1886-jil yanvarʹ ayında Robert Lui Stivenson jazǵan "Doktor Djekill hám Mister Hayd" romanı basılıp shıqqannan keyin ádebiyat dúnyasında úlken dawıl boldı. Bul roman jaqsı adam bolıp kórinetuǵın shıpakerdiń burın belgisiz bolǵan dárini izertlew menen shuǵıllanıwın súwretleydi. Ol bul dári adamnıń minez-qulqın ózgertip, onıń tábiyatı, turmıs tárizi hám ortalıǵı tárepinen basıp turılatuǵın jasırın kúshler menen tendenciyalardı azat etedi dep úmit etedi. Ol bul izertlewdi jeke ózi alıp baradı. Dárilerdi ózinde sınap kóredi. Aqır-aqıbetinde, ol ózine kerekli nátiyjeni beretuǵın aralaspanı tabadı. Dáslep, ol bul qızıqlı nátiyjelerden lázzet aladı. Hátte, ol óz minez-qulqında júz bergen ózgerislerdi bastan keshirgenine júdá quwanadı.
Hikayanıń qarańǵı tárepi mınada. Dáslep, shıpaker ózin tolıq qadaǵalawda dep esaplaydı. Onıń izertlewi dárini islep shıǵardı. Ol dárini ózine beredi. Ol qashan islewdi ózi tańlaydı. Ol jaqsı doktor Djekill hám jaman Mister Hayd arasında ózgeriw múmkinshiliginen lázzet aladı. Ásirese, ol eki túrli ómir súrip atırǵanın, hár bir bólimi bir-birinen pútkilley basqasha ekenligin jasırın saqlawdan lázzet aladı. Biraq, kóp ótpey, ol dárige qulshılıq etip atırǵanın bilip qalıp, qorqıp ketedi. Ol shınında da jaman Mister Hayd bolıwdan lázzet aladı hám keyingi jaman sessiyasın kútpekte. Eń jamanı, ol kóp ótpey, dárini qabıl etpese de, óz minez-qulqınıń jaman tárepi ózin qadaǵalawǵa alıp atırǵanın, ol qashan azat etiwdi tańlaǵanda emes, bálkim eń kútilmegen hám orınsız waqıtlarda júz berip atırǵanın bilip qalıp, odan da qorqıp ketedi. Aqır-aqıbetinde, ol pútkilley qadaǵalawǵa alınadı. Ol óziniń házir ózinen ádewir kúshli bolǵan kúsh tárepinen tolıq qadaǵalawda ekenliginen azap shegedi. Ol ishki qarańǵı kúshlerden tolıq uyaladı. Olardı qadaǵalaw hám ózi tańlaǵanda olardı shıǵarıwdan lázzet alıw ornına, ol ózin olardıń qadaǵalawında tabadı. Ol qansha tırısıp kórse de, olardı basıp turıwǵa pútkilley qábiletsiz ekenligin sezedi.
Geybir adamlar, hátte kópshilik, avtordıń doktor Djekilldi shizofrenik retinde súwretlep atırǵanın boljaydı. Men jeke ózim, odan da qarańǵı, tiykarǵı, hátte ruwxıy máseleler bar dep esaplayman. Endi, men Robert Lui Stivenson Romalılarǵa Xattıń 7-bólimi menen qanshelli tanıs bolǵanın bilmeymen. Men mınanı bilemen: jaqsı doktor Djekill hám jaman Mister Hayd arasındaǵı qarama-qarsılıq Romalılar 7-bóliminde bayan etilgen moral hám ruwxıy gúrestiń qaytalawı. Bul ne haqqında?
Romalılar 7-bólimindegi ruwxıy gúres
Romalılarǵa Xat Málik Isa Mesihtiń múminleri bolǵan máselemshilerge arnalǵan. Ol kóbinese injildi waǵızlaw ushın tiykar retinde qollanıladı. Biraq, ol óz-ózinen gúnákárǵa injildi waǵızlaw emes, bálkim máselemshige injildi úyretiw. 7-bólimge kelgenimizde, dúnyadaǵı hár bir juwapker adam ushın qutqarıwǵa bolǵan mútájlik anıq kórsetilgen. Ókinishli gúnákárǵa gúnálardıń keshiriliwi ushın birden-bir ádalatlı tiykar ashıp berilgen. Ol hámmege qoljetimli, biraq ol tek ǵana máselemshi injiline isengenlerde nátiyjeli. 3:22-de oqıǵanımızday, Qudaydıń bereketleri barlıq adamlar ushın múmkin, biraq ol tek ǵana Isaǵa isengenlerde nátiyjeli. Mesihtiń olar ushın ólgenine, jazıwlarǵa muwapıq, hám Onıń jerlengenine, hám úshinshi kúni qayta tirilgenine, jazıwlarǵa muwapıq, isengenler ushın qutqarıwdıń tolıq kepilligi keyingi bólimlerde basım etilgen. Pútkilley jańa turmıs túriniń potencialı hám kúshi ashıp berilgen. Házirge shekem, hámme jaqsı!
Keyin 7-bólim keledi. Ol Mesihti shın júrekten qabıl etken, shın múminniń jaǵdayın qarastıradı. Onıń durıs tilekleri bar. Ol shınında da óz Máligin hám Qutqarǵıshın razı etiwdi qáleyedi. Ol ózin qutqarǵan Qudayǵa minnetdarshılıǵın kórsetiw ushın taza, Qudaydı húrmetleytuǵın ómir súriwdi shın júrekten niyet etedi. Ol ózin bilgen hámmege Mesihti Qutqarǵısh retinde qabıl etkeninen berli ózinde qanday ájayıp ózgeris bolǵanın kórsetiwdi qáleyedi.
Keyin qıyınshılıq keledi. Úlken qıyınshılıq! Ol durıs dep bilgen islerdi qansha kóp islewge tırısıp kórse, sonsha kóp óziniń qálemese de, Qudaydıń húrmetine zıyan keltiretuǵın islerdi islep atırǵanın sezedi. Romalılarǵa Xattıń 7-bólimi bir túrli solilok. Jazıwshı ózi menen ózi sóylesedi. “Ne bolıp atır?” deydi ol ózine. “Men durıs islerdi islewge tırısam, biraq olardı islewge kúshsiz ekenligimdi sezem. Ekinshi tárepten, qansha tırısıp kórsem de, men qáte dep bilgen islerdi islewden ózimdi toqtata almayman, hátte, yamasa ásirese, olardı islegim kelmegende de.” Doktor Djekill dári onı qadaǵalawǵa alǵandaǵıday, dep boljayman! Bul jazıwshı, Elshi Pawl, ushın jeke tájiriybe bolǵan ba, yamasa bolǵan ba, bizge aytılmaǵan. Bir nárse anıq. Bul Málik Isa Mesihtiń kóplegen shın múminleri ushın shın másele bolǵan hám bolıp kelmekte. Bizdiń ápiwayılıǵımızda, biz Málikke qaytqanımızdan keyin, gúnálarımız keshirilgennen keyin, hám biz aspanǵa barıp atırǵanımızda, ómir ápiwayı hám ańsat boladı dep boljawımız múmkin. Hech qanday! Injil bizge kóplegen nárselerdi aytadı. Ol bizge máselemshi ómiri gúl baǵı boladı dep aytpaydı. Kerisinshe!
Endi, másele ne? Eń túpkilikli, tiykarǵı sebep ne? Romalılar 7-bóliminiń ayátlarına kóz júgirtip shıǵıń. Másele anıq emes pe?
Men, meni, meniń, menińki! Bul salıstırmalı qısqa bólimde barlıǵı 51 ret! Adamnıń Úmitsizlik Batpaǵına batıp qalǵanı tańqalarlıq emes, eger biz bul súwretti Pilgrimniń Progressinen alsaq. Bul basınan aqırına deyin ózi haqqında. Hám Muqaddes Ruwhtıń hesh qanday esletpesi joq! Óz-ózinde qutqarıw joq, bul anıq. Siz hesh qashan shelektiń ishinde, eki ayaǵıńız benen turıp, ózińizdi jerden kóteriwge tırısıp kórdińiz be? Pútkilley múmkin emes!
Eski ómirdiń aqırı
Elshi Pawl máselege, birinshi náwbette, nekeden úlgi alıw arqalı qaraydı. Neke, ol durıs aytqanday, imtiyazlar menen birge juwapkershiliklerdi de alıp keledi. Biraq, eger hayal turmısqa shıqqan bolsa, hám onıń kúyewi qaytıs bolsa, bul nekedi toqtatadı, hám onıń sol nekedeǵı juwapkershilikleri toqtaydı. Eger ol keyin qayta turmısqa shıqsa, ol jańa qatnasıqqa kirisedi, bul jańa múmkinshilikler, imtiyazlar hám juwapkershiliklerdi alıp keledi. Eger ol burınǵı nekede isler qalay bolǵanın eslep qala berse, ol júdá aqılsız boladı. Ol bitti. Ol jańa ómir basladı. Xattı alǵanlar bul principti ózleriniń kúndelikli turmıs tájiriybesinen túsiner edi. Pawl aytadı, bul úlgi máselemshilikte de durıs qollanıladı.
Usı jerde toqtaylıq. Injildiń kóplegen jerlerinde, bálkim ásirese Romalılarǵa, Korinflilerge hám Galatiyalılarǵa Xatlarda, Pawl bir belgili máselede júdá kúshli. Ol mınaw. Meniń, meniń oylarım, meniń háreketlerimnen kelip shıqqan hár qanday nárse ushın tek bir aqır, bir sońǵı noqat bar. Bul aqır ne? Muqaddes Quday tárepinen berilgen húkim! Ne ushın? Sebebi men Adamnan, adamzat baslıǵınan gúnákár tábiyattı miyras etip aldım. Bul tábiyat men oǵan múmkinshilik bergen hár qashan hám hár jerde ózin kórsetedi. Men sol gúnákár tábiyatqa iye bolǵanım ushın Quday aldında juwapker emespen. Men sol gúnákár tábiyatqa gúnákár oylar, sózler yamasa isler menen ózin kórsetiwge ruxsat bergenim ushın Quday aldında juwapkerli.
Baxıtqa qaray, men Mesihtiń meniń gúnálarım ushın ólgenine hám meniń aqlanıwım ushın qayta tirilgenine isenip, Oǵan isenim bildirdim. Men Mesihtiń óliminde meniń eski gúnákár ómirim Qudaydıń kóz aldında tamamlanǵanın qabıl ettim. Ol bitti. Ol óshirildi. Ol joq boldı. Mesih meniń islegen hár bir gúnám ushın Qudayǵa juwap berdi. Pawl Mesihtiń óliminde Quday meniń eski ómirimdi tamamlaǵanın úyretedi. Mesih meniń sol ómirde islegen hár bir gúnám ushın Qudaydıń maǵan qarsı hár bir talabına juwap berdi.
Qayǵıǵa ushırap, qayta turmısqa shıqqan hayal sıyaqlı, men ózimdiń burınǵı ómirimniń hám sol ómirde islegen islerimniń Qudaydıń kóz aldında Mesih ólimi menen tamamlanǵanın bir ret hám máńgi qabıl etiwim kerek. Bul jaqsı. Biraq, hám bul qıyın jer, men Qudaydıń húkiminiń, meniń ornıma Mesih tárepinen kóterilgen, meniń ornıma ólgeni ushın kerek bolǵanın da qabıl etiwim kerek, sebebi men jeke adam retinde ne isledim. Gúnálardı shaqırǵan álbette eski tábiyat edi. Biraq juwapker adam retinde, men jeke gúnálardı, olardıń hár birin islegenim ushın Quday aldında juwapker edim. Bulardıń bári bitti. Payǵambar Yesaya aytqanday,
Quday olardı óshirip tasladı. Qayǵıǵa ushırap, basqa adamǵa turmısqa shıqqan hayal sıyaqlı, men eski ómirdiń, óz-ózine baǵdarlanǵan ómirdiń, Mesih óliminde tamamlanǵanın, bitkenin qabıl etsem aqıllı bolaman. Shınında da, eski ómir Mesihtiń ólimin zárúrli etti. Álbette, men Mesihtiń Golgota krestindegi azap hám uyatlı ólimin basnan keshiriwin zárúrli etken turmıs tárizin qayta baslamawım kerek.
Eger men máselemshi ómirin tolıq, Qudayǵa jaǵımlı túrde súriwim kerek bolsa, Mesihtiń ólimin Qudaydıń meniń eski ómirime bergen anıq bahası retinde qabıl etiwim júdá zárúrli. Quday Óz Ulıwın dúnyaǵa jiberiw arqalı Óz húkimin bildirdi. Bunı islew arqalı, Ol Mesih ólimi arqalı Ózi menen bolǵan qatnasıǵımız ushın ádalatlı tiykar ornatıw mútájligin qanaatlandırdı. Sol waqıtta, Ol bizge bolǵan muhabbatınıń ájayıp ekenligin bildirdi. Bunıń jaǵdayında, óz-ózine tolıq berilgen máselemshiniń ómiri Qudaydıń kóz aldında pútkilley jiyrenishli bolar edi. Pawl, Romalılar 7-bóliminde bayan etilgen qıyın jaǵdayda qalǵan adamnıń, Mesihtiń biz ushın óliminde shınında ne bolǵanın tolıq túsingenligi yamasa qollanıwǵa qálemegenligi sebepli sol jaǵdayda ekenligin atap ótedi. Bul sabaqtı bir ret hám máńgi úyrenip, qabıl eteyik. Bul qıyın sabaq, biraq júdá zárúrli.
Jańa ómir hám dawam etip atırǵan qarama-qarsılıq
Biraq, bizdiń eski ómirimiz tek ǵana Mesihtiń óliminde tamamlanǵan joq. Jańa ómir baslandı. Quday bizdi Mesih penen tek ǵana ólgen adam retinde emes, bálkim ólilerden qayta tirilgen adam retinde de baylanıstırdı. Bunnan tısqarı, Ol bizge jańa tábiyat berdi, Qudaydı razı ete alatuǵın tábiyat. Ol bizge sol jańa ómirdi súriw ushın jańa kúsh te berdi. Bul kúsh bir Adam, bizdiń ishimizde jasaytuǵın Muqaddes Ruwh. Biz bunıń durıs ekenligin bilemiz, sebebi Quday Óz sózinde aytadı.
Endi, ne ushın bul másele ele de bar? Ne ushın bul dawam etip atırǵan qarama-qarsılıq bar? Ne ushın bul dawam etip atırǵan gúres bar? Sebebi mınaw. Quday bizge, bizdiń ishke, jańa tábiyat bergeni anıq. Biraq, Ol eski tábiyattı da bizdiń ishimizde qaldırıwdı tańladı. Mine, gúres! Mine, qarama-qarsılıq! Oh, Qudaydıń danalıǵı! Ol bizge eki tábiyattı, eskisin hám jańasın qaldırdı, sonlıqtan biz jańasın tańlaw hám eskisin biykar etiw múmkinshiligine iye bolamız. Hár qanday jaǵdayda, hár qanday kúni, hár qanday sániyada, biz tek ǵana programmalastırılǵanımız ushın durıs islerdi isleytuǵın robotlar bolǵannan góre, eski tábiyatqa emes, jańa tábiyatqa juwap beriwdi tańlaǵanımızda Qudayǵa úlkenirek dańq boladı. Aytpaqshı, eger kimde-kim bul ishki qarama-qarsılıqtan azap shegip atırǵan bolsa, ruwxlanıń. Gúrestiń bolıp atırǵanı sizdiń ishizde eki tábiyat bar ekenligin bildiredi. Áytpese hesh qanday gúres bolmas edi. Eski tábiyat hesh qanday qarsılıqsız húkim súrer edi.
Mesih arqalı qutqarıw
Biraq, bul álbette ańsat emes. Juwap qay jerden tabıladı? Shınında da, juwap bar ma? Meniń súyikli avtorlarımnıń biri óz kitaplarınıń birinde ájayıp pikir bildiredi. Ol mınanı aytadı.
“Jazıwda berilgen hár bir sorawdıń juwabı jazıwdan tabıladı. Biraq, gilt hárdayım esiktiń qasında ilinip turmaydı.” Baxıtqa qaray, bul jaǵdayda juwap qolay. Ol 24-25-ayatlarda berilgen. Sózlerdi tıńlań, keyin olardıń mánisi haqqında oylanamız:
Oh, men qanday baqıtsız adamman! Meni bul ólim denesinen kim qutqaradı? Málikimiz Isa Mesih arqalı Qudayǵa shúkir etemen.
Bunı túsindiriw ańsat emes. Biraq, mınanı qarastırıń. Birinshi náwbette, bul shaqırıq keshirim ushın emes, bálkim qutqarıw ushın ekenligine itibar beriń. Onıń keshirimi bar. Onıń gúnáları keshirilgen. Ol Mesihti Qutqarǵısh retinde qabıl etken. Onıń gúnáları Mesihtiń qımbatlı qanı menen tazalanǵan, 1 Yuhanna 1:7-de oqıǵanımızday. Ol Qudaydıń gúnáǵa bergen húkiminen pútkilley taza. Ol húkim kúni haqqında hesh qanday qáweterlenbeydi. Ol jerde jasap atırǵanda aspanǵa tayın. Keshirim másele emes. Másele onıń jerde súrip atırǵan ómirinde gúná kúshinen, yamasa qadaǵalawınan qutqarıw. Ol bul táliymattı sonsha qabıl etken, eski tábiyattı hám onıń islep shıǵarǵan turmıs tárizin ózine sasık ólik sıyaqlı jiyrenishli dep esaplaydı. “Meni kim qutqaradı,” deydi ol, “bul ólik deneden, men hár barǵan jerime ózim menen birge alıp júriwge májbúr bolǵan bul jiyrenishli, sasık ólikten.” Ózińizdi ólikke shınjırlap, hár barǵan jerge ózińiz benen birge alıp júriwińiz kerek ekenligin kóz aldına keltiriń! Jiyrenishli oy!
Qutqarıw ushın júrekten shıqqan shaqırıq onıń óz janında dárhal juwap tabadı, bul álbette Muqaddes Ruwh tárepinen shaqırılǵan. “Men Qudayǵa shúkir etemen,” deydi ol, “Isa Mesih arqalı.” Mine, sol! Juwap bir Adamda. Qutqarıw bir Adam tárepinen ámelge asırıladı! Bul Adam Málik Isa Mesih, biz ushın ólgen hám qayta tirilgen Adam. Eski ómir, óz-ózine baǵdarlanǵan ómir, meni Qudaydıń húkimine alıp keldi. Jańa ómir Mesihke baǵdarlanǵan ómir bolıwı kerek. Tek ǵana Mesihke baǵdarlanǵan ómir, Muqaddes Ruwhdıń qadaǵalawı astında súrilgen ómir ǵana hár qanday jaǵdayda Qudaydıń dańqı ushın jerde súrilgen ómir bola aladı.
“Men Qudayǵa shúkir etemen.” Bul júdá jeke, individual tájiriybe. Bul biz bir-birimiz ushın, yamasa topar ishinde isley alatuǵın nárse emes. Bul meniń óz janımnıń iseniminde kelgen húkim bolıwı kerek. Biraq Pawl dawam etedi. Jeke adam retinde bul tájiriybeni basnan keshirgennen keyin, ol óziniń sol jeke, individual tájiriybege iye bolǵan basqa adamlar menen baxtlı birge ekenligin sezedi. Men bunı qayerden bilemen? Onıń keyin ne aytqanın tıńlań. “Málikimiz Isa Mesih arqalı Qudayǵa shúkir etemen.” Onıń jeke, individual tájiriybesi onı bul ájayıp qutqarıwdı óz-ara qádirleytuǵın, ózi sıyaqlı pikirles basqa adamlar menen birge bolıwǵa alıp keledi. Bul hárdayım sonday boladı. Biz jeke adamlar retinde lázzet alatuǵın nárse, sol tájiriybeni bóliskenlerde sezim payda etedi, bul Qudaydıń rejesi bolǵan Qudayǵa minnetdarshılıqtıń jámáátlik juwabına alıp keledi.
Mesih ushın jasaw
Kóplegen shın máselemshilerdiń shın tájiriybesi haqqında sóylep atırǵanımızdı esletip óteyik. Olardıń hám bizdiń bul sabaqtı úyreniwimiz ushın duwa eteyik. Bunı islew arqalı, biz Qudaydıń járdemi menen eski tábiyattı qadaǵalawda ustay alatuǵın bolamız. Bunnan tısqarı, biz jańa tábiyatqa ózin kórsetiwge ruxsat berip, onı xoshametley alatuǵın bolamız; ózimiz ushın emes, bálkim Mesih ushın jasawǵa, hám Onıń beynesinde barǵan sayın kóbirek jasawǵa. Álbette, biz bul ómirde gúnásız kámillikke hesh qashan erise almaymız. Biraq, Qudaydıń járdemi menen, hám ishimizde jasaytuǵın Muqaddes Ruwhdıń kúshinde, bizdiń niyetlerimiz hám ómirlerimiz de Teo Monodtıń sol ájayıp sózlerinde kórsetilgen úlgige erise aladı, olar bunday ózgeristiń quwanıshı haqqında sóyleydi.
Oh, ashshı uyat hám qayǵı, Sonday waqıt bolıwı múmkin edi, Men Qutqarǵıshdıń rahm-shápáátin qoyǵanımda Biykárǵa jalbarıp, maqtanısh penen juwap berdim, “Bári ózimniki, Senden hesh nárse joq!”
Biraq Ol meni taptı; men Onı kórdim Náleli terekte qan aǵıp turǵanın, Onıń “Keshir olardı, Atam!” dep duwa etkenin estidim. Hám meniń qayǵılı júregim áste ayttı - “Biraz ózimnen, biraz Sennen.”
Kún sayın Onıń názik rahm-shápááti, Emlewshi, járdemlesiwshi, tolıq hám erkin, Súykimdi hám kúshli, hám oh! Sonsha sabırlı, Meni tómenge túsirdi, men pıshırlaǵanımda, “Ózimnen azıraq, Sennen kóbirek.”
Eń biyik aspannan da biyik, Eń tereń teńizden de tereń, Málik, Seniń muhabbatıń aqır-aqıbetinde jeńdi; Maǵan házir tilegimdi ber - “Ózimnen hesh nárse joq, bári Sennen.”
