SORAW: Balaam Qudaydıń haqıyqıy qulı ma? Balaktıń qulları Izrail balaların qárǵaw ushın kelgeninde, ol olardıń Qudaydan esitiw ushın kútiwlerin aytqanda, Quday oǵan túnge kelip sóyledi me?
JUWAP: Balaam haqqındaǵı bul tariyx ájayıp bayan, Quday óz xalqın qalay jaqsı kóretuǵının hám qorǵaytuǵının kórsetedi, hátte olar ne bolıp atırǵanın bilmese de. Bul Qudaydıń óz xalqına bolǵan súyispenshilik penen ǵamxorlıǵın kórsetedi, hátte olar Oǵan unaytuǵın nárseni islemese de, hátte olar qarsı shıqsa da. Onıń xalqı bunday waqıtlarda Odan járdem sorawı da shárt emes. Biz Rabbı menen bolǵanımızda hám Ol bizdi bul jerde bolǵanımızda dushpan, Shaytannıń kóp qáwiplerinen, qıyınshılıqlarınan hám basqa háreketlerinen qalay miyrimlilik penen qorǵaǵanın bilgenimizde, bálkim júdá tań qalarımız.
Sanlar kitabındaǵı Balaam haqqındaǵı tolıq bayan onıń Qudaydıń haqıyqıy qulı emesligin kórsetip ǵana qoymaydı, ol Eski Ahıttıń taǵı tórt kitabında hámme waqıt teris mániste ataladı. Jańa Ahıttıń úsh bólimi bizdi Balaamǵa heshqanday túrde eriwden saqlanǵa shaqıradı.
Dúnya pútkilley suw tasqınnan keyin qısqa waqıt ishinde butparastlıqqa hám ádep-ikramlılıqqa tústi – Rimliklerge 1:18-32 bizge bunıń qalay hám ne ushın bolǵanın aytadı. Biraq, júzlegen jıllardan keyin de haqıyqıy Quday menen tanıs bolǵan adamlar bar edi. Kóplegen adamlar Onı Ayup, onıń dosları, Musanıń qaynatası, Magi hám basqalar sıyaqlı jaqsı túrde bilgen; biraq, Balaam sıyaqlı jaman adamlar da bar edi.
Balaam payǵambar sıpatında ataqqa iye edi, kimdi ol dúwa etse, dúwa etilgen, hám kimdi ol qárǵasa, qárǵalǵan (Sanlar 22:6). Moab patshası Balak, Balaamdı jallaw ushın «kóripkeldiń haqısı qolında» (7-ayat NKJV) adamlar jiberdi. Patsha Iordan dáryasınıń shıǵısında eki Amoriy patshasın hám olardıń armiyaların jeńgen Izraildiń, endi óz aymaǵınıń shegarasında lager qurǵanların qárǵawdı qáledi. Balaam sol tún adamlarǵa jay berdi. Biz onıń basshılıq ushın duwa etkenin oqımaymız, biraq Quday, óz xalqın hámme waqıt baqlap turǵan, kelip onnan adamlar haqqında soradı (9-ayat). Balaam olardıń ótinishin túsindirdi, hám Quday oǵan anıq ayttı, ol olar menen barmasın hám xalıqtı qárǵamasın, sebebi olar dúwa etilgen edi (12-ayat). Balaam xabarshılardıń usınısın qabıl etpedi, Quday oǵan olar menen barıwǵa ruqsat bermegenin ayttı.
Balak keyin joqarı dárejeli xabarshılar jiberdi, jaqsıraq usınıs penen. Balaam Quday menen tanısıwı tek ústirtin ekenligi anıq, sebebi Quday óz xalqın qárǵawǵa kónbeydi.
Quday bul jaman payǵambardı ashıqtan-ashıq uyatqa qaldırdı. Ol oǵan adamlar onı shaqırsa barıwǵa ruqsat berdi, biraq oǵan tek Qudaydıń aytqan nársesin ǵana aytıwı kerek ekenligin ayttı (22:20). Balaam erte turıp olar menen birge ketti. Quday onıń barǵanı ushın ashıwlandı hám onıń jolına kedergiler qoydı (22-ayat). Ol sonıń menen birge Balaamdı hár saparı olardı qárǵawǵa háreket etkeninde Izraildi dúwa etiwge májbúr etti. Balaam basqa nársler menen birge, «Yaqubqa qarsı siqırshılıq joq, Izrailge qarsı kóripkellik joq» (23:23) dep aytıwǵa májbúr boldı.
Balak ashıwlandı hám qaharlandı óz erkine qarsı Izrailge úlken dúwalar aytqan payǵambarǵa. Ol onı húrmetsiz jiberdi (24:11). Qısqa waqıttan keyin Balaam Izraillikler tárepinen qılısh penen óltirildi, sebebi ol Balaktı tastap ketiwden aldın, oǵan Qudaydıń Izrail menen qalay húkim etiwge májbúr ete alatuǵının ayttı: Moab hám Midiyan hayalları, olardıń awqamshıları, Izrail er adamları menen doslasıwı kerek edi, olardı ózleriniń butparast qurbanlıqlarına hám butlarına tabınıw menen birge keletuǵın ádep-ikramlılıqqa shaqırıwı kerek edi. Quday bunıń juwabına 24,000 Izraillikti óltirgen wabay jiberdi (25:1-9,14-15). Quday sonıń menen birge Izrailge Midiyanlıqlardı qıynawdı hám olarǵa qarsı urıs ashıwdı ayttı (25:16-18, 31:1-3,8,16).
Biz bunıń barlıǵında Balaam, payǵambar sıpatında súwretlengen bolsa da, Rabbıdıń qulı emes ekenligin kóremiz. 2 Petrus 2:15-te Quday «Balaam jolınan ... ádilsizliktiń haqısın jaqsı kórgen» dep eskertti. Yahuda 11 «Balaam qáteligin» atap ótedi: óz paydası ushın Quday dúwa etken xalıqtı qárǵay alaman dep oylaw. Ashıw 2:14 «Balaam táliymatın» anıqlaydı, ol Balakqa Izrail balalarınıń aldına súrinis tasın qoyıwdı úyretken, butlarǵa qurban etilgen nárslerdi jewdi hám jınıslıq ádep-ikramlılıqqa beriliwdi.
Payǵambar sóylewi kerek hám Quday ushın háreket etiwi kerek, biraq bul jaman adam Qudaydıń erkine húrmet etpedi hám óziniń nápsiligi ushın Quday xalqına zıyan keltiriwge háreket etti. Qayǵa qarsı, onıń tariyx dawamında kóp ergenleri boldı.
ESLETPE
- Yevrey tilindegi «morphe» sózi grek tilindegi «eidos» sózinen parıqlanadı, ol tek sırtqı kórinisti ańlatadı. Mısalı, Mәsihtiń ózgergen waqıtında, Onıń «kórinisi» (eidos) ózgerdi, biraq Onıń «forması» (morphe) ózgermedi.
