Injil ÓZI HAQQINDA Ne Aytadı, Bul Áhmiyetli
Injil dúnyadaǵı eń kóp satılatuǵın kitap bolıp kelgen hám bolıp turıptı. Hám bul sanǵa Tanax (Evrey Injili), Jańa Ahit yamasa Zaburlar sıyaqlı Muqaddes Jazıwlardıń basqa bólimleriniń satılıwı kirmeydi. Injil Jámiyeti 1816-jıldan baslap esaplawdı baslaǵannan berli, basılǵan Injillerdiń shama menen sanı 2000 den artıq tiller hám dialektlerde 6 milliardtan aslam. Házirgi waqıtta Injil jılına shama menen 100 million nusqa satılıp atır. Injil ne ushın sonsha ataqlı? Mine, geybir sebepler.
Bul Qudaydıń Sózi.
Injil ózin Qudaydıń Sózi dep járiyalaydı, «Rabbimiz ayttı» hám «Quday ayttı» dep keminde 1158 ret jazılǵan. Haqıyqıy mániste, barlıq Injil haqqında, On buyrıq haqqında aytılǵanday, bılay aytıw múmkin:
«jazıw Qudaydıń jazıwı edi» (Shıǵıw 32:16 NKJV). Bul haqıyqat Jańa Ahitte de qayta-qayta aytıladı: «Barlıq jazıw Qudaydıń ilhamı menen berilgen, hám táliymat ushın, ayıplaw ushın, dúzetiw ushın, ádillikte tárbiyalaw ushın paydalı» (2 Timoteyge 3:16). Isa ayttı: «Asman hám jer ótip ketedi, biraq Meniń sózlerim hesh qashan ótip ketpeydi» (Mark 13:31). Mormon Kitabı, Qur'an yamasa basqa «muqaddes kitaplar» ózlerin qátelikten azat yamasa ilahiy ilhamlanǵan yamasa Qudaydıń máńgilik Sózi dep dáwalay ala ma?
Jazıwlar bizge tábiyiy ómir Adamǵa kelgen sıyaqlı keldi, sol waqıtta «Quday... onıń burınlarına ómir dem aldırǵan.» Bul ómir demi onı «tirishilik iyesi» etti (Jaratılıs 2:7). Sonday-aq, Qudaydıń awzınan shıqqan Sózi
«máńgilik ómir súredi hám turadı» (1 Petrus 1:23). Ol jańa ómir beredi hám sol ómirdi isenimlide saqlaydı. Rabbimiz Isa ayttı: «Men sizge aytqan sózler ruwx hám ómir» (Ioann 6:63; Yexudiy 30:10-16). Mine, sonıń ushın Injil «júrektiń oyları hám niyetlerin» anıqlay aladı (Evreylerge 4:12), adamlardı gúná ushın ayıplay aladı (Rimliklerge 7:7) hám olardıń jánlerin ózgerte aladı (Zabur 19:7).
Geybir kitaplar pútkil milletlerdi ózleriniń siyasiy ideologiyasında basqarıwı múmkin, hám basqaları kóp adamlarǵa ilham beriw yamasa kónil ashıwı múmkin, biraq tek ǵana Injil onı oqıǵanlardıń aqılın, júregin hám jánin tesip ótedi. Qudaydıń Sózi namıs hám júrekti ayıplaǵanda, ol ózgeriwge alıp keledi hám jańa tuwılıwdı múmkin etedi (Ioann 8:6-9; 3:5). Keyin ol bizdi Quday menen tınıshlıqqa (1 Ioann 1:9) hám basqalar menen durıs qatnaslarǵa (Zabur 119:105) alıp baratuǵın jolbasshı boladı. Basqa hesh bir kitap bunı isley almaydı.
Ol Ótmishke, Házirge, Keleshekke Tiyeesli.
Injil dúnyadaǵı eń tariyxıy anıq hújjet, sebebi ol Qudaydıń kórsetpesi menen jazılǵan (2 Petrus 1:21). Eger bir adam Amerika Puqaralıq Urısı tariyxın Arqa hám Qubla avtorları jazǵanday oqısa, «faktler» olardıń túrli kózqarasları hám pikirleri sebepli ózgeredi. Olardıń jazıwlarına tolıq iseniw múmkin emes. Biraq Qudaydıń Sózi menen sonday emes, ol tolıq haqıyqat ekenligin dáwalaydı:
«Sizdiń Sózińizdiń barlıǵı haqıyqat, hám Sizdiń hár bir ádil húkimi máńgilik turadı» (Zabur 119:160). Hám ol bul dáwanı isley aladı, sebebi onıń Avtorı barlıq nárselerdi biliwshi dep tán alınǵan: «Qudayǵa máńgilikten barlıq isleri málim» (Hákimlerdiń isleri 15:18). Adamlar Injil waqıyaları, atları hám orınlarınıń isenimliligine hújim etiwge urınǵan bolsa da, arxeologiyalıq qazıwlar Injil jazıwınıń faktikalıǵın turaqlı túrde tastıyıqladı. Arxeologiya Injildi dálillemeydi; arxeologiyaǵa nur túsiretuǵın Injil.
Jazıwlar waqıtsız, zamanagóy hám házirgi waqıtqa jóneltirilgen. 2000 jıldan aslam waqıt burın jazılǵan Rimliklerge 1:19-32 ni dıqqat penen oqıw oqıwshını qorqıtadı, sebebi ol búgingi jaǵdaylardı júdá anıq súwretleydi. Jańa Ahit boyınsha, Qudayǵa hám basqalarǵa qaray búgingi kúnde durıs ómir súriw ushın kórsetpeler berilgen (1 Timoteyge 3:13-14; Rimliklerge 12:1-21). Eski Ahit, ásirese Izrailliklerdiń tariyxı, bizdiń házirgi úyreniwimiz ushın jazılǵan (1 Korinfliklerge 10:11), hám Nasiyatlar ózin barlıq adamlar ushın eriwge bolatuǵın hikmetli kitap dep ataydı (Nasiyatlar 4:20-22). Basqa hesh bir jazıw bunday turaqlı túrde zamanagóy emes.
Bunnan tısqarı, Injil payǵambarliǵı – keleshekke baylanıslı maǵlıwmat – de isenimli ekenligi dálillengen. Daniyel tárepinen eń kishkene detallarda boljanǵan kóp keleshek waqıyalar (Daniyel 2:31-45; 4:4-37; 7:1-8:26), bolıp ótkenleri bizge ele orınlanbaǵanlarınıń da haqıyqat ekenligine iseniwimizdi dálilleydi. Masihtiń keliwin boljaǵan 300 den artıq payǵambarliq bar, hám kóbisi Isa Betlehemde tuwılǵannan kóp jıllar burın jazılǵan. Bul kóp járiyalar arasında, tek Isa ǵana orınlay alatuǵın shama menen 100 payǵambarliq bar edi. Biz Injilge isene alamız, sebebi basqa hesh bir jazıw bunday payǵambarliq anıqlıǵın, haqıyqatlıǵın hám orınlanıwın dáwalaydı.
Ol Adamnıń Máselesin Ashıp Beredi Hám Sheshimin Beredi.
Geybir kitaplar adamzat jaǵdayın barlıq tabısları hám sátsizlikleri menen real súwretleydi. Al Shıbınlar Ámirshisi, Nobel sıylıǵınıń iyesi Uilyam Goldingtıń allegoriyalıq romanı, adam jaratqan mádeniyettiń qalay sátsizlikke ushıraǵanın júdá detallı súwretlese de, Injil bir qısqa gáp penen adamnıń sátsizliginiń sebebin beredi:
«Júrek barlıq nárselerden aldawshı hám júdá jaman; onı kim bile aladı?» (Eremya 17:9). Qudaydıń Nızamına boysınbaw (Rimliklerge 5:19), Onıń Sózin biykarlaw (Eremya 6:19, 8:9) hám Onıń Haqıyqatın qabıl etiwden bas tartıw (Rimliklerge 1:18-32) adamnıń barlıq jeke, mádeniy hám dúnyalıq qıyınshılıqlarına sebep boldı. Patsha Sawl haqqında aytılǵan nárse – «Siz Rabbimizdiń sózin biykarladıńız, Ol da sizdi biykarladı» (1 Samuel 15:23) – Adamnan baslap házirgi waqıtqa shekem tariyx boyınsha jańǵırıp turıptı. Tek ǵana Qudaydıń Sózi adamnıń máselesin bunday qısqa hám anıq súwretleydi! Injil Qudaydıń bizdi kóretuǵının hám bizden Oǵan eriwimizdi kútetuǵının kórsetedi (Jaratılıs 16:13).
Qudaydıń Sózi Eski Ahit dáwirinde ómir hám gúlleniwdi wáde etti, jeke hám milliy jaqtan da:
«Sonlıqtan siz Meniń nızamlarımdı hám húkimlerimdi saqlaysız, eger bir adam olardı islese, ol olar menen ómir súredi: Men Rabbimizmen» (Levitlerge 18:5). Hátte Nineviya qalasınıń jaman adamları da ózleriniń jaman jollarınan táwbe etip, Yunus arqalı jetkerilgen Qudaydıń Sózin tıńlaǵanda shama menen 400 jıl dawamında aman qaldı (Yunus 3:5). Biraq, Injil gúnákar adamnıń sol waqıtta da, házir de Qudaydıń Nızamın – adam, Quday hám basqa adamlar arasındaǵı durıs qatnaslar ushın Onıń úlgisin saqlay almaǵanın kórsetedi.
Biraq Eski hám Jańa Ahittegi bólimler adamnıń Nızamdı saqlay almawınıń sheshimin beredi:
«Ádil adam isenim menen ómir súredi» (Habakkuk 2:4; Rimliklerge 1:17; Galatiyalıklarǵa 3:11). Bul isenim Isa Masihte tabıladı, «Ol ózin biz ushın berdi, Ol bizdi hár bir nızamsız isten qutqarıwı hám Ózi ushın arnawlı xalıqtı tazalawı ushın, jaqsı islerge ıshqıpaz» (Titusqa 2:14). Ol bizdiń ishimizde Quday menen jańa qatnas payda etedi (Ioann 17:20), hám basqalar menen durıs qatnaslar ushın kúsh beredi (Efislilerge 2:14).
Durıs ómir súriw ushın kúsh Qudaydıń Ruwxı arqalı keledi, sonlıqtan biz bılay aytıwımız múmkin:
«men endi denede ómir súrip atırǵan ómirimdi, meni súygen hám ózin men ushın bergen Qudaydıń Ulına isenim menen ómir súremen» (Galatiyalıklarǵa 2:20). Injil «gúná ólimde húkim súrgen sıyaqlı, sonday-aq miyrim de ádillik arqalı máńgilik ómirge Rabbimiz Isa Masih arqalı húkim súriwi múmkin» dep úyretedi (Rimliklerge 5:21). Máńgilik ómirge hám durıs ómir súriwge alıp keletuǵın bul isenim qayerden keledi? «Isenim tıńlaw arqalı keledi, hám tıńlaw Qudaydıń Sózi arqalı» (Rimliklerge 10:17).
Bul Eń Kóp Hújimge Usıraǵan Kitap.
Waqıt baslanǵannan aldın, shaytan, Lyutsifer dep atalǵan, Qudaydıń shaxsına hám minezine qarsı shıqtı, ol bılay dedi:
«Men Eń Joqarı sıyaqlı bolaman» (Ishaya 14:14). Keyin, Eden baǵında ol taǵı Qudaydıń sózine qarsı shıǵıp, Hawanı onı sorawǵa shaqırdı: «Siz álbette ólmeyseńiz» (Jaratılıs 3:4). Sol waqıttan berli, tariyx boyınsha basqa hesh bir kitap bunday qáweterli túrde hújimge usıraǵan emes. Hám ol búgingi kúnde burınǵıdan da úlken dushpanlıq penen hújimge usırap atır – mekteplerden tıyılǵan, húkimet rejimi tárepinen qadaǵan etilgen hám tolerant emes dinler hám milletler tárepinen joq etilgen.
Ókinishke oray, ol sonday-aq liberal xristian teologları dep atalǵanlar tárepinen de sınǵa alınıp, hújimge usırap atır. Ne ushın? Sebebi Injil ózi dáwalaytuǵın nárse – Qudaydıń Sózi. Ol
«tirishilik hám kúshli hám eki qırralı qılıshtan da ótkir, hátte jan menen ruwxtıń bólinisine shekem tesip ótedi... hám júrektiń oyları hám niyetlerin anıqlawshı» (Evreylerge 4:12). Onda adam tolıq ashıqqa shıǵarılǵan, hám hár jerdegi barlıq adamlar táwbe etsin degen onıń járiyasına boysınıwı kerek (Hákimlerdiń isleri 17:30), yamasa onıń haqıyqatlıǵına hújim etiw kerek.
Injil haqıyqat (Ioann 17:17). Haqıyqatlıqtı biykarlaw onı jalǵan yamasa isenimsiz etedi me? Biykarlaw onı joq etedi me? Injil bul sorawdı soraydı hám juwap beredi:
«Eger geybirleri isenbesin? Olardıń isenimsizligi Qudaydıń isenimliligin nátiyjesiz etedi me? Álbette emes! Haqıyqatında da, Quday haqıyqat bolsın, biraq hár bir adam jalǵanshı» (Rimliklerge 3:3-4). Hám Quday baslanǵannan berli Óz xalqınıń ómirinde Óz Sóziniń haqıyqatlıǵın dálillep kelgen.
Bul Qansha Áhmiyetli?
Shúbhesiz, siz bul maqalada kóp Injil ayatlari qollanılǵanın bayqaǵan bolıwıńız kerek, bul jurnaldiń hár bir basılımında ádettegidey. Bul Injil haqıyqatlıqtıń birden-bir kórsetpesin beretuǵını ushın (Zabur 19:7-11); sonday-aq, ol tariyxıy maǵlıwmatlardıń eń isenimli deregi, adamnıń bolmısına eń durıs túsiniw beredi hám adamlar arası hám dúnya jaǵdaylarınıń eń anıq súwretlemesin beredi.
Injil sonday-aq bizdiń Jaratıwshımız hám Qutqarushımız Qudaydıń, Óz-ózin bar etken Adamnıń kámil súwretin beredi, Ol ózin derlik hár bir bette ashıp beredi. Qulap túsken adamnıń ayıplawshı detallarınan baslap, Qudaydıń Sózi Isa Masih arqalı máńgilik hám mol ómirdi qolǵa kirgiziw hám ómir súriw ushın joldı da beredi (Ioann 3:16), Ol Sóz bolıp etke aylanǵan Adam (Ioann 1:1-4,14-18). Jer júzindegi basqa hesh bir kitap bulardıń báriń isley almaydı.
Biz Jańa Ahitte jazılǵan Rabbimiz Isa Masihtiń xush xabarın tıńlap hám oǵan boysınǵanımızda, hám Qudaydıń hám Masihtiń Sóziniń (Muqaddes Jazıwlardıń barlıq 66 kitabı) ishimizde bay túrde jasawına múmkinshilik bergenimizde (Koloslıqlarǵa 3:16), biz basqalar ushın paydalı bolamız, Qudayımız hám Qutqarushımız Isa Masihtiń dańqı hám húrmeti ushın. Injil bunı isleytuǵının dáwalaydı. Hám bul júdá áhmiyetli.
JUWMAQLAWSHI ESKERTPE
- 300-jılı Rim imperatorı Diokletian hár bir Injildi kúydiriwge buyrıq berdi, sebebi ol Jazıwlardı joq etiw arqalı Xristianlıqtı joq ete alaman dep oylaǵan. Injil menen uslanǵan hár bir adam óltirilgen. Biraq tek 25 jıldan keyin Rim imperatorı Konstantin húkimet esabınan Injildiń 50 nusqasın islewge buyrıq berdi. Francuz filosofı Volter, skeptik, óliminen keyin 100 jıl ishinde Injil jer júzinen joq boladı dep maqtanǵan. Ol 1728-jılı qaytıs boldı. Onıń óliminen 50 jıl ótken soń, Jeneva Injil Jámiyeti onıń burınǵı úyine kóship keldi hám onıń baspa mashinaların Injillerdi basıw ushın qollanǵan ( Dálil Injili, Rey Komfort, Living Waters, 2001).
