Ótken ayda biz Daniyel kitabınan dáslepki eki sabaqtı qarastırdıq: jeńis júrekten baslanadı, hám duwa Qudaydıń rahm-shápáátin ashıp beredi. Bul ayda biz sońǵı úsh sabaqtı kórip shıǵamız: basım isenimlerdi dálilleydi, maqtanısh narazılıqtı qozǵaydı, hám Quday keleshekti basqaradı.
3. Basım bizdiń isenimlerimizdi dálilleydi – Daniyel 3 hám 6
Ótken jılı 10 elit narkotikge qarsı politsiya xızmetkeri aktiv xızmette birge óltirildi. Kolumbiyada óltiriwler haqqındaǵı jańalıqlar ádewir keń tarqalǵan. Bul waqıyanıń dıqqatqa sazawar bolıwınıń sebebi, olardıń elit áskeriy bólim tárepinen qorshap alınıp óltirilgenligi edi. Bul baylanıs qáteligi me edi? Bul áskeriy bólim úlken narkotik jiberiwdi qorǵaw ushın para alǵan bolıwı múmkin be? Oylı baqlawshı juwmaq shıǵardı: «Hár bir ar-namıstıń óz bahası bar; qandaydır bir noqatta ol jarıladı.»
Sizdiń ar-namısıńızdıń bahası bar ma? Sizdiń xristian isenimlerińiz qansha tereń? Piter sıyaqlı, biz maqtanıwǵa beyim bolamız: «Rabbi, men Siz benen túrmege hám ólimge barıwǵa tayınman» (Luka 22:33). Biraq bul sınawdan ótpegen isenim edi. Daniyel hám onıń doslarınıń bekkem isenimge iye bolǵanın qalay bilemiz? Biz bilemiz, sebebi olar basım sınawınan ótti.
Naduris islewge basım:
Karl Marks «din xalıqtıń opiatı» dep jazǵan. Hám siyasatta basshılar dindi xalıqtı basqarıw ushın paydalanıwǵa urınıwı ádewir keń tarqalǵan. Daniyeldiń dáwirinde bul anıq edi. Navuxodonosor tásirli altın súwret jasadı. Daniyel joqta, onıń úsh dosı bul pármandı esitti: «Sizge buyırılǵan nárse ... Hár qanday muzıka dawısın esitkenińizden keyin, siz patsha Navuxodonosor ornatqan altın súwretke bas iyip tabınıwıńız kerek. Bas iyip tabınbaǵan hár kim dárhal jalınalı peshke taslanadı» (Daniyel 3:4-6). Olar sırtqı jaqtan bas iyip, ishki jaqtan haqıyqıy Qudayǵa tabına aladı ma? Bul úshewi bas iyip tabınbawdı tańladı. Patsha ashıwlandı. Olar qozǵalań ushın katalizator bolıwı múmkin edi.
Patsha olardı jeke ózi soradı hám talap etilgen nárselerdiń ápiwayılıǵın qaytadan túsindirdi. Ol olarǵa taǵı bir múmkinshilik berdi. Ot olardıń aldında edi, biraq olardıń ar-namısları jarılmadı.
Eger biz jalınalı peshke taslansa, biz xızmet etetuǵın Quday bizdi onnan qutqara aladı ... Biraq Ol qutqarmasa da, biz sizge, ey patsha, biz sizdiń qudaylarıńızǵa xızmet etpeytuǵınımızdı yamasa siz ornatqan altın súwretke tabınbaytuǵınımızdı biliwińizdi qáleymiz (Daniyel 3:17-18). Rabbi olardıń bekkem isenimin ot ishinde olar menen birge turıw arqalı sıylıqladı. Siz nadurıs háreket etiwge basım astında turıpsız ba? Bekkem turıń. Nátiyje qanday bolsa da, siz jalǵız bolmaysız. Quday siz benen birge boladı.
Durıs islewdi toqtatıwǵa basım:
Keyinirek, Daniyeldiń úsh dosı joqta, gúmanlı siyasiy sebepler menen Navuxodonosor bul pármandı imzaladı: «Keyingi 30 kún ishinde hár qanday qudayǵa yamasa adamǵa duwa etken hár kim, ey patsha, sizden basqa, arıslanlar úyine taslanadı» (Daniyel 6:7). Bul jerdegi basım ádewir názik edi. Daniyelden óz isenimin biykar etiw talap etilmedi. Ol tek bir ayǵa duwa etiwdi toqtatıwı kerek edi. Geyde xristianlar óz xristian xızmetine kesent etetuǵın jaqsı jumıslarǵa kirisiwge qızıǵadı. Geybirewler sın pikir alıwdan qorqıp, óz xızmetin toqtatadı. Biz xristian emes dosımız kelip atırǵanı ushın shańaraq ibadatların toqtatıwǵa qızıǵıwımız múmkin.
Daniyel ne isledi? «Endi Daniyel pármannıń járiyalanǵanın bilgeninde, ol úyine, áynekleri Ierusalimge qaray ashılatuǵın joqarı bólmesine bardı. Ol kúnde úsh ret tizesine shógip duwa etti, óz Qudayına shúkirshilik etti, aldın islegenindey» (Daniyel 6:10). Rabbi Daniyeldiń isenimin arıslanlar úyinde oǵan sherik bolıw ushın perishte jiberiw arqalı sıylıqladı (Daniyel 6:22).
Sizdiń isenimlerińiz sınawdan ótip atır ma? Bekkem turıń. Durıs nárselerdi islewdi dawam etiń hám nátiyjelerin Qudaydıń qolına qaldırıń. Bekkem boysınıw jeńiske alıp keledi. Biraq bul jeńis hárdayım anıq emes. Isenim adamlarınıń geybirewleri
taslandı; olar eki bólekke kesildi; olar qılısh penen óltirildi ... dúnya olarǵa ılayıq emes edi (Ibraniyler 11:37-38). Biraq aspan olardı ashıq qushaq penen qarsı aldı.
4. Maqtanısh narazılıqtı qozǵaydı – Daniyel 4 hám 5
Babilon imperiyasınıń jetiskenlikleri tásirli edi. Patsha Navuxodonosor óz jetiskenliklerinen qanaatlandı. Patsha sarayınıń shatırında júrip, ol ayttı: «Bul men qurǵan úlken Babilon emes pe ... menim kúshli kúshim menen hám menim ullılıǵımnıń dańqı ushın?» Sózler ele onıń awzında edi, aspanan bir dawıs ayttı: «Bul sizge, patsha Navuxodonosor, buyırılǵan nárse: Sizdiń patshalıq húkimetiniz sizden alındı ... siz Joqarı Bolǵannıń adamlar patshalıqları ústinen húkimran ekenligin hám olardı qálegen adamına beretuǵının moyınlaǵanıńızsha.» Dárhal Navuxodonosor haqqında aytılǵan nárse orınlandı: «Ol ... qaramal sıyaqlı ot jedi. Onıń denesi aspan shıǵı menen suwlandı, shashı qaraqustıń qanatları sıyaqlı, tırnaqları qustıń tırnaqları sıyaqlı ósti» (Daniyel 4:30-33). Ol aqıldan azdı!
Maqtanısh:
Biz adamlar úlken nárselerdi maqtanıwǵa beyimmiz. Biz aqılıımızdıń, densawlıǵımızdıń, energiyamızdıń – hátte ómirimizdiń óziniń deregine minnetdarshılıq bildiriwdi siyrek esleymiz. Bul Rabbini narazı etedi. Jer silkiniwler, tornadolar, vulkanlar, tsunamiler hám basqa tábiyiy apatlar waqtında, biz adam tárepinen islengen infrastrukturanıń sheklewlerin túsindire almaymız. Biraq tez arada biz umıtıp, taǵı da óz «adam sistemamızda» ózimizdi qáwipsiz hám isenimli sezinemiz.
Men pensiyalar hám qáwipsizlik polislari haqqında hesh qanday qarsılıqqa iye emespen, biraq ekonomikalıq sistema Qudaydıń wádelerinen góre úlkenirek tınıshlıq bergeninde, bir nárse qayǵılı túrde nadurıs. Quday ǵárezsizlikke, tákabbırlıqqa hám maqtanıshqa qarsı shıǵadı.
Quday maqtanıshlılarǵa qarsı shıǵadı, biraq kishipeyillilerge shápáát beredi (1 Piter 5:5). Maqtanısh Lyutsiferdiń qulawına, Babeldegi shataqlıqqa, Patsha Herodtıń ólimine hám Navuxodonosordıń aqıldan azıwına sebep boldı.
Baqıtqa qaray, bul patsha menen táwbe boldı: «Sol waqıttıń aqırında, men, Navuxodonosor, kózimdi aspanǵa kóterdim, hám menim aqılım qayta tiklendi.» Ózimizden kózimizdi alıp, olardı Qudayǵa burıw aqıldan azıwdan birinshi qádem. «Keyin men Joqarı Bolǵandı maqtaǵanım; men máńgilikke jasaytuǵın Onı húrmetledim hám dańqladım. Onıń húkimranlıǵı máńgilik húkimranlıq; Onıń patshalıǵı áwladtan áwladqa dawam etedi» (Daniyel 4:34). Aqıl Qudaydıń húkimranlıǵın moyınlaǵanımızda hám Oǵan súyeniwdi tańlaǵanımızda keledi.
Húrmetsizlik:
Keyingi bapta, Navuxodonosordıń ulı Belshazzar óz asılzadaları ushın úlken toy ótkizdi. Qudaydıń húkimi hám ákesiniń ózgeriwi oǵan hesh nárse ańlatpadı. Daniyel bunı kórsetti: «Biraq siz onıń ulı, ey Belshazzar, barlıq bunı bilgenińizge qaramastan, ózińizdi kishipeyillik etpedińiz. Kerisinshe, siz ózińizdi aspan Rabbisine qarsı qoydıńız. Siz Onıń ibadatxanasınan qadaqlardı ózińizge alıp keldińiz, hám siz hám sizdiń asılzadalarıńız, sizdiń hayallarıńız hám sizdiń kúńlerińiz olardan sharap ishtińiz. Siz gúmis hám altın qudayların maqtaǵanıńız ... Biraq siz ómirińizdi hám barlıq jollarıńızdı qolında uslap turǵan Qudaydı húrmetlemedińiz» (Daniyel 5:22-23). Birneshe saat ótkennen keyin Belshazzar basqınshı ásker tárepinen óltirildi.
Geybirewler Qudaydıń nárselerine bilimsizlikten húrmetsizlik penen qaraydı. Basqalar, xristian ortalıǵına úyrenip qalǵanlar, tanısıw yamasa zerigiwden húrmetsizlik etedi. Biz ele de Máshih Onıń atı menen eki yamasa úsh adam birge kelgende bar ekenligin bilemiz be? Bizdiń minez-qulqımız bunı kórsetedi me? Biz aytqan hár bir sózimiz ushın Qudayǵa esap beretuǵınımızdı bilemiz be? Bizdiń sózlerimiz bunı kórsetedi me?
5. Quday keleshekti basqaradı – Daniyel 7-12
Daniyeldiń payǵambarlıqları kóp Injil studentleri tárepinen zárúrli dep moyınlanǵan. Geybirewler Daniyel kitabın Eki Áhittegi Vahiy kitabına uqsas dep esaplaydı. Dáslepki 500 jıl ishinde haqıyqatqa aynalǵan boljawlardıń anıqlıǵı geybir sınshılardı Daniyel kitabınıń bul waqıyalar bolǵannan keyin jazılǵanın dálillewge alıp keldi. Daniyeldiń payǵambarlıqları ele bolatuǵın nárseler haqqında da túsiniklerdi óz ishine aladı. Qızıqlısı, Quday keleshek ushın Óz rejelerin jasaydı, keyin olardı ámelge asıradı. Injil jazıwshıları bunı bilgen edi. Olar payǵambarlıqlardıń Isanıń ómirindegi túrli waqıyalarda qalay orınlanǵanın kórdi; mısalı Matta 2:15, 17, 23; 13:14, 35; 26:54, 56; 27:9-ǵa qarań.
Biz keleshekti qarastırǵanımızda, birneshe rejeler jasaymız. Bul aqıllı, biraq bizge qosıwǵa shaqırıladı
Eger Rabbiniń qálewi bolsa, biz jasaymız hám bunı yamasa basqanı isleymiz (Jaqıp 4:15). Rabbi keleshekke qarasa, Ol anıqlıq penen qaraydı: «Belgilengen nárse bolıwı kerek» (Daniyel 11:36). Injil payǵambarlıqlarınıń bar bolıwı Qudaydıń keleshekti basqarıp turǵanın kórsetedi. Ol milletlerdiń, jámiyettiń, Shirkewdiń, shańaraqlarımızdıń hám ómirimizdiń keleshegin basqaradı. Bul ómirdiń zıyanlı deterministlik kózqarası ma? Bul bizdiń házirgi háreketlerimizdiń taǵdırǵa tásiri joq degen mánisti ańlatadı ma? Joq.
Biz milletlerge hám ulıwma jámiyetke qaraǵanımızda, biz kelispewshilikti, ádilsizlikti hám moral buzılıwdı kórmey qala almaymız. Biz dúnya dinleriniń jaǵdayına qaraǵanımızda, zorlıqtıń, qızıq hám jınlı nárselerdiń ósiwshi dálillerin kóremiz. Shúkir, xristianlıqta ele de jaqtı noqatlar bar. Biraq kóp tarawlarda ol da sociallıq, kompromissli, ruwxıy óli hám hátte moral jaqtan jaman bolıp qaldı. Máshih hám Injildiń húkimetligi kemeyip barmaqta.
Qudaydıń ele de keleshekti basqarıp turǵanın biliw xristianlar ushın realistlik hám sonday-aq optimistlik bolıwǵa múmkinshilik beredi. Jámiyettiń Onıń qolında ekenligin biliw bizdi jaqsı puqaralar bolıwǵa shaqıradı. Shirkewdiń Máshih qolında ekenligin hám Onıń ele de onı qurıp atırǵanın biliw bizdi injil járiyalawdı, shákirt etiwdi hám jańa xristian jıynalısların qáliplestiriwdi dawam etiwge shaqıradı. Rabbiniń balalarımız ushın Óz rejelerin ámelge asıratuǵının biliw bizdi olardı Onıń jollarında tárbiyalawǵa, motivaciyalawǵa hám basqarıwǵa shaqıradı. Biliw
Rabbi menim ushın Óz maqsetin orınlaydı (Zabur 138:8) bizdi keleshekke isenim menen qaratadı. Biliw Ol sizde jaqsı is baslaǵan adam onı tamamlawǵa alıp keledi (Filipililer 1:6) bizdi qáteler islep hám jeńilgenimizden keyin turıp, alǵa basıwǵa shaqıradı.
Juwmaq
Daniyeldiń payǵambarlıqları, onıń úlgili ómiri hám onıń zamanlaslarınıń ómiri eki yarım mıń jıldan aslam waqıt dawamında isenimlilerdi shaqırdı hám ruwxlandırdı. Olar kóp adamlarǵa ózleriniń «Quday xalqı» sıpatındaǵı identligin saqlawǵa, moral máselelerde bekkem turıwǵa, basqalar ushın shapaat etiwge, injil isenimlerin qollap-quwatlaw ushın bahasına tólewge tayın bolıwǵa shaqırdı. Bul aqıl maqseti búgingi kúnde de zárúr.
Biz xristianlar keleshekke qaraǵanımızda, qorqıwǵa da, passiv qanaatlanıwǵa da orın joq. Bizdiń isenimimiz keleshekti qolında uslap turǵan Onı biliwde. Daniyel óz Qudayın bilgen adamlar dushpanǵa kúshli qarsılıq kórsetedi dep payǵambarlıq etken (Daniyel 11:32). Biz Qudayımızdı bunı islew ushın jetkilikli dárejede bilemiz be?
