Búgingi kúnde Antarktida derlik tolıǵı menen muz benen qaplanǵan, Grenlandiyanıń da kóp bólegi sonday.
Biraq, sol úlken muz qatlamınıń burın Qubla Afrika, Italiya, Tasmaniya (Avstraliya) hám hátte Ogayo (AQSh) sıyaqlı basqa da kóp jerlerde bolǵanın bilesiz be? Bul muz qaydan kelgen hám qay jerge ketken? Muz, muz hám taǵı muz.
Shama menen 4500 jıl aldın, Quday adamzat gúnasın jer júzin qaplaǵan suw tasqını menen jazaladı (Jaratılıs 6-9). Injilge isengen kóp alımlar bul suw tasqını úlken muz qatlamınıń keyinirek payda bolıwı ushın tuwrı shárayatlardı jaratqanın túsindiredi.
Suw tasqını baslanǵanda, «úlken tereńliktiń bulaqları» jarılıp ketkende, jer astınan shıqqan ıssı suw okeanlarǵa aǵıp, aqır-aqıbet jerdi qapladı.
Suw tasqını aqırında, suwlar jerden okeanlarǵa aǵıp ketti. Biraq olar «bulaqlardıń» jarılıp ketiwi hám jer massalarınıń háreketleniwi nátiyjesinde payda bolǵan barlıq vulkanlıq háreketlilikten búgingi kúnnen de ıssı edi.
Okeanlardaǵı suw ıssı bolǵanı ushın, búgingi kúnnen tezirek buwlandı. Suw buwınıń bultları payda bolıp, jer ústine háreket etti, biz búgingi kúndegi hawa rayı esabatlarında kórip turǵanımızday. Biraq bul bultlar búgingi bultlarǵa qaraǵanda úlkenirek, kóbirek suw alıp júrgen edi, sebebi okeanlardan kóbirek buwlanıw bolǵan. Sonlıqtan, suw tasqınnan keyingi jıllarda kóbirek qar hám jawın jawdı.
Sonıń menen birge, qar búgingi kúnde qar bolmaytuǵın jerlerde ádewir úlken maydanǵa jawdı. Sebebi vulkanlar hawaǵa kóp mayda shań shıǵarǵan edi, bul quyash nurınıń jerge túsip, jılıtıwına tosqınlıq etti. Sonlıqtan, búgingi kúnde ıssı bolǵan jerler ol waqıtta ádewir salqın edi.
Barlıq vulkan shańı hám bultlar jerdi salqın ustap turǵanı ushın, jerdegi qar jazda erimedi. Kerisinshe, ol muzǵa aylanıp, aqır-aqıbet jer júziniń úshten bir bólegin qaplaǵan qalıń muz qatlamların payda etti!
Kóp jıllardan keyin, okeanlar suwıdı. Sonlıqtan, az buwlanıw menen, qar az jawdı. Sonıń menen birge, vulkanlar da aktiv emes edi hám shań tazalandı, bul quyash nurınıń hár jazda qar hám muzdı eritip ótiwine múmkinshilik berdi. Aqır-aqıbet, «muz dáwiri» tawsıldı.
Ulıwma alǵanda, muz dáwiri shama menen 700 jıl dawam etti – 500 jıl payda bolıwı ushın hám 200 jıl erip ketiwi ushın.
Dúnyanıń ayırım bólimleri ele de muz benen qaplanǵan, ásirese qar basqan tawlarda hám olardıń átirapında. Kóbinese muz tik jıǵılıslardan astag'ana túsedi. Bul muzlıqlar, olar atalǵanday, ózleri ústinen jıljıp ótetuǵın jartaslardı maydalaydı, U tárizli oypatlıqlardı oyıp shıǵaradı, artında oyıq izler qaldıradı, sonday-aq sınǵan jartaslardıń úyindisin uzaq aralıqlarǵa alıp júredi. Mine sonıń ushın da biz búgingi kúnnen ádewir úlken muz qatlamları bolǵanın bilemiz. Biz dúnyanıń kóp jerlerinde U tárizli oypatlıqlardı, oyıq izlerdi hám maydalanǵan jartaslar menen taslardıń úyindilerin kóremiz.
Injil Nuh payǵambardıń áwladlarınan biri (Ayup atlı adam) haqqında aytadı, ol múmkin muz dáwiriniń tásirlerin basdan keshirgen. Quday Ayuptan soradı: «Muz kimniń qursag'ınan shıqtı? Hám aspan suwıǵın kim jarattı? Suwlar tas sıyaqlı jasırınǵan, hám tereńliktiń beti muzlap qalǵan» (Ayup 38:29-30).
