Biyikliklerge Shıǵıw
Tawlı jerlerde sayaxat etip atırǵanda, burılıstan ótip, keń oypatlıqtan uzaqtaǵı tawlarǵa qaray spektakulyar kóriniske tap bolıw múmkin. Hawa kórinisleri de, anıq kúnde biyiklikten tómengi jaqqa qaraw da dem alıwdı toqtatadı. Biraq, bulardıń hesh biri tik tawdıń shıńına shıqqannan keyin payda bolatuǵın kóriniske teń emes. Hátte joqarı jerge qaray qıyınshılıq penen júriw de maqsetke jetken waqıtta, kórinisten lázzet alıp, ózin aqlaydı – sarplanǵan fizikalıq kúsh paydalı bolǵan boladı.
Rabbimiz Isa Mesihtiń shaqırıwı menen Pyotr, Yaqıp hám Yuhanna atı atalmaytuǵın tawǵa shıqtı. Injil túsindiriwshileri onıń Kesariya Filippi qasındaǵı Hermon tawı bolıwı múmkinligin aytadı. Geybirleri onı Tabor tawı dep esaplaydı, biraq bul azıraq múmkin, sebebi ol uzaqta edi.
Hermonnıń bir qatar qıyalıqları bar. Olar shıńǵa jetpegen bolar edi, sebebi bul júdá kóp waqıt alǵan bolar edi. Onıń ornına, Rabbimiz Isa Mesihtiń úsh shákirtin biyik hám jalǵız shıńǵa alıp barǵan bolıwı kerek. Matfey, Mark hám Luka bul waqıyanıń barlıǵın súwretleydi, biraq tek Luka ǵana Isanıń shákirtlerin Ózi menen birge «duwa etiw ushın» alıp barǵanlıǵın aytadı (Luka 9:28 KJV).
Sol úshewi
Pyotr, Yaqıp hám Yuhanna kóbinese ayrıqsha shákirtler dep esaplanadı. Olar Rabbimiz Isa Mesihtiń Jayırdıń úyinde bolǵan hám Jayırdıń 12 jaslı qızınıń ómirge hám densawlıqqa qaytarılǵanlıǵına gúwa bolǵan edi (Luka 8:51,55). Keyinirek, sol úsh shákirt basqalardan góre Getsemane baǵına tereńirek alıp barıldı.
Yahudiy nızamı eki yamasa úsh gúwanıń gúwalıǵın talap etkenligi sebepli (Ekinshi Nızam 19:15; Matfey 18:16), Rabbimiz Óz shákirtleriniń ishinen ilahiy haqıyqatqa eń qabıl etiwshi úshewin sayladı. Olar tek ǵana duwa etiw ushın emes, bálki kelip atırǵan «Quday patshalıǵına» gúwa bolıw ushın da barıp atırǵan edi (Luka 9:27).
Bul waqıya Luka 9:28-36 da súwretlengen. Olar keshqurım shıǵıwdı baslaǵan sıyaqlı, sebebi Pyotr hám onıń joldasları keyinirek «uyqıǵa batıp» (32-ayat), hám olardıń tómengi jerge qaytıwı «keyingi kúnge» (37-ayat) shekem bolmaǵan. Tariyxshılar bergen súwretlemelerden biz toptıń júzimzar, biydayzar hám orman arqalı júrip, kóteriliwdi baslaǵanlıǵın kóz aldımızǵa keltire alamız. Olar joqarıǵa shıqqan sayın, olar gúlleri kishkene putalar menen taslı jarlarǵa tap bolǵan bolar edi, hám keyinirek olar anıq ay nurında jıltırap turatuǵın qar bóleklerin kórgen bolıwı múmkin. Rabbimiz Isa Mesihtiń shákirtlerin joqarı jerge alıp barıwda bir maqseti bar edi. Ol bizdi de joqarı ruwxıy jerge alıp barıwdı qáleydi, solay etip biz Onıń menen birge bólinbeytuǵın waqıttan lázzet alıp, Onıń dańqınıń kóbiregin isenim menen kóre alayıq.
Ózgergen
Biyikliklerge jetken soń, Rabbimiz Isa Mesihtiń duwa etiwdi basladı. Ol duwa etken waqıtta, Onıń sırtqı kórinisi sezilerli dárejede ózgerdi. Onıń kiyimleri de «aq hám jıltıraǵan» (29-ayat) bolıp, nayzaǵayǵa uqsas edi. «Kiyim» dep awdarılǵan sóz saltanatlı kiyimler ushın qollanılǵan hám sonlıqtan bul waqıya ushın júdá orınlı. Matfey 17:2 bizge Onıń júziniń quyash sıyaqlı nur shaǵılıstırǵanlıǵın aytadı, al Mark 9:3 Onıń kiyimlerin hesh bir kiyim juwıwshı isley almaytuǵınnan da aqıraq ekenligin aytadı. Matfey 17:2 hám Mark 9:2 de Rabbimiz Isa Mesihtiń basına túsken waqıyanı súwretlew ushın «ózgergen» sózin qollanadı. Grek sózi inglis tilindegi «metamorfoz» sózine uqsas hám basqa formaǵa ózgeriwin ańlatadı. Luka bul sózdi qollanbaydı, bálkim basqa milletli oqıwshılar onı ózleriniń putparastlıq tariyxınan kelip shıǵıp qáte túsingen bolıwı múmkin.
Rabbimiz Isa Mesihtiń ne ushın duwa etken bolıwı múmkin? Onıń duwasınıń teması, bálkim, Onıń kresttegi jaqın ólimi bolǵan, sebebi bul kontekstte aytılǵan (Luka 9:22,31). Biz Onıń duwa etken waqıtta ózgergenligin aldın da atap óttik. Bul ayrıqsha waqıya bolǵanına qaramastan, Rabbimizdiń aldında waqıt ótkeriw arqalı biz ózgere alamız degen haqıyqat saqlanıp qaladı. Duwa nárselerdi ózgertedi dep kóp aytılǵan – biraq ol adamlardı da ózgertedi. Onıń dańqın isenim menen kórgenimizde, biz de ózgere alamız (2 Korinflilerge 3:18).
Rabbimiz Isa Mesihtiń duwa etken waqıtta, eki adam payda bolıp, Onıń menen sóylesken. Dáslep Pyotr hám eki aǵa-ini uyqıǵa batqan edi, biraq olar oyangan waqıtta Rabbimizdiń dańqın, sonday-aq keremet túrde payda bolǵan Musanı hám Iliyanı kórdi.
Musa ásirler burın qaytıs bolǵan hám Quday tárepinen jerlengen edi (Ekinshi Nızam 34:5-6). Boysınbawshılıq onıń Wáde etilgen jerge kiriwine tosqınlıq etken edi, biraq oǵan onı uzaqtan kóriwge ruqsat etilgen edi (Ekinshi Nızam 32:52). Biraq Quday meyirban, sebebi endi Musa haqıyqatında da jerde edi! Iliya bolsa hesh qashan qaytıs bolmaǵan edi. Ol quyın menen aspanǵa alıp ketilgen edi (2 Patshalar 2:11). Qızıǵı, Musa da, Iliya da burın tawlar menen baylanıslı bolǵan edi (Shıǵıw 24:18; 1 Patshalar 19:8). Eger Musa Rabbimizdiń ózgeriwi waqıtında nızamnıń wákili sıpatında payda bolǵan bolsa, Iliya payǵambarlardıń wákili sıpatında bar edi («Nızam hám payǵambarlar» Matfey 7:12 de baylanıslı).
Basqa Shıǵıw
Musa hám Iliya «dańqta payda bolıp, Onıń Ierusalimde ámelge asıratuǵın ólimi haqqında sóylesken» (Luka 9:31). Eki adam da shákirtler tárepinen anıq kórinetuǵın edi. Olardıń sáwbetiniń teması, sózbe-sóz, Rabbimizdiń Ierusalimdegi bul ómirden shıǵıwı edi. Musa, eslewińizshe, Izrailliklerdiń Mısırdan shıǵıwına basshılıq etken edi – bul Eski Ahd kitabında sol at penen súwretlengen. Izrailliklerdiń Mısırdan shıǵıwı menen tıǵız baylanıslı bolǵan Paskalya, Qudaydıń Qozısı Óziniń kámil ómirin gúnákarlar ushın qurbanlıq sıpatında usınatuǵın waqıttıń Eski Ahd súwretlemesi edi. Áyyemgi payǵambarlar sol waqıttı kútken edi, sonlıqtan Musa hám Iliyanıń Rabbimiz benen bunday áhmiyetli tema haqqında sáwbetleskenligi tańqalarlıq emes. Rabbimiz Isa Mesihtiń Ierusalimde Óziniń shıǵıwın «ámelge asırıw» yamasa orınlaw ushın kelgen edi. Bul Onıń missiyası edi. Ierusalim ibadatxana turǵan qala edi – hám sanawı joq haywanlar qurban etilgen jer edi.
Aldınǵa ótiwden aldın, bir qatar áhmiyetli baqlawlar jasayıq. Matfey, Mark hám Luka ózgeriwi kórinisin jazıp alǵan, biraq Yuhanna onı qaldırǵan. Bálkim, qaldırılıwınıń sebebi Mesihtiń jerdegi ómiriniń bárhámi ilahiy dańqtıń kórinisi bolǵan – tek ǵana bul bir kórinis emes. Yuhanna 1:14 bunı tastıyıqlaydı. Azap hám dańq arasında da tıǵız baylanıs bar. Rabbimiz bunı Emmausqa baratuǵın jolda ushıratqan eki adamǵa túsindirgen (Luka 24:26). Rabbimizdiń ólimi hám kelip atırǵan patshalıǵı sonlıqtan baylanıslı.
Rabbimiz Isa Mesihtiń tıńlawshılarına Quday patshalıǵın kórmeyinshe geybirleri ólimdi tatpaytuǵının aytqan edi (Luka 9:27). Ózgeriwi kórinisinde biz sol kelip atırǵan patshalıqtıń aldınnan kórinisin kóremiz. Patsha Mesihtiń ózi sol jerde, Óziniń barlıq dańqında nur shaǵılıstırıp tur. Musa qaytıs bolǵan, biraq dańqta tirilip, Onıń menen birge patshalıqtı bólistiretuǵın áwliyelerdi súwretleydi. Iliya bolsa, qaytıs bolmaytuǵın, biraq Rabbimiz qaytıp kelgen waqıtta hawaǵa kóterilip, Onıń menen ushırasatuǵın áwliyelerdi súwretleydi (1 Salonikalılarǵa 4:17). Úsh shákirt Rabbimiz jerge qaytıp kelgen waqıtta tirilikte bolatuǵın hám Onıń patshalıǵına kiretuǵın yahudiy isenimlisin súwretleydi. Tawdıń tómengisinde basqalar Rabbimizdiń qaytıwın kútip turǵan edi. Bul top Rabbimiz Isa Mesihtiń húkimranlıq etken waqıtta bereketke iye bolatuǵın adamlardı súwretleydi.
Dańq tawda bolǵanlar tárepinen kórildi hám onnan lázzet alındı. Rabbimizdiń xalqına búgin de dańq wáde etilgen. Haqıyqatında da, Yuhanna 17:22 ge qaraǵanda bizge ol aldınnan berilgen! Itibar beriń, tawda bolǵanlar dańqta shomılıp turǵan waqıtta, olar Rabbimizdiń ólimi haqqında sóylesken. Onıń krestte biz ushın islegen isleri bizdiń máńgilik maqtaw temamız boladı, biz «Óltirilgen Qozı múnásip» (Ashıw 5:12) dep qosıq aytqanımızda. Eger biz sol kelip atırǵan kúnde Onıń maqtawı menen bánt bolatuǵın bolsaq, sol tema bizdi házir de bánt etpesligi kerek pe? Biz bul haqqında oylawımız, bul haqqında sóylesiwimiz hám biz ushın óltirilgen Qozını maqtawımız kerek!
Qala almaymız ba?
Pyotr hám onıń joldaslarınıń uyqıǵa batqanı tańqalarlıq emes edi. Tawǵa shıǵıw fizikalıq jaqtan qıyın bolǵan bolıwı kerek, hám waqıt kesh edi. Kúshli taw hawada olardıń ústine tásir etken bolıwı kerek. Tez arada Musa hám Iliya joqala basladı. Bul Pyotr qálewdiń eń sońǵı nárse edi! Birge bolǵanları ushın qansha jaqsı bolǵanlıǵın túsinip, Pyotr «úsh shatır» qurıwdı usındı, solay etip kórinis uzartılıwı múmkin edi (Luka 9:33). Bul jol menen Isa, Musa hám Iliya barlıǵı jaylastırılıwı múmkin edi – biraq Pyotr óziniń ne aytıp atırǵanlıǵın bilmegen edi. Ol úlken qáte islep atırǵan edi! Úshewi teń emes edi; Rabbimiz Musa yamasa Iliyadan ádewir úlken. Dańq bulıtı olardı bir sánege qaplap aldı, olardı qorqınısh penen toldırdı. Bulıttan Atanıń dawısı esitildi, «Bul Meniń súyikli Ulım: Onı tıńlań» (35-ayat).
Musa hám Iliya kórinisten joq boldı, hám «Isa jalǵız tabıldı» (36-ayat). Áhmiyetli sabaq úyretilgen edi. Ullı adamlar óz orınlarına iye bolıwı múmkin, biraq Rabbimiz Isa Mesihtiń barlıq basqalardan úlken. Biz Onı tıńlawımız kerek, hám biz Onnan qorqıwımız kerek! Quday Ata bizdi Óziniń súyikli Ulına baǵıtlaydı.
Pyotr bul álemden tıs sıyaqlı kórinetuǵın sol muqaddes sánelerdi hesh qashan umıtpaǵan. Keyinirek ol Rabbimiz benen «muqaddes tawda» bolǵanlıǵı hám Onıń dańqına gúwa bolǵanlıǵı haqqında jazdı (2 Pyotr 1:18). Musa hám Iliya dańqta payda bolǵanda túnniń qarańǵılıǵınıń joq bolǵanlıǵın, hám keyin olardı qaplaǵan sol dańq-bulıttıń jarqıraǵanlıǵın kóz aldınıza keltiriń. Bul shekinah dańq-bulıtı sıyaqlı bolǵan bolıwı kerek, ol shatır ústinde kórilgen edi (Shıǵıw 40:34). Haqıyqatında da, bul taw shıńındaǵı tájiriybe bolǵan edi!
Taw shıńında bolıw salıstırıp bolmaytuǵın nárse bolıwı múmkin. Biz Pyotr qálegenindey sol jerde qalıwdı qálewimiz múmkin, biraq biz tómengi dárejelerge túsip keliwimiz kerek. Ózgeriwi tawınıń astında mútájlik álemi bar edi, úsh shákirt bunı anıqladı. Olar keyingi kúni túsip kelgen waqıtta, olar jın iyelegen ulı ushın járdem sorap jalbarıp turǵan qıyınshılıqtaǵı adamdı taptı. Rabbimiz joq bolǵan waqıtta, basqa shákirtler hesh qanday jeńillik bere almaǵan edi (Luka 9:37-40). Meyirbanlıqqa tolǵan Rabbimiz Isa Mesihtiń úmitsiz mútájlikti qanaatlandırdı hám balanı emledi. Sol jerde bolǵanlar «Qudaydıń qudiretli kúshine barlıǵı tań qaldı» (43-ayat).
Joqarı Jer
Sol shákirtler sıyaqlı, bizde de taw shıńı hám oypatlıq tájiriybeleri bar. Rabbimiz bizdi mútájlik áleminde meyirbanlıq penen xızmet etiw ushın jibergen. Biraq, biz tek ǵana Onıń aldında waqıt ótkersek ǵana nátiyjeli bola alamız. Ibadat bizdi xızmetke tayarlaydı. Haqıyqatında da, ibadat xızmetten aldın bolıwı kerek. Rabbimizdiń aldında ótkerilgen waqıt hesh qashan biykarǵa ketpeydi. Onıń aldında kútiw arqalı biz mútáj álemde nátiyjeli xızmet etiw ushın úskenelene alamız. Biz Rabbimiz Isa Mesihtiń aldında qalǵanımızda Quday Ruwxı tárepinen ózgeriwimiz múmkin.
Onıń aldında waqıt ótkeriw bizge durıs kózqaras qáliplestiriwge de múmkinshilik beredi. Sol úsh shákirt Ózleriniń Ustazınıń kresttegi óliminiń artındaǵı maqset haqqında esitken, hám olar Onıń dańqına da gúwa bolǵan. Bunnan tısqarı, olarǵa kishireytilgen túrde Onıń kelip atırǵan patshalıǵı kórsetilgen. Olar Ol haqqında hám Qudaydıń Óz Ulı ushın maqsetleri haqqında kóbirek bilgen. Onıń aldında ótkerilgen waqıt bizge de durıs kózqaras beredi.
Johnson Oatman, Jr. «Joqarı Jer» atlı ájayıp gimn jazǵan. Onıń gimninen geybir sózler bul Injilden alınǵan «taw meditatsiyasına» sáykes juwmaq sıyaqlı kórinedi: «Men joqarıǵa qaray basıp atırman, hár kúni jańa biyikliklerge erisip atırman; Aldınǵa qaray barıp atırǵanımda ele de duwa etip atırman, ‘Rabbim, ayaqlarımdı joqarı jerge ornat.’»
Men joqarıǵa qaray basıp atırman,
Hár kúni jańa biyikliklerge erisip atırman;
Aldınǵa qaray barıp atırǵanımda ele de duwa etip atırman,
«Rabbim, ayaqlarımdı joqarı jerge ornat.»
— Johnson Oatman, Jr.
