Jalǵız Haqıyqıy Quday – 1-bólim
«Sen bir Quday bar ekenine isenesen. Durıs isleyseń.» — Yaqıp 2:19 NKJV
Jalǵız Quday Bar
Muqaddes Kitap, Qudaydıń ilhamlanǵan Sózi – hesh qashan ózgermegen hám hesh qashan ózgermeytuǵın – jalǵız Quday bar ekenin dálilleydi. Muqaddes Kitaptıń dúnyadaǵı eń áyyemgi kitap ekenligi belgili. Sonlıqtan, eger Qudaydıń bir ekenin dálilleytuǵın basqa kitap tabılsa, Muqaddes Kitap bul faktı tastıyıqlawda onnan aldın bolǵan. Tómende Qudaydıń bir ekenligi haqqında Muqaddes Kitaptan alınǵan ayırım úzindiler berilgen.
Eski Ósiyettan:
Sonlıqtan búgin biliń hám júregińizde oylań, Rabbı ózi joqarıdaǵı aspanlarda hám tómendegi jerde Quday; basqa hesh kim joq (Ekinshi Nızam 4:39).
Men Rabbıman, hám basqa hesh kim joq; Mendan basqa Quday joq (Ishaya 45:5).
Bárimizdiń bir ákemiz joq pa? Bir Quday bizdi jaratpadı ma? (Malaki 2:10).
Tıńla, Izrail: Rabbı bizdiń Qudayımız, Rabbı birden-bir. Sen Rabbı Qudayıńdı pútkil júregiń menen, pútkil janyń menen hám pútkil kúshiń menen súyiwiń kerek (Ekinshi Nızam 6:4-5).
Jańa Ósiyettan:
Jazılǵan: «Sen Rabbı Qudayıńa tabınıwıń kerek, hám Oǵan ǵana xızmet etiwiń kerek» (Matta 4:10).
Bir Quday bar, hám Odan basqa hesh kim joq (Mark 12:32).
Sen bir Quday bar ekenine isenesen. Durıs isleyseń (Yaqıp 2:19).
Endi arashı tek bir adam ushın arashılıq etpeydi, biraq Quday birden-bir (Galatiyalılarǵa 3:20).
Sebebi bir Quday hám Quday menen adamlar arasında bir arashı bar (1 Timotiyǵa 2:5).
Qudaydıń birliginiń mánisi
Qudaydıń birligi adamnıń birliginen parıq etetuǵını anıq. Adamnıń birligi onı shekleydi. Sonlıqtan bir adamnıń bir waqıtta eki jerde bolıwı múmkin emes. Biraq Quday bir waqıtta aspanlardaǵı taxtında hám bul jerde jerde bola aladı. Bul Quday ushın múmkin emes te, qıyın da emes. Hám biz Onıń bir bólegi aspanda, al ekinshi bólegi jerde dep aytpaqshı emespiz. Biz Qudaydıń pútkil dańqı menen aspanlardaǵı taxtında hám bir waqıtta bul jerde jerde bola alatuǵının aytpaqshımız.
Mine, Másih bul jerge kelgende de sonday boldı. Muqaddes Kitap Másihte «Qudaylıqtıń pútkil tolıqlıǵı denede jasaydı» (Kolosiyalılarǵa 2:9) dep anıq aytadı. Biz bunı Inkarnatsiya dep ataymız. Biz kedeyshi kiyimlerin kiyip, qullıqshıların almay, kedeylerdi qorqıtpaw ushın, olardıń mútájliklerin kóriw hám olardıń járdemine keliw ushın úylerine barǵan ullı adamlar hám patshalar haqqında estigenbiz. Biz bunday adamlardı maqtanısh etemiz hám olardıń kishipeyilligi hám asıllıǵı ushın maqtaymız. Adam qansha ullı bolsa, ózin kishipeyil tutıwda onıń asıllıǵı sonsha ullı boladı.
Biraq barlıǵınan ullı kim? Quday Qudiretli emes pe? Hám eń asıl kim? Ol barlıǵın jaratqan emes pe? Qısqasha aytqanda, Quday anıq túrde «Quday birden-bir!» dep járiyalaydı. Biraq Onıń birligi adamnıń birligi menen birdey emes, sebebi Quday sheklengen emes. Hám adamnıń aqılı Qudaylıqtıń tereńligin túsine almaydı. Sonlıqtan adam Qudaydıń Ózi haqqında ashıp bergen nárselerdi oylaǵanda qorqıw menen turıwı kerek.
Quday Ne Ashıp Berdi
Adam Quday haqqında tek ilahiy ashıw arqalı ǵana haqıyqıy túrde bile aladı. Sheklengen adam aqılı sheksiz Qudaydıń tábiyatın túsine almaydı. Sonlıqtan Qudaydıń Ózin bizge ilahiy ilhamlanǵan jazbalar arqalı ashıp beriwı, hám olardı bir sóz yamasa bir háripti ózgertiwge bolǵan hár qanday hárekettiń aldın alıp qorǵawı kerek edi. Qudaydıń Sózi máńgi turadı, payǵambar áyyemgi waqıtta aytqanday: «Máńgi, ya Rabbı, Seniń sóziń aspanda ornalasqan» (Zabur 119:89). Hám Jańa Ósiyet «Qudaydıń sózi ... máńgi jasaydı hám turadı» (1 Petrus 1:23) dep járiyalaydı.
Qudaylıqtıń tábiyatı
Másih aspanǵa kóterilmes burın, Óz shákirtlerine buyırdı: «Aspanda hám jerde barlıq húkimet Maǵan berildi. Sonlıqtan barıń hám barlıq milletlerdi shákirt etiń, olardı Ata, Ulı hám Muqaddes Ruhtıń atı menen shomıldıń» (Matta 28:18-19). Ol olardıń «Ata, Ulı hám Muqaddes Ruhtıń atları menen» dep aytpaǵanın esletip ótiń. Ol «at menen» dedi, sebebi bul bir at – jalǵız hám haqıyqıy hám tirishilik etiwshi Qudaydıń dańqlı atı.
Biraq birew qarsı bolıp: «Bul qalay bolıwı múmkin? Úsh qalay bir bolıwı múmkin?» dep aytıwı múmkin. Bul qarsılıq fizika hám matematika qaǵıydaların máńgi Qudaylıqqa qollanıwǵa urınıwdaǵı úlken qátelikten kelip shıǵadı. Qátelik hám kóp shataqlıqtıń sebebi mine usında. Tábiyattı jaratqan hám oǵan matematika qaǵıydaların hám basqa tábiyiy nızamlardı qoyǵan Qudiretli Qudaydıń Ózi bunday nızamlarǵa boysınbaydı. Biz jaratılǵan materialdıń nızamların ruwxıy máselelerge qollana almaymız hám qollanbawımız kerek.
Ata, Ulı hám Muqaddes Ruh: Bir Quday
Sonlıqtan, Muqaddes Kitap bizge jalǵız Quday bar ekenin anıq úyretedi. Endi bul Ata, Ulı hám Muqaddes Ruhtıń Muqaddes Kitapta jeti jerde atalıwı menen qalay kelisetuǵının kórip shıǵayıq.
Isa shákirtlerdi «Ata, Ulı hám Muqaddes Ruhtıń atı menen (atları menen emes)» shomıldıratuǵının ayttı (Matta 28:19). Bul biz aldın kórgenimizdey, bir Qudaydıń bir atı.
Másih júreklerine qabıl etken hám sonday etip jańa ruwxıy tuwılıw arqalı qayta tuwılǵan haqıyqıy isenishliler haqqında былай dedi: «Meniń qoylarım Meniń dawısım tıńlaydı, hám Men olardı bilemen, hám olar Maǵan eredi. Hám Men olarǵa máńgi ómir beremen, hám olar hesh qashan joq bolmaydı; hám hesh kim olardı Meniń qolımnan tartıp ala almaydı. Olardı Maǵan bergen Meniń Ákem barlıǵınan ullı; hám hesh kim olardı Meniń Ákemniń qolınan tartıp ala almaydı. Men hám Meniń Ákem birbiz» (Yoxanna 10:27-30).
«Filip Oǵan ayttı: «Rabbı, bizge Ákeni kórset, hám bul biz ushın jetkilikli». Isa oǵan ayttı: «Men sizler menen usınsha waqıt boldım, hám sen Meni bilmediń be, Filip? Meni kórgen Ákeni kórdi ... Men Ákede, hám Áke Mende ... Mende jasaytuǵın Áke islerdi isleydi» (Yoxanna 14:8-10).
«Biraq sizler denede emes, al Ruhta, eger Qudaydıń Ruwxı sizlerde jasasa. Endi eger birewde Másihtiń Ruwxı bolmasa, ol Onıń emes» (Rimliklerge 8:9). Bul ol Másihke tiyisli emes degen mánisti bildiredi. Qudaydıń Muqaddes Ruwxı Qudaydıń birligi sebepli «Másih Ruwxı» dep te ataladı.
«Biraq jazılǵanınday: «Kóz kórmedi, qulaq estimegen, hám adamnıń júregine kirmegen, Quday Ózin súygenler ushın tayarlaǵan nárseler». Biraq Quday olardı bizge Óz Ruwxı arqalı ashıp berdi ... Biz bul nárselerdi de aytamız ... Muqaddes Ruh úyretetuǵın nárseler» (1 Korinflilerge 2:9-13). Sonlıqtan Muqaddes Ruh Qudaydıń Sózi arqalı qayta-qayta Qudaydıń Ruwxı dep ataladı.
«Biraq Petrus ayttı: «Ananiya, nege shaytan seniń júregińdi Muqaddes Ruhqa ótirik aytıw ushın toldırdı ... Sen adamlarǵa emes, al Qudayǵa ótirik ayttıń» (Elshilerdiń isleri 5:3-4). Sonlıqtan biz Muqaddes Ruhqa ótirik aytıw Qudayǵa ótirik aytıw ekenin kóremiz, sebebi Muqaddes Ruh Quday hám Ata hám Ulı menen bir.
Isa ayttı: «Biraq eger Men jınlardı Qudaydıń Ruwxı menen quwıp shıǵarsam, álbette Qudaydıń patshalıǵı sizlerge keldi» (Matta 12:28). Sonlıqtan biz Ulı Ákede, hám Áke Ulında ekenin kóremiz. Muqaddes Ruh Qudaydıń Ruwxı hám Másihtiń Ruwxı. Sonday-aq «Rabbı sonday deydi» degen sózler menen baslanatuǵın ayatlar bar, olar basqa jerlerde «Muqaddes Ruh sonday deydi» dep keltirilgen.
Sonlıqtan biz Muqaddes Kitap bizge Qudaydıń bir ekenin, hám Ata, Ulı hám Muqaddes Ruhtıń birge jalǵız hám haqıyqıy hám tirishilik etiwshi Quday ekenin úyretetuǵının kóremiz. Qıyınshılıq bizdiń adam aqılımızdıń sheklengenliginde, hám Qudaydı materiyanı analiz etkenimizdey – fizika, ximiya hám basqa ilimlerdiń nızamlarına muwapıq analiz etiwge bolǵan qáte urınıwda. Bul nızamlar materiyaǵa qollanıladı, biraq Qudayǵa hesh qashan qollanbawı hám qollanıla almaydı.
