Римлилерге 7-8-бапты оқың.
Көп христианлар көбинесе көп қарама-қарсы қәлеўлер ҳәм сезимлерди сезеди. Ой, сөз ҳәм әмелде олар жақсылық ҳәм жаманлықтың ең таң қаларлық араласпасын табады, бул олар ушын өте түсиниксиз.
Бул, исениўшиниң еки бөлек тәбияты бар екенин, жаңа ҳәм ески тәбиятты түсингенде анықланады. Жаңа тәбият ҳәр бир туўры қәлеўдиң дереги, ал ески тәбият тек ғана жаманлықтың дереги. Таўық балапанлар ҳәм үйрек балапанларының аралас топарын аналық қылыўға мәжбүр етилсе, не ислерин билмес еди, себеби олардың тәбиятлары ҳәм нәтийжеде олардың әмеллери өте бөлек. Көп христианлар сол таўыққа уқсас.
Ийса Мәсих Никодимге оның қайта туўылыўы керек екенин айтты - "суўдан ҳәм Руўхтан туўылған". Соңынан Ийса қосты,
"Тәннен туўылған тән, ал Руўхтан туўылған руўх" (Юхан. 3:5-6).
Тән ҳәм руўх деген еки сөз еки тәбияттың бар екенин анық көрсетеди, ҳәр бири өз дереги менен мүнәсипленген. Бириншиси тән деп аталады, себеби ол тәннен шығады. Екиншиси руўх деп аталады, себеби ол Мухаддес Руўхтан шығады. Биз тәнди ески тәбият деп айта аламыз, себеби биз оны Адамның нәсилине туўылыўымыз нәтийжесинде аламыз. Руўх болса жаңа тәбият, оны биз Мухаддес Руўхтан туўылғанда жаңа туўылыўда аламыз. Бирақ, руўхты, биздиң жаңа тәбиятымызды, Қудай Мухаддес Руўх пенен араластырмаң. Жаңа тәбият, руўх, Мухаддес Руўхтың әжайып ислеўши күшиниң тиккелей нәтийжеси, сонлықтан олар тығыз байланыслы болса да, "руўх" сөзиниң еки қолланылыўы бөлек.
Сиз қайта туўылғаныңызда, Мухаддес Руўх сизге бул жаңа тәбиятты орнатты ҳәм биринши нәтийжелерден бири оның ҳәм ески тәбияттың арасындағы гүрес болды. Еки тәбият та үстемлик ушын гүреседи, ҳәр бири қарама-қарсы бағытларға тартады. Тәнниң күшинен азат болыў сыры үйренилгенше, туўры ҳәм натуўрының аўыртпалықлы араласпасы даўам етеди. Сол аўыртпалықлы тәжирийбе биз ушын Римлилерге 7-бапта сүўретленген. Оны оқың, әсиресе 14-аяттан 8:4-ке шекем. Сиз өзиңиздиң көп тәжирийбелериңизди сол жерде көресиз бе?
Тәнниң Характери
Павел Римлилерге 7:18-де бир өте әҳмийетли жуўмаққа келеди. Ол айтады
"Мен билемен, менде (яғный, мениң тәнимде) ҳеш жақсы нәрсе жоқ."
Тән толығы менен жаман. Қудай бизге ашыў тәжирийбесиниң батпағынан өтиўге рухсат береди, сонда биз бул әҳмийетли сабақты толық үйренемиз. Ийса Мәсих Өзи айтты,
"Тән ҳеш пайда бермейди" (Юхан. 6:63).
Павел Римлилерге 8:8-де тағы да сол нәрсени айтады,
"Тәнде болғанлар Қудайды разы ете алмайды."
Тәннен, биздиң ески тәбиятымыздан тек ғана жаманлық келиўи мүмкин. Қараўсыз ҳәм тәрбияланбаған тән мәжусий ҳәм жабайы болады, ал билимли ҳәм нәзик тән шекленген, мәдений ҳәм ҳәтте диний болады, бирақ ол әли де тән. Тәннен туўылған тән, оны не ислесең де. Ҳәтте жоқары дәрежели тәнде де ҳеш жақсы нәрсе жоқ. Гүна жасайтуғын ҳәм ислейтуғын тәбият пенен не ислеўге болады? Қудай оны не иследи? Оның емлеўи не?
Қудайдың Емлеўи: Мәсихтеги Ҳүким
Қудай Римлилерге 8:3-те жуўап береди,
"Себеби нызам тән арқалы әлсиз болғанлықтан ислей алмаған нәрсени, Қудай Өз Улын гүнакар тәнниң уқсаслығында ҳәм гүна ушын жиберип, гүнаны тәнде ҳүким етти."
Нызам тәнди қатты сынға алды, бирақ оны шеклей де, басқара да алмады, сонда биз оның күшинен азат болыўымыз мүмкин еди. Бирақ Мәсихтиң крестинде Қудай оны судлық түрде шешти. Ол "гүнаны тәнде ҳүким етти" - оны тәбиятының ең түбинде ҳүким етти. Римлилерге 8:4 буның әмелий нәтийжесин береди. Бизде Мухаддес Руўх жаңа тәбияттың күши болыўы ушын бар, сонлықтан биз Руўхта жүргенимизде, нызамның барлық әдалатлы талапларын орынлаймыз, гүна биздиң турмыс қағыйдамыз сыпатында оның астында болмасақ та.
Ҳүким етилген Тәбият пенен Жасаў
Қудай биздиң ески тәбиятымызды Мәсихтиң крестинде ҳүким еткен болса да, биз оны не ислей аламыз? Биз Қудайдың ислеген исин шүкиршилик пенен қабыл етип, ески тәбиятымызды ҳүким етилген нәрсе сыпатында қарай аламыз! Бизде абсолютлы түрде
"тәнге исеним жоқ" (Филиппийликлерге 3:3).
Биз тәнниң ҳақыйқый характерин, онда ҳеш жақсы нәрсе жоқ екенин ҳәм Қудай оны ҳүким еткенин шынында да түсинемиз бе? Биз оған, ҳәтте оның ең жақсы формаларында да, исенимимиз жоқ дәрежеге жеттик пе? Бул дәрежеге аңсатлық пенен жетисилмейди. Көп аўыртпалықлы тәжирийбелер ҳәм жүрек аўыртатуғын сәтсизликлер көбинесе басынан өткериледи, себеби тән қайта-қайта биздиң ең тақўа ҳәм дуўашыл қарарларымызды зыянлаў ямаса бузыў ушын келеди. Бирақ сол дәрежеге жетисилгенде, тийкарғы гүрес дерлик тамам болады.
Тәнге болған исенимимиздиң шайқалыўы, көбинесе тәнниң бизге болған күшиниң шайқалыўы болып табылады. Бул биз өзимизден ҳәм ең ықласлы ҳәрекетлеримизден басқаға қарап, Мухаддес Руўх арқалы бизди ийелеген Ийса Мәсихте Қутқарыўшыны тапқанымызда жүз береди. Мухаддес Руўх күш: Ол ески тәбияттың әмелин тоқтатады (Галатиялықларға 5:16) ҳәм жаңа тәбиятты қуўатландырады, кеңейтеди ҳәм басқарады (Римлилерге 8:2, 4-5, 10), егер биз Оған буны ислеўге рухсат берсек.
Жаңа тәбияттың өзинде күш жоқ екенин түсиниў өте әҳмийетли. Римлилерге 7-бап бизге буны көрсетеди. Жаңа тәбият бизге жақсы ҳәм гөззал ойлар ҳәм қәлеўлер береди, бирақ оларды орынлаўға күшсиз. Күш Мәсихке ҳәм Мухаддес Руўхқа толық әмелий бағыныўда келеди! Бул "Руўхта жүриў" көбинесе биздиң Қудайдың Мәсихтиң крестинде ески тәбиятты ҳүким етиўи менен ҳақыйқый келисимге келиўимизден келип шығады.
Жаңа Тәбиятқа Болған Улыўма Қәжетлилик
Барлық адамлар, ҳәтте тәбиятынан жақсы минезли ҳәм диний болғанлар да, бул жаңа тәбиятқа мүтәж. Шынында да, Ийса Мәсих айтқан адам
"сиз қайта туўылыўыңыз керек" (Юхан. 3:7)
табылыўы мүмкин болған ең жақсы адам еди. Моральлық, социаллық ҳәм диний жақтан, ҳәмме нәрсе оның пайдасына еди, бирақ Ийса оның жаңа туўылыўға мүтәж екенин айтты. Жақсы минезли ҳәм диний тән әли де тек ғана тән ҳәм ол Қудайды ҳеш қандай жол менен қанаатландырмайды ямаса разы етпейди! Солай етип, биз көремиз, Қудайға келсек, ҳеш ким тәбиий туўылыў арқалы өзинде жақсылықтың бир ушқынына да ийе емес. Мысал ушын, Римлилерге 3:9-19-да бизде адамзаттың моральлық өзгешеликлери ҳаққында толық мағлыўмат бар. 10-12-аятларда бизде кең, барлығын қамтыўшы билдириўлер бар. Соңынан бизде 13-18-аятларда бул өзгешеликлердиң айырымларының қорқынышлы толық мағлыўматлары бар. Жалған сөйлей алмайтуғын Қудайдан келген бул сөзлердиң ҳеш биринде адамзатта жақсылықтың бир ушқыны ҳаққында сөз жоқ, себеби ол ушқын жоқ! Мухаддес Жазыўлар буннан да анық. Жаратылыў 6:5 бизге айтады
"Қудай адамның жаманлығы жерде үлкен екенин ҳәм оның жүрегиниң ойларының ҳәр бир қыялы тек ғана жаманлық екенин үзликсиз көрди."
Павел бул ҳақыйқатты үйренген еди. Римлилерге 7:18-де ол айтты
"Мен билемен, менде (яғный, мениң тәнимде) ҳеш жақсы нәрсе жоқ"
- ҳәтте бир ушқын да жақсылық жоқ! Ески Тәбият пенен Әмелде Ислесиў
Сондай-ақ, ҳәр бир исениўшиде ески ҳәм жаңа тәбият бар екенин умытпаң. Ески тәбият жаңа туўылыўда жоқ етилмейди ҳәм жаңа туўылыў арқалы жаңа тәбиятқа өзгертилмейди. Еки тәбият та ҳәр бир исениўшиде бар. "Жапсырыў" процеси буны көрсетеди. Таңлаўлы, жақсы ҳәм өсирилген алма-шақа жабайы, пайдасыз терекке жапсырылыўы мүмкин ҳәм сонда терек жақсы мийўе бере алады ҳәм шынында да жапсырылған алма-сорт пенен белгили болады. Бизде де сол. Еки тәбият та бар, бирақ Қудай тек жаңасын таныйды, сонлықтан биз
"тәнде емес, ал (Мухаддес) Руўхта" (Римлилерге 8:9).
Буннан тысқары, адамның ҳеш қандай ҳәрекети биздиң ески тәбиятымызға қарсы туралмайтуғынын умытпаң. Оның үстинен жеңиске ерисиў ушын, биз оны Қудай қалай ойласа ҳәм қалай қарайтуғын болса, солай ойлаўымыз ҳәм қараўымыз керек. Қудай сизге ески тәбияттан бас тартыўға ҳақы береди, себеби жаңа тәбият сиз қутқарылғаннан кейин сиздиң ҳақыйқый өзиңиз болып табылады, дәл сол сыяқлы өсирилген алма жапсырыў нәтийжели болғаннан кейин теректиң танылған тәбияты болады. Ески тәбиятқа болған мүнәсибетиңиз әпиўайы. Жапсырыўда, бағбан жақсы мийўе алыўды қәлесе, терегин итибар менен бақлайды. Егер ески жабайы тамырлар өзиниң бар екенин көрсетсе, бағбан оларды пайда болған ҳәмметте кесип таслайды. Сол сыяқлы, биз де тез ҳәм аямай Мәсихтиң крестин өткир пышақ сыяқлы ески тәбиятымызға ҳәм оның барлық гүнакар қәлеўлерине қолланбақшымыз.
Колосалықларға 3:5 бизге айтады
"жердеги ағзаларыңызды өлтириң (өлик етиң)"
жабайы сорғышларды кесип таслаң. Бул "сорғышлар" биз ушын 5, 8 ҳәм 9-аятларда толық сүўретленген. Биз оларды толық өлтириўимиз керек. Бул руўхый қуўат, батырлық ҳәм жүректиң мақсетин талап етеди, оған сиз тек ғана Ийса Мәсихке қарасқаныңызда ҳәм өзиңизди толық Мухаддес Руўхтың қолына тапсырғаныңызда ийе боласыз.
"Егер сиз (Мухаддес) Руўх арқалы тәнниң әмеллерин өлтирсеңиз, сиз жасайсыз" (Римлилерге 8:13).
(Әлбетте, бул сиздиң физикалық денеңизге физикалық зыян ҳаққында айтылмайды, бирақ Мухаддес Руўхтың жәрдеми менен сиз денеңизди ески тәбияттың әмеллерине өлик деп есаплайсыз. Биз буны Павелдиң 1 Коринфлилерге 9:27-деги билдириўинде көремиз, Ред.). Солай етип, Мухаддес Руўхтың күши тек ғана биз
"өзимизди Қудайға өликлерден тирилгенлер сыпатында, ҳәм ағзаларымызды Қудайға әдалатлықтың қураллары сыпатында тапсырғанымызда" (Римлилерге 6:13) алынады.
Римлилерге 6:19 айтады
"ағзаларыңызды мухаддесликке әдалатлықтың хызметшилери етиң."
Сондай-ақ Римлилерге 6:22-ни қараң. Бундай күш биздиң өз еркимиздиң қандай да бир әмели (сол еркти Қудайға тапсырыўдан басқа) арқалы алынады деген ой, тән ушын қандай да бир кишкене кредит алыўға соңғы үмитсиз урыныс болып табылады, оны толығы менен ҳүким етип, жеңис ушын барлық даңқты Қудайға бериў орнына.
Даўам етип атырған Гүрес ҳәм Айырыў
Жаңа тәбият жерде ҳеш қашан буншалық кәмил өсиўге жетпейди, сонда исениўши енди ҳеш қашан гүна қылмайды. Бул факттиң мысалы 2 Коринфлилерге 12:1-10-да берилген. Павел үшинши аспанға, Қудайдың алдына көтерилиў арқалы айрықша мубарекленген еди. Ол ҳеш қандай адам тили сүўретлей алмайтуғын нәрселерди көрген ҳәм еситкен еди. Соңынан Павел жердеги әдеттеги турмысына қайтыўы керек болды. Содан кейин Қудай оған "тәндеги тикен" - қандай да бир әлсизлик берди, сонда ол шектен тысқары көтерилмес еди, яғный, өзин өте жоқары санамас еди, себеби ол айрықша имтиязға ийе болған еди. Павелдиң христиан турмысы өте тақўа ҳәм раўажланған еди, бирақ булардың бәри ески тәбиятқа тән болған мақтаныш ҳәм өзин-өзи даңқлаўға қарсы ҳеш қандай кепиллик бермес еди. Егер Павел иммунитетке ийе болмаса, биз де ийе емеспиз.
Жуўмақлап айтқанда, ески тәбияттан ҳәм жаңа тәбияттан келетуғын қәлеўлерди қалай айыра алатынымызды көрейик. Барлығын қамтыўшы, аңсат қағыйда жоқ. Биз үзликсиз Қудайдың Сөзин қолланыўымыз керек, ол
"тири ҳәм қуўатлы ҳәм ҳәр қандай еки қырлы қылыштан да өткир... ҳәм жүректиң ойлары ҳәм нийетлерин айырыўшы" (Еврейлерге 4:12).
Соңынан мәрҳамат тахты дуўа арқалы ҳәр дайым қолжетли, сонда биз
"ўақтында жәрдем ушын мәрҳамат табамыз" (Еврейлерге 4:16 Р.В.).
Солай етип, Мухаддес Жазыўды үйрениў ҳәм ықласлы, әмелге асырылған дуўа биздиң ишимиздеги ойлар ҳәм қәлеўлерди шешиў ҳәм айырыў ушын абсолютлы түрде керек! Бирақ, биз бир улыўма қағыйда бере аламыз. Жаңа тәбият ҳәр дайым Қудайға садық, ал ески тәбият ҳәр дайым өзине садық. Мәсихти мақсет еткен барлық нәрсе жаңа тәбияттан, ал өзин мақсет еткен барлық нәрсе ески тәбияттан.
Солай етип, көп түсиниксиз сораўлар ҳәм машқалалар "Бул ямаса басқа нәрсени ислеўди ямаса ислемеўди қәлеўимниң ҳақыйқый (жасырын) себеби не? Бул Мәсихти даңқлаў ушын ба ямаса өзин-өзи қанаатландырыў ушын ба?" деп шын жүректен сораў арқалы шешилер еди.
