Lazar óldi
Lazardıń tariyxı Isa jerde bolǵan waqıtta qayǵıǵa qanday dush kelgenligi haqqında túsinik beredi (Yuxanna 11:1-46). Lazar nawqas bolǵanda onıń apaları Maryam hám Marta Betaniyadan bir kúnlik jol uzaqlıqta bolǵan Isaǵa xabar jiberdi (Yuxanna 10:40-42). Isa bul shańaraqtı jaqsı kórse de, Ol Betaniyaǵa barıwdan aldın taǵı eki kún kútti. Asıqpay, Ol Qudaydıń waqtında bardı.
Isa hám Onıń shákirtleri Betaniyaǵa kelgenlerinde, Lazar tórt kún aldın jerlengenligin, al Maryam, Marta hám olardıń dosları onıń ólimine qayǵırıp atırǵanın kórdi. Marta: «Rabbim, eger Sen bul jerde bolǵanıńda ediń, meniń inam ólmes edi» dedi (Yuxanna 11:21 NIV). Bul «Nege Sen bul qayǵınıń bolıwına jol qoydıń?» degendey. Biz de Qudaydıń nege kesellik yamasa azapqa jol qoyatuǵının sorawımız múmkin. Ol bizdi jazalap atırǵan ba? Ol bizge bir nárse úyretiw ushın onı paydalanıp atırǵan ba?
Qudaydıń dańqı ushın
Eger biz kesellik, bálek yamasa finanslıq qıyınshılıqlar sebepli awırıw, azap, qáweter, ashıw, kóz jasları yamasa qayǵını basdan keshirsek, Qudaydı ayıplap, «Nege Sen meni jazalap atırsań?» dep oylamawımız kerek. Geyde Ol bul nárselerge biz óz turmısımızdı tekseriwimiz ushın jol qoyadı. Naomini esleńshi? Ol kúyewin hám eki ulınan ayırıldı hám Qudaydan uzaqlastı – ol júdá uzaqqa ketken edi. Ol ózgerip, Qudaydıń onıń bolıwın qálegen jerine qaytıp kelgenshe onıń turmısında qayǵı hám azap boldı (Rut 1:20-21).
Geyde Quday turmısımızda bunday nárselerge jol qoyadı, sonlıqtan biz basdan keshirgen tájiriybemizden páyda kóremiz hám Onıń menen bolǵan qatnasıǵımızda jaqınlasamız. Ol bizdi Ózine kóbirek uqsas bolıwımızdı qáleyedi, hám eger biz azap yamasa qayǵı basdan keshirgenimizde Oǵan dańq bere alsaq, onda biz sonday bolamız.
Isa Lazar haqqında esitkende: «Bul kesellik ólim menen tamamlanbaydı. Joq, bul Qudaydıń dańqı ushın, sonlıqtan Qudaydıń Ulı onıń arqalı dańqlansın» dedi (Yuxanna 11:4). Bul keselliktiń haqıyqıy maqseti edi. Demek, ólim keselliktiń aqırǵı nátiyjesi emes edi. Onıń ornına Isa Lazardı ólilerden tiriltiw arqalı Ózin Máshih ekenligin kórsetedi. Adamlar bul qudiretli mújize sebepli Qudaydı dańqladı.
Isa Marta hám Maryam menen hám Óz dosı Lazardıń joǵalıwı menen betleskende tórt nárseni qollandı: kóz jasları, ashıw, haqıyqat hám miyrim. Hár birine qaraylıq.
Onıń kóz jasları
Maryam Isa menen ushrasqanda apasınıń sózlerin qaytaladı: «Rabbim, eger Sen bul jerde bolǵanıńda ediń, meniń inam ólmes edi» (Yuxanna 11:32). Isa onıń jılaǵanın hám basqalardıń onıń menen birge qayǵırǵanın kórgeninde, Ol ashıwlandı hám bizdiń gúnahımız nátiyjesinde dúnyaǵa kelgen azaptan qattı qáweterlendi. Sonnan keyin Isa da jılay basladı. Isa bizde joq eki qásiyetke iye bolǵanına qaramastan, bul juwaptıń dıqqatqa ılayıqlı ekenligin atap ótiw qızıqlı.
Birinshiden, Isa hámme nárseni bilgen; Ol jaǵday haqqında hámme nárseni bilgen. Ol ne bolǵanın hám nege bolǵanın bilgen. Ol Lazardı tez arada ólilerden tiriltip, bul qayǵılı kórinisti quwanıshlı kóriniske aylandıratuǵının bilgen. Biraq biz qayǵıǵa dush kelgenimizde, nátiyje ne bolatuǵının bilmeymiz.
Ekinshiden, Isa hámme nársege qádirli; Ol jaǵdaydı ózgertiwge kúshke iye. Biraq biz kóbinese ózimizdi ájiz sezemiz, ásirese ólim haqqıyqatı menen betleskende. Isa nege bunday emociyalarǵa tolıp jıladı? Juwap: Ol kámil. Ol hesh kimge, hátte qısqa waqıtqa da júregin jabpaydı. Ol bizdiń qayǵımızǵa kirisiwden bas tartpaydı.
Bul bizdiń qayǵıdan qashpawımız kerek ekenligin kórsetedi, sebebi bul jetilispewshilik, ájizlik yamasa isenim jetispewshiliginiń belgisi emes. Qayǵı júdá haqıyqıy. Ol awırtadı hám basıltırılmastan, bildirilwi kerek. Sonıń menen birge, biz qayǵırǵanlardıń sezimlerin bólistiriw arqalı olardı qollap-quwatlawımız kerek (Romalılarǵa 12:15). Isa bunı islegeninde adamlar: «Qarańlar, Ol onı qanday jaqsı kórgen» dedi (Yuxanna 11:36).
Onıń ashıwı
Bul tariyxta azap yamasa qayǵıǵa basqa bir juwap ashıw. Injilde Isa adamlar jılaǵanın kórgeninde «ruwxında qattı qáweterlendi hám tınıshsızlandı» dep jazılǵan (Yuxanna 11:33). Bul sóz dizbegi ushın grek tilindegi mánisi «ashıwdan qaltıraw» degen mánisti bildiredi. Sonnan keyin Isa qábirge kelgeninde «qattı qáweterlendi» dep jazılǵan (Yuxanna 11:38). Bul jerdegi grek tilindegi mánisi «haywan sıyaqlı gúrkirew» degen mánisti bildiredi. Ol ashıwlı edi.
Isa Marta hám Maryam ekewi de nege Ol bunıń bolıwına jol qoyǵanın soradı dep ashıwlandı ma? Joq. Ol eń jaqın dosı endi joq dep ashıwlandı ma? Joq. Ol adamlar qayǵırıp atırǵanına ashıwlandı ma? Joq. Juwap: Ol ólimge ashıwlı edi! Ol Lazardıń jatqan qábirine ashıwlı edi. Biz bunı bilimiz, sebebi Isa Martaǵa: «Men tiriliw hám ómirmen» dedi (Yuxanna 11:25). Ajayıp! Ol ómirdiń avtorı, ólilerdi tirilte alatuǵın Quday ekenligin dáwaladı. Marta bunıń haqıyqat ekenligine isengenligin ayttı (Yuxanna 11:26-27). Siz qosılasız ba?
Isa bul jerlewdi tiriliwge aylandırıwǵa tayarlanıp atırǵan edi! Ol bul qayǵıdan aldınǵıdan da úlkenirek nárse shıǵarıp atırǵan edi. Hám bul Qudaydıń dańqı ushın bolatuǵın edi (Yuxanna 11:4).
Onıń haqıyqatı
Bul tariyxta azap yamasa qayǵıǵa basqa bir juwap Lazardıń tiriliwinde ayqın kórinetuǵın Qudaydıń haqıyqat xızmeti. Eger siz Isanıń haqıyqat ekenligine (Yuxanna 14:6) hám Onıń jollarınıń jaǵday qanday bolıwına qaramastan muhabbat penen motivaciyalanǵanına isenseńiz, onda siz turmısta hámme nársege dush kele alasız. Bir haqıyqat: Isa azap shekti; biz azap shegiwimiz ushın emes, bálkim biz azap shekkenimizde Oǵan kóbirek uqsas bolıwımız ushın. Biz turmıstıń ne alıp keletuǵının basqara almaymız, biraq biz turmıstıń ne alıp keletuǵınına bolǵan reakciyamızdı basqara alamız.
Quday 2001-jıl 11-sentyabrdi Amerikadı jazalaw ushın bolıwına jol qoydı degen ideya mániske iye emes. Romalılarǵa 1:18-32 bizge adamnıń ásirler dawamında hám búgin gúnah penen qalay jasaǵanın aytadı. Hesh nárse ózgergen joq. Biraq bul tek Amerikada emes. Bul adamnıń búgin dúnya júzinde qalay jasap atırǵanı. Qudaydıń ashıwı Óz waqtında barlıq adamlarǵa beriledi – biraq házirshe emes! Isa «Men jol, haqıyqat hám ómirmen» degende, biz Oǵan iseniwimiz kerek.
Quday Martaǵa teselli emes, bálkim tiriliwdi usınıs etedi. Bir nárse nadurıs bolǵanda, kóbimiz teselli hám tınıshlanıw ushın Qudayǵa múráját etemiz. Bul jaqsı. Biraq Isa: «Maǵan isen, men awırıw, qayǵı, ashıw hám qáweterdi alıp taslayman» demeydi. Onıń ornına Ol: «Men sizge tiriliw hám ómir beriw ushın keldim» deydi. Bir kúni Ol bizdi Ózi menen máńgi birge alıp ketiw ushın qaytıp keledi. Ol jańa aspan hám jańa jerdi de wáde etti. Sol waqıtta barlıq kóz jasları, azap hám ólim joq boladı, hám endi gúnah yamasa kesellik bolmaydı. Kimdir bir waqıtları bunı jaman tústen oyanıp, turmısıńızda bolǵan nárse tek sol – jaman tús ekenligin túsiniw sıyaqlı súwretlegen!
Eger siz turmısıńızǵa kelgen azap hám qayǵıǵa Qudaydıń jolı menen juwap bere almasanız, ol sizdi tómengi jaqqa hám Qudaydan uzaqlastıradı. Biraq eger siz onı Oǵan tapsırsanız, «Rabbim, bul arqalı Sen meniń ne úyreniwimdi qáleyseń, maǵan kórset. Qalay jaqsıraq xristian bola alam, qalay Saǵan kóbirek uqsas bola alam, maǵan kórset» dep aytsańız. Onda turmısıńız ádewir jaqsıraq boladı.
Lazar waqıyasınıń aqırına jaqın Isa Martaǵa: «‘Eger isenseń, Qudaydıń dańqın kóretuǵınıńdı saǵan aytpadım ba?’ Sonlıqtan olar tastı alıp tasladı... Isa qattı dawıs penen shaqırdı: ‘Lazar, shıq!’ Ólgen adam shıqtı... Isa olardıń bárisine: ‘Ólik kiyimlerin sheship, onı qoyıp jiberińler’ dedi. Sonlıqtan Maryamǵa kelgen kóplegen yahudiyler, Isanıń ne islegenin kórip, Oǵan isendi» (Yuxanna 11:40-45). Yuxanna 11:4 orınlandı. Lazardıń keselligi ólim menen tamamlanbadı; bul Qudaydıń dańqı ushın edi.
Onıń miyrimi
Bizde azap hám ólimdi toqtatıwǵa sonday berilgen Quday bar, Ol bul dúnyaǵa kelip, Ózi azap shegiwge hám óliwge razı boldı. Áke Quday Óz Ulıń Kalvariyada berdi. Isa Ózin sebepsiz jek kóretuǵın adamlar qolınan qattı azap shekti. Quday azaptıń qanday ekenligin biledi. Eger siz Qudaydıń sizdiń awırıwıńız hám azabıńız haqqında qayǵırmaydı dep oylasańız, onda taǵı bir ret oylań. Turmısıńızda bolǵan nárseler ushın Onı ayıplamań. Ol siz ushın azap shegiwge hám óliwge razı boldı, sebebi Ol siz haqqında qayǵıradı hám sizdi jaqsı kóredi.
Quday nege turmısımızda qayǵılarǵa jol qoyadı? Sebebi Ol bizdi tiriltiwdi, bizge jańa ómir beriwdi qáleyedi, onda biz jaqsıraq adamlar bolamız, hám Quday biz arqalı dańqlanadı, hám biz Oǵan kóbirek uqsas bolamız.
Qudaydıń miyrimi bizge kelgen hár qanday azap, awırıw yamasa qayǵıǵa qaramastan, keleshekke isenim menen qaraw ushın kúsh berdi. Qudaydıń miyrimi bizge járdem beriw hám bizde úmit bar ekenligine isendiriw ushın pútkil turmısımızdı qaplap turadı. Bul jerde bizge ne bolıwına qaramastan, Onıń menen máńgi ómir úmiti bar, bul úmit bizdiń Onıń menen máńgi keleshegimizge isendiredi.
Bizdiń juwabımız
Isa azap shekti, biz azap shegiwimiz ushın emes, bálkim biz azap shekkenimizde bul bizdi Oǵan kóbirek uqsas etedi. Biz turmıstıń ne alıp keletuǵının basqara almaymız, biraq biz turmıstıń ne alıp keletuǵınına bolǵan reakciyamızdı basqara alamız. Qayǵılar hár dayım gúnah ushın Qudaydıń jazası emes – isenbeytuǵınlar ushın bul keyinirek keledi. Házirgi waqıtta Quday adamlarǵa ózleriniń jaman qálewlerin orınlawǵa jol qoyadı (Romalılarǵa 1:24-28). Isa bir soqır adam haqqında: «Bul adam da, onıń ata-anası da gúnah etpedi, biraq bul Qudaydıń jumısı onıń turmısında kórsetiliwi ushın boldı» dedi (Yuxanna 9:3). Pawl azapta quwanadı, sebebi ol «azap shıdamlılıqtı payda etedi» (Romalılarǵa 5:3) bilgen.
Sonlıqtan biz qayǵıdan kóterile alamız, Qudayǵa dańq bere alamız hám Oǵan kóbirek uqsas bola alamız. Biz basdan keshirgenlerimiz sebepli jaqsıraq gúwalar bolamız. Biz Masihte hám Onıń muhabbatında tolıq iseniwimiz kerek, turmıstıń hár bir jaǵdayında, jaqsı yamasa jaman bolsın, biz Qudaydıń páyda etiw múmkinshiligin kóremiz (Romalılarǵa 8:28).
Lazardıń tariyxınan biz Isanıń Maryam menen bólistirgen kóz jasların, Martaga bergen haqıyqatın, qábirde kórsetken ashıwın hám pútkil waqıyanı qaplaǵan miyrimdi kóremiz. Biz qayǵı hám qayǵıǵa dush kelgenimizde, azap hám qayǵımızdan ótiwimiz ushın bul tórt nárse kerek.
