SORAW: Quday Óz balaların qanday usıllar menen jazalaydı? Onıń balası Qudaydıń ózin jazalap atırǵanın qalay túsiniwi múmkin?
JUWAP: Quday qudiretli hám hárbir nárselerdi bilgeni menen, Ol Óz balalarına – Onıń Balası Isa Mesihti Qutqarushı hám Rabbı sıpatında qabıl etkenlerge – hárbir nárselerdi súygen Áke. Quday Quday bolǵanı ushın, biz Onıń Óz balaların qalay jazalaytuǵının hesh qanday sheklewimiz múmkin emes. Biraq, kelin, Muqaddes Kitap jazalaw, balalar hám ulıwlar sıyaqlı terminlerdi qalay qollanǵanı haqqında bir pál waqıt oylanıp kóreyik.
Evreylerge 12-bapta Qudaydıń Áke sıpatında bizdi Óz ulıwları sıpatında qalay jazalaytuǵını aytılǵan. Qızıqlısı, biz isengenler Onıń balaları da, ulıwları da bolsa da, bul bap máshiyler haqqında ulıwlar dep sóyleydi. Yuxannıń Birinshi Xatında barlıq isengenler «balalar» dep ataladı, olar Qudaydıń shańaraǵına tuwılǵanlar sıpatında qaraladı. «Kishkene balalar» ósiwdi bildiredi hám olardı jas jigitler hám ákelerden parıqlaydı yamasa ajıratadı. Muqaddes Kitap isengenlerdi «ulıwlar» dep atasa, olardı belgili bir dárejede jetiliskenlik hám juwapkershilikke iye bolǵanlar sıpatında qaralaydı. Muqaddes Kitap Qudaydıń «jazalawı» haqqında sóylegen jaǵdaylarda, ol tárbiyalaw hám tártipke salıw haqqında sóyleydi. Bul, eger kerek bolsa, jazalawdı da óz ishine alıwı múmkin, biraq jazalaw jazalawdıń tiykarǵı maqseti emes.
Áke óz balaların jazalaydı, basqalardıń balaların emes. Bul mániste jazalaw ómirdiń erte dáwirinde baslanadı. Náresteni súyiw, tamaqlandırıw hám kóp jaǵdayda miyrimlilik penen qaraǵıw kerek, biraq biz ádette nárestelerdi yamasa óte kishkene balalardı jazalaw haqqında sóylemeymiz. Bala ósken sayın, jazalaw, balanı tárbiyalaw yamasa bilim beriw onıń ómiriniń zárúrli bólegi boladı, hám danıshpan ata-ana óz balasına tárbiyalıq beriw usılların itibar menen tańlaydı (Nátiyjeler 22:6-ǵa qarań). Biz ózimizge «eń jaqsı kóringen» usıllar menen jazalaymız, bul salıstırmalı túrde qısqa waqıt dawamında boladı (Evreylerge 12:10 NKJV). Bizdiń Ákemiz bizdi, Óz ulıwların, «bizdiń paydamız ushın, Onıń muqaddesligine sherik bolıwımız ushın» jazalaydı (11-ayat). Bul jazalaw shınında da bizdiń jaqsılıǵımız ushın arnalǵan tálim bolıp, ol awırtpalı yamasa jaǵımsız bolıwı shárt emes.
Jazalaw ádette sóz benen baslanadı: «Balım, ákeńniń kórsetpesin tıńla, hám anańnıń nızamın taslama» (Nátiyjeler 1:8). Geyde bir qaraw da xabardı jetkeredi. Quday bizge Óz Sózi, Muqaddes Kitap arqalı sóyleydi. Eger biz Onıń bizge aytqanların tıńlasaq, nátiyje jaǵımlı hám jaqsı boladı. Quday Óz miyriminde bir, eki yamasa úsh ret sóylewi múmkin (Ayup 33:14,29) – hám geyde odan da kóp! Ol Óz Sózi arqalı sóyleydi, hám Onıń Ruwxı bizge nárselerdi esletip turıwı múmkin – kóbinese bizdiń ar-namısımızǵa. Oh, biz tıńlap úyrensek edi. «Rabbı burılıp Petrusqa qaradı, keyin Petrus Rabbıdıń sózin esledi... Sonlıqtan Petrus sırtqa shıǵıp qattı jıladı» (Luka 22:61-62).
Eger sóz yamasa qaraw jetkilikli bolmasa, bizdiń aspan Ákemiz kúshlirek ilajlar qollanıwı múmkin. Men ózim bala waqtımda keyingi nárse ákemniń taydı qollanıwı bolatuǵın edi, kóbinese «Tıńlamaytuǵın adam seziniwi kerek» dep aytatuǵın edi. Qudaydıń taydı qollanıwdıń kóp usılları bar. Gúmansız, bizdiń sorawshımız mine usı haqqında sorap atır.
Qáteler ushın aqıbetler boladı; geyde olar fizikalıq bolıwı múmkin. Dawıt xalıqtı sanaw arqalı gúna islegeninde (2 Samuel 24; 1 Shejire 21), Quday oǵan úsh varianttan tańlawǵa múmkinshilik berdi. Ol bizge tańlaw bermesligi múmkin, biraq eger berse, sheshimdi Oǵan qaldırǵanımız aqıllı boladı.
1 Korinflilerge 11:29-32-de biz gúnanıń aqıbetin kóremiz kesellik yamasa hátte waqıtınan aldın ólim bolıwı múmkin, geyde basqa birewge de boladı. Baxtsız hádiyseler, jaraqat yamasa artıqsha doza – gúnanıń aqıbeti ólim ekenligin esletetuǵın kóp usıllar bar. Yaqup 5:14-16-daǵı nawqas adam óz keselliginiń ómirindegi qandayda bir gúnanıń nátiyjesi ekenligin túsingen sıyaqlı, bul gúna moyınlanıwı kerek edi. Hárbir kesellik Ákemizdiń jazalawı bolıwı shárt emes, biraq Qudaydıń bizge ne aytıp atırǵanına sezgir bolıw jaqsı – tek ǵana ádettegiden tıs jaǵdaylarda emes, bálki ómirde ushırasatuǵın hárbir jaǵdayda. kesellik yamasa hátte waqıtsız ólim, geyde basqa birewge boladı. Baxtsız hádiyseler, jaraqatlanıw yamasa artıqsha doza – gúná nátiyjesi ólim ekenligin esletetuǵın kóp jol bar. Jaqıp 5:14-16 daǵı nawqas adam óz keselliginiń ómirindegi bir gúná nátiyjesi ekenligin túsingen sıyaqlı, onı moyınlaw kerek edi. Hár bir kesellik ákemizdiń jazalawı emes, biraq Xudaydıń bizge ne aytıp atırǵanlıǵına sezgir bolıw jaqsı – tek ǵana ádetten tıs jaǵdaylarda emes, bálki ómirde ushırasatuǵın hár bir jaǵdayda.
Qudaydıń bizdi jazalap atırǵanın qalay túsiniwimiz múmkin? Bul juwap beriw ańsat soraw emes. Rabbı Isa Matta 11-de bizge úlgi kórsetedi. Ol kóp miynet etken Galileya qalalarında óziniń qabıl etilmegenligin qattı sezdi hám ókinishke oray olardı kútip turǵan húkim haqqında sóylewge májbúr boldı. Biraq «sol waqıtta Isa juwap berip: «Men Saǵan shúkir etemen, Áke, aspan hám jerdiń Rabbısı, Sen bul nárselerdi danıshpan hám aqıllı adamlardan jasırıp, olardı nárestelerge ashıp bergeniń ushın. Hátte solay, Áke, sebebi bul Seniń kózlerińde jaqsı kóringen» (25-26-ayatlar). 2 Samuel 16:5-13-te Dawıt, ulı Absalomnan qashıp baratırǵanda, Shimey tárepinen taslar, shań hám jaman qárǵıslar menen urılıp atır edi. Biraq ol Abishaydıń Shimeydi óltiriwine jol bermedi. «Onı jalgız qaldır, hám ol qárǵasın,» dedi ol, «sebebi Rabbı oǵan solay buyırǵan.»
Biz ushın da barlıq nárselerdi Quday Ákemizdiń qolınan qabıl etiw hám Odan bizdiń ne moyınlawımız yamasa olardan ne úyreniwimiz kerek ekenligin kórsetiwdi soraw jaqsı. «Biz bilemiz, Qudaydı súygenlerge, Onıń maqsetine muwapıq shaqırılǵanlarǵa barlıq nárseler jaqsılıq ushın birge isleytuǵının» (Romalılarǵa 8:28). Rabbıǵa jaqınlaw júrgen sayın, Ákemizdiń Óz jazalawı arqalı bizde hám biz ushın nege erisiwge umtılıp atırǵanın tezirek túsiniwimiz múmkin. Ol bizdi Óz kózleri menen basqarıwdı qáleytini menen, ókinishke oray, Ol kóbinese awızdıq hám jipke múráját etiwge májbúr boladı (Zabur 32:8-9).
Qudaydıń bizdi jazalawı Onıń bizdi jaqsı kóretuǵının hám bizdi Óziniń balaları dep esaplaytuǵının dálillewshi faktor ekenligin esletip turıw qanday jaqsı. Onıń jazalawın mensinbeyik te, onnan ruwxımız túsmesin de. Kerisinshe, oǵan shıdayıq hám Onıń bizdi sol arqalı tárbiyalawına boysunaylıq.
