Onıń ákesi Yaqup ushın onıń qádiri
«Israel Yusıptı basqa balalarınan góre kóbirek jaqsı kórer edi, sebebi ol onıń qartayǵan waqtında tuwılǵan balası edi. Ol oǵan kóp reńli kiyim tigip berdi.» —Jaratılıs 37:3 KJV
Yusıptıń atı, «qosıw» degen mánisti ańlatadı, qádir yamasa bahalılıqtıń hám jemisli bolıwdıń artıp barıwın bildiredi. Yaquptıń súyikli Raxilinen tuwılǵan Yusıptıń tuwılıwı ájayıp edi, sebebi Raxil tuwmas edi. Bul tuwmaslıq, ruwxıy jaqtan aytqanda, Másih kelgen Izraildiń ózine tán bolıp, «nazik ósimlik sıyaqlı, hám qurǵaq jerden tamır sıyaqlı» kelgenin bildiredi. qurǵaq jerden» (Ishaya 53:2). Sol sıyaqlı, Quday onıń qursag'ın ashqanday, bizde de Onıń ilahiy jumısı bolıwı kerek, sonlıqtan biz Oǵan múnásip jemis beriwimiz múmkin. Másihshiler sıpatında bizge tek ǵana «múnásip júriw» emes, bálkim Quday tárepinen «múnásip sanalıw» ushın shaqırıq etiledi, «Ol bizdi Óz patshalıǵına hám dańqına shaqırdı» (1 Salonikalılarǵa 2:12; 2 Salonikalılarǵa 1:5).
Yusıptıń jaslıǵı (ol tek 17 jasında edi) basqalarǵa jemisli hám bereketli ómir súriwge tosqınlıq emes edi. Pawıl jas Timotiyge úgit berdi: «Hesh kim seniń jaslıǵıńdı mensinbesin; bálkim sen imanıwshılarǵa sózde, minez-qulqta [tutınıwda], súyispenshilikte, ruwhta, imanda, taza bolıwda úlgi bol» (1 Timotiyge 4:12). Biz bul qıyınshılıqtı qabıl etiwge tayınbız ba?
Yusıp ákesi Yaqup ushın ayrıqsha edi, sebebi ol onıń qartayǵan waqtında tuwılǵan balası edi hám ol belgili bir maqset ushın tuwılǵan edi. Nátiyjede, Yaqup onı barlıq balalarınan góre kóbirek jaqsı kórer edi, Yusıp ushın «kóp reńli kiyim» tigip berdi. Bul kiyim onıń balasına bolǵan súyispenshiligin bildirer edi. Adamǵa Ákeniń súyispenshiligindegi Ulı, Rabbimiz Isa Másih eske túsedi, Ol ázelden beri: «Sol waqıtta men Onıń qasında, Onıń menen birge ósken adam sıyaqlı edim: hám men kún sayın Onıń súyispenshiligi edim, hám hárdayım Onıń aldında quwanar edim» (Nasiyatlar 8:30) dedi. Máńgilik Ulı Adam bolǵannan keyin – yaǵnıy, Ol bul dúnyaǵa tuwılǵanda – Onıń shomılıwında Ákeniń dawısı esitildi: «Bul Meniń súyikli Ulım, Men Oǵan qanaatlanǵanman» (Matta 3:17). Ákeniń súyispenshiligi, sonday-aq Onıń Ulına bolǵan qanaatlanıwı ashıq túrde bildirildi.
Áke menen Ulı arasındaǵı bul óz-ara súyispenshilik hám mehir Yaqup penen onıń ulı Yusıp arasındaǵı qatnasıq penen súwretlengen edi. Tek ǵana áke sıyaqlı, Yaqup óz ulıń qádirin shın mániste baǵalay alatuǵın edi. Ol ákesiniń úyinde onıń súyispenshilikli kózqarasında ósti. Yaqup onda joqarı qádirge hám ruwxıy batırlıqqa iye jas jigitti kórdi, bul onıń qudaylıq ómiri menen bekkemlengen edi. Sonlıqtan ol ákesine óz aǵalarınıń jaman xabarın jetkize alatuǵın edi. Sol sıyaqlı, Rabbimiz Isa dúnyanıń isleri jaman ekenin gúwalıq bergende, olar Onı sol ushın jek kórdiler (Yuxanna 7:7).
Onıń aǵa-inilerine bolǵan qádiri
«Hám olar onı uzaqtan kórgenlerinde, ol jaqınlaspastan aldın, olar onı óltiriw ushın til biriktirdiler.» —Jaratılıs 37:18
Yusıptıń aǵa-inileri ózleriniń ashıwın hám jek kóriwshiligin basqara almadı. Olar onı jek kórdiler, tek ǵana ákesiniń kózinde onıń qádiri ushın emes, bálkim bir kúni olar oǵan bas iyedi dep boljaǵan túskenleri ushın da. Olar bunnan sonsha ashıwlanǵan edi, sonlıqtan onıń ólimin jobalastırdılar.
Bir kúni, balaları qoy baǵıp júrgen waqıtta, Yaqup Yusıptı olardı izlewge jiberdi. Olar uzaq waqıt bolǵanı ushın, Yaqup, hár qanday qayǵırǵan áke sıyaqlı, balalarınıń jaqsı ekenligine isenim payda etiwdi qáledi. Yusıp olardı tabıw ushın uzaq jol júrdi, sebebi olar bolıwı kerek jerde emes edi. Bul bizge Rabbimiz Isanı esletedi, Ol joǵalǵan bizdi izlew hám qutqarıw ushın aspan esiklerinan ótip, aspan galaktikaları arqalı bul gúnákar dúnyaǵa keldi! Hám Yusıp óz aǵa-inilerin jaqsı kórgeni hám ákesiniń olarǵa bolǵan qayǵısın bóliskeni sıyaqlı, Rabbimiz de bizge bolǵan súyispenshiligi ushın isledi.
Olar Yusıptıń kelip atırǵanın kórgenlerinde: «Mine, bul túskór kele jatır. Kelin, onı óltireyik, hám onı bir qudıqqa taslayıq, hám biz [ákemizge] aytamız, bir jaman haywan onı jep qoydı: hám biz onıń túskenleri ne bolatuǵının kóremiz» (19-20-ayatlar) dediler. Olar Yusıptı alıp, onıń ájayıp kiyimin sheship, onı qudıqqa tasladı. Keyinirek, olar onı shıǵarıp, Mısırǵa alıp ketken Ishmayılalılarǵa sattı. Ol jerde oǵan jalǵan ayıplawlar qoyılıp, túrmege taslandı. Bul bizge Rabbimiz Isanıń óz aǵa-inileri, yahudiyler tárepinen qalay qatnas etilgenin esletpeydi me? Ishaya Rabbimiz Isa Másih haqqında payǵambarlıq etti: «Hám biz Onı kórgenimizde, Onı qálewimiz ushın hesh qanday sulıwlıq joq. Ol adamlar tárepinen mensinilgen hám biykar etilgen» (Ishaya 53:2-3). Rabbimiz yahudiyler arasında fizikalıq túrde kelgeninde, Ol ózlerine tiyisli dep qabıl etken bir mısal ayttı. Yusıptıń aǵa-inileriniń sózleri menen Matta 21:37-38 de tabılǵan mısal sózleri arasındaǵı ájayıp uqsaslıqqa itibar beriń: «Biraq eń sońında ol óz ulıń olardıń qasına jiberip: «Olar meniń ulıma húrmet etedi», dedi. Biraq baǵbanlar ulıń kórgenlerinde, óz aralarında: «Bul miyrasxor; kelin, onı óltireyik, hám miyrasqa iye bolayıq», dediler.»
Sınaw, onıń menen birge kelgen azap hám kóz jasları, biz onı qalay qabıl etiwimizge baylanıslı, bizdi paydasız yamasa paydalı etedi. Yusıp Qudaydıń wádelerin hesh qashan qoyıp jibergen joq yamasa Onıń menen júriwdi toqtatqan joq. Sınawlarınıń aqırında ol óz aǵa-inilerine olardıń ómirlerin saqlap qalıw ushın Quday onı jibergenin ayta alatuǵın edi. Olar Qudaydıń shın mániste olardıń aldınan olardı tirishilikte saqlap qalıw ushın jibergenin túsingenlerinde, Yusıp haqqındaǵı kózqarasları túpten ózgerdi. «Meniń barlıq dańqım haqqında ákeme aytıń» (Jaratılıs 45:13) degen jańa xabar menen qurollanıp, olar Kanaanga qayttı. Jaratılıs keyinirek jazadı: «Hám onıń aǵa-inileri de barıp, onıń aldına jıǵıldı; hám olar: «Mine, biz seniń qullarıńbız», dediler» (50:18). Bul Yusıptıń jaslıǵında túsken túsi edi hám bul onıń aǵa-inilerin óltiriw niyetine tolǵan edi; biraq endi olar erikli túrde onıń aldına bas iyedi. Sol sıyaqlı, yahudiyler Rabbimiz Isa, ózleriniń Másihiniń qádirin moyınlaydı hám Onıń jaman qatnas etilgeni hám biykar etilgeni ushın qayǵıradı (Zaxariya 12:10). Olar keyinirek moyınlaydı: «Ol bizdiń qılmıslarımız ushın jaralandı, Ol bizdiń gúnálarımız ushın maydalandı: bizdiń tınıshlıǵımızdıń jazası Onıń ústinde edi, hám Onıń jaraları menen biz emlendik» (Ishaya 53:5).
Onıń Faraonǵa hám Mısırlılarǵa bolǵan qádiri
«Hám Faraon Yusıpqa: «Mine, men seni Mısır jeriniń barlıq jerine basshı etip qoydım», dedi.» —Jaratılıs 41:41
Quday Faraonǵa túste sóylegen edi, onı tek ǵana Yusıp túsindire alatuǵın edi. Túrmeden shaqırılıp, ol Faraonǵa jeti jıl molshılıq bolatuǵının, keyin jeti jıl ashlıq bolatuǵının ayttı. Yusıp keyin Faraonǵa molshılıq jıllarında azıq-awqat jıynawdı máslahát berdi, sonlıqtan ashlıq kelgende adamlar ash qalıp qalmasın. Siz qıyın waqıtlar ushın Qudaydıń Sózin jıynap atırsız ba? Qıyınshılıqlardan ótken hár qanday másihshi sizge óziniń Qudaydıń Sózi menen qollap-quwatlanǵanın aytadı.
Yusıptıń máslaháti sonsha waqıtında edi, sonlıqtan Faraon onı pútkil Mısır jerine basshı etip qoydı. Ol Faraonıń ekinshi arbasında júrgeninde, Yusıptıń xızmetshileri onıń aldında adamlarǵa: «Tiz búgiń» (Jaratılıs 41:43) dep qıshqırdı. Aspanda, Shirkew Qoziqarın aldında tiz búgedi hám aspan áskerleri menen birge: «Óltirilgen Qoziqarın kúsh, baylıq, danalıq, quwat, húrmet, dańq hám bereket alıwǵa múnásip» (Ashıw 5:12) dep qosıq aytadı. Bunnan tısqarı, Onıń qádiri pútkil dúnya júzilik moyınlanadı, sebebi «Isa atına hár bir tiz búgiwi kerek, aspandaǵı nárselerdiń, jerdegi nárselerdiń hám jer astındaǵı nárselerdiń» (Filipililerge 2:10).
Ashlıq baslanǵanda hám adamlar Faraonǵa nan ushın qıshqırǵanda, ol olarǵa: «Yusıpqa barıń» (Jaratılıs 41:55) dedi. Keyin «Yusıp barlıq saqlaw orınların ashtı hám Mısırlılarǵa sattı» (56-ayat). Yusıp Mısırlılarǵa bereket jetkiziwshi qural bolǵanı sıyaqlı, Rabbimiz Isa pútkil dúnya júzilik húkimranlıqqa iye boladı hám Onıń patshalıǵı pútkil dúnyaǵa bereket jetkizedi. Zaxariya payǵambarlıq etti: «Hám boladı, qalǵan hár bir adam ... jıl sayın Patsha, áskerlerdiń Rabbisi, sıyınıw ushın hám shatırlar bayramın ótkiziw ushın baradı. Hám boladı, kim barıp ... Qudıretli Patshaǵa sıyınıw ushın Ierusalimge kelmese ... olarǵa jawın bolmaydı. Hám eger Mısır shańaraǵı barıp, kelmese ... Rabbimiz bayramdı ótkiziw ushın kelmegen basqa xalıqlardı uratuǵın kesellik boladı ... Bul Mısırdıń jazası hám shatırlar bayramın ótkiziw ushın kelmegen barlıq xalıqlardıń jazası boladı» (Zaxariya 14:16-19).
Yusıptıń bul úsh márte qádiri Rabbimiz Isanıń ájayıp súwreti, Onıń qádiri bahalap bolmaytuǵın, sebebi Onı Ákeden basqa kim aytıp bere aladı? Ákege, Ol shın mániste múnásip, sebebi Ol: «Men seniń dushpanlarıńdı seniń ayaq astıńa qoyǵansha, Meniń oń qolımda otır» (Zabur 110:1) dedi. Shirkewge, Ol múnásip, sebebi olar: «Sen múnásipsen ... sebebi sen óltirildiń hám óz qanıń menen bizdi Qudayǵa qutqardıń» (Ashıw 5:9) dep qıshqıradı. Hám dúnya kelesi kúni Onıń múnásip ekenligin moyınlawı kerek, sebebi jazılǵan: «Isa atına hár bir tiz búgiwi kerek ... hám hár bir til Isa Másih Rabbimiz ekenligin moyınlawı kerek, Quday Ákeniń dańqı ushın» (Filipililerge 2:10-11).
