Másehtilikti qabıl etiw
Piter óziniń birinshi xatında másehtilik máselelerin kóterdi. Ol Másehtiń bizler ushın shekken azaplarına (1 Piter 2:21) hám Másehtilikti qabıl etiwdiń mánisine (4:16) toqtaldı. Másehtilik bir qatar sebeplerden payda bolıwı múmkin. Fizikalıq kesellik hám náwbetlik awırıwǵa alıp keliwi múmkin. Bul jurnaldı oqıp otırǵan birew tósekke baylanıp, jeńillik joq bolıp kóringen azaplardı basdan keshiriwi múmkin. Bunday tájiriybelerdi kemeytiw yamasa áhmiyetsiz dep esaplawǵa bolmaydı, sebebi olar áhmiyetsiz emes. Biraq bul maqalanıń maqseti Piter aytıp ótken másehtiliktiń bir túrine itibar qaratıw. Ol óz oqıwshılarına nadurıs sebep penen azap shekpewdi eskertti: óltiriw, urlıq, jamanlıq etiw yamasa hátte basqalardıń isine aralasıw. Haqıyqatında da, bunday nadurıs isler menen shuǵıllanıwdan jaǵımsız aqıbetlerdi kútiw kerek. Gúna bizdi uyaltıwı kerek. «Biraq eger kimde-kim Másehtilikti qabıl etse, ol uyalmasın» (4:16 KJV, basım qosıldı). Kerisinshe, bunday tájiriybe payda bolǵanda, «ol Qudaydı dańqlasın».
Másehtilikti qabıl etiw Pentekosttan berli (Elshiler 2:1-4) hár bir áwladta dawam etip kelmekte. Ol waqıttan aldın, Eski Ahd dáwirinde de, Qudayǵa isengen adamlar dushpanlar qolınan azap shekti. Búgingi kúnde, dúnyanıń hár jerinde, Másehtilerdiń azap shegiwiniń mısalların tabıwımız múmkin. Militant hám agressiv din húkim súrgen ayırım mámleketlerde, Másehtiy isenimdegiler qatal quwǵınǵa ushıraydı. Biraq Másehtiler ashıqtan-ashıq ibadat etiwge erkin bolǵan basqa jerlerde de, quwǵın jaǵdayların tabıwımız múmkin.
Ózleriniń ar-namısına muwapıq háreket etkeni hám gumanistlik nızamlarǵa boysınıwdan bas tartqanı ushın sudqa berilgen Másehtilerdiń mısalları keltiriliwi múmkin. Jumısın joǵaltıw yamasa bir jınıslı qatnasıqlardı qollap-quwatlamadı dep járiyma tólewge májbúr bolǵan ayırım isenimdegiler ózleriniń Bibliyalıq isenimleri ushın «tólem tólewge» májbúr boldı. Jamanlıq etkeni ushın azap shegiwde hesh qanday payda bolmasa da, Qudaydıń erki boyınsha «jaqsılıq etkeni ushın» azap shegiwge májbúr bolǵan adam Oǵan dańq keltiriwi múmkin. Haqıyqatında da, Piter bul bayanatınan keyin Másehtiń bizlerdiń gúnalarımız ushın qalay azap shekkenin qarastırıwǵa ótti (3:17-18).
Quwǵın sebepleri
Haqıyqatında da quwǵın ushın hesh qanday sebep bolmawı múmkin! Eń uzın zıbırdıń avtorınıń kóp quwǵınshıları hám dushpanları bar edi, biraq ol: «Ámirler meni sebepsiz quwǵın etti» (Zıbır 119:157,161) dep járiyaladı. Olardıń onı quwǵın etiwge hesh qanday tiykar joq edi. Biraq, keyingi aytılǵan sózler ashıp beredi: «Biraq meniń júregim Seniń Sózińnen qorqadı.» Bálkim bul onıń ne ushın azap shekkenin túsindiredi. Shaytan Qudaydıń Sózine sadıqlıqtıń hár qanday belgisin anıqlaydı – hám jek kóredi. Kórinetuǵın bolǵanday, aytılǵan «ámirler» ózleriniń húkimetine maqtanǵan hám Qudaydıń haqıyqatın biykar etken. Zıbırshınıń Qudayǵa hám Onıń Sózine bolǵan húrmeti olardıń masqaralawına, kúlkisine, mazaqlawına hám kemsitiwine sebep boldı.
Jańa Ahdta isenimdegilerdiń ne ushın azap shegiwi múmkinliginiń bir qatar sebeplerin tabamız. Rabbımız Isa óz shákirtlerine eger Ol quwǵınǵa ushırasa, olar da onı basdan keshiriwi múmkinligin ayttı (Yoxanna 15:20). Rabbımız Isanıń qarsılıqqa qalay juwap bergeni bizge qalay juwap beriwimiz kerek ekenin úyretedi. Haqıyqatında da, Piter Másehtiń qalay háreket etkeni bizge eriwimiz kerek bolǵan úlgi beretinin ayttı (1 Piter 2:21-23). Ol sebepsiz jek kórilgenligi ushın, eger biz de sol nárselerdi basdan keshirsek, tańlanıwımız kerek emes. Pawıl: «Máseht Isada taqıwalıq penen jasawdı qálegenlerdiń bári quwǵınǵa ushıraydı» (2 Timotiy 3:12) dep tastıyıqladı. Sonlıqtan, taqıwalıq ómir qarsılıqqa sebep bolıwı múmkin. Biz «ádillik ushın» quwǵınǵa ushıraǵanımızdı tabıwımız múmkin – basqasha aytqanda, durıs is etkenimiz ushın (Matta 5:10)! Xoch haqqındaǵı xabardı waǵızlaw, bul «durıs» is, adamlarǵa jek kóriwshilikti de oyatıwı múmkin, sebebi adam óz maqtanıshında bul xabardı jaman kóredi hám ózi maqtanıwı múmkin bolǵan qanday da bir «jumıslardı» abzal kóredi. Pawıl bunı Galatiyalılarda aytıp ótti, ol jerde ayırım adamlar xoch penen baylanıslı quwǵınnan qashıw ushın súnetlewdi waǵızlawdı abzal kórgenin anıq kórsetti (5:11, 6:12).
Bibliya xabarı hesh qashan ataqlı bolmaydı. Isa «Sóz sebepli» payda bolǵan qıyınshılıq yamasa quwǵın haqqında ayttı (Matta 13:21). Adamlarǵa olar esitkisi kelgen nárselerdi beriwge bolǵan azǵırıw hárdayım boladı, biraq bul hesh qashan durıs bolmaydı. Isanıń atınan sóylewge tiyis emes dep urılǵan hám buyrılǵan dáslepki isenimdegiler «keńesten ketip, Onıń atı ushın uyat shegiwge layıq dep esaplaǵanları ushın quwanıshlı boldı» (Elshiler 5:41). Olardıń Ustazǵa bolǵan muhabbatı awırıwdı azayttı. Olar Onıń ózleri ushın ne shekkenin esledi hám Onıń ushın urılıwdı quwanısh penen qabıl etti. Sonlıqtan, quwǵın bizge Rabbımız ushın, haqıyqatqa sadıqlıq ushın yamasa taqıwalıq ómir súrgenimiz ushın keliwi múmkin.
Eske alatuǵın nárse
Másehtiń isinde azap shekkenler bunıń iláhıy maqseti bar ekenin eslewi kerek. Biz bul maqsetti házir bilmesek te, bir kúni túsiniwimiz múmkin. Házirgi waqıtta «qıyınshılıq sabırlılıqtı payda etedi» (Rimlikler 5:3) degen sóz haqıyqat. Biz basdan keshirgen sınaqlar Quday tárepinen bizde sabırlılıqtı hám shıdamlılıq ruwxın rawajlandırıw ushın qollanılıwı múmkin. Usı sebepli biz Qudaydıń bizge bolǵan danıshpan hám muhabbatlı múnásibetlerin qabıl etiwimiz hám Tesalonikalıq isenimdegiler sıyaqlı «qıyınshılıqta sabırlı» (12:12) bolıwımız kerek (2 Tesalonikalıqlar 1:4). Pawıl haqıyqatında da «Máseht ushın náwbetliklerde, ayıplawlarda, mútájliklerde, quwǵınlarda, qıyınshılıqlarda» (2 Korinflikler 12:10) quwanısh taptı, sebebi ol adamgershilik ázziligin sezingen waqıtta, ol úlken iláhıy kúshke súyene alatuǵının bilgen.
Daniel 3-te biz úsh sadıq adamnıń butparastlıqtan bas tartqanı ushın jandırıp turǵan otlı peshke taslanǵanı haqqındaǵı esaptı tabamız. Vavilon patshası Navuxodonosor sol peshte úsh emes, tórt adamnıń erkin júrgenin hám otıń qızǵınlıǵınan zıyan kórmegenin kórip tań qaldı. Rabbımız Ózi, óz balaları menen sınaqta bolǵan, olardı aman-esen shıǵardı. Olardıń tájiriybesi haqqındaǵı jazba bizdi úlken dárejede ruwxlandırıwı múmkin. Hesh nárse bizdi Másehttegi Qudaydıń muhabbatınan ayırıwı múmkin emes, hátte quwǵın da (Rimlikler 8:35)! Kóp azap shekken Pawıl «quwǵınǵa ushıraǵan, biraq taslap ketilmegen» (2 Korinflikler 4:9) dep jazıwı múmkin edi. Rabbımızdıń adamlarına zıyan keltirgenler Oǵan da zıyan keltiredi, Saul Damashqta isenimdegilerdi qamaqqa alıwǵa barıp atırǵanda bunı anıqladı (Elshiler 9:4-5). Máseht ushın awır azaplarǵa ushıraǵan hár kim úlken teselli tabıwı múmkin (2 Korinflikler 1:5). Peshkedegi úsh Izrailliktiń tájiriybesi bizge «Quday bizdiń panamız hám kúshimiz, qıyınshılıqta júdá jaqın járdemshi» (Zıbır 46:1, basım qosıldı) ekenin tastıyıqlaydı.
Basqa ayırım faktlerdi de umıtpaǵanımız kerek. Rabbımız Dawıttı qutqarǵanı sıyaqlı, ádillilerdi barlıq qıyınshılıqlarınan qutqaradı (34:6,17). Biz isenimdeginiń ólimi Onıń qutqarıw ushın qollanatuǵın quralı bolıwı múmkinligin umıtpaǵanımız kerek. Pawıldıń jazbaları bizdiń házirgi azaplarımız bizdiń aldımızda turǵan dańq penen salıstırıwǵa bolmaytuǵınına isentiredi (Rimlikler 8:18). Ol jamanlıq etken adam sıyaqlı azap shekse de, Pawıldıń kózleri keleshekte edi hám ol Máseht penen birge húkimranlıq etiwdi kútti (2 Timotiy 2:9,12). Ol, adamgershilik jaǵınan aytqanda, bul miyrim-shápááttiń hesh birine layıq emesligin bilgen, sebebi ol isenimdegilerdi ólimge shekem quwǵın etkeni ushın ayıplı edi (Elshiler 22:4) hám usı sebepli elshi dep atalıwǵa layıq emes edi (1 Korinflikler 15:9). Biraq miyrim-shápáát penen Rabbımız onı qutqardı, hám Ol ele de sol nárselerdi ete aladı. Búgingi kúnde Qudaydıń balaların quwǵın etkenlerdiń ayırımları ele de táwbe etip, kishipeyillik penen Másehtke qaytıwı múmkin. Eger olar bas tartsa, onda olar, álbette, Onıń húkimine ushıraydı.
Quwǵınǵa juwap beriw
Menim qáweterim, biz quwǵınǵa ushıraǵanımızda, toqtap, Rabbımızdıń ne aytıp atırǵanın soraw danıshpanlıq. Bir jaǵdayda, hesh bolmasa, shákirtlerge Rabbımız Isa quwǵındı ózleri jek kórilgen qaladan basqa qalaǵa kóshiw kerek ekenliginiń belgisi dep túsindiriwdi ayttı (Matta 10:23). Kerisinshe, Pawıl kóbinese azapqa shıdadı hám turǵan jerinde qaldı (1 Korinflikler 4:12). Rabbımızdıń bizden ne qáleytuǵının biliw ushın kóp danıshpanlıq kerek. Dawıttıń etkenindey qutqarıw ushın duwa etiwde hesh qanday nadurıs nárse joq: «Ya Rabbım, Qudayım, Saǵan isenemen: meni quwǵın etkenlerdiń barlıǵınan qutqar, hám meni azat et» (Zıbır 7:1). Úmitsiz mútájlikte Xizqiya Qudayǵa qayrılıp, «Ya Rabbım, men qıynaldım; meniń ushın háreket et» (Ishaya 38:14) dep jıladı. Biz, álbette, mútájligimizde Oǵan shaqırıwǵa shaqırılamız, sebebi biz oqıymız: «Qıyınshılıq kúni Meni shaqır: Men seni qutqaram, hám sen Meni dańqlaysan» (Zıbır 50:15). Qıyınshılıqlar hám azaplar bizdi gúman etiwge májbúr etpesligi kerek. Kerisinshe, biz Rabbımızǵa bolǵan isenimimizdi saqlawımız kerek.
Biraq, basqa bir nárse de qarastırıw kerek. Rabbımız Isanıń xochqa mıqlanǵanda óz dushpanları ushın qalay duwa etkenin esleń. Olardı ayıplaw yamasa olardıń jek kóriwshiligine isharat etiw ornına, Ol: «Áke, olardı keshir; sebebi olar ne islep atırǵanın bilmeydi» (Luka 23:34) dedi. Qanday tańqalarlıq! Rabbımız Isa olardıń bilmegenin bilgen. Ol Gúna kóteriwshi bolıw ushın kelgen edi, hám Óz qurbanlıǵında olardıń keshiriliwi ushın shárt-shárayat jaratıp atırǵan edi, eger olar isense. Onıń óz adamları ushın maqseti olar sol bir miyrim-shápáát ruwxına iye bolıwı kerek. «Dushpanlarıńızdı súyiń,» dedi Ol, «sizdi qárǵaǵanlardı alǵıslayın, sizdi jek kórgenlerge jaqsılıq etiń, hám sizge jamanlıq etkenler hám sizdi quwǵın etkenler ushın duwa etiń» (Matta 5:44). Bizdiń ishimizdagi dene olardı bizge qalay múnásibet etken bolsa, solay múnásibet eter edi, biraq Qutqarushı bizdi joqarıraq jolǵa isharat etedi. Rimlikler 12:14 bunı tastıyıqlaydı: «Sizdi quwǵın etkenlerdi alǵıslayın; alǵıslayın, hám qárǵamayın.» Pawıldıń bul úgit-násiyatın birinshi ret ótkizip jibergenimizdiń aldın alıw ushın qalay qaytaladı! «Ha, men bunı aytıp atırman!» dedi ol, bir mániste. «Sizdi qárǵaǵanlar alǵıslanadı, qárǵanbaydı!»
Álbette, azap biz tańlaytuǵın eń sońǵı nárselerdiń biri. Biraq, bul bir imtiyaz! Pawıl bunnan quwanǵan (Koloseliler 1:24) hám «biziń barlıq qıyınshılıqlarımızda júdá quwanıshlı» (2 Korinflikler 7:4) ekenin aytıwı múmkin edi. Álbette, biz basqa adamlarǵa qozǵaw salıp, quwǵın izlep júrmewimiz kerek, biraq eger ol bizge kelse, biz jaqsı kompaniyada ekenimizdi eslewi kerek. Áyyemgi payǵambarlar ózleriniń sadıqlıǵı ushın azap shekti. Matta 5:10-12 degi Rabbımız Isanıń sózlerin oylań: «Ádillik ushın quwǵınǵa ushıraǵanlar baxtlı: sebebi aspan patshalıǵı olardıńkiki. Sizler baxtlısız, adamlar sizdi masqaralaǵanda, hám sizdi quwǵın etkeninde, hám Meniń ushın sizge qarsı hár túrli jamanlıqtı jalǵan aytqanda. Quwanıń, hám júdá quwanıshlı bolıń: sebebi sizdiń sıylıǵıńız aspanda úlken: sebebi sizden aldınǵı payǵambarlardı da solay quwǵın etti.»
Úlken tema
Bul maqalada keltirilgen kóp ayatlar, hesh gúmansız, bul temanıń úlken ekenin dálilledi. Bul dúnyada biykar etilgen Rabbımız Isanıń izbasarları sıpatında, biz ataqlılıqtı kútiwimiz kerek emes. Kerisinshe, biz Onıń adamlar qolınan alǵan múnásibetin kútiwimiz kerek.
Bizdiń juwapkershiligimiz «ezilgenlerge járdem beriw» (Ishaya 1:17). Biz ózimizdiń paydasız sózlerimiz benen hesh kimniń ómirin qıyınlastırmawımız kerek. Ayup óziniń úsh «dosın» onı teselli etiw ornına quwǵın etkeni ushın ayıpladı (Ayup 19:22).
Búgingi kúnde kóp mámleketlerde Qudaydıń Sózine ashıqtan-ashıq qayshı keletuǵın nızamlar qabıl etilmekte. Qudayǵa hám Muqaddes Jazıwǵa sadıq bolıp qalıw arqalı, bunday mámleketlerde jasawshılar azap jolın basdan keshiriwi múmkin. Rabbımız bizdi aldımızda turǵan hár qanday nárse ushın kúsheytsin hám Oǵan sadıq bolıp qalıw ushın miyrim-shápáát bersin. Biz de Onıń ushın azap shekkenlerdi qollap-quwatlawdı hám olar ushın duwa etiwdi dawam ettireyik.
ESLETPE
- Galatiyalılarda súnetlew, nızam hám deneniń háreketleri isenim, miyrim-shápáát hám Ruwhtıń jumısı menen salıstırıladı.
