RUT MOABIT AYAL
Nasiyatlar kitabınıń sońǵı ayatlarda «pazıyletli hayal» súwretlengen, onıń qádiri «qımbat bahalı taslardan da joqarı» (Nasiyatlar 31:10 KJV). Jazıwshı kóp qızlardıń pazıylet kórsetkenin bilse de, ol súwretlegen hayaldıń hámmeden asıp túskenine isengen (31:29). Ol jazǵan barlıq nárselerdi esapqa alıp, ol juwmaq shıǵardı: «Jaqsılıq aldawshı, sulıwlıq bos; biraq Rabbiyden qorqatuǵın hayal maqtaladı» (Nasiyatlar 31:30). Bul sóz bizdi oylandırıwı kerek. Hayaldıń júzi yamasa denesi sıyaqlı áhmiyetli nárseler bar. Jıǵılıw joǵalıwı múmkin, biraq waqıttan da uzaqqa sozılatuǵın nárse bar: «Rabbiyden qorqıw» máńgi dawam etedi (Zabur 19:9). Sonlıqtan, hayal sulıw kórinisten góre taqıwalıqqa kóbirek itibar berse jaqsı boladı.
Bul eskertpelerdi qáte túsiniń. Injil hesh kimdi jaman, kir yamasa qasınnan jaman kóriwge shaqırmaydı. Kerisinshe, bul ústinlikmáselesi. Injil táliymatın túsingen máshixshi hayal Qudaydıń patshalıǵın (Matta 6:33) hám ruwxıy nárselerdi «birinshi izleydi», basqalardı óziniń dúnyadaǵı «obrazı» (qalay kórinisi) menen tań qaldırǵısı kelmeydi. Ol ishki sulıwlıqtıń sırtqı fizikalıq sulıwlıqtan ádewir jaqsı ekenin túsinedi. Eger sońǵısı joǵalsa, birinshisi joǵalıwı shárt emes. Haqıyqatında da, ishki bolmıs Qudaydıń Ruwxı tárepinen kún sayın jańalanıwı múmkin (2 Korinflilerge 4:16).
Injilde biz ómirleri bizge sabaq beretuǵın haqıyqıy adamlardı ushıratamız, geyde biz basqa dáwirde jasasaq ta. «Moabit hayalı Rut» (Rut 2:2) sonday qaharmanlardan biri. Ol hákimler dáwirinde jasaǵan (Rut 1:1), sol waqıtta «hár bir adam óz kózine durıs kóringen islerdi islegen» (Hákimler 21:25). Bizdiń kópimiz búgin de derlik birdey jaǵdaylarda jasaymız. Moral absolyutlar joq bolıp ketti, hám «tolerantlıq» moda sóz. Rut ta ómirdiń ápiwayı qıyınshılıqlarınan qashıp qutıla almadı. Ol ashlıq, kambaǵallıq hám joǵaltıwlarǵa ushıraǵan. Ol erte jasta tul qalǵan hám qıyınshılıqtıń ne ekenin bilgen. Biraq ol Qudaydıń shápáátin kórgen, hám Onıń Injildegi jazbası Rabbiyden qorqatuǵın hayaldıń jarqın úlgisi. Onıń ómirindegi jeti ózgeshelikti qarastırayıq.
1. Sapalıq
Onıń «Moabit hayalı Rut» atı onıń Qudaydıń xalqınan emes ekenin bildiredi. Onıń qaynanasi Betlehemden kelgen Izraillik edi, biraq Rut Óli teńizdiń shıǵıs tárepindegi basqa elden edi. Moablıqlardıń áwladları (Jaratılıs 19-da jazılǵan) eń azınan jaman, olardıń ata-babaları tuwısqanlıq qatnasıqtan tuwılǵan. Qudaydıń nızamına qaraǵanda, Moablıqlar Rabbiy xalqı arasında ońaylıq penen ruqsat etilmegen (Yekinshi Nızam 23:3). Adamgershilik jaǵınan onıń ómiri az sapalı edi, biraq sahnanıń artında Qudaydıń Ruwxı islegen hám Rut Izrail Rabbiy Qudayına «isengen» (Rut 2:12). Ol tuwılǵan jerin taslap, burın bilmegen xalqı arasında orın alıw ushın hám Izrail Qudayınıń qorǵawshı qanatları astında panalaw ushın kelgen.
Bul hár bir adam ushın baslanǵısh noqat. Qutqarıw bizdiń jerdegi shańaraǵımızda yamasa milletimizde tabılmaydı. Rut sıyaqlı, biz Ózine isengenlerdiń hár bir mútájligine qaraytuǵın Rabbiyden pana izlewińiz kerek. Qudaydıń shápááti keleshegi úmitsiz bolǵanlarǵa máńgilik sapalıq beredi.
2. Kishi peyillik
Kishi peyillik Ruthtıń ómirinde jarqın kórinetuǵın qásiyet. Boaz onıń dán terip atırǵan jerine kelgende, Ruth oǵan úlken húrmet kórsetti, onıń aldında iykilip, «Nege men seniń kózlerińde shápáát taptım?» dep soradı (2:10). «Biygáne» bolǵanı ushın, Boazdıń onı «bilgeni» oǵan aqlıǵa sıymaytuǵın boldı. Onıń meyirimi hám qarsı alıwı onı qattı tásirlendirdi hám onıń «onıń qızmetkerlerinen biri» emes ekenin moyınlatqızdı (2:10,13). Ol hesh qashan bul adamǵa hesh qanday talabı joq ekenin umıtpadı. Óz kózinde ol múnásip emes edi.
Kishi peyillik joqalıp baratırǵan pazıylet. Psixologlar tabısqa erisiw ushın ózin kórsetiw zárúrligin úyretedi. Basqalardıń esabına jetiskenlikke umtılatuǵın ruwx qáte. Ruth bunıń hesh birin kórsetpedi, yamasa búgingi hayallar azatlıq háreketiniń «teńligin» talap etpedi. Biz er adamlar menen hayallardıń Qudaydıń kózinde teń qádirge iye ekenin esimizde saqlawımız kerek, biraq olardıń rolleri hár qıylı. Onıń Boazǵa aytqan sózleri kishi peyilliktiń úlgisi.
3. Kelisim
Kóp mádeniyatlarda «qaynana» dep aytıwıńız benen siz bas iyip yamasa kúlip qoyasız! Kóbinese shańaraqlarda qaynana aralasıwı yamasa jaman sózleri sebepli máseleler payda boladı, sonlıqtan bul házil hám kúlkili gúrrińlerge sebep bolǵanı tań qaldırmaydı. Ruth hám onıń qaynanasi Naomi óte kelisimli qatnasıqta bolǵan sıyaqlı. Dáslep Naomi Betlehemge qaytıwǵa qarar etkeninde, Ruth úlken hayal menen birge barıwdı talap etti (1:16-17). Ol onıń qosımsha bolıwın qádirlegenligi anıq. Keyinirek Naomi Ruthqa turmıs qurıw arqalı qáwipsizlik tabıw jolın meyirbanlıq penen usınıs etkeninde, jas hayal bul jobanı tolıq orınladı. «Sen maǵan ne aytsań da, men sonı qılaman» (3:5) degen sózler olardıń arasındaǵı kelisimdi dálilleydi.
Búgingi kúnde islemeytuǵın shańaraqlar kóp bolǵan dáwirde, hár túrli áwladlar arasında kelisim tabıw qanday jaqsı! Pyotr bizge «jumsaq hám tınısh ruwx» Qudaydıń kózinde «úlken qádirge iye» ekenin aytadı (1 Pyotr 3:4). Álbette, aralasıw orınsız, hám úlken hayalǵa óz pikirin bildirmew qıyın bolıwı múmkin. Biraq, Ruthtıń kórsetken kelisimi hám ıqtıyarlıq penen boysınıwı sulıw ekenin biykar etiw múmkin emes.
4. Múnásiplik
Naominiń Ruthtıń 3-bóliminde usınıs etken rejimi bizge ózgeshe kórinse de, onı sol dáwirdiń ádeti hám mádeniyatına qaray túsiniw kerek. Bul rejimde hesh qanday ádep-ikramlıqqa qarsı nárse joq edi. Ruth ózin Boazdıń qasına emes, al onıń ayaqlarına qoyıwı kerek edi (3:7-8). Ol dán basatuǵın jerden tań atpay ketip qaldı, hám Boaz onıń kelgenin jasırın saqlawǵa itibar berdi (3:14). Olardıń ekewi de múnásiplik penen háreket etkenligi anıq [durıs minez-qulıq].
Búgingi kúnde kóp mámleketlerdegi máshixshi isenimliler jámiyettegi artıp baratırǵan buzılıwshılıqtan narazı. Neke qatnasıqları buzılıp atır, hám shirkewde ádep-ikramlıqqa qarsı jaǵdaylar kóbeyip atır. Moda óz ornın oynadı, hayallar kiyimleri azıraq jasırın hám kóbirek ashıq bolıp qaldı. Búgingi kúnde máshixshi hayal ushın basqasha kiyiniw hám dúnyanıń ádep-ikramlıqqa qarsı modalarınan bas tartıw batırlıqtı talap etedi, biraq Rabbiyden qorqatuǵın hayal taza bolıwdı hám Qudaydıń dańqı ushın múnásiplikti kórsetiwdi qáleytuǵın boladı.
5. Tıńǵılıqlıq
Ruth Betlehemde jeńil ómir izlemedi. Múmkin bolǵanınsha tezirek ol Naomiǵa ekewi ushın arpa teriw ushın «dalaǵa barıwı» kerek ekenin ayttı (2:2). Boaz onıń haqqında sorastırǵanda, oǵan onıń «tańnan baslap házirge shekem islegenligi» – qısqa úzilislerden basqa – aytıldı (2:7). Onıń ıssı quyash astındaǵı jumısı keshke shekem dawam etti (2:17). Búgingi kúnde shańaraǵı bar turmısqa shıqqan máshixshi hayal úyden tıs jerde jumıs islegende analıq minnetlerin umıtıp qoymawı ushın óte itibarli bolıwı kerek bolsa da, Ruthtıń tıńǵılıqlıǵı maqtawǵa ılayıq. Káriske artıqsha itibar bermey, máshixshi hár bir isinde tıńǵılıqlı hám miynetkesh bolıwǵa umtılıwı kerek (Romalıqlarǵa 12:11).
6. Boysınıw
Ruthtıń birinshi jazılǵan sózleri (Naomiǵa aytılǵan) shaqırıqlı: «Meni seni taslap ketiwge yamasa seniń artınnan qaytıwǵa májbúrleme: sebebi sen qay jerge barsań, men de baraman: hám sen qay jerde tursań, men de turaman: seniń xalqıń meniń xalqım boladı, hám seniń Qudayıń meniń Qudayım. Sen qay jerde ólseń, men de sol jerde ólemen, hám sol jerde jerlenemen» (Rut 1:16-17). Bul sózlerdiń geybirewleri Rabbiyge bolǵan óz minnetleniwimizdi bildiriw ushın jaqsı qollanılıwı múmkin. Biz onıń qaynanasi menen bolǵan kelisimli qatnasıǵın burın da atap óttik, biraq onıń «sen maǵan ne aytsań da, men sonı qılaman» (3:5) degen sózlerin taǵı bir ret oylań. Biz bul sózlerdi basqa bir hayaldıń kórsetpesi menen baylanıstırıwımız múmkin. Rabbiyimizdiń anası Maryam, Galileyadaǵı Kana toyında xızmetshilerge: «Ol sizge ne aytsa da, sonı qılıń» (Yoxanna 2:5) dedi. Ómirimizde Rabbiyden bereket alıw ushın, biz Oǵan tolıq boysınıwımız hám Onıń buyrıqların orınlawımız kerek.
7. Sabır
Sońǵı bir ózgeshelikti ótkizip jiberiw kerek emes. Boazǵa óz jaǵdayın túsindirgennen hám onnan bir az arpa sıyaqlı ámeliy bereket alǵannan keyin, Naomi Ruthqa isler qalay bolatuǵını anıq bolǵansha «tınısh otırıwdı» másláhát berdi (Rut 3:18). Sabırlı bolıw hárdayım ańsat emes, biraq ómirimizde Onıń bereketin biliw ushın «Rabbiyge kútiw» óte zárúrli (Zabur 27:14). Álbette, Naominiń sóziniń konteksti bizdi turmısqa baylanıslı sheshimlerde sabırlılıqqa mútájligimizdi, oylanbay alǵa asıqpastan, biliwge májbúr etedi.
Juwmaq
Biz Ruthtıń fizikalıq kórinisi haqqında hesh nárse bilmeymiz, biraq Boaz oǵan úylengende, ol Ruthtıń Rabbiyden haqıyqıy qorqatuǵın hayal ekenin bilgen. Onıń ómirin belgilegen taqıwalıq ózgeshelikler búgingi hár qanday máshixshi hayal yamasa er adam ushın múnásip maqsetler.
