Rabbiy Isa Mesi: Dúnyanıń Haqıyqıy Nurı

Rabbiniń Nur sıpatı

«Basta Quday aspan menen jerdi jarattı. Jer pishinsiz hám bos edi, teńizdiń betin qarańǵılıq qaplap turǵan edi. Qudaydıń Ruwxı suw betinde qalıqlap turǵan edi.» — Genezis 1:1-2 NKJV

Bir neshe jıl aldın men Rabbiniń bir missionerdi qalay paydalanǵanı haqqındaǵı gúrrińdi oqıǵan edim. Ol joqarı dárejeli áskeriy oficerdi Genezis 1:1-3-ti oqıw arqalı qarańǵılıqtan nurǵa ótiw kerek ekenligine isendirdi. Missioner dáslep Genezis 1:1-2-ni oqıdı, keyin onı birden jalǵız qaldırdı. Bul oficerdiń jańa ǵana esitkenlerin oylawına sebep boldı, ásirese erteńine de sol jaǵday qaytalanǵannan keyin. Úshinshi kúni missioner qaytıp keldi. Ol oficerdiń ózgergenin kórdi, keyin oǵan sol bólimdi taǵı bir ret oqıdı, biraq 3-ayattı da qostı: «Sonda Quday: ‘Nur bolsın!’ — dedi, hám nur boldı.» Quday Ruwxınıń jumısı arqalı bul adam óziniń qarańǵılıqtaǵı joǵalǵan jaǵdayın kóre basladı hám Qudaydıń nurına, Rabbimiz Isa Másihke qayttı. Siz she, qádirli oqıwshı, siz Oǵan qayttıńız ba, shın kewilden táwbe etip, gúnálarıńızdı moyınladıńız ba? Siz qarańǵılıqtan nurǵa qayttıńız ba?

Bul shın gúrriń Qudaydıń danalıǵın hám qudiretin kórsetedi. Ol ruwxıy nurdı qarańǵılıq álemine alıp keliw ushın fizikalıq nurlanıw jaratılıwı haqqındaǵı Bibliyalıq bayanattı paydalandı, bul ómir hám jańa tuwılıwdı payda etti. Bul Tarsuslı Sawlǵa bolǵan waqıya (Elshiler 9:3-18), ol keyinirek jazǵanday: «Sebebi qarańǵılıqtan nur shıǵarıwdı buyırǵan Quday, Isa Másih júzinde Qudaydıń dańqınıń bilim nurın beriw ushın bizdiń júreklerimizde nurlandı» (2 Korinfliler 4:6).

Biz isenetuǵınlar she? Ol bizdi bul ájayıp nurǵa shaqırǵanda hám tartqanda (1 Petrus 2:9), biz onıń kúndelikli turmısımız ushın da qalay kerek ekenligin úyrendik: «Seniń sóziń ayaǵıma shıraq, jolıma nur» (Zabur 119:105). «Nur ádiller ushın egiledi, hám júregi tuwrılar ushın quwanısh» (Zabur 97:11). Bunnan tısqarı, nurda júriw isenetuǵınlar retinde bir-birimiz benen (1 Yoxan 1:7) hám Quday menen sheriklikte bolıwdı ańlatadı, geypara bul dúnyanıń qarańǵılıǵı menen qorshalǵan bolsaq ta. Sonlıqtan Dawıt sonday dua etti: «Tiri adamlar nurında Quday aldında júriwim ushın» (Zabur 56:13).

Haqıyqıy Nurdıń Keliwi

Rabbimiz Isa Babilon tutqınlıǵınan qaytıp kelgennen keyin shama menen 500 jıl ótkende, Óz xalqı Izrailge kelgende, olardı qarańǵılıqta jasap atırǵanın kórdi. «Qarańǵılıqta jasap atırǵan xalıq úlken nurdı kórdi, hám ólim aymaǵında hám sayasında jasap atırǵanlar ushın nur payda boldı» (Matta 4:16 ESV). Úsh yarım jıllıq jámiyetlik xızmetinen keyin, Rabbimiz Isa sonday dedi: «Nurıńız bar waqıtta nurǵa iseniń, nurdıń balaları bolıwıńız ushın... Bul sózlerdi Isa ayttı, keyin ketti hám olardan jasırıldı» (Yoxan 12:36 NKJV). Neden? Haqıyqıy Nur Másih dúnyaǵa kelgende hár bir adamǵa nur berdi, biraq Onıń xalqı bul nurdı kórmedi yamasa tanıǵan joq (Yoxan 1:9-11) – bir neshe isengenlerden basqa (Yoxan 1:12). Júreklerdi bilgen Rabbimiz (Elshiler 1:24), Ózi islegen mújizelerge isengen bolsalar da, xalıqtıń qalǵan bólegi menen shın sheriklikte bola almadı (Yoxan 2:24-25). Búgingi isenetuǵınlar da qaldıqqa tiyisli, sol dáwirlerde bir neshe adam isengenindey. Siz shın isenesiz be?

Kópshilik ózin xristian dep ataytuǵınlar – ózlerin xristian dep aytatuǵınlar – hár túrli sırtqı nárselerge qızıǵadı, biraq olar shın mániste qayta tuwılmaǵan, sebebi olar júrekleri menen isenbeydi. Biraq, shın isenetuǵınlar ózleri nurǵa aylanǵan, Rabbimiz Isa Óz shákirtlerine aytqanday: «Sizler dúnyanıń nurı. Tawda jaylasqan qala jasırın bolıwı múmkin emes... Sol sıyaqlı, nurıńızdı basqalar aldında nurlandıra beriń, olar sizlerdiń jaqsı islerińizdi kórip, aspanlardaǵı Ákeńizdi dańqlasın» (Matta 5:14,16 ESV). «Onda ómir bar edi, hám ómir adamlar nurı edi... nur qarańǵılıqta nurlandı, hám qarańǵılıq onı túsingen joq... Bul dúnyaǵa kelgen hár bir adamǵa nur beretuǵın haqıyqıy Nur edi» (Yoxan 1:4-5,9 NKJV). Matta, Yesaya 9:1-2-den sitata keltirip, bunı sonday qısqasha bayanladı: «Qarańǵılıqta jasap atırǵan xalıq úlken nurdı kórdi, hám ólim aymaǵında hám sayasında jasap atırǵanlar ushın nur payda boldı» (Matta 4:16 ESV).

Biraq, olar Másih bergen, Onıń Másih ekenligin kórsetetuǵın dawısız yamasa biykar etip bolmaytuǵın belgilerge qaramastan, Onı biykar etti. Kóp jıllardan keyin Yoxan sonday jazdı: «Bul húkim: nur dúnyaǵa keldi, hám adamlar óz isleri jaman bolǵanı ushın nurdan góre qarańǵılıqtı jaqsı kórdi» (Yoxan 3:19, sonday-aq Yoxan 3:20-21-di oqıń). Keyinirek biz Yoxan Shomıldırıwshınıń nur retinde xızmet etkenin oqıymız, ol haqqında Rabbimiz sonday dedi: «Ol janıp turǵan hám nurlandırıp turǵan shıraq edi, hám sizler bir múddet onıń nurında quwanıwǵa razı boldıńız» (Yoxan 5:35). Biraq Rabbimiz dawam etti: «Men dúnyada bolǵanımsha, men dúnyanıń nurıman» (Yoxan 9:5 NKJV). Onıń bul bayanatı Onıń jerdegi xızmetine tiyisli edi, al házir Ol aspannan nurlandırıp turıptı.

Rabbimiz Isa Másihke Wákillik Etiw Usın Nurlandırıp Turǵan Shıraqlar

Isa Óz shákirtlerin missiyaǵa jibergende sonday dedi: «Sizler dúnyanıń nurı» (Matta 5:14). Keyin olardı «jasırın bolıwı múmkin emes» tawdaǵı qalaǵa salıstırdı. Sol sıyaqlı, búgingi shákirtler de Quday Ákeniń dańqı ushın Oǵan nurlandırıp turıwı kerek (Matta 5:16). Bul úlken imtiyaz emes pe? Álbette, biraq bul úlken juwapkershilikler menen birge keledi, ol ushın Ol resurslar beredi.

«Men dúnyaǵa nur retinde keldim, solay etip Maǵan isengen hár kim qarańǵılıqta qalmasın» (Yoxan 12:46 ESV).

Biraq, Ol jerde bolǵan waqıtta biykar etildi, biraq házir Ol aspannan nurlandırıp turıptı, Tarsuslı Sawl basdan keshirgenindey. Bunnan tısqarı, dańqtaǵı Rabbimiz jerdegi isenetuǵınlardı Ózi ushın nur retinde nurlandırıp turıw ushın paydalanadı. Bul tema haqqındaǵı kóplegen Jazıwlardan, Efesliklerdegi bir neshewin kóreyik.

«Sizler bir waqıtları qarańǵılıq edińiz, biraq házir Rabbide nurdıńız. Nurdıń balaları sıyaqlı júriń» (Efeslikler 5:8 NKJV).

Elshi isenetuǵınlardıń alǵan úlken bereketlerin súwretledi (Efeslikler 1-3-ti qarań), hám bul Jazıwlar arqalı ol barlıǵımızdı shaqırılǵan aspanlıq shaqırıwǵa múnásip túrde júriwge úndedi (Efeslikler 4:1-6). Onıń táliymatların ámelge asırıw ushın bizge durıs kózqaras hám ruwxıy jetiklik, sonday-aq haqıyqattı súyispenshilik penen saqlaw (Efeslikler 4:15) kerek. Qudaydıń rejisi – Másih barlıq isenetuǵınlar ishinde nurlandırıp, olar arqalı sáwlelendiriliwi, olar birgelikte «jańa adamdı» (Efeslikler 4:24) payda etedi – Másihti kórsetiw ushın. Hár bir isenetuǵınnıń bir yamasa bir neshe sawǵası bar, biraq barlıǵı házir aspanda bolǵan Másihtiń sulıwlıqların sáwlelendiriw ushın ósiwi kerek (Efeslikler 4:7-32). Eger biz óspesek, balalar sıyaqlı ázzilikte qalamız, hár tárepke ılaqtırılıp, aldanıp (Efeslikler 4:14).

Bunnan tısqarı, Pawl barlıq isenetuǵınlardıń jeke tártipte Qudaydıń balaları ekenligin hám súyispenshilikte birge júriwi kerek ekenligin túsindirdi, súyispenshilik bolǵan Qudaydı wákillik etiw ushın (Efeslikler 5:1-7). Sonlıqtan Rabbide nur bolǵanımız ushın, biz nur retinde xızmet etiwimiz hám nurdıń balaları sıyaqlı júriwimiz kerek (Efeslikler 5:8), Másihtiń hám Qudaydıń huqıqların bul dúnyada húrmet etip, ol dúnya ekewin de biykar etedi.

Nur qarańǵılıqtan ajıratılǵan, hám isenetuǵınlar bul qarańǵı dúnyada Onı sáwlelendiriw ushın nur retinde nurlandırıp turıwı kerek. Bul danalıqta júriw (Efeslikler 5:15) hám Onıń erkini orınlaw (Efeslikler 5:17) menen birge keledi. Súyispenshilik, nur hám danalıq ajıralmas, hám Quday bizdi Óz balaları retinde Ózin wákillik etiwimizdi qáleydi. Bul biz ushın qanday imtiyaz hám qıyınshılıq!

Yoxan Injilinen Járdem

Biz Yoxan injilin bir neshe túrli usıllar menen úyreniwimiz múmkin, biraq házirshe biz onıń menen aldın kórip shıqqan nárselerimiz arasındaǵı baylanıslardı kóriwdi qáleymiz.

Bul injil Rabbiniń ústinligin hár túrli usıllar menen súwretleydi, ásirese jeti úlken «Menmen» bayanatlarında. Onıń ústinligi Onıń jeti sóylesiwinde, sonday-aq Onıń jerdegi xızmeti dawamında islegen jeti mújizesinde de kórinedi – Onıń ólimi hám qayta tiriliwiniń úlken mújizesinen hám qayta tirilgennen keyingi xızmetindegilerden ayrıqsha. Bul elementlerdiń ajıralmas ekenligin kórsetip, Yoxan jazǵan injil ómir di 3-7-bólimlerde nur menen (Yoxan 8-12) hám súyispenshilik penen (Yoxan 13-17) baylanıstıradı. Biz aldın súyispenshilik, nur hám danalıq haqqında kórgen nárselerimiz ómirsiz (Yoxan 1:4-ti qarań) ámelge asırılıwı múmkin emes, bul zárúrli, Rabbimiz Nikodimge túsindirgenindey (Yoxan 3:3-5).

Biz Rabbimiz Isaǵa qutqarıw ushın kelgenimizde hám Ol usınatuǵın ómir di qabıl etkenimizde Onıń izbasarları boldıq. Onıń boyıntırıǵın ózimizge alıp (Matta 11:29), biz Onıń shákirtleri hám qulları boldıq, bul dúnyanıń qarańǵılıǵında Onı wákillik etiw ushın Onıń nurında júrip. Biz bunı Oǵan hám Onıń ózlerine bolǵan shın súyispenshiliksiz ete almaymız, bul joǵalǵanlarǵa da keńeyedi (Pawldegi mısal ushın Rimlikler 9:1-5-ti qarań).

Jeti Belgiler Hám Basqa Jetilikler

Yoxan injilindegi hár túrli sózler Rabbiniń jámiyetlik xızmetin kórsetedi. Ol islegen belgiler Onıń kim ekenligin anıq bildirdi : wáde etilgen Másih. Isa isledi úlken qudiretliislerdi, olar kóbinese mújizelerdep ataladı. Ol arnawlı energiya menen jumıs isledi , bul isler arqalı adamlar dıqqatın tarttı, yamasa ájayıp isler. Bulardan Yoxan Másihtiń azapları aldındaǵı xızmeti dawamında bolǵan jetewin tańladı (Yoxan 21:25-ti qarań). Onıń nurı nurlandı, Onıń súyispenshiligi jumıs isledi, hám shın ómir kórsetildi. Olar Yoxan injilinde tómendegishe kórsetilgen:

• Galileya, Qana qalasında suwdı sharapqa aylandırıw (Yoxan 2:1-11);
• Galileya, Kapernaum qalasında bir oficerdiń ulına shıpa beriw (Yoxan 4:46-54);
• Qudus, Betesda háwizinde bir paralitikke shıpa beriw (Yoxan 5:1-18);
• Galileya teńizi jaǵasında 5000 adamdı tamaqlantırıw (Yoxan 6:5-14);
• Galileya teńizi suwı ústinde júriw (Yoxan 6:16-21);
• Qudus qalasında bir soqır adamǵa shıpa beriw (Yoxan 9:1-7); hám
• Qudus jaǵasındaǵı Betaniya qalasında ólgen Lazarustı tiriltiw (Yoxan 11:1-45).

Jeti «Menmen» bayanatları Rabbimiz Isa Óziniń Yahwe, yaǵnıy Rabbimiz ekenligin kórsetedi.1 Olar:

• «Men ómir nanıman» (Yoxan 6:35);
• «Men dúnyanıń nurıman» (Yoxan 8:12);
• «Men qoylar ushın esikpen» (Yoxan 10:7,9);
• «Men jaqsı Qoylıman» (Yoxan 10:11,14);
• «Men tiriliw hám ómirmen» (Yoxan 11:25);
• «Men jol, haqıyqat hám ómirmen» (Yoxan 14:6); hám
• «Men haqıyqıy júzim sabıǵıman» (Yoxan 15:1,5).

Jeti belgiler hám jeti «Menmen» bayanatlarınan tısqarı, Yoxan Rabbiniń sóylesiwlerin hám bergen sózlerin jazıp aldı. Basqa injiller Onıń ne islegenine qaraǵanda ne aytqanına kóbirek itibar beredi, al Yoxannıń arnawlı dıqqatı Rabbimiz Isanıń ne aytqanına qaratılǵan, sebebi Ol Sóz (Yoxan 1:1-5,14). Sonlıqtan, biz tómendegilerdi tabamız:

• Áke hám Ul haqqındaǵı sóylesiw (Yoxan 5:19-47);
• Quday nanı haqqındaǵı sóylesiw (Yoxan 6:26-40);
• Shátirler bayramı waqtındaǵı sóylesiw (Yoxan 7);
• Dúnyanıń nurı haqqındaǵı sóylesiw (Yoxan 8);
• Jaqsı Qoylı haqqındaǵı sóylesiw (Yoxan 10:1-18);
• Biyday dánesi haqqındaǵı sóylesiw (Yoxan 12:20-36); hám
• Joqarı bólmedegi sóylesiw (Yoxan 14-16).

Dúnyanıń Nurı haqqında kóbirek aytıw múmkin. Yoxan injili kóbinese úlken qarama-qarsılıqlardı atap ótedi, sebebi biz bunday salıstırmalar arqalı kóp nárse úyrenemiz, Evreylerge hám basqa Jazıwlarǵa uqsas. Ayırım mısalılar eski jańaǵa qarsı, nur qarańǵılıqqa qarsı, súyispenshilik jek kóriwshilikke qarsı, hám ómir ólimge qarsı. Bulardıń barlıǵı bizdi súygen hám ózin biz ushın bergen súyikli Qudaydıń Ulına baylanıslı!

Bul maqala tiykarınan Rabbimiz Isa nur retinde haqqında bolsa da, biz bul pikirdi Onıń súyispenshiligi yamasa ómir beriwshi hám qollap-quwatlawshı retinde kim ekenliginen ajıratıp bolmaytuǵının kórgenbiz. Nur teması Ashıw kitapında da zárúrli, ásirese jańa jaratılıwǵa baylanıslı, onda «jańa»2 sıpatı «nur» menen birge basqa tiykarǵı sóz bolıp tabıladı. Bul qanday ájayıp boladı!

ESLETPE

1. Yuda Rabbimizdi satqalı turǵanda, Isa Ózin Onı qamaqqa alıw ushın kelgen oficerler hám áskerler toparına «Menmen» dep tanıttı (Yoxan 18:3-6). Isa ushın Qudaydıń barlıq qudireti hám barlıǵınıń artqa sheginip, Onıń aldında jıǵılıwına sebep boldı. Tez arada hár bir tize iyeledi (Filipililer 2:10).
2. Bul sóz (grekshe: kainos) Yoxannıń jazıwlarında (injil, xatlar, Ashıw kitabı) 14 (2x7) ret, al Jańa Testamentte jámi 42 (6x7) ret ushırasadı.

Hesh nárse haqıyqat sıyaqlı tereń kespeydi; hesh nárse miyrim sıyaqlı tolıq emlemeydi. Qudayǵa barıp, Onıń barlıq izertlewshi nurın, Onıń bizdiń tábiyatımızdıń eń túpkirine shekem hám gúnálarımız hám baqıtsızlıǵımız haqqındaǵı barlıq gúrrińlerdi ashıp beriwshi nurın qabıl etiwimiz qanday rahatlıq. Bizge Onıń tek bizdiń jaqsılıǵımız ushın izertleytuǵınına kepillik berilgen. Ol bul izertlewdi Óz miyriminiń resursları barlıq keń tolıqlıǵında kórsetiliwi ushın isleydi. Nur hám jıllıq bizge aspandaǵı bir quyashdan keledi; miyrim hám haqıyqat Isa Másih arqalı bar boladı. Olar, eger sonday aytsaq, bir júzde nurlandırıp turadı – Qudaydıń aspanınıń taza jerinen kelgen hám adam keselliginiń emlewshisi bolǵan Biriniń júzinde. Onıń qolı bir waqıtları bizdiń gúnálarımız ushın tesilgen edi, endi ol bizden gúnálarımızdıń ayıbın hám kirin alıp taslaydı, hám bizdiń qáweterlerimiz ushın qan aqqan júregi endi bizge Qudaydıń júregin ashıp beredi. —W. H. Westcott (beyimlestirilgen)