Hár waqıt jaqsı isler
«Jaqsı isler» termini hám bayan, hám tema sıpatında qaralıwı múmkin. Sebebi jaqsı bolǵan nárse hárdayım jaqsılıqqa qaray isleytuǵın, jaqsı urıq jaqsı jemis bergen sıyaqlı: «Adamlar tikenlerden júzim, yamasa tikenlerden injir jıynay ma?» (Matta 7:16 KJV). Kerisinshe, jamanlıq hár túrli jalqawlıq, zıyan hám bálesizdikti payda etedi. «Jaqsı isler» termini Jańa Ahıttıń 11 kitabında ushırasqanı menen, Eski Ahıtta joq. Bul terminniń Jańa Ahıtta birinshi qollanılıwı Qutqarımızdıń ózi tárepinen: «Sizlerdiń nurıńız adamlar aldında jaqsı islerińizdi kórip, aspanlardaǵı Atasıńızdı dańqlasın» (Matta 5:16). Eski Ahıttıń eń jaqın ekvivalenti 1 Samuel 19:4-te, onda «Yonatan óz ákesi Sawlǵa Dawıt haqqında jaqsı sóyledi hám oǵan былай dedi: ‘Patsha óz qulına, Dawıtqa qarsı gúná etpesin; sebebi ol saǵan qarsı gúná etpedi, hám onıń isleri saǵan qaray júdá jaqsı boldı.’» Biraq, bul terminniń joqlıǵı Eski Ahıttıń jaqsı isler haqqında bilimsiz ekenligin hesh qanday jaǵdayda ańlatpaydı. Musa nızamı Qudayǵa, adamlarǵa hám bólisheklerge qaray jaqsı isler menen bánt.
Húrmet rolı
Eski Ahıttıń jaqsı islerge bergen basım Jańa Ahıtta kórsetilgen, sebebi Evreylerge 11-de bizge Eski Ahıttıń áwliyeleri tárepinen islengen jaqsı islerdiń dizimi usınıladı. Haqıyqatında da, Evreylerge 11 Injildiń «jaqsı isler» dep ne aytatuǵının túsiniwimiz ushın áhmiyetli. Evreylerge 11:6 bizge «isenimsiz Qudayǵa jaǵıw múmkin emes» ekenligin aytadı. Hár bir jaqsı is isenim háreketi bolıp tabıladı. Qutqarıw tek ǵana isenim menen bolǵanlıqtan, konversiyadan aldın Injilge sáykes jaqsı islerdi islew múmkin emes, sebebi qutqarıw hesh qashan jaqsı islerdiń sıylıǵı bolmaǵan. Jaqsı isler islegenimiz ushın aspanlardaǵı sıylıǵımız qansha úlken bolsa da, aspanıń ózi hesh qashan bizdiń úlken sıylıǵımız bolmaydı (Matta 5:12). Qutqarıw máńgilik ómirdi tabıwǵa qábiletsizligin moyınlaǵanlarǵa usınılǵan Qudaydıń biypul sawǵası (Yuhanna 4:10; Romalılarǵa 6:23).
Ózimizge bolǵan ólim isenimi
Bizdiń qutqarıwımızdıń «islerden emes» (Romalılarǵa 9:11; Efesuslılarǵa 2:9) ekenligi haqqındaǵı haqıyqat, ózleriniń baxtsız gúnákarlıǵın tán alıwǵa qálemeytuǵınlar ushın shok, jánjel hám qorqınısh teması bolıp tabıladı. Haqıyqatında da, Qudaydıń buyrıqların saqlaw arqalı Qudaydıń jaqsılıǵın tabıwǵa boladı dep oylaytuǵınlar gúná ayıpı menen kóbinese haqáretlenedi. Máseleniń mánisi, Injil adam maqtanıshınıń tamırına balta uradı. Máńgilikke isenimnen basqa qutqarıw joq. Bul, ókinishsiz urıs izleri bar qaharmanlardı, ózin-ózi qurban etken medbiykelerdi hám qayırqom filantroplardı diskvalifikatsiya etkeni ushın Qudaydı hesh qashan keshirmeytuǵınlar bar bolsa da, durıs. Qutqarılmaǵan diniy oqıtıwshılardıń da patshalıqta kepillikli ornı joq. Sebebi Qudaydıń Ulı Izraildiń jetekshi diniy oqıtıwshısı Nikodimge былай dedi: «Eger adam qayta tuwılmasa, ol Qudaydıń patshalıǵın kóre almaydı» (Yuhanna 3:3).
Waqıtsha qádir hám sıylıq
Bul barlıǵı durıs bolsa da, Quday ózleriniń asıl hám batır uldarı menen qızların húrmetlemegen minnetdar bolmaǵan milletlerdi de húkim etedi. Waqıtsha jaqsılıq waqıtsha sıylıqtı talap etedi. Sonlıqtan biz óz ómirlerin yamasa ómirleriniń barlıǵın basqalar ushın xızmet hám qurbanlıq etkenlerdi hesh qashan umıtpaq kerek emes. Bunday ájayıp adamlar barlıǵı bul ómirde kompensatsiya etiliwi yamasa ólimnen keyin eskeriliwi kerek. Biraq biz Qudaydıń óz júreklerin «Onıń jalǵız tuwılǵan Ulına» (Yuhanna 3:16) hesh qashan ashpaǵanlarǵa aspan esigin ashıwın boljawǵa batırmaymız. Sebebi dúnya ulıwma «jaqsı isler» dep klassifikatsiya etetuǵın nárse, bul terminniń Injilge sáykes anıqlamasınan júdá uzaq. Bul jaǵdayda, jaqsı is tek ǵana Quday gúnádan tazalaǵan hám Oǵan «isenim arqalı Qudaydan kelgen ádillikti» (Filipiyalılarǵa 3:9) esaplaǵan adam tárepinen isleniwi múmkin.
Qudaydıń Ulı tábiyiy adamnıń júregin de ayıplaydı, onnan hár túrli jaman oylar shıǵadı (Matta 15:19). Eger biz jetkilikli dárejede tereń qazsaq, barlıǵımızda jaqsılıqtı tabamız degen ideya qáwipli bid'at. Sebebi Yesaya baqladı: «Biz barlıǵımız taza emes nárse sıyaqlımız» (Yesaya 64:6). Eger biz Máńgiliktiń «bárshası ushın ólgenin» (2 Korinflilerge 5:14) qabıl etsek, onda Ol barlıq túrdegi adamzat gúnáların kótergen. Romalılarǵa 3:23 bizge «bárshası gúná etkenin» aytadı. Heshkim Golgatanıń nátiyjelerinen azat emes. Qaraqshılıqsız Kresttiń kóleńkesi milliarderdıń qonaq úyin de, úysizlerdiń baspanasın da qaplaydı. Nátiyjede, táwbe hám isenim shártlerin biykar etken hár bir adam óz gúnálarında óledi.
Qátelikler hám gúnálar ishinde óli
Eger Máńgilikke ergenler ayrıqsha jaǵdayda gúná etse, Máńgilikke ermeytuǵınlar ayrıqshalıqsız gúná etedi. Bul jaǵdayda Pawıl konversiya etilmegenlerdi «qátelikler hám gúnálar ishinde óli» (Efesuslılarǵa 2:1) dep súwretleydi. Ólgen er adamlar hám hayallar turıp, ádillik islerin isley almaydı. Kerisinshe, ólgenler tek ǵana úlken buzılıwǵa qaray bara aladı. Hám solay jazılǵan, Qudaydıń buyrıǵına qarsı saqlanǵan manna «qurtlar payda etip, saqsıdı» (Shıǵıw 16:20). Solay etip Quday Musa arqalı Ózine boysunbaǵanlarǵa qarsı qáháretin bildirdi.
Sıylıq motivı
Quday jaqsı islerdi proporsional máńgilik dańq hám kúsh penen «sıylıqlawǵa» wáde bergen (1 Korinflilerge 3:11-15). Sebebi Quday jaqsı islerdi tek ǵana mol ómir, dańq hám patshalıq kúshi menen sıylıqlay aladı (Matta 6:1-4; Ashıw 2:10; Ashıw 22:12). Tek ǵana payda ushın islengen hár qanday nárse hesh nárse tabıslamaydı. Sonlıqtan Pawıl «isenim jumısıńız, súyispenshilik miynetińiz hám úmit sabırlılıǵıńız» haqqında jazadı (1 Salonikalılarǵǵa 1:3). Eger minnet súyispenshilik ornına boysunıwımızdıń tiykarı bolsa, onda biz tek ǵana óz teńleslerimizdiń maqtawların tabıslaymız. Jaqsı Samariyalı «minnet shaqırıǵına» juwap bermedi, bálkim miyrimdilik penen azap shekken jabırlanıwshıǵa járdem beriwge májbúr boldı (Luka 10:33). Óz islegen adamǵa hesh qashan qaytarıp bere almaytuǵın basqa birew ushın islengen jaqsı is, Máńgiliktiń óz aǵzalarınıń birindegi taza háreketi. Sebebi «tek ǵana bir jaqsı bar, ol Quday» (Matta 19:17) bolǵanlıqtan, Qudaydıń shın júrekten imitatsiyasınan basqa hár qanday nárse jaqsı emes. Jaqsı isler isleytuǵın isenimsizler bul dúnyadan tıs sıylıq almaydı. Biz ruwxanıy jaqsı isler menen sociallıq juwapkershilik arasındaǵı ayırmashılıqtı úyreniwimiz kerek.
Dushpanlarǵa qaray jaqsı isler
Jaratılıs 1-de Quday barlıq islerin kórip shıqqanda, olardıń «jaqsı» hám «júdá jaqsı» ekenligin kórdi (Jaratılıs 1:10,12,18,21,25,31). Bunıń birinshi qollanılıwı jaratılısqa tiyisli bolsa da, biz Qudaydıń birinshi ata-analarımızdı mol jaqsılıq, miyrimdilik hám súyispenshilik penen bereketlegenin bilemiz. Quday islegen nárse sonnan keyin barlıq jaqsılıqtıń standartı boldı. Eski Ahıtta jaqsı is «Rabbimizdiń kózinde durıs hám jaqsı bolǵan nárse» dep anıqlanıwı múmkin edi (Yechim 6:18). Adamnıń boysunbawına qaramastan, Quday «Óz quyashın jamanlarǵa da, jaqsılarǵa da shıǵarıwdı, hám ádillerge de, ádilsizlerge de jawın jiberiwdi» dawam etedi (Matta 5:45). Dushpanlarımızdan góre óz aǵa-inilerimizdi súyiw ańsat bolsa da, Quday bizden isenimsizlerge qaray Óz miyrimdiligin imitatsiya etiwimizdi talap etedi. Pawıl былай jazadı: «Sonlıqtan bizde múmkinshilik bolǵanlıqtan, barlıq adamlarǵa jaqsılıq isleyik, ásirese isenim shańaraǵındaǵılarǵa» (Galatiyalılarǵa 6:10).
Sheksiz múmkinshilik
Máńgilikler arasında túrli sawǵalar bar bolsa da, eń kishi áwliyeler isley alatuǵın jaqsı islerdiń sanına shekleniw joq. Mısalı, biz былай oqıymız: «Endi Yoppada Tabita atlı bir shákirt bar edi... jaqsı isler hám qayırqomlıq isleri menen tolı edi» (Húwiller 9:36). Piter menen salıstırǵanda, bul hayal emley de, ólgenlerdi tirilte de almaytuǵın edi. Biraq bul onıń nawqaslarǵa, qayǵılılarǵa hám kámbaǵallarǵa Máńgiliktiń miyrimdiligin kórsetiwine tosqınlıq etpedi. Nawqaslardı emley almaytuǵınlar olarǵa xızmet ete aladı. Ólgenlerdi tirilte almaytuǵınlar, hesh bolmasa qayǵırǵanlar menen jılay aladı. Hám aspanlardan nan jawdıra almaytuǵınlar kámbaǵallardıń qıyınshılıǵın jeńilletiwge járdem bere aladı. Qudaydıń kózinde bul súyispenshilik háreketleri nawqaslardı emlew, ólgenlerdi tiritliw hám aspanlardan nan jawdırıw sıyaqlı jaqsı. «Ol qolınan kelgenin isledi» (Mark 14:8) principi Qudaydı qanaatlandırıw ushın jetkilikli, Ol qalǵanın Óz qálewi boyınsha isleytuǵın boladı.
Jaqsı islerge shaqırılǵan
Kóp shákirtler qutqarıw tek ǵana Tamuǵdan qashıw haqqında dep oylasa da, Injil basqasha úyretedi. Eki júzli adamlar abıray ushın «jaqsı islerdi» izlese, Qudaydıń balaları ózleriniń «aspanlardaǵı Atasın» dańqlaw ushın jaqsılıq isleytuǵın boladı (Matta 5:16). Pawıl bizdi «Rabbimizge múnásip ómir súriwge, hár bir jaqsı jumısta jemisli bolıwǵa hám Qudaydı biliwde ósiwge» shaqıradı (Koloselilerge 1:10). Ol sonday-aq bizge «hárdayım Rabbimizdiń jumısında mol bolıwǵa, sebebi sizlerdiń miynetińiz Rabbimizde bos emes ekenligin bilesizler» (1 Korinflilerge 15:58) deydi.
