады (Жаратылыс 45). Даўытта биз Қудайдың жүрегине унамлы адамды көремиз (1 Самуил 13:14), азап шеккен, бирақ жоқары көтерилген. Ҳәм Сулайманда биз Исраилдиң ҳақыйқый Патшасының даналығы ҳәм мың жыллық даңқының сүўретин көремиз (1 Патшалар 10:23-24).
Қурбанлық
Ески Ўәсият қурбанлық доктринасы менен толған. Мысаллардың бир нешеўи: биринши ата-бабаларымыз кийген тери кийимлер (Жаратылыс 3:13-21); Абылдың қурбанлығы (Жаратылыс 4:2-4); Пасха ўақтында Қозының қорғаўшы қаны (Шығыў 12:2-13); Левитик қурбанлықлар — жаныўшы қурбанлық, тынышлық қурбанлығы, гүна қурбанлығы, қылмыс қурбанлығы ҳәм азық-аўқат қурбанлығы (Левилер 6-7).
Руўханийлик
Бас руўханий Ҳарун, әлбетте, Иса Мәсихтиң типі еди. Оның кийген даңқ ҳәм гөззаллық кийимлери, Иса Мәсихтиң ҳәр түрли қасиетлерин көрсетип турған. Ақ зығырдан исленген ишки кийим Оның тап-тазалығын айтады; көк шапан Оның аспанлық тәбиятын сөйлейди; ҳәм ефод Иса Мәсихтиң руўханий хызметин билдиреди. Бул руўханий кийимге тоқылған ҳәр түрли реңлер айрықша әҳмийетке ийе. Қызыл Оның пүткил дүньялық ҳүкимранлығын айтады; қызғылт көк, Оның Мәсихлигин ҳәм патшалығын; көк, Оның аспанлық орнын; ақ, Оның тазалығын; ҳәм алтын, булардың барлығы менен тоқылған, Оның илаҳыйлығын айтады (Шығыў 28).
Шатыр
Бул имарат көп жақтан адамлар арасында шатыр қурып жасаған Оның айқын типі еди. Перделер, олардың материаллары ҳәм реңлери, биз Оның руўханий кийимлери менен байланыста қарап шыққанбыз. Ешки жүнинен исленген жабыў Оның пайғамбарлық хызметин көрсетеди. Қошқар терилери Оның өлимге шекемги берилиўин айтады. Ҳәм ең сыртқы борсық яки тюлень терилеринен исленген жабыў Оның дүньядан ажыратылғанын айтады (Шығыў 25-27).
Пайғамбарлық
Биз Ески Ўәсияттағы Иса Мәсихтиң көп даңқлы пайғамбарлықларын санап шыға алмаймыз, сонлықтан бир неше характерли үзүнділер жетерли болады: Исая 53 Оны Азап шегиўши сыпатында көрсетеди; Исая 63, Патша ҳәм Жеңимпаз сыпатында; Исая 50, аспанды қараңғылыққа орай алатуғын, бирақ Қудайға бойсыныўда өзин жумсақлық пенен берген Оны. Ол арқасын урыўшыларға, жақларын шашларын жулғанларға берди. Ол бетин уят ҳәм түкириктен жасырмады. Даниялда биз Оны «Мәсих, Шаҳзада» сыпатында көремиз (Даниял 9:25); Микада, Бетлехемде туўылған, бирақ мәңгилик Бирден-бир сыпатында (Мика 5:2); Закарияда, Жаҳўа қылышы менен урған Шопан сыпатында (Закария 13:7).
Забурлар
Забурлар Иса Мәсихтиң мақтаўларына бай. Забур 2 Оны Қудайдың Сиондағы Патшасы сыпатында көрсетеди; Забур 8, Қудайдың қолларының барлық ислери үстинен қойылған Адам Улы сыпатында; Забур 16, ҳәрдайым Қудайға исенген исенимли Адам сыпатында; Забур 22, қойлар ушын өмирин берген Жақсы Шопан сыпатында; Забур 23, өз қойларын аспанлық бахыттың жасыл жайлаўларына басқарып баратуғын Уллы Шопан сыпатында; Забур 24, даңқта көринген Бас Шопан сыпатында; Забур 40, жаныўшы қурбанлық сыпатында; Забур 45, Патша сыпатында; Забур 69, қылмыс қурбанлығы сыпатында; Забур 72, Мәсихтиң пүткил дүньялық патшалығы сыпатында. Бәлким, Забурлардан келген барлық гүўалықлардың ең таң қалдырарлығы Забур 102-де, азап шеккенниң дуўасы, өз жанын Қудайға күшли даўыс пенен төгип: «Мен айттым, Я Қудай, мени күнлеримниң ортасында алып кетпе». Бул азап шегиўши Адамның налысы. Қудайдың жуўабы: «Сениң жылларың барлық әўладлар бойы. Әзелден Сен жердиң тийкарын салдың; ҳәм аспанлар Сениң қолларыңның иси. Олар жоқ болады, бирақ Сен мәңги қаласаң ... Бирақ Сен солсаң, ҳәм Сениң жылларыңның ақыры болмайды» (Забур 102:24-27). Азап шегиўши Адам мәңгилик Жаҳўадан басқа ҳеш ким емес!
Нақыллар
Илаҳый даналық сөйлеп тур, Қудайдың даналығы. Ол барлық жаратылыстан алдын бар еди: «Сонда мен Оның қасында, Оның менен бирге тәрбияланғандай едим; ҳәм мен ҳәр күни Оның қуўанышы едим, ҳәрдайым Оның алдында қуўанып ... ҳәм мениң қуўанышларым адам балалары менен еди» (Нақыллар 8:30-31).
Иса Мәсихтеги сүйклилер, бул Қудайдың пүткил Сөзинде бизге ашып берилген шахс. Келиң, Оны көбирек қәдирлейик. Ол биздиң күнделикли турмысымызда ҳәм басқалар менен ушырасыўларымызда биз ушын көбирек болсын.
