Basqarıw hám Qudaydıń Basqarıwı
Aqır hám Aqırdıń Aqırı
«Jerde ájayıp hám qorqınıshlı is islenedi; payǵambarlar jalǵan payǵambarlıq etedi, hám ruwxaniyler óz quralı menen húkimranlıq etedi; hám Meniń xalqım bunı jaqsı kóredi» (Yeremiya 5:30-31 KJV). Qudaydıń basqarıwınıń hár bir dáwiri adamzat qolına berilgen hám sonlıqtan qorqınıshlı túrde sátsiz bolǵan. Hátte ruwxaniylik hám payǵambarlar mektebi de Qudaydıń xalqı ústinen húkimranlıq etiw hám Quday olardıń qolına tapsırǵan nárselerden pul islew menen juwmaqlanǵan.
Quday hárdayım ullı maqsetti kózde tutqan. Hár bir sátsizlik bizdiń Qudayımızǵa hám Onıń wáde etilgen Masihińe jańa ashılıw hám jańa dańq keltirdi. «Hám sen, háreketli jaman Izrail shahzadası, seniń kúniń keldi, qashan jamanlıq juwmaqqa jetkende, Rabbiy Quday bılay deydi; tájdi alıp tasla, hám tájdi sheship al; bul birdey bolmaydı: tómen bolǵandı joqarı kóter hám joqarı bolǵandı tómen túsir. Men onı awdaram, awdaram, awdaram: hám ol endi bolmaydı, huqıqı bar bolǵan kelgenshe: hám men onı Oǵan beremen» (Ezekiel 21:25-27).
Qudaydıń Rejesi Anıq Kórsetilgen
Eń basında biz birinshi erli-zayıplını Quday ekken ájayıp baǵda tabamız. Olar baǵdı baǵıw hám qorǵaw, hám miyweli bolıw hám kóbeyiw, sol arqalı jer júzin xalıq penen toltırıw wazıypası menen júklengen edi. Baǵdı qorǵaw yamasa saqlaw kerek bolǵan dushpan bar edi me (Jaratılıs 2:15)? Adam hám Hawwanıń, olardıń áwladları menen birge, sol idillik jaǵdaydı pútkil jer júzin sulıwlıq hám muhabbat penen qorshap alıw wazıypası bar edi me? Eki sorawǵa da biz isenim menen «Ha» dep juwap bere alamız.
Áfsus, olar Shaytan olardı Qudaydıń maqsetinen alıp ketkenge shekem júdá uzaqqa baramadı. Bunıń nátiyjesi, qulaw, baǵdan quwılıw hám awır miynet esabına jasaw zárúrligi boldı. Olar ózlerin injir japıraqları menen jabıwǵa urınǵannan keyin, Quday olardı haywan terileri menen jabdı: «Adamǵa da, onıń hayalına da Rabbiy Quday teriden kiyimler islep, olardı kiyindirdi» (Jaratılıs 3:21).
Qudaydıń dawısı baǵda esitildi; Quday bizdiń birinshi ata-babalarımızdıń sherikliginen zıyan kóriw ádetinde bolǵan sıyaqlı. Biraq qulawdan keyin, gúnakár adamnıń Qudayǵa jaqınlasıwı ushın, gúnasız qurbanlar óliwi kerek edi hám olardıń sulıwlıǵı gúnakarlar ushın jabıw bolıwı kerek edi. Bul qurbanlıqlar Rabbiy Isa «Ózin Qudayǵa kemshiliksiz usınǵan» waqıtqa isharat etti (Evreyler 9:14).
Júdá úlken áhmiyetke iye bolǵan basqa bir nárse, Shaytandı joq etetuǵın hám bunı islep atırǵanda jaralanatuǵın hayal urıwınıń keliwi haqqındaǵı boljaw edi (Jaratılıs 3:15). Bul payǵambarlıq bizdi jer júzindegi Rabbiy Isa dáwirine hám miyrim dáwirine alıp baradı. Aqır-aqıbet, bul payǵambarlıq bizdi eń aqırında, wáde etilgen Urıw pútkilley jeńimpaz bolǵanda, hám tınıshlıq, muhabbat hám haqıyqat ádalat penen máńgi hám máńgi dawam etiw ushın kirgizilgende, óziniń sońǵı orınlanıwına alıp baradı.
«Dispensaatsiya» Sózi Neni Ańlatadı?
Bibliyanıń birinshi baplarında biz Qudaydıń adamzat ushın qalay wazıypa baslaǵanın kóremiz. Bul «dispensaatsiya» degen mánis. Ol kóbinese «basqarıw» dep awdarıladı, mısalı Luka 16:2-4-te, hám sózbe-sóz «úy xojalıǵınıń nızamı». Pawıl «Injildiń dispensaatsiyası» (1 Korinfliler 9:17), «Qudaydıń miyrim dispensaatsiyası» (Efisliler 3:2) hám «Qudaydıń dispensaatsiyası» (Koloseliler 1:25) haqqında ayttı.
Birinshi adamlarǵa dáslep quwanıshlı wazıypa berilgen edi. Quday olardıń átirapındaǵı hám iskerligindegi quwanıshın bólisken. Keyin apat keldi, hám jaman kúshler adam menen onıń hayalın jeńdi. Quday olardı qutqarıwǵa keldi hám sheriklik qayta tiklendi, bul Qudaydıń úsh shaxsınıń barlıǵın qamtıdı. Bul process qayta-qayta tákirarlanıwı kerek edi.
Keyingi Áwladlar
Adam hám Hawwadan keyin biz jer júzin zorlıq hám buzılıw menen tolǵan tabamız (Jaratılıs 6:5-6). Quday ne islese de, Shaytan onı biykar etiwge urınadı, Qudaydıń xalqın Onnan alıp ketedi. Jamanlıq Iblistiń rejesi adamzatıń aqılıy hám fizikalıq jaqtan buzıw bolǵan, biraq Quday bir adamdı kóteredi. Bul jerde Nuh edi, onıń atı «tınıshlıq» degen mánisti ańlatadı. Ol Rabbiy Isanıń aldınan kelgen, Ol bılay dedi: «Maǵan keliń, barlıq miynet etkenler hám awır júk artılǵanlar, hám men sizge tınıshlıq beremen» (Matta 11:28).
Nuhqa keme qurıw buyırıldı – suw tasqınıń úlken húkiminen qawipsizlik ornı; «Máńgi Quday seniń panahıń» (Yevreyler 33:27). Keme wáde edi, Qudaydıń kelejek húkimi haqqındaǵı eskertiwine isengen hám Qutqarushıǵa barǵan barlıqlar ushın qutqarıw kemalası menen tastıyıqlanǵan.
Suw tasqınnan keyin, biz adamlar qurǵan qala hám minara húkimin tabamız. Olar bılay degen edi: «Keliń, biz qala hám minara qurayıq, onıń tóbesi aspanǵa jetsin; hám ózimizge at qoyayıq, pútkil jer júzi boyınsha tarqalıp ketpewimiz ushın» (Jaratılıs 11:4). Bul, álbette, Qudaydıń «miyweli bolıń, hám kóbeyiń, hám jer júzin toltırıń» degen buyrıǵına tikkeley boysınbawshılıq edi (Jaratılıs 9:1).
Shaytan óz adamına iye edi, kúshli ańshı Nimrod (Jaratılıs 10:9), ol aqır zaman Antixristiniń aldınan kelgen. Ol ózin imperator etip imperiya qurıwǵa kiristi. Sol waqıttan beri, Iblis adamlardı ambitsiya hám qáweterli ayyorlıq penen toltırǵan, ol basqara alıwı ushın. Hár bir dáwir onıń «Men Eń Joqarı sıyaqlı bolaman» (Yesaya 14:14) degen maqtanıshın qalay ámelge asırǵanın kórsetedi.
Dúnyanıń qarańǵılıǵında, imperiyalar húkimranlıq ushın gúresken hám jaman nápsiler erkin qoyılǵan jerde, Qudaydıń nurın uslap turǵan eki adam payda boldı. Ibrahim (Abram) óz áwladları miyras etip alatuǵın jerge barıwǵa shaqırıldı (Jaratılıs 12:1). Ol sonıń menen birge ádalat patshası hám tınıshlıq patshası bolǵan birine onnan bir bólegin tóledi. Bul patsha sonıń menen birge ruwxaniy edi, hám patsha-ruwxaniy retinde, óz ataqları menen birge, ol Rabbiy Isanıń súwreti. «Hám Melxisedek, Salem patshası nan hám sharap alıp keldi: hám ol eń joqarı Qudaydıń ruwxaniyisi edi. Hám ol onı baxtlı etti» (Jaratılıs 14:18-19). Bul eki adam arqalı, Quday Ibrahim arqalı hayal urıwın qalay payda etetuǵının kórsetti, hám Ol olardı Qudayǵa jol hám Qudaydıń Sózi qalay ashıq turǵanın kórsetiw ushın da qollandı.
Nızam hám Gúwalıq
Keyingi dáwirler Mısırǵa bolǵan húkimler, Qızıl teńizden ótiw hám shól sayaxatı arqalı Qudaydıń kúshin kórdi. Quday Musaǵa Óz nızamın berdi hám Levit ruwxaniyligin shatır xızmeti menen ornatqan. Óz xalqı menen jasap, Ol olardıń Ózi hám Óziniń miyrimli isleri haqqında kóbirek ashıp berdi. Hátte adamzatıń gúnasın ayıplaytuǵın nızam da miyrim quralına aylandı. «Sonlıqtan nızam bizdi Masihtıń aldına alıp keliw ushın mektep ustazımız edi... Biraq isenim kelgennen keyin, biz endi mektep ustazınıń astında emes» (Galatiyalıqlar 3:24-25). Jańa Wásiyat Masihtiń nızamdı qalay orınlaǵanın ashıp bergen sayın, biz ózimizdi aspanǵa kóterilgen tabamız.
Rabbiy Isa óz shákirtlerine kóp nárselerdi úyretti, biraq ájayıp miyrim menen Ol Samariya hayalına da bir neshe tańqalarlıq haqıyqatlar úyretti. Ol tirilik suwı haqqında ayttı, hám Ol oǵan óziniń ishki gúnakarlıǵınıń sirların kórsetti. Keyin Ol aldın ashılmaǵan kóbirek haqıyqattı ashıp berdi. «Isa oǵan ayttı: Hayal, Maǵan isen, saǵat keledi, siz bul tawda da, yamasa Ierusalimde de Atasına tabınbaysız. Siz bilmegen nárseńizge tabınasız: biz nege tabınǵanımızdı bilemiz: óytkeni qutqarıw evreylerden. Biraq saǵat keledi, hám házir, shın tabınıwshılar Atasına ruh hám haqıyqat penen tabınadı; óytkeni Ata sonday tabınıwshılardı izleydi» (Yuhanna 4:21-23). Ol bunı hayal Masih, Maylanǵan, Urıw máselelerin kótergen waqıtta juwmaqladı. «Isa oǵan ayttı: Men, seniń menen sóylep atırǵan Men, Olman» (Yuhanna 4:26).
Biz miyrim dáwirinde jasap atırmız, hám Rabbiy Isa óziniń aspan xalqı ushın hám keyinirek jer júzindegi xalqı ushın kelgende, aqır-aqıbet tolıq orınlanatuǵın kóbirek nárse bar. Daniyeldiń sózleri, bálkim jaqında, pútkilley orınlanadı, al qorqınıshlı hám tańqalǵan dúnya Onıń dańqınıń jarqıraǵan nurı menen kózleri qamasadı, Ol Zaytun tawına qayta basqanda, «qashan Rabbiy Isa aspanan óziniń kúshli perishteleri menen, jalınlı otta Qudaydı bilmegenlerge hám Rabbiyimiz Isa Masihtiń Injiline boysınbaǵanlarǵa ósh alıw ushın ashıqqa shıqqanda» (2 Salonikalıqlar 1:7-8, Zaxariya 14:3-4; Húkimler 1:6-12-ni qarań). «Jetpis hápteler [jetpis jetilik] seniń xalqıńa hám seniń muqaddes qalańa belgilengen, qáweterdi juwmaqlaw, hám gúnahlarǵa shek qoyıw, hám jamanlıq ushın yarasıw islew, hám máńgi ádalattı kirgiziw, hám kóriw hám payǵambarlıqtı múhirlew, hám eń Muqaddesti maylaw» (Daniyel 9:24).
Búgin jasap atırǵan bizler jamanlıqtıń artıp atırǵanın kóremiz, biraq biz bul Muqaddes Kitaplar menen ruwxlanamız, bizdiń Atamız Quday hám Rabbiyimiz Isa Masih barlıq máselelerdi jaqsı qolında uslap tur. Olar hár bir nárseni durıs hám sáykes juwmaqqa alıp keledi.
