1-basqısh: Dúnyaǵa qaraǵanda qáte kózqaras
Luttıń sátsizlikke qaray birinshi qádemi ol zatlarǵa qáte kózqaras penen qaraǵanı ushın boldı. Ol ózgerisli tańlaw etti: “Lut ózi ushın tańladı” (Jaratılıs 13:11 NIV). Onıń tańlawı tek eń jaqsı kelisimge uqsaǵanǵa tiykarlanǵan edi: “Lut kóterilip, Iordan tegisliginiń pútkilley suwǵarılǵanın kórdi” (Jaratılıs 13:10). Onıń kózqarasında sol oypatlıqtıń jaman qalaları joq etiw ushın programmalastırılǵanı esapqa alınbaǵan edi: “Bul Rabbı Sodom hám Gomorranı joq etpes burın edi” (Jaratılıs 13:10). Lut qáte kózqarasqa iye edi, sebebi ol Quday menen birlespegen edi. Rabbı menen birlespegen hár qanday máshihiydiń kózqarasları birdey – ózgerisli, dúnyalıq hám qısqa múddetli.
Lut sıyaqlı, kóp máshihiyler sátsizlik jolına túskende, bul dúnyanıń usınıs etetuǵın barlıq múmkinshiliklerin hám imkaniyatların “kóterilip kóredi”. Bizge eń kóp lázzet, múlk hám kúsh beretuǵın nárseni tańlaw tábiyiy. Biraq bul qáte kózqaras. Qudaydıń Sózi bul dúnyanıń hám onıń usınıs etetuǵın barlıq nárseleriniń joq bolatuǵının aytadı. (1 Korinfliler 7:31; 1 Yuhanna 2:17). Sodom hám Gomorra sıyaqlı, bul dúnya Qudaydıń húkimi ushın programmalastırılǵan. Jerdiń ózi joq etilip, ornına “jańa aspan hám jańa jer, ádilliktiń úyi” (2 Petrus 3:10,13) kelgenge shekem tek waqıt máselesi. Hesh bir aqıllı máshihiy bul házirgi dúnya sistemasında “aktsiya satıp almaydı”. Siz erteń bankrot bolatuǵının anıq bilgen bankke pul salarmıydıńız? Húkimetler qulaw aldında turǵanın aytqan bándiniń astında úy satıp alarmıydıńız? Álbette joq, biraq bul geybir máshihiylerdiń dúnyalıq hám tábiyiy kózqarasları sebepli ómirleri menen ne islep atırǵanın kórsetedi. Olar óz waqıtların hám kúshlerin pútkilley joq bolatuǵın hám máńgi mániske iye bolmaǵan nársege investitsiya etip atır. Qáte kózqarasqa iye máshihiy sátsizlik ómirine qaray jaqsı jol alǵan.
Luttıń qáte kózqarasınan ayırmashılıǵı, Ibrahim durıs kózqarasqa iye sadıq isenim iyesi edi. Ibrahim Quday menen birlesken edi. Ibrahim hám Lut birdey biologiyalıq miyrasqa, sotsiallıq jaǵdayǵa hám mádeniy ortalıqqa iye bolsa da (Jaratılıs 11-12), Ibrahim zatlarǵa pútkilley basqasha qaraǵan, sebebi ol Rabbı menen birge júrgen. Jaratılıs 13:4-5 te Ibrahim Betel qurbanlıq orınǵa kelgende Rabbıǵa qalay sıyınǵanın esleń. Lut ta isenim iyesi edi, biraq onıń sıyınǵanı yamasa Rabbıǵa shaqırǵanı haqqında oqımaymız. Biz tek “Lut ... qoylarǵa, túyelerge hám shatırlarǵa iye edi” dep oqıymız. Biz haqqımızda ne deymiz? Biz ómirge Ibrahim yamasa Lut kózqarasları menen kelemiz be? Evreyler 11:10 da bizge Ibrahimniń “tiykarları bar qalanı kútip turǵanı, onıń arxitektorı hám qurıwshısı Quday ekenligi” aytılǵan. Ibrahim durıs kózqarasqa iye edi. Ol Qudaydıń ózine bergen wádelerine isenim menen súyengen edi (Jaratılıs 12:1-3). Ibrahim Sodom hám Gomorra sıyaqlı jerlik, adam qolı menen qurılǵan qalalarǵa qızıqpaǵan. Ol tereńirek tiykarlarǵa, Qudaydıń máńgi qádiriyatlarına qızıqqan. Biz qanday qalanı izlep atırmız?
2-basqısh: Dúnya menen oynaw
Luttıń sátsizlik jolındaǵı ekinshi qádemi Jaratılıs 13:12 de kórinedi. Lut “Sodomǵa jaqın ... jasaydı”. Ol Sodomǵa kóship kirgen joq – áli! Ol tek dúnya menen oynadı. Bul ádette máshihiydiń sátsizligindegi keyingi qádem. Bul jerde hesh qashan “ashıq gúna” menen jasaw máselesi emes. Bul tek qáte baǵıttaǵı háreket. Etikasız ámeliyatlardı óz ishine alatuǵın jaqsı tólenetuǵın jumısqa kirisiw; kampus ministrligi mútájliklerinen waqıt hám talanttı alıp ketetuǵın qızıqlı qosımsha islerge aralasıw; “qarsı turıp bolmaytuǵın” isenimsiz adamǵa ashıq bolıw; bulardıń bári qáte baǵıttaǵı “biyǵárez” háreketler bolıwı múmkin. Lut jaǵdayındaǵı sıyaqlı, sátsiz máshihiydiń “Sodomda jasawı” (Jaratılıs 14:12) tek waqıt máselesi – Lut sıyaqlı.
Taǵı da, Ibrahimde qanday ayırmashılıq kóremiz, ol da óz shatırın kóshirdi (Jaratılıs 13:18), biraq Sodom baǵıtına emes. Ol tawlı jerdegi Hebronǵa kóship, “... Hebronǵa jaqın jasaw ushın kóship, ol jerde Rabbıǵa qurbanlıq orın quradı”. Hám Rabbı pútkil jerdi Ibrahimge wáde etti (Jaratılıs 13:14-17). Qanday sabaq! Qudaydıń Sózi Rabbı qaytıp kelip, Óz patshalıǵın ornatatuǵının aytadı (2 Timotiy 4:1). Sadıq máshihiylerge sol patshalıqta mol úles wáde etilgen (Yaqub 2:5; 2 Petrus 1:5-11; 2 Timotiy 2:12). Kelin, sıylıǵımızdı joǵaltpayıq.
3-basqısh: Dúnyaǵa aralasıw
Jaratılıs 14 te biz Luttıń Sodom menen baylanısı sebepli, sol jaman qalanıń máseleleri onıń máselelerine aylanǵanın kóremiz. Ibrahim bolsa, Sodomnıń barlıq gúriw-gúriwlerinen, kelispewshiliklerinen hám qıyınshılıqlarınan azat edi. Biraq ol Sodom xalqınıń azapları haqqında, hám ásirese óziniń isenimlesi hám jaqın tuwısqanı Luttıń jaǵdayı haqqında qattı qáweterlendi. Hám ol bul haqqında bir nárse isledi! Bul jerde taǵı da máshihiydiń bul dúnya menen durıs qatnası haqqında sabaq bar.
Dindarlıq ómir bizdi bul dúnya sistemasınıń kóp gúriw-gúriwlerinen hám shatasıqlarınan qutqaradı, biraq bizde onıń qolına túsken adamlarǵa járdem beriw juwapkershiligi bar. Hám biz Máshih degi sátsiz áǵa-qarınlarımızdı “qutqarıw” ushın qolımızdan kelgen barlıq nárseni islewimiz kerek. Ibrahim sıyaqlı, biz ol jerdegi adamlarǵa járdem beriw ushın “Sodom sisteması”nıń bir bólegi bolıwımız shárt emes. Biz sol sistemanıń bir bólegi emesligimiz ushın járdem beriwge erkinbiz. Rabbımız Isa bizdiń dúnya menen baylanısta bolıwımız kerek, biraq jaman dúnya sistemasınıń bir bólegi bolmawımız kerek dedi (Yuhanna 17:9-23). Ibrahimniń Sodom patshası hám jeńis oljaları tárepinen “sorılıp ketpegenine” dıqqat etiń (Jaratılıs 14:21-24). Biraq, sol waqıtta dindarlıq Melkisedektiń kelip, Ibrahimdi qutlıqlawı hám ruwxlandırıwı tesadıp emes edi. Quday hárdayım bizdi áhmiyetli waqıtlarda kúsheytiwdiń óz jollarına iye.
4-basqısh: Dúnya tárepinen tutqınǵa alınıw
Jaratılıs 19 ǵa kelip, biz Luttıń Sodom islerine pútkilley aralasqanın kóremiz. Bul taǵı da sátsizlik jolındaǵı basqa bir logikalıq qádem. Biz Lut Jaratılıs 14 tegi qutqarıwınan yamasa hesh bolmasa Ibrahimniń oǵan kórsetken súyispenshiliginen sabaq alǵan bolar edi dep oylar edik. Biraq sátsiz isenim iyesileri súyispenshilikke hám aqılǵa qattı boladı. Ibrahimniń ruwxıy túskirligin kóz aldınıza keltiriń! Kópimiz bul jerde onıń menen ózimizdi teńlestire alamız. Geyde isenim iyesin Sodomnan shıǵarıw ushın jerdi silkintetuǵın, travmatikalıq waqıya kerek boladı. Perishtelerdiń keliwi hám aspannan túsgen ot aqırında Luttı Sodomnan “májbúrlep” shıǵardı, biraq sol waqıtta da bul úlken gúres, keyinge qaldırıw hám joǵaltıw (Jaratılıs 19:15-29)sız bolmadı. Luttıń ketiwge qálemewi onıń Sodomǵa tutqınǵa alınǵanlıǵınıń jalǵız belgisi emes.
Bul bólimlerdi dıqqat penen úyreniw Lut Sodomlıq hayalǵa úylengen bolıwı múmkinligin kórsetedi. Ol óz shatırınan qutılıp, Sodomda turaqlı úy satıp aldı. Ol óz shańaraǵın Sodomda óstirdi, hám shańaraq tamırların kesiw qıyın. Bunnan tısqarı, Lut Sodomnıń siyasiy korruptsiyasına aralasqan bolıwı múmkin. “Qalanıń qaqpasında otırıw” (Jaratılıs 19:1) degen sóz onıń Sodomnıń iskerlik islerine aralasqanın bildiredi. Lut qalanı reformalawǵa háreket etken bolıwı múmkin, biraq Ibrahimniń qala sırtınan bir kúnde Sodom xalqına hám patshasına Luttıń qala ishinde ómir boyı bergen gúwalıǵınan góre kóbirek gúwalıq bergeni júdá qızıqlı. Lut sıyaqlı, tutqınǵa alınǵan máshihiy bul dúnyanıń “qopal” gúnálarına, mısalı gomoseksuallıq hám zorlıqqa (Jaratılıs 19:2-9) aralaspawı múmkin, biraq onıń oylawı burmalanǵan hám buzılǵan boladı (Jaratılıs 19:8), sebebi ol Quday menen baylanısta emes. Hám hár qanday kishkene gúwalıq izi itibarǵa alınbaydı hám masqaralanadı (19:14). Bul basqıshtaǵı sátsiz máshihiy qayǵılı kórinis.
5-basqısh: Dúnya tárepinen joq etiliw
Luttıń aqırǵı kórinisi qayǵılı. Qudaydıń rahm-shápááti menen onıń ómiri saqlanıp qaldı, biraq ol hámme nársesin joǵalttı – jumısın, úyin, múlkin hám hayalın. Lut óziniń eki qızın Sodomnan alıp shıǵa alǵanı durıs, biraq ol Sodomdı óz qızlarınan alıp shıǵa almadı (Jaratılıs 19:30-35). Olar ózleriniń mas bolǵan ákesi menen incest isledi! Olardıń incestli qatnaslarınan Moab hám Ammon (Jaratılıs 19:36-38) kelip shıqtı, bul eki millet Qudaydıń xalqına kóp jıllar dawamında azap beretuǵın edi.
Eskertiw
Luttıń tańlawdan baslanǵan sátsizligi ózine, shańaraǵına hám aqırında pútkil Izrailge apatlı tásir etti. Luttıń tariyxı hár bir máshihiy ushın anıq hám salmaqlı eskertiw: Sátsizlik jolına túspeń!
