WAQIT PEN MÁŃGİLİK ARASINDAǴI AYIRMASHILIQ
Máńgilik pen waqıttı ajıratıw kerek. Waqıt jaratılıw menen baslandı; onıń baslanıwı hám aqırı bar. Sonlıqtan, keleshek, házirgi hám ótken zaman bar. Waqıttıń haqıyqıy bar bolǵan bólegi tek ǵana házirgi zaman; ótken zaman ótip ketti, al keleshek ele kelgen joq. Injil «waqıttı qutqarıw» haqqında aytadı (Ef. 5:15 KJV). Bunı islemew – yaǵnıy, házirgi waqıttıń eń jaqsı paydalanbaw – onı joǵaltıw bolıp tabıladı.
Kerisinshe, máńgiliktegi hámme zat waqıtsız. Waqıt ótpeli bar bolıw, al máńgilik turaqlı bar bolıw. Waqıt ólshengen dawamlılıq, biraq máńgilik ólshewge bolmaytuǵın. Waqıt házirgi waqıtta máńgilik penen birge bar bolǵanlıqtan, adam eki arasındaǵı ayırmashılıqtı ajıratıwda qıyınshılıqqa ushıraydı. Waqıttıń jaratılısları bolǵanlıqtan, biz «ótken máńgilik» hám «keleshek máńgilik» dep aytıw arqalı waqıttı máńgilikke kirgizgimiz keledi, biraq bul sózler sózbe-sóz durıs emes.
QUDAYDIŃ MÁŃGİLİK SAWǴALARI
Quday máńgilik bolǵanı sıyaqlı, Onıń bizge bergen máńgilik ómir, máńgilik qutqarıw, máńgilik qutqarıw, máńgilik miyras hám máńgilik dańq sawǵaları da máńgilik.
Máńgilik ómir Yuhannanıń Injilinde kem degende on eki ret tilge alınǵan sawǵa, bul kitap Másihniń máńgiligin ulǵaytıradı. Ol Másihniń sózleri «máńgilik ómir sózleri» ekenligin aytadı (Yuhanna 6:68). Yuhanna Másihniń «Men olardı máńgilik ómir beremen; hám olar hesh qashan joq bolmaydı, hám hesh kim olardı Menıń qolımnan tartıp almaydı» degen sózlerin de keltiredi (Yuhanna 10:28). Máńgilik ómir tek ǵana máńgi bar bolıwdan ádewir kóp nárse bildiredi; hátte joǵalǵanlar da bunı isleytuǵın. Máńgilik ómir házirgi waqıtta hám máńgiliktiń sheksiz dáwirlerinde Qudaydıń ómiri menen bólisiwdi bildiredi!
Máńgilik qutqarıw Másihniń sawǵası, Ol «Ózine boysınǵanlardıń hámmesi ushın máńgilik qutqarıwdıń avtorı» (Evreyler 5:9).
Máńgilik qutqarıw: Óz qanın tógiw arqalı Isa «biz ushın máńgilik qutqarıwdı aldı» (Evreyler 9:12).
Máńgilik miyras: Isa óldi, sonlıqtan «shaqırılǵanlar máńgilik miyras wádesin ala aladı» (Evreyler 9:15). Petrus bul miyrasdı «buzılmaytuǵın, nápak hám óshpeytuǵın, siz ushın aspanlarda saqlanǵan» dep súwretledi (1 Petrus 1:4).
Máńgilik dańq: «Barlıq miyrim-shápáát Qudayı ... bizdi Másih Isa arqalı máńgilik dańqqa shaqırdı» (1 Petrus 5:10).
QUDAYDIŃ MÁŃGİLİK BAR BOLIWINA SILTEMELER
Qudaydıń máńgilik bar bolıwına kóp tuwrı emes siltemeler bar bolsa da, tómendegi úsh tuwrı silteme bizdiń kózimizdi Áke Quday hám Rabbıy Isa Másih haqqındaǵı ayırım anıq nárselerge ashıq etedi.
MEN BARMAN
Injilde Qudaydıń kóp atları bar, olardıń hár biri Onıń ilahiy xarakteriniń bir tárepin kórsetedi. Onıń máńgilik bar bolıwın kórsetetuǵın bir at Qudaydıń Ózi tárepinen aytılǵan: «Hám Quday Musaǵa ayttı: «MEN BARMAN» (Shıǵıw 3:14). Eger Quday «Men edim» degen bolsa, mánisi «Men házirgi waqıtta burınǵıday emespen» bolar edi. Eger Ol «Men bolaman» degen bolsa, mánisi «Men ele bolatuǵınım emespen» bolar edi. Biraq Quday «máńgilikten máńgilikke» (Zabur 90:2); Onıń baslanıwı da, aqırı da joq.
Máńgilikte jasaytuǵın Quday
Ishaya Qudaydı «máńgilikte jasaytuǵın joqarı hám ullı Zatı» dep ataydı (Ishaya 57:15). Máńgilikte jasaw arqalı Quday waqıttıń sheklewlerinen joqarı hám keńisliktiń sheklewlerinen azat. Quday waqıttan emes, biraq waqıt Qudaydan.
Ulı bolǵan Máńgilik Áke
Ishaya 9:6 Isaǵa tiyisli bes attı atap ótedi: «Ájayıp, Másláhátshi, Qudiretli Quday, Máńgilik Áke, Tınıshlıq Ámirshisi». Isa, Qudaydıń Ulı, «Máńgilik Áke» («Máńgiliktiń Ákesi» JND) dep atalıwı shataqtıq tuwdıradı. Eger Ol Ulı bolsa, Ol Áke bola almaydı, sebebi úsh birlikli Qudaydıń hár bir shaxsı basqalardan bólek, biraq teń dárejede Quday. Bul silteme evreylerdiń «Áke» sózin qollanıwı menen túsindirilwi múmkin, bul «baslawshısı» yamasa «avtorı» degen mánisti bildiredi. Isa shaytandı «ótiiriktiń ákesi» dep atadı (Yuhanna 8:44), bul onıń ótiiriktiń baslawshısı yamasa avtorı ekenligin bildiredi. Isaǵa «Máńgilik Áke» dep silteme beriw Onıń máńgiliktiń, yaǵnıy máńgi bolǵan nárseniń avtorı yamasa baslawshısı ekenligin bildiredi!
Óz Ulıń jerge jiberiw arqalı Quday máńgiliktiń waqıtqa kirip keliwine sebep boldı. Bul waqıtsha sapar emes edi. Isa jerge kelgende, ol topıraq penen qudaylıqtı, waqıt penen máńgilikti biriktirdi. Isa Betlehemde tuwılǵanda, waqıt penen máńgilik bir besikte ushıradı. Ol Golgofada ólgeninde, waqıt penen máńgilik krestte ushıradı. Siz Isanı Ózińizdiń Qutqarıwshıńız dep isengen waqıtta, siz máńgiliktiń bir bólegi bolasız! Ol sizdiń ómirińizde máńgilikti «áke» etedi, bul sizdiń gúnálarıńızdı keshiriwden kóbirek nárseni óz ishine aladı. Siz Qudaydıń ruwxıy ómiriniń bir bólegi bolasız.
Isa Másih basqa bir joldan da «Máńgiliktiń Ákesi»: Ol házirgi waqıtta Ózin júreklerine qabıl etkenlerge máńgilik maqset hám sapalı ómir beriw ushın jasaydı. Qutqarılmaǵan adamlar tek ǵana bar bolıp turadı, jasamaydı. Hám olar ne ushın bar bolsa, ol ne qanaatlandırmaydı, ne de máńgi dawam etpeydi. Máńgilikke waqıt investitsiya etip, házirgi waqıtta paydaların kóriw ornına, olar waqıttı biykarǵa sarplap atır.
WAQITTA ÁMELGE ASIRILǴAN MÁŃGİLİK PÁRMANLAR
Qudaydıń máńgiliktegi maqseti hám Onıń waqıttaǵı jetiskenlikleri birdey kólemde. Sonlıqtan, Onıń maqseti – suverenitetke tiykarlanǵan, sheksiz danalıq penen tártiplengen, qudiret penen tastıyıqlanǵan hám ózgermeytuǵınlıq penen bekkemlengen – hesh qashan áwmetsizlikke ushıramaydı. Qudaydıń pármanları barlıq keleshek nárselerge, hesh qanday istisnasız tiyisli; waqıtta ne islenedi, ol waqıt baslanǵanǵa shekem máńgilikte aldınnan belgilengen edi.
Injil máńgilikte belgilengen hám waqıtta ámelge asırılǵan segiz nárseni atap ótedi. «Dúnyanıń tiykarı qalanǵanǵa shekem» yamasa onıń ekvivalenti, «dúnya baslanǵanǵa shekem» degen sóz dizbeginiń barlıq segiz jaǵdayda qollanılıwı olardıń barlıǵı waqıt baslanǵanǵa shekem aldınnan belgilengenligin kórsetedi. Bul pármanlar tómendegishe eki toparǵa bóliniwi múmkin:
Isa Másihke tiyisli tórt máńgilik párman
- Ulıń dańqı Áke menen máńgilikten beri bar edi: «Hám endi, ey Áke, Sen Óziń menen birge bolǵan dańq penen Meni dańqla, bul dańq dúnya bolǵanǵa shekem Men Sen menen birge bolǵan dańq edi» (Yuhanna 17:5).
- Ákeniń Ulına bolǵan muhabbatı máńgilikten beri bar edi: «Áke, Men Sen bergenlerdiń de Men bolǵan jerde Men menen birge bolıwın qáleymen; olar Sen bergen Menıń dańqımdı kóriwi ushın; sebebi Sen Meni dúnyanıń tiykarı qalanǵanǵa shekem súygen ediń» (Yuhanna 17:24).
- Másihniń birinshi keliwi máńgilik párman edi: «Ol haqıyqatında dúnyanıń tiykarı qalanǵanǵa shekem aldınnan belgilengen edi, biraq bul sońǵı dáwirlerde siz ushın ayan boldı» (1 Petrus 1:29).
- Qozı waqıt baslanǵanǵa shekem sońǵan edi: «Hám jer júzinde jasaytuǵınlardıń hámmesi Oǵan tabınadı, olardıń atları dúnyanıń tiykarı qalanǵanǵa shekem sońǵan Qozıdıń ómir kitabına jazılmaǵan» (Ashıw 13:8).
Bizdiń qutqarıwımızǵa tiyisli tórt máńgilik párman
- Gúnákár adamlardı qutqarıw rejesin oylap tapqan danalıq dúnya baslanǵanǵa shekem belgilengen edi: «Biraq biz Qudaydıń danalıǵın sırlı túrde aytamız; hátte jasırın danalıq, onı Quday dúnyaǵa bizdiń dańqımız ushın aldınnan belgilengen edi» (1 Korinfliler 2:7).
- Saylanǵanlar ushın máńgilik ómir wádesi Quday tárepinen waqıt baslanǵanǵa shekem berilgen edi: «Máńgilik ómir úmitinde, onı Quday, ótiirik ayta almaytuǵın, dúnya baslanǵanǵa shekem wáde etken edi» (Titus 1:2). Quday barlıq saylanǵanlardıń iseniwin de maqset etken edi: «Máńgilik ómirge belgilengenlerdiń hámmesi isendi» (Haraketler 13:48). «Belgilew» máńgilikte boldı; «iseniw» waqıtta boladı.
- Qutqarıwǵa saylaw máńgilikten beri bar edi: «Ol bizdi Ózinde dúnyanıń tiykarı qalanǵanǵa shekem saylaǵanı sıyaqlı» (Ef. 1:4).
- Qudaydıń saylanǵanlardı qutqarıw maqseti máńgilikten beri bar edi: «Kim bizdi qutqardı hám bizdi muqaddes shaqırıw menen shaqırdı, bizdiń islerimizge qaray emes, biraq Óz maqseti hám miyrim-shápáátine qaray, ol bizge Másih Isa ishinde dúnya baslanǵanǵa shekem berilgen edi» (2 Timotey 1:9).
ÁMELIY NÁTIYJELER
Máńgilik teması túsinw qıyın bolıp kórinse de, onıń úsh tárepi áhmiyetli, ómirdi ózgertetuǵın nátiyjelerge iye: máńgilik qáwipsizlik, máńgilik kózqaras hám máńgilik táǵdir. Men bulardı múmkin bolǵanınsha anıq hám áhmiyetli etip kórsetkimgeldi.
Máńgilik qáwipsizlik: Injil máńgilik qáwipsizlikti úyretedi, bul degeni Isanı óziniń jeke Qutqarıwshısı dep haqıyqıy isengenler hesh qashan joǵalmaydı. Áke tárepinen máńgilikten saylanǵan, Qozıdıń qanı menen qutqarılǵan, qayta tuwılǵan, ishinde jasaytuǵın, múhirlengen hám Muqaddes Ruwhtıń shómiliwi menen shómiltirilgenlerdiń joq bolıwı múmkin emes.
Máńgilik kózqaras: Bul ómirge gúman etetuǵın, biraq kelesi ómir ushın Isanı júregine Qutqarıwshı retinde qabıl etiw arqalı támiyinlemeytuǵın qutqarılmaǵan adam, házirgi waqıtta aqıllı, biraq máńgilik ushın aqılsız bolıwı múmkin.
Másihshi ushın máńgilik kózqaras zárúr: «Biz kórinetuǵın nárselerge emes, al kórinetuǵın emes nárselerge qaraymız; sebebi kórinetuǵın nárseler waqıtsha, al kórinetuǵın emes nárseler máńgilik» (2 Korinfliler 4:18). Kúndelik ómir hárdayım máńgiliktiń fonında jasalıwı kerek. Ómirdegi hámme zat máńgilikke salıstırılǵanda basqasha kózqarasqa iye boladı. Qatnasıqlar, jetiskenlikler, kewil qalıwlar, qıyınshılıqlar hám áwmetsizlikler máńgilik kózqarasın esapqa alǵanımızda jańa, áhmiyetli mánislerge iye boladı.
«Bul dúnya meniń úyim emes, men tek ǵana ótip baraman» degen turaqlı esletpe bolmasa, qanaatlanıw qıyın. Bizge bolıp atırǵan hámme nárseni erkin, ústirtin hám ózgeriwshi standartlar menen bahalawǵa májbúr bolamız. Máńgilik, turaqlı standart bolmasa, biz dúnyanıń bere alatuǵın eń jaqsı nársesi menen emes, al ózimizdiń ishimizdegi eń jaqsı nárse menen básekilesemiz. Máńgilik kózqaras adamlarǵa, ómirge, qartayıwǵa, waqıtqa, hátte ólimge bolǵan kózqarasımızdı tolıq ózgertedi.
Máńgilik táǵdir: Máńgilikti qarastırıwımızdı anıq bir soraw menen juwmaqlayıq: Siz máńgilikti qayerde ótkizesiz? Tek ǵana eki baratuǵın jer bar: Quday menen máńgilik dańqta, yamasa Onnan bólek máńgi tolıq qarańǵılıqta. Sheshim qabıl etiw waqıtı házir, hám sizdiń tańlawıńız tek ǵana bir faktorǵa baylanıslı, Másihke Ózińizdiń Qutqarıwshıńız dep isenesiz be yamasa joq pa.
