Rasalar, rasalıq jaman kórıw hám Qudaydıń bulardıń hámmesindegi rejesi
Siz hesh qashan tómendegidey sorawlarǵa dus kelgenbe:
Men kimmen, nege men belgili bir rasaǵa tiyislimen?Nege hár qıylı rasalardaǵı adamlar kóbinese bir-biri menen jaqsı kelise almaydı?Nege kóp adamlar, kóbinese hátte másehiyler de, rasalıq jaqtan jaman kórıwshilikke iye, geyde bir-birin quwǵın-súrgın etiw yamasa óltiriw dárejesine shekem?Bir rasa eń jaqsı ma?
Quday insandı jaratqanda, olardı er hám hayal etip jarattı. Quday Óz Sózinde Adam atanıń hám Hawanıń reńin bizge aytpaydı. Ilimpazlar boljaydı, izertleydi hám waqıt-waqıtı menen jańa teoriyalar menen shıǵadı. Ataqlı súwretshiler júdá qızıqlı súwretler salǵan, hám kóp balalar ertek kitaplarında Adam ata hám Hawanıń óz súwretleri bar. Qızıqlısı, dúnyanıń hár qıylı jerlerindegi isenıwshiler, ásirese balalar, Muqaddes Jazıwdaǵı adamlardı kóbinese ózlerine uqsas etip súwretleydi. Basqasha aytqanda, olar ózlerin olar menen teńlestiredi. Bizdiń hár birimiz tiyisli bolǵan rasa – insan rasası; hám shınında da, Qudaydıń Sózi hár birimiz ushın.
Jaratılıs 1-bólimde Quday insandı er hám hayal etip jaratqanı anıq aytılǵan. 2-bólimde hayaldıń er adamnan jaratılǵanı hám onı tolıqtırıw hám oǵan quwanısh beriw ushın Quday tárepinen oǵan berilgeni kórsetilgen. Bular Quday jaratqan eki túrli adam – hám olardı bir-birine mútáj bolıwı hám insan rasasınıń dawam etiwi ushın jarattı. Efesliklerge 5:21-33, bul haqqında aytılǵan kóp Muqaddes Jazıw bólimleriniń biri, Qudaydıń Jaratılısta bizge bergeni bunnan da ájayıp nársege gózál súwret ekenligin kórsetedi: Adam ata hám Hawa Máshih hám Shirkewdi súwretleydi. Máshih Shirkewdi súydi hám ózin onıń ushın ólimge berdi, hám házir onı máńgilik dańqta Óz kelini bolıwǵa miyrimlilik penen tayarlap atır. Bul súwret bizge Qudaydıń nekege turmıs qurǵan er hám hayaldıń súyispenshilikli, ózin qurban etiwshi qatnası ushın ne qálewin de kórsetedi.
Rasadan da áhmiyetlisi, Elshilerdiń isleri 17:26 bizge Qudaydıń «bir qannan» jer júziniń barlıq betinde jasawı ushın hár bir adam milletin jaratqanın, hám olardıń aldınnan belgilengen waqıtların hám olardıń jasaw orınlarınıń shegaraların belgilegenin» (NKJV) aytadı. Qan quyıwda ajıratıw kerek bolǵan birneshe túrli qan toparları bar bolsa da, bul toparlardıń hesh biri bir rasaǵa tiyisli emes. Eger maǵan qan quyıw kerek bolsa, qan berip atırǵan adamnıń rasası áhmiyetli emes. Hám Quday gúnákarlar haqqında sóylegende, ol bizge «hámmesi» gúna islegenin aytadı. Ol hesh qashan bunı rasa boyınsha bólmeydi, adamlar statistika menen kóbinese sonday etedi. Biz bul miyrim dáwirinde Qudaydıń «kim qálese» (Ashıqqa shıǵıw 22:17 KJV) erkin qutqarıw usınıs etkenine shúkir etemiz. Injil bizge Qudaydıń adamlarǵa qaraǵanda hesh qanday ayırmashılıq qılmaytuǵının isentiredi. Adamlar adamlar, rasa hám reń arasında ayırmashılıqlar qıladı, biraq Quday bunday ayırmashılıq qılmaydı. Jaratılıs 6-9-bólimlerin oqıǵanımızda, adamnıń jamanlıǵı sebepli Qudaydıń jer júzinen insandı tawlardıń ústin de basıp ketken úlken suw tasqını arqalı joq etkenin kóremiz. Tek segiz adamnan ibarat bir shańaraq – Nuh, onıń hayalı, olardıń úsh ulı hám olardıń ulılarınıń hayalları – aman qaldı. Olardan jerdiń házirgi xalqı tarqaldı. Olardıń áwladların Jaratılıs 10 hám 11-bólimleri arqalı izlegenimizde, Qutqarushı aqır-aqıbet Shem arqalı kelgeni anıq boladı. Ol Izrail xalqınıń, sonday-aq olardıń arab tilinde sóyleytuǵın Jaqın Shıǵıs qońsılarının' áwladı edi. Yafet Evropada jasaǵan xalıqlardıń áwladı edi. Ham, atı «qara» degen mánisti ańlatadı, afrikalıqlardıń kópshiliginiń áwladı hám kóp azıyalıqlar menen jergilikli amerikalıqlardıń itimal áwladı edi. Hamnıń áwladları júdá ámeliy edi hám áyyemgi dáwirlerdegi eń úlken oylap tabıwlar menen esaplanadı. Elshilerdiń isleri 17:26-ǵa qaytıp, Qudaydıń Óz danalıǵı menen «olardıń aldınnan belgilengen waqıtların hám olardıń jasaw orınlarınıń shegaraların belgilegenin» (NKJV) kóremiz. Óziniń ájayıp miyriminde Ol adamlardı ózi jaylastırǵan ortalıqlarǵa sáykeslestirdi, hátte adamlar kóship, kóbinese ata-babalarınıń úylerinen basqa kóp jerlerge kóshirilgen bolsa da. Ekvatorǵa jaqın jerde jasaytuǵın qara terili adam bizdiń barlıq danalı hám barlıq súyispenshilikli Qudayımızǵa shın júrekten shúkir etiwge boladı, sebebi Ol onı sonday etip jaratqan, sebebi ilim onıń terisiniń basqalarǵa qaraǵanda ańsat kúymeytuǵının aytadı. Bul Qudaydıń adamlar ushın támiyinlegenin qádirlewdiń tek bir sebebi. Bizdiń Jaratıwshı-Qudayımızdıń Óz jaratılıslarına bolǵan súyispenshilikli, názik ǵamxorlıǵınıń basqa da kóp dálilleri bar.
Matta 11-bólimde biz Rabbimiz Isa Máshihti, Qudaydıń Ulı, Óz xızmetiniń ótken jıllarına qayrılıp qarap turǵanın kóremiz. Ol kóp qudiretli islerin islegen, biraq Oǵan isenbeytuǵın qalaları haqqında qayǵı menen sóyledi. Sonnan keyin biz Rabbimiz Isanı Óz Qudayı hám Ákesine qayrılıp, «Saǵan shúkir etemen, Áke, aspan hám jerdiń Rabbisi, sebebi Sen bul nárselerdi danalı hám aqıllı adamlardan jasırıp, balalarǵa ashıp berdiń»
«Hátte sonday, Áke, sebebi bul Saǵan jaqsı kórindi»
(25-26-ayatlarda) degenin kóremiz. Rabbimizdiń bul sózi aqır-aqıbet bizdiń másehiyler sıpatında Qudaydıń bizdi qalay jaratqanı haqqındaǵı sorawlarǵa – biz túsinbeytuǵın nárselerge – juwabımız bolıwı kerek. Adamnıń aqılı bizge juwap bermeydi. Qudaydıń Sózi bizge Qudaydıń bizge bolǵan súyispenshiligin aytadı. Ol bizge Onıń jaqsılıǵın hám danalıǵın aytadı. Ol bizge Máshih Isada aspanlardaǵı hár bir ruwxıy páziylet penen bizdi sıylaǵanın aytadı. Muqaddes Jazıw bizge «Óz Ulına ayamaǵan, biraq Onı barlıǵımız ushın bergen Ol, Onıń menen birge bizge barlıq nárselerdi de erkin bermey me?» (Romalılarǵa 8:32) deydi. Injil bizge «Ákeniń bizge qanday súyispenshilik bergenin kóriń, biz Qudaydıń balaları dep atalıwımız ushın!» (1 Yuhanna 3:1) dep esletedi. Hám ol bizge tez arada Rabbimiz Isaǵa uqsas bolatuǵınımızdı aytadı, sebebi biz Onı qanday bolsa, sonday kóremiz. Biz elshi Pawıl menen birge «Qudaydıń miyrimi menen men kim bolsam, solman, hám Onıń maǵan bolǵan miyrimi biykar bolmadı» (1 Korinflilerge 15:10) dep ayta alayıq. Basqa bir nárse: Yuhanna 9-bólimde shákirtler Rabbimizden tuwılǵanınan kór adam nege kór bolǵanın, bul onıń yamasa ata-anasınıń gúna islegenligi sebepli me dep soradı. Rabbimiz bul eki sebepke de emes, al Qudaydıń isleri onda ashılıwı ushın ekenligin ayttı. Bólim kór adamnıń qalay emlengenin hám bunıń onı fariseyler menen kóp qıyınshılıqqa alıp kelgenin tolıq súwretleydi. Shınında da, aqır-aqıbet ol sinagogadan quwıldı, biraq bul barlıq máseleler arqalı ol Rabbimiz Isanıń tabınıwshısı boldı.
Men sizge, kim bolıwıńızdan qaramastan, siz ózińizdiń yamasa ata-babańızdıń gúnası sebepli emes, al Qudaydıń isleri sizde ashılıwı ushın sonday tuwılǵanıńızdı usınıs etemen. Quday sizdi ózińiz turǵan jerde yamasa Ol sizdi jaylastırıwǵa tayarlanıp atırǵan orında yamasa jaǵdayda Oǵan xızmet etiwińiz ushın ózgeshe túrde sáykeslestirgen bolıwı múmkin. Basqa rasaǵa tiyisli adamnıń Ol sizge bergen jumıstı qılıwı ádewir quramalı hám qıyın másele bolıwı múmkin.
Jaman kórıwshilik, ásirese rasalıq jaman kórıwshilik máselelerine ótip, biz Qudaydıń adamlarǵa qaraǵanda hesh qanday ayırmashılıq qılmaytuǵının atap óttik. Quday hár qıylı rasalardı jarattı. Ol hesh kimdi jaqsı kórmeydi. Onıń miyrimi barlıǵına jetedi. Ol bizdi Oǵan uqsas bolıwǵa qayta-qayta úndeydi. Eski Ahıtta biz Onıń Óz xalqı Izraildi ózleri arasındaǵı bólinsheklerge jaqsılıq kórsetiwge qayta-qayta úndegenin kóremiz. Jaman kórıwshilik – maqtanıshlıqtıń jaman nátiyjelerinen biri. Bul jámiyette basqa bir adamǵa, rasaǵa yamasa toparǵa joqarı dárejeli munasábet bildiriw. Bul Máshihke uqsas emes.
Elshilerdiń isleri 17:26-ǵa qaytadan qarań, onda biz Qudaydıń «hár bir adam milletiniń aldınnan belgilengen waqıtların hám olardıń jasaw orınlarınıń shegaraların belgilegenin» kóremiz. Gúnákar adam bul tártipti buzıw ushın kóp isler qılǵan. Hákimler ózleri boysındırǵan xalıqlardı basqa jerlerge kóshirgen. Injilde, basıp alıwshı Assiriyalılar Izrail on qáwimli patshalıǵınıń xalqı menen, hám Babilonlıqlar Yahuda xalqı menen sonday etti. Keyingi jıllarda Afrika basshıları kóbinese óz tutqınların arab, evropalı yamasa amerikalı qul sawdagerlerine satqan, hám bul tutqınlar óz úylerinen uzaq jerlerde qullıqqa májbúr etilgen. Búgingi kúnde, kóp sanlı adamlar urıstan, quwǵın-súrgınnen, kámbaǵallıqtan yamasa basqa qıyın jaǵdaylardan qashıwǵa háreket etip, óz jaǵdayları jaqsıraq boladı dep esaplaǵan mámleketlerge kóship atır. Kópshilik bul processde ómirinen ayrılıp atır, hám sanawǵa bolmaytuǵın basqalar qattı jaman kórıledi yamasa jek kóriledi. Adamnıń maqtanıshlıǵı, qızǵanıshı, nápsiligi hám júrektiń basqa gúnákar jaǵdayları bunday jaman munasábetlerdiń hám olardan kelip shıǵatuǵın islerdiń sebepleri.
Bunday munasábetler barlıq adamlardıń qutqarılıwın hám haqıyqat bilimge keliwin qáleytuǵın Qudayımızdıń súyispenshilikli júregine qanday qayǵılı túrde qarsı! Onıń Ulı, Rabbimiz Isa Máshih, rasa yamasa teri reńine qaramastan, barlıq insanıyatqa Óziniń súyispenshilikli shaqırıǵın ele de uzatadı: «Maǵan keliń, barlıq miynet etip, awır júk kótergenler, men sizge tınıshlıq beremen. Meniń boyıntıǵımdı ózińizge alıń hám Mendan úyreniń, sebebi men názik hám júregim páseygen, hám siz jánlerińiz ushın tınıshlıq tabasız. Sebebi Meniń boyıntıǵım ańsat hám Meniń júgim jeńil» (Matta 11:28-30). Siz Oǵan qalay juwap berdińiz?
Rasalar hám rasalıq jaman kórıwshilikti jeńiw ushın Qudaydıń rejesi
Qudaydıń insanıyat ushın jobasın hám Onıń Sózi rasalıq jaman kórıwshilikti qalay sheshetinin úyreniń. Máshihtiń súyispenshiligi qutqarıw usınıs etip, barlıq adamlardı biriktiretuǵının tabıń.
