Nızam hám Miynet
Bálkim, dindarlar arasında «Insannıń qutqarıwı hám Quday aldındaǵı ómiri menen baylanıslı máselelerde nızam menen miynet arasında qanday baylanıs bar?» degen soraw sıyaqlı basqa hesh qanday soraw turaqlı túrde jasamaydı.
Izrail dáwirinde Quday ózine isengen xalıqqa nızamdı berdi, olardıń kúshsizligin seziwleri hám nızamnıń máńgilik ómir izlewlerinde hesh qanday járdem bere almaytuǵının biliwleri ushın (Matta 5:16-26). Qudayǵa táwbe etkenler nızamnıń Oǵan bolǵan qatnaslarında járdem bermeytuǵının, biraq olardı ádalatlı túrde ayıplaytuǵının túsinip jetti. Olardıń jalǵız úmiti Qudaydan bolǵan raxım edi (Zabur 130:3-4).
Bul soraw Rabbiy Isa ólgennen keyin joǵalıp ketpedi. Pawl eki xat jazdı – Rimliklerge hám Galatiyalılarǵa – olar basqa xatlarına qaraǵanda bul sorawdıń eki tárepin kóbirek qamtıydı. Solay etip, Quday bizdi Quday aldında miynet arqalı qalay ádalatlı bola alatuǵınımız hám miynet arqalı ómirimiz Oǵan qalay jaǵımlı bola alatuǵını haqqında qarańǵılıqta qaldırmadı. Eki tárepte de insan nızamnan járdem izlewge beyim.
Búgingi másele
Eger biz bul sorawdıń búgin dindarlardıń júreklerinde tiyisli túrde sheshilgen dep oylasaq, biz qátelesemiz. Liberalistler hám modernistlerdiń «nızamdı» úyretiwge múráját etiwlerine tań qalıwımız kerek emes, sebebi bul insannıń oǵan qaytıwǵa bolǵan tábiyiy beyimligi. Biraq, bizdi qapa etetuǵın nárse, bul turaqlı beyimliktiń Máńgi Ruwhta júriwi kerek ekenligin bilgenler arasında bas kótergenligi.
Mısal ushın: Ata-analar balalarına Rabbiy Isa haqqında hám olardıń háreketleri Oǵan qalay baylanıslı ekenligi haqqında aytıwdan góre, olardı ne islew kerek hám ne islew kerek emes dep úyretiwge kóbirek beyim emes pe? Biraq biz bunı balalarımız óte jas waqıtlarında da isley alatuǵın edik. Olardıń Qutqarushı haqqındaǵı bilimi olardıń kóp buyrıqlar hám qadaǵanlardan góre jaqsıraq járdem berer edi. Men tezlik penen aytıp ótiwim kerek, men olardıń ne islew kerek hám ne islew kerek emes degen nárselerdi bermewimiz kerek dep hesh qanday usınıs etpeymen, biraq men bizdiń menyudegi tiykarǵı kurs haqqında aytıp atırman. Aqır-aqıbet, Xatlarda da biz ne islew kerek hám ne islew kerek emes degen nárselerdi tabamız.
Bizdiń máselemiz balalardı tárbiyalaw menen sheklenbeydi. Búgingi kúndegi ataqlı waǵızshılardıń geybirleri jaslar arasında qabıl etiletuǵın xristian ómirin payda etiwge bolǵan háreketlerinde nızamlı jantasıwdı qollanadı. Bul óz-ózinen jeterli dárejede qapa eterli, biraq odan da qapa eterlisi, Qudaydıń haqıyqatlıqlarınıń oqıtıwshıları bolıwı kerek bolǵan kóp adamlar bunday usıllarǵa ashıqtan-ashıq quwanıshın kórsetedi. Sonlıqtan, bul soraw búgin de óte tirishilikli hám jaqsı. Qapa bolıp aytıw kerek, xristian jámiyetshiligi bunıń menen óziniń tirishilikli hám jaqsı emesligin kórsetedi.
Bul bunday máselelerge tolıǵıraq kirisiw ushın waqıt yamasa orın emes; kerisinshe, men bul sorawǵa jaqsıraq (hám, men isenemen, jalǵız xristian) juwaptı kórsetiwdi qáleymen.
Máselege juwap
Rimliklerge xatında Pawl, eger adam Quday onı qabıl ete alatuǵın jaǵdayǵa kelmekshi bolsa, ol óziniń qudaysızlıǵı haqqındaǵı Qudaydıń húkimine iseniwden hám Qudaydıń Máshihti jalǵız jeterli qurbanlıq retinde usınǵanında Oǵan iseniwden basqa hesh nárse isley almaytuǵının kórsetedi (Rimliklerge 4:1-8:17). Men isenemen, az sanlı qayta tuwılǵan oqıtıwshılar Pawldıń bul táliymatınıń bul bólimi menen kóp qıyınshılıqqa ushıraydı, biraq kóp jas xristianlar óz ómirlerinde bul táliymattıń haqıyqatlıǵın úyreniw ushın gúresip atır.
Biraq Galatiyalılarǵa xatında Pawl basqa soraw haqqında aytadı. Hár bir qayta tuwılǵan hám ruwxıy jaqtan salamat adam óziniń ámeliy ómirinde Qudaydı razı etiwdi qáleydi. Soraw, bunı qalay ámelge asırıw kerek. Álbette, jalǵız bir jol bar: Qudaydıń jolı! Bul miynet jolı. Biraq bul jolda shepte bir or bar, ol geybirlerge joldıń ózinen góre jaqsıraq kórinip turadı. Galatiyadaǵı geybir oqıtıwshılar bul shep orı joldıń ózi dep násiyat etti; olar bul maqset ushın Musanıń nızamın qollandı. Pawl olardıń bul háreketleri haqqında aytıp, juwmaqlı túrde былай deydi: «Eger ádalat nızam arqalı bolsa [artikldıń joqlıǵına itibar beriń], onda Máshih biykárǵa ólgen» (Galatiyalılarǵa 2:21 JND). Kishi talap emes! Ol bunıń menen Musanıń nızamınıń «etde jaqsı kóriniske iye bolıwdı» qálewshilerge járdem beretuǵını haqqındaǵı talaptı biykarlaydı (Galatiyalılarǵa 6:12). Tek ǵana miynet Qudayǵa jaǵımlı ómir súriwge járdem bere aladı. Nızam (1 Timotiy 1-ge qarań) tek ǵana bizdiń tábiyiy adamımızǵa qaratılǵan, al tábiyiy adam Qudaydı razı etiwge qábiletsiz.
Biraq artikldıń túsirilip qaldırılıwı teskerisinen emes edi. Biz kóremiz, ádalat hesh qanday nızam principi, hesh qanday islew kerek hám islew kerek emes jıynaǵı arqalı erisile almaydı. Eger xristian óz ómirin islew kerek hám islew kerek emes seriyasın úyreniw arqalı jaqsılawǵa umtılsa, eki nárse júz beredi. Birinshiden, ol ámeliy túrde (pozitsiyalıq emes) ózin Quday aldında Máshihtiń ádalatlıǵı ornına óz ádalatlıǵında qoyadı; ekinshiden, ol Máshih haqqındaǵı bilimde hesh qanday ilgerilewge erispeydi. Ol óz-ózimen hám óziniń qátelikleri hám jetiskenlikleri menen bánt boladı, kóziniń ústinde bolıwı kerek bolǵan Oǵan emes.
Onda miynet jolı neni ańlatadı? Bul «Rabbiyden lázzet al, hám Ol seniń júregińniń qálewlerin beredi» (Zabur 37:4). Bul Onı biliw – Onı biliw máńgilik ómir (Yuxanna 17:3). Ózińizdi Oǵan tanıstırıń! Bunı islew arqalı siz Máshihti hám Onıń tiriliwiniń kúshin bilesiz (Filipiyalılarǵa 3:10). Eger siz barlıq jamanlıqtı hám basqa jaman nárselerdi taslap, Kolosiyalılarǵa 3:10,12-de násiyat etilgenindey, «jańa adamdı,» «meyirbanlıqtı, jaqsılıqtı» hám ruwxıy nárselerdi kiyiwdi qáleseńiz, onda Máshih hám Onıń dańqları hám sulıwlıqları menen bánt bolıń. Siz Oǵan bánt bolǵanıńızda Máńgi Ruwx siziń ómirińizdi aladı, hám siz basqa jerge (Máshihke) qarap hám ózińizden basqa Birew menen (Máshih menen) bánt bolǵanıńızda, Ol siziń ómirińizdi siz razı etiwdi qálegen Onıń súwretine sáykes etedi. Bul Onıń hár bir Oǵan kelgen adamǵa bergen ájayıp miyneti, ózinde, yaǵnıy óziniń etinde hesh qanday jaqsılıq jasamaytuǵının moyınlaǵan adamǵa, hátte ózgeriwinen keyin de (Rimliklerge 7:18).
Másele menen islesiw áhmiyetli me?
Qudayǵa jaǵımlı ómirge qalay erisiwge umtılıwımız áhmiyetli me? Álbette! Eger siz nátiyjelerdi qáleseńiz, Qudaydıń jolın tutıwıńız kerek. Bunnan tısqarı, islew kerek hám islew kerek emes jolı arqalı Qudayǵa jaǵımlı ómir izlewdiń awırlıǵı anıq, sebebi qárǵıs tek ǵana Musanıń nızamın kirgiziwge umtılǵanlarǵa emes, bálki Quday ushın ómirimizde jolbasshı retinde nızam principin kirgizgenlerdiń barlıǵına aytıldı (Galatiyalılarǵa 3:10). Biraq búgin kóp adamlar bul joldı tutadı. Biraq barlıq xristianlar dáslepki waqıtta óte tartımlı kóringen joldıń aqır-aqıbet olardı qayerge alıp baratuǵını haqqında eskertiliwi kerek. Qurbanlar aldınnan-aq bolǵan. Geybir hálsiz xristianlar úmitsizlenip qaldı, sebebi kóp adamlar durıs xristian ómirine aparatuǵın jol dep esaplaǵan jol olardıń járdemine kelmedi. Olar «jol» olardıń járdemine kelmegenligi sebepli ózlerinde qandaydır bir qátelik bar degen juwmaqqa keldi. Úmitsizlik olarda qalǵan jalǵız nárse edi.
Bul Quday bizge Qudayǵa jaǵımlı ómir súriw ushın bergen joldaǵı jalǵız qáwip pe? Álbette emes! Oń tárepte de bir or bar, hám bul: Xristian Máshihtiń ózinde emes, bálki Máshih haqqındaǵı biliminde maqtanıwǵa baslawı múmkin. Laodikeyadıń jıynalısı bunday adamlarǵa tolı bolǵan sıyaqlı (Ashıw 3:17). Bunday adamlar nızam arqalı ózlerin jaqsılawǵa umtılǵanlardıń aqırına uqsas aqırǵa barıp atır, sebebi ekewi de óz-ózin izleydi – biri joldıń shep tárepindegi orada, ekinshisi oń tárepindegi orada. Biri qárǵıslanadı, ekinshisi Rabbiydiń awzınan shıǵarıladı. Oń or shep or sıyaqlı qáte! Biz ekewinen de qashıwımız kerek.
Onda biz jolda qalay qala alamız? Hár kúni tizeńizge shógiń hám Rabbiyge ózińizdi jolda saqlawǵa qábiletsizligińizdi aytıń. Odan sizi shep hám oń orlardan qorǵawdı sorań. Ol bunı óz miynetinde isleytuǵın boladı; haqıyqatında da Ruwx Óziniń arnawlı jumısın isleytuǵın boladı (Yuxanna 16:14-15) hám sizge Máshihtiń nárselerin úyretetuǵın boladı. Siz Qudaydıń Sózin oqıp hám oylap, Máshihtiń Shaxsınan lázzet alıp atırǵanıńızda, Ruwx siziń ómirińizdi ózgertedi hám onı Rabbiyńizge sáykes etedi (2 Korinflilerge 3:18). Bul miynet jolı, bul jol arqalı Ruwx sizi Quday hám Máshih Isa dańqına júriwge múmkinshilik beredi.
Bul erkinlik, miynet hám Ruwhta júriw jolı (Galatiyalılarǵa 3:16,25).
