Атаның Улдың Жеке Өзинде аян болғаны, жер бетинде илаҳий Жеке Өзи, Мухаддес Рух бар екенлиги ҳәм аспанда Адам, Ийемиз Ийса Масих бар екенлиги — христиан дининиң тийкары. Христиан ушын барлық берекет Ийемиз Ийса Масихтың крестте әмелге асырған уллы қутқарыў исине тийкарланған, бирақ биз Ийсаның өлими арқалы биз ушын алынған илаҳий берекетти Оның өлгенлер арасынан тирилиўинсиз ала алмас едик. Христиан дининиң уллы ҳақыйқатларының бири — өлгенлердиң барлығының тирилиўи болады. Яҳудийлер арасындағы фундаменталистлер өлгенлердиң тирилиўине исенген, бирақ Қудайдың Улы дүньяға келгенге шекем тирилиўге байланыслы ҳақыйқатлар аян болмаған.
Қурғақ Сүйеклер Өлкеси
Езекиел қурғақ сүйеклер өлкесинде таң қалдырарлық аянды көрди ҳәм оған бул ҳақында айтылды:
«Исраилдиң пүткил үйи» (Езекиел 37:11).
Қурғақ сүйеклер Исраил халқын билдирген, олар тутқынға алған халықлар арасында көмилген еди, бирақ Ийе пайғамбарға халықтың Исраил жерине қайтарылатуғын ўақыт келетуғынын айтты. Бул жеке адамлардың өлгенлерден тирилиўин көрсетиў емес, бул басқа жерлерде анық үйретилген ҳақыйқат, бирақ Қудайдың халқы Исраилдиң миллий тирилиўи, олар гүналары себепли жер жүзиндеги халықлар арасына шашылып, көмилген еди.
Ишая 18-де Исраилдиң ўәде етилген жерге қайтарылыўының басқа бир аспектиси берилген: онда Исраилдиң пүткил үйи емес, тек оның кишкене бир бөлеги. Ҳақыйқатында да, бул бизиң дәўиримизде болған нәрсе, қашан Исраиллер Британия ҳәм Америка тәрепинен берилген жәрдем арқалы миллет болып қурылған. Миллеттиң қайтарылыўына байланыслы, жеке адамлар ҳақында пайғамбарлық етилген:
«Ҳәм жер топырағында ухлап атырғанлардың көбиси оянады, гейбири мәңгилик өмирге, гейбири уятқа ҳәм мәңгилик намысқа» (Даниел 12:2).
Халықлар арасындағы тутқынлықтан қайтып келгенлердиң барлығы да илаҳий берекетке ийе болмайды; гейбири ушын бул Қудайдың ҳүкими болады, Закария 13:8-де көрилгениндей, онда тек үштен бири қалады.
Масихтың Тирилиўи Ҳақындағы Пайғамбарлықлар
Ески Ўәсиятта Масихтың өлими ҳәм тирилиўин бизге көрсететуғын көп түрлер, фигуралар ҳәм пайғамбарлықлар бар: Адамға жәрдемшиси берилгенге шекем терең уйқыға салынды; Исхақ тирилиўдегидей қайтарылғанға шекем қурбанлық үстине қойылды; Юсуф дүньяның қутқарыўшысы болыў ушын шыққанға шекем шорға ҳәм зынданға түсти; Самсон Газа қаласында түн ортасында Хеброн алдындағы төбениң үстине қала дарўазасының есиклери ийнине салып шыққанға шекем услап турылды; Даўыт Ела өлкесине түсип, дәўди жеңди, оның басын ҳәм қылышын алып келди; Беная қарлы күни шорға түсип, арысланды өлтирди ҳәм жеңимпаз болып шықты; Илия Иорданды кесип өтип, аспанға көтерилди; Елиша оны менен бирге кесип өтип, соң өз күшли ислерин әмелге асырыў ушын қайтып келди; ҳәм Юнус өз миссиясына кирискенге шекем үлкен балықтың қурсағында үш күн ҳәм үш түн болды. Булар ҳәм Ески Ўәсият Жазыўларынан көп басқа сүўретлер бул уллы ҳақыйқатты бизге көрсетеди.
Еллик күнлик байрам күни, Петр Забур 16-дағы Масихтың тирилиўи ҳақындағы пайғамбарлықты еследи:
«Сен Мениң жанымды тозақта қалдырмайсаң, ҳәм Мухаддес Адамыңның шіриўин көрмесине жол қоймайсаң. Сен Маған өмир жолларын билдирдиң» (Ҳаўарийлердиң ислери 2:27–28).
Забур 110, Ишая 52 ҳәм 53, көп басқа Жазыўлар менен бирге, бизди Қудай Улының тирилиўине бағытлайды. Егер Масих тирилмеген болса, Ески Ўәсият пайғамбарлықларының көбиси орынланбас еди. Барлық даңқлы Мессиялық пайғамбарлықлар Масихтың өлгенлерден тирилиўине тийкарланған.
Жер бетинде жүргенде, Ийе Өзиниң тирилиўин анық айтты, Юнустың үлкен балықтың қурсағындағы үш күнин еслеп, тыңлаўшыларына жер жүрегинде үш күн ҳәм үш түн болатуғынын айтты. Ол сондай-ақ Забур 110-да Өзи ҳақында айтылған нәрсени еследи:
«Мениң оң қолымда отыр, Мен Сениң душпанларыңды Сениң аяқларыңның астына қойғанша»
ҳәм яҳудийлерге белги сорағанда айтты:
«Бул ибадатхананы бузың, ҳәм үш күнде Мен оны қайта қурам» (Юханна 2:19).
Ол шәкиртлерине көп мәрте Өзиниң крестке қадалатуғынын ҳәм үшинши күни қайта тирилетуғынын айтты (Матфей 16:21; 17:23; 20:19). Ҳәтте Ийениң душпанлары да Оның қайта тирилиўи ҳақында айтқан сөзлерин еследи (Матфей 27:63).
Тирилиўге Гүўалық
Ҳаўарий Павлустың 1 Коринфлилер 15-тиң басында келтирген тирилиў дәлиллери қаншалық дәлийлсиз. Ҳаўарийлерден басқа,
«бир ўақытта бес жүзден аслам аға-ини»
Ийени көрген еди, олардың көбиси ҳаўарий жазғанда тири еди. Ийсаның тирилиўде ҳаўарийлерге көриниўине келсек, Лука жазды:
«Оларға да Өзиниң азап шеккенинен кейин көп анық дәлиллер менен тири екенлигин көрсетти, оларға қырық күн даўамында көринип турды» (Ҳаўарийлердиң ислери 1:1).
Ийени тири көрген ҳаўарийлер арасында Матфей ҳәм Юханна бар еди, олар өз атлары менен аталған Инжил китапларында тирилиў ҳақында жазған. Симон Петр да, өз биринши хатында,
«Ийса Масихтың тирилиўи ҳақында жазады: Ол аспанға кетти ҳәм Қудайдың оң қолында» (1 Петр 3:21–22).
Павлус жер бетинде Ийени билмеген еди, бирақ ол Оны өлгенлерден тирилген, аспанда отырған ҳалда көрди, ҳәтте ол жазғанындай:
«Ҳәм ең соңында Ол маған да көринди, гүя ўақтынан алдын туўылғандай» (1 Коринфлилер 15:8).
Тирилген Масих тек таңлап алынған гүўаларға көринди, бирақ Ол әли пүткил халыққа көринеди. Павлус сол күни күткен еди, себеби ол да тирилген Масихқа гүўа болыў ушын таңлап алынған еди.
Тирилиўде Көрсетилген Илаҳий Күш
Илаҳий ҳүкимранлық Адам Улына ҳүким берилгенинде көрсетиледи; бирақ илаҳий күш тирилиўде көрсетиледи, мейли Масихтың жер бетинде өлгенлерди тирилтиўинде, Өзиниң тирилиўинде, ямаса өлгенлерди тирилтиўдиң биринши ҳәм ақырғы әмеллеринде барлық өлгенлерди тирилтиўинде. Павлус бизге Ийсаның
«күш пенен Қудай Улы деп жәрияланғанын… өлгенлерден тирилиў арқалы» (Римлилерге 1:4) айтады;
ҳәм Қудайдың
«шексиз уллылығы»
күши
«Оны өлгенлерден тирилткенде» (Ефеслилерге 1:19–20) мәлим болды.
Бул Яирдиң қызын, Наин жесириниң улын ҳәм Лазарды өлим ҳәм шіриўден тирилткенде көрилген күш еди.
Масихтың Тирилиўиниң Нәтийжелери
Өлимге кирген Қудай Улы жеңимпаз болып шықты,
«тутқынлықты тутқын етти»
ҳәм
«барлық аспанлардан жоқарыға көтерилди, барлық нәрсени толтырыў ушын» (Ефеслилерге 4:8–10; Колосслилерге 2:15).
Өлим арқалы, тирилген Масих
«өлим күшине ийе болғанды» (Еврейлерге 2:14) бийкар етти,
ҳәм
«өлимди жоқ етти, ҳәм Инжил арқалы өмир ҳәм мәңгиликти жарыққа шығарды» (2 Тиметейге 1:10).
Тирилген Адам Улы айтты:
«Мен тири болған, ҳәм өлген Адамман; ҳәм, мине, Мен мәңгиликке тиримен, Амин; ҳәм тозақтың ҳәм өлимниң гилтлери Менде» (Аян 1:18).
Қудайдың әўлиелерине келтирилген барлық берекетлер Масихтың өлими ҳәм тирилиўине байланыслы, мейли бул ақланыў ямаса қутқарылыў болсын (Римлилерге 4:25; 10:9), ямаса биз аспан орынларда
«Масих Ийсада»
нәсип ететуғын барлық нәрсе. Бул берекетлер Қудайдың биз ушын кеңесинде болса да, олар Масихтың өлимге кириўи ҳәм қайта тирилиўи арқалы бизге бекитилген. Ҳаўарий Петр да буны бизге жеткизеди, ол жазғанындай:
«Ийемиз Ийса Масихтың Қудайы ҳәм Атасы мақталсын, Ол Өзиниң мол мәрҳаматына бола бизди Ийса Масихтың өлгенлерден тирилиўи арқалы жанлы үмит ушын қайта туўдырды» (1 Петр 1:3).
