Injil oraza haqqında ne aytadı?
Biz kóbinese adamlar bir nárseniń narazılıǵı retinde oraza tutqanın, qáte dep esaplaǵan nárseniń dúzetiliwin talap etip, awqatlanıwdan bas tartqanın esitemiz. Biraq Injil oraza haqqında ne aytadı? Oraza búgingi kúnde másehiyler ushın isleytuǵın nárseniń biri me?
Oraza Injildiń eki áhtinde de kóp márte ataladı. Musa Sina tawında oraza tuttı (Shıǵıw 34:28). Hanna Qudaydan ul tilegeninde oraza tuttı (1 Samuwel 1:7). Dawıt bir neshe ret oraza tuttı (2 Samuwel 1:12, 12:22). Izrail xalqınıń hámmesi Kúnálar Keshiriletuǵın Kúnde oraza tuttı (Levitler 23:27). Rabbimiz Isa shólde oraza tuttı (Matta 4:2). Yahya Shomıldıq Etiriwshi óz shákirtlerine kóp oraza tutıwdı úyretti (Mark 2:18; Luka 5:33), biraq Rabbimiz Isa sınǵa alındı, sebebi Onıń shákirtleri basqalar oylaǵanday tez-tez oraza tutpadı (Matta 9:14; Mark 2:18-19; Luka 5:33-35).
Anna ibadatxanada oraza tutıw arqalı Qudayǵa xızmet etti (Luka 2:37). Pawıl Damashq jolında ózgeriwinen keyin oraza tuttı (Elshilerdiń isleri 9:9). Kornelius Qudaydan ayan alıwdan aldın oraza tuttı (10:30). Antiox shirkewi Barnabas penen Sawl ózleriniń birinshi missionerlik sayaxatına jiberilgende oraza tuttı (13:3). Rimge baratuǵın jolında Pawıl 14 kún dawamında awqatlanıwdan bas tarttı (27:33).
Estir (Estir 4:16), Yehoshafat (2 Shejireler 20:3) hám Ezra (Ezra 8:21) sıyaqlı oraza tutıwǵa shaqırıqlar da boldı. Bular belgili bir júk penen baylanıslı boldı. Oraza Rabbimiz aldında kóp duwa menen baylanıslı edi (Zabur 35:13; Matta 6:5-18; 1 Korinfliler 7:5).
Oraza degen ne?
Oraza – Qudaydı birinshi orınǵa qoyıw, Onı hám Onıń qálewlerin, erkin hám aqılın awqat, jámiyetlik isler, uyqı yamasa kúndelikli islerden kóbirek qálew. Bul fizikalıq qálewlerdi qanaatlandırmawdı hám ıqlaslı duwada turaqlı bolıwdı óz ishine aladı. Luka 18:3 tegi tul hayal, bálkim, sudyanıń aldında qayta-qayta jalbarǵanda kóp nárseni bir shetke qoyǵan shıǵar.
Oraza – barlıq awırlıqlardı hám kederlerdi bir shetke qoyıw arqalı duwa ushın jol ashıwdıń rejelestirilgen usılı (Evreyler 12:1-2), hám bul bizdiń shın ıqlasımızdıń hám isenimimizdiń dálili. Isenim talap etiledi, sebebi
isenimsiz Onı razı etiw múmkin emes, sebebi Qudayǵa kelgen adam Onıń bar ekenine hám Onıń Ózin ıqlas penen izlegenlerge sıylıq beriwshi ekenine iseniwi kerek (Evreyler 11:6 NKJV). Biz oraza tutqanımızda, bul biz benen Rabbimiz arasındaǵı ruwxıy mashıǵıw bolıwı kerek.
Injil bizge oraza tutıwdı buyıradı ma?
Muqaddes Jazıw másehiylerge oraza tutıwdı buyırmaydı; Quday olardan bunı talap etpeydi yamasa soramaydı. Sol waqıtta Injil oraza tutıwdı jaqsı, paydalı hám tiykarǵı nárseniń biri retinde kórsetedi – hám bul dúnyanıń nársesinen kózimizdi alıp, tolıǵı menen Qudayǵa qaratıwdan jaqsı ne bolıwı múmkin?
Hár kim oraza tuta aladı, biraq geybir adamlar, mısalı, qant keselligi bar adamlar awqatlanıwdan bas tarta almaslıǵı múmkin. Sonlıqtan, Muqaddes Jazıwda oraza derlik hárdayım awqatlanıwdan oraza tutıw bolsa da, oraza tutıwdıń basqa usılları da bar. Waqıtsha bas tartılǵan hár qanday nárseni Rabbimizge dıqqatımızdı qaratıw ushın oraza dep esaplawǵa boladı (Shıǵıw 19:14-15; 1 Korinfliler 7:1-5).
Oraza belgili bir waqıt penen shekleniwi kerek, ásirese awqatlanıwdan oraza tutqanda. Uzaq waqıt awqatlanbaw deneniń salamatlıǵına zıyanlı bolıwı múmkin. Muqaddes Jazıwdaǵı oraza deneni jazalaw ushın emes, hám ol dieta usılı dep esaplanbawı kerek. Injildegi orazanıń maqseti salmaq taslaw emes, al Rabbimiz benen tereńirek sheriklikke erisiw.
Mashıǵıwlar hám paydaları
Qıyınshılıq waqtında járdem kóbinese oraza hám duwadan keledi. Quday ayttı:
«Qıyınshılıq kúni Maǵan jalbar; Men seni qutqaramın, sen Meni dańqlaysan» (Zabur 50:15). Yehoshafat bunı Izrail xalqı Ay adamları tárepinen jeńilgennen keyin, «Rabbimizdiń kesisiniń aldında jerge júzimen jıǵılıp, keshke shekem» jatqanda bastan keshirdi (Yehoshafat 7:6). Bul qıyınshılıq hám jeńilis, uyat hám qorqınısh waqtı edi! Biraq ol hám Izrail aqsaqalları oraza tutıp, ne ushın bunday jaǵdayǵa túskenlerin túsiniw ushın duwa etkenlerinde, Rabbimiz olardıń jeńiske erisiwine keder bolǵan kúnáni ashıp berdi.
Oraza – qayǵınıń tábiyiy kórinisi. Benyaminlerge qarsı puqaralıq urısı menen betpe-bet kelgende, Izrail xalqı oraza tuttı (Hákimler 20:26). Izrail Mizpada filistimlikler menen bolǵan qattı urıstan aldın taǵı oraza tuttı (1 Samuwel 7:6). Dawıt oraza tutıw arqalı qayǵı hám qasiretti kórsetti (2 Samuwel 3:35; Zabur 35:13).
Shın táwbe kóbinese oraza hám duwanı óz ishine aladı. Kúnálardı táwbe etpesten moyınlaw múmkin, biraq oraza geyde júreklerimizdiń qattı jerin buzıwǵa járdem beredi, bul kúná ústinen jeńiske alıp keledi.
Oraza hám duwa bizdi ruwxıy jaqtan kúsheytiwge járdem beredi. Bul shákirtler Matta 17 de Rabbimiz Ózgeriw Tawınan qaytıp kelgeninde óz tájiriybelerinen úyrengen nárseniń biri. Bir áke Óziniń ulı haqqında Oǵan jaqınlastı, onı shákirtler emlewge háreket etken, biraq emley almadı. Rabbimiz Isa jındı azarlap, balanı emlegen soń, Onıń shákirtleri Odan: «Biz ne ushın onı quwıp shıǵara almadıq?» – dep soradı. Isa juwap berdi: «Isenimsizligińiz sebepli; sebebi shınında da, Men sizge aytaman, eger sizde xantal dánindey isenim bolsa, siz bul tawǵa: ‘Bul jerden ol jerge kósh,’ – deysiz, hám ol kóshadi; hám siz ushın hesh nárseniń ilajı bolmaydı. Biraq, bul túr duwa hám oraza arqalı ǵana shıǵadı» (19-21-ayatlarda).
Daniel ruwxıy kederler menen betpe-bet kelgende oraza tutıp, duwa etti (Daniel 10:2-3). Ol Qudaydıń wádesin qabıl etip, duwada dawam etkeni ushın, Rabbimiz juwap berdi (12-ayat). Oraza hám duwa deneni tártipke salıp, onı Oǵan paydalı qurallı etedi. Pawıl ayttı:
«Biraq men denemdi tártipke salamın hám onı boysındıramın, basqalarǵa waǵız etkenimde, ózim jaramsız bolıp qalmawım ushın» (1 Korinfliler 9:27). Biz oraza tutqanımızda, qarnımız yamasa qálewimiz bizdiń qudayımız emes ekenin anıqlaymız (Filipililer 3:19). Oraza hám duwa dene qálewleri ústinen jeńiske alıp keledi.
Oraza joqarıdan danalıq kerek bolǵanda da bizge járdem bere aladı. Elshilerdiń isleri 13:1-3 te, biz aldın aytıp ótken bólimde, oraza tutıp, duwa etken adamlar Quday Ruwxınan kórsetpe alǵanın oqıymız. «Olar Rabbimizge xızmet etip, oraza tutqanlarında» Quday Ruwxı olardı Pawıl menen Barnabastı ajıratıwǵa ayttı, soń olar oraza tutıp, duwa etip, olardıń ústine qolların qoydı hám olardı jiberdi. Bul qısqa bólimde eki ret olardıń Quday Ruwxı jiberip atırǵan bul missionerlerge danalıq hám kúsh beriliwi ushın duwa etip, oraza tutqanı aytıladı. Duwa hám oraza joqarıdan basshılıqtı támiyinlewge járdem bere aladı, sonlıqtan sheshimler Onıń basshılıǵına tolıq isenim menen qabıl etiliwi múmkin.
Bunnan tısqarı, basqa nárseniń shataqlıǵınsız waqıt ajıratıp, basqalar ushın duwa etiw – olar ushın turaqlı túrde shapaat etiw jaqsı.
Oraza túrleri
Injildegi oraza túrlerine qaraylıq, olardıń kem degende úsh túri bar:
Ádettegi oraza.
Bul oraza qattı awqatlanıwdan bas tartıwdı, biraq suyıqlıqlardan bas tartpawdı óz ishine aladı. Rabbimiz Isa shólde qırq kún hám qırq tún oraza tutqanda, biz «keyin ol ashıqtı» (Matta 4:2) dep oqıymız; biz Onıń shóllegenin oqımaymız.
TOLIQ ORAZA yamasa ABSOLYUT ORAZA.
Awqat hám suwsız (Yunus 3:7; Estir 4:16; Elshilerdiń isleri 9:9). Bul qattı oraza qáwipli bolıwı múmkin, sebebi uzaq waqıt awqatlanbaw yamasa ishimliksiz bolıw denege zıyanlı bolıwı múmkin.
JARTILAY ORAZA.
Bul túrdegi oraza Daniel hám onıń dosları sıyaqlı belgili bir awqatlardan bas tartıwdı óz ishine aladı. Olar Babilon patshasınıń dastarxanında awqatlanıwǵa shaqırılǵanda, ózlerin nájis etiwdi qálemedi. Patshanıń góshin jegenniń ornına, olar on kún dawamında, ruqsat penen, tek palız eginleri hám suw ishti. Olar gósh hám sharaptan bas tarttı, sebebi olar júreklerinde ózlerin nájis etpewdi maqset etken edi, hám Rabbimiz bul jartılay orazanı húrmetledi (Daniel 1:8-20).
Injilde biz kóp oraza tek bir kún dawam etkenin kóremiz. Kópshilik kún batıwdan baslap, keyingi kún batıwǵa shekem dawam etken (Hákimler 20:26; 1 Samuwel 14:24; 2 Samuwel 1:12, 3:35). Daniel 6:18 de, Daniel arıslanlar uyasında bolǵanda, Darius tutqan oraza tek bir tún dawam etti, bálkim Daniel tańǵa deyin qáwipsiz bolǵanı ushın shıǵar. Estir úsh kúnlik orazaǵa shaqırdı (Estir 4:16). Injilde tek úsh ret 40 kúnlik oraza haqqında oqıymız – jeke tártipte Musa, Iliya hám Rabbimiz Isa tárepinen.
Rabbimiz sol waqıyalardıń hár birinde Óz xalqına arnawlı xabar ashıp berdi. Búgingi kúnde Quday Óz Sózi arqalı biz benen sóylesedi. Ol oraza arqalı júreklerimizdi tayarlawı múmkin, biraq tek adam Qudaydıń Sózine boysınǵanda ǵana Ol Qudaydıń erki ishinde oraza tuta aladı.
Oraza menen baylanıslı qáwip-qáterler
Biz fizikalıq qáwip-qáterlerge aldınnan ishara ettik, biraq Rabbimiz Isa eskertken ruwxıy eki júzlilik qáwipi bar:
«Bunnan tısqarı, oraza tutqanıńızda, eki júzliler sıyaqlı qayǵılı júzli bolmań. Sebebi olar adamlarǵa oraza tutqanday kórinewi ushın júzlerin buzadı. Shınında da, Men sizge aytaman, olar óz sıylıqların aldı» (Matta 6:16). Luka 18:12 de Ol ibadatxanada háptesine eki ret oraza tutqanın maqtanǵan fariseydiń maqtanıshı haqqında ayttı. Shın oraza jasırın túrde islenedi, onıń sırtqı kórinisin bermeydi. Oraza qutqarıwǵa qatnıslı hesh qanday artıqmashılıq bermeydi. Ol adamǵa Quday aldında arnawlı orın bermeydi. Yesaya 58:1-7 orazanıń durıs hám nadurıs usılın súwretleydi. Basqalardı tań qaldırıw ushın oraza tutıw nadurıs usıl; maqset penen, Quday aldında hám Onıń dańqın esapqa alıp oraza tutıw durıs usıl!
Yuridikalıq bolıw qáwipi de bar. Geyde awqatlanıwdan yamasa belgili bir túrdegi awqatlardan bas tartıw, Rimlikler 14 te anıq aytılǵan legalizm jolında tabılıwı múmkin. Bul ruwxıylıqtı oraza menen teńlestiriwge nadurıs túrde alıp keliwi múmkin.
Oraza tutıwdaǵı Injil prinsipleri
Oraza duwanı, sonday-aq táwbeni hám júregimizdi izlewdi óz ishine aladı. Bul, Yesaya súwretlegenindey, «janın azaplaw» (58:3). Oraza duwalarımızdıń shın júrekten ekenin kórsetedi – aspanlarda óz erkimizdi emes, al Qudaydıń erkin jerde orınlaw ushın!
Injil oraza tutıw haqqında yamasa qansha waqıt oraza tutıw kerekligi haqqında anıq qaǵıydalar bermeydi, sebebi másehiy turmısındaǵı basqa kóp nársedey, oraza mexanikalıq protsedura emes, al ruwxıy mashıǵıw. Bul biz orazanı itibarǵa almawımız yamasa itibar bermewimiz kerek degen mánisti ańlatpaydı! Adam óz másehiy turmısında zárúrlikti sezgeninde, oraza tutıw jaqsı.
Biz oraza tutqanımızda bizge basshılıq etiwi kerek bolǵan Injil prinsipleri bar, mısalı, awqatqa qatnıslı. Biz Dawıt sıyaqlı táwbe etiwden baslawımız kerek:
«Men jılap, janımdı oraza menen jazalaǵanımda, bul meniń ayıbıma aylandı» (Zabur 69:10). Biz júrektiń durıs qatnası menen baslawımız kerek, áytpese bizdiń orazamız Quday aldında paydasız boladı! Bul Quday Yeremiyaga eskertken nárseniń biri, Ol ayttı: «Olar oraza tutqanlarında, Men olardıń shıńǵırǵanın esitpeymen; hám olar kúydirilgen qurbanlıq hám dán qurbanlıǵın usınǵanlarında, Men olardı qabıl etpeymen» (Yeremiya 14:12). Oraza óz kúnámımdı moyınlaw hám táwbe etiwden baslanıwı kerek hám: «Meni izle, ey Quday, hám júregimdi bil; meni sınap kór, hám meniń qáweterlerimni bil; hám mende hár qanday jaman jol bar-joǵın kór, hám meni máńgilik jolǵa basla,» hám «meni jasırın qátelerden tazala» (Zabur 139:23-24, 19:12) dep soraw kerek.
Duwa, anıq hám úzliksiz, hárdayım orazaǵa qosımsha bolıwı kerek. Bizdiń duwalarımız isenimnen (Mark 11:24), Qudaydıń erkinde (1 Yahya 5:14-15) hám ekilenbey yamasa shúbhelenbey bolıwı kerek (Yakob 1:6). Oraza sonday-aq Qudaydıń Sózi menen birge bolıwı kerek, sebebi
«isenim esitiw arqalı keledi, hám esitiw Qudaydıń sózi arqalı» (Rimlikler 10:17). Oraza tutqanda, Muqaddes Jazıwdıń tiykarǵı bólimlerin yadlaw jaqsı.
Aqırında, oraza bizdi Rabbimizge shúkirshilik etiwge hám maqtawǵa alıp keliwi kerek. Bir mısal – Anna, ol «kún-tún oraza hám duwalar menen Qudayǵa xızmet etti. Hám sol waqıtta kelip, Rabbimizge shúkirshilik etti hám Ierusalimde qutqarıwdı izlegenlerdiń hámmesine Ol haqqında ayttı» (Luka 2:37-38).
Orazanı qalay tamamlaw kerek
Biz Muqaddes Jazıwdan kórgenimizdey, orazamızdıń dawamlılıǵın anıqlawımız kerek, biraq sol dáwirdiń aqırı kelgende, orazanı qalay tamamlawımız kerek? Bul qızıq soraw bolıp kórinisi múmkin. Geybir adamlar: «Tek barıp awqatlanıń hám ózińizdi toltırıń!» – dewi múmkin. Biraq bul awırıwǵa shaldıǵıwdıń jaqsı usılı! Adam denesi bunday shoktı kótere almaydı, biz orazanı áste-áste, birden emes, toqtatıwımız kerek. Shınında da, «orazanı toqtatıw» qızıqlı sóz dizbegi, sebebi «breakfast» sózi shınında da onnan kelip shıqqan.
Shákirtler ruwxıy jaqtan túsip ketken edi (Mark 16:14) hám ózleriniń burınǵı balıq tutıw kásibine qayttı, biraq Rabbimiz, hárdayımǵıday, olardıń turǵan jerinde ushırasıp, ózine shaqırdı. Olar nárseni jeke hám óz jolı menen islep atırǵan edi! Biraq Rabbimiz olardıń balıq tutıwda nátiyjesiz bolǵanlarında jaǵada payda boldı. Olar Onı tanıǵan joq. Ol olardı qayıqlarınıń oń tárepine torların taslawǵa úyretti – Másehtiń izinen barıw hárdayım durıs tańlaw – hám olardıń boysınıwınıń nátiyjesi olardıń kótere almaytuǵın dárejede kóp balıq tutqanı boldı. Rabbimiz Isa keyin olardı erteńgi asqa, yamasa «orazanı toqtatıwǵa» shaqırdı. Olar orazaların Isa Máseh penen tamamladı! Endi ruwxıy jaqtan kózleri soqır emes, olar Rabbimizdi tanıdı (Yahya 21:12).
Yahya 21 degi waqıyadan biz úyrenemiz, oraza tamamlaǵanımızda biz Rabbimiz benen sheriklikte hám ruwxıy túsiniwge qábiletli bolıwımız kerek. Oraza tutqanda, táwbe etiw, moyınlaw hám tazalanıw bolıwı kerek. Orazanı tamamlaǵanda, islenetuǵın xızmet bar! Olar erteńgi asın tamamlaǵannan keyin, Rabbimiz Piterge tikkeley sóylep, onnan úsh ret: «Meni súyesiń be?» – dep soradı. Ol eki ret: «Men seni jaqsı kóremen,» – dep juwap berdi, biraq úshinshi ret ol tek: «Rabbim, Sen hámme nárseni bileseń,» – dewi múmkin edi. Rabbimiz Piterge juwap berdi: «Qozılarımı asıra,» «Qoylarıma qara» hám «Qoylarıma asıra.» Rabbimiz orazanı Óz dańqı ushın qollanadı, júreklerimizdi Ózine, Óz xalqın Ózi kóretindey kóriwde biz ushın Óz qálewlerine hám olardıń xızmet etiw arqalı Ózine xızmet etiwge tartadı!
Oraza sonday-aq bizdi maqtawǵa alıp keliwi kerek, hátte Hanna jaǵdayındaǵıday keleshektegi waqıtta da (1 Samuwel 1:7-2:11). Bul isenimli hayal orazası dawamında hám onnan keyin de qattı júklenip qaldı. Waqıtı kelgende Rabbimiz oǵan ul berdi. Ulı tuwılǵannan keyin dárhal biz onıń ibadatxanada Qudaydı maqtaǵanın oqıymız. Oraza bizdi Rabbimizge kim ekenligi hám ne islegenligi ushın dańq beriwge alıp keledi!
Juwmaq
Biz bul qıyın kúnde jasap atırǵanımızda júrektiń shın mashıǵıwına mútájmiz! Dushpan júdá bánt hám Quday xalqınıń isenimine zıyan keltiriwdi qáleydi. Biz dushpannıń tásirlerin hámme jerde kóremiz, Yehoshafat 2 Shejireler 20 da kórgenindey. Onıń jeńiske erisiw jolına qaraǵanımızda, ol máselelerdi tanıǵanın (2 Shejireler 20:3,10-11), deneni biykar etkenin (12-ayat) hám Rabbimizdi izlewge sheshim qabıl etkenin (3,12-13-ayatlarda) kóremiz. Bulardıń hámmesi dawamında Yehoshafat oraza járiyaladı (3-ayat), basqa barlıq shataqlıqlardı óshirdi. Quday xalqı bir aqılda hám Rabbimizge tolıq isenimde edi; olardıń basqa baratuǵın jeri joq edi! Oraza tutqanlarında olar Qudaydıń wádelerin talap etti (14-19-ayatlarda), máseleler menen betpe-bet keldi hám jeńiske eristi (20-30-ayatlarda). Olar bul dushpan menen jeke gúresiwge shıǵa almadı, sonlıqtan olar ózlerin duwa hám orazaǵa berdi.
Bul sońǵı kúnde, Rabbimiz qaytıp kelmesten aldın, dushpan kúshli, hám bizde oǵan qarsı kúsh joq, biraq bizdegi Ol bizge qarsı bolǵannan úlkenirek. Geyde jeńiske erisiwdiń jalǵız jolı duwa hám oraza arqalı boladı. Olar birge maqtaw esigin ashadi. Rabbimiz bizge bunı túsiniwge járdem bersin:
«Tún uzaq ótti, kún jaqın. Sonlıqtan qarańǵılıq islerin taslayıq, hám jaqtılıq sawıtın kiyeyik... Rabbimiz Isa Másehti kiyiń, hám onıń qálewlerin orınlaw ushın denege hesh qanday imkaniyat bermeń» (Rimlikler 13:12,14).
