Dańqtan aldın azap
Quday Sóziniń bul belgili principi, yaǵnıy dańqtan aldın azap, Rabbimizdiń Ózi tárepinen Luka 24:26-da aytılǵan edi. Basqa bir, bálkim odan da jaqsı belgili bolǵan principi bolsa, «adam neni ekshe, sonı oradı» (Galatiyalılarǵa 6:7). Biz bul prinsiplerdi Máshih ushın azaptı Qudaydan kelgen sawǵa dep bilgen (Filipiyalılarǵa 1:29) ullı qul Pawıldıń ómirinde kórgenimiz anıq.
Tarsuslı Sawl sıpatında ol Máshih izbasarların quwǵın etiwde basshı bolǵan, bul faktke ol keyinirek qattı ókingen (Filipiyalılarǵa 3:6-9; 1 Timotiyge 1:12-16). Ol Stefan taspen urılǵanda qatnasqan hám keyinirek shirkewdi wayran etiwge kirisken, Qudıstan baslap, shet el qalalarına shekem jetken. Isa shákirtlerin jazalaw, olardı qamaqqa alıw, hátte óltiriw; onıń nadurıs ıshqısı ushın hesh nárse artıqsha bolmaǵan!
Keyin Rabbimiz oǵan Damashq jolında kórindi. Onıń ómiri pútkilley ózgerdi – quwǵın etiwshi quwǵın etilgenge aylandı. Onıń Isanıń Máshih ekenligin dálillewi hám Onıń Qudaydıń Ulı ekenligin waz etiw Damashqtaǵı evreylerdi shatastırdı. Olar onı óltiriwdi joybarladı hám qala húkimdarı olardıń tárepinde edi, biraq Pawıl qashıp ketti, shákirtler onı sebetke salıp, dárwazalardı qorǵap turǵan áskerlerden qashıw ushın terezeden túsirdi (Húkimdarlar 9:1-25; 2 Korinflilerge 11:32-33).
Pawıl bunı túsinse de, túsinbese de, Rabbimiz bul burınǵı maqtanıshlı Fariseyge Óz atı ushın qansha nárse azap shegetuǵının kórsetpekshi edi. Qudısqa qaytıp, Rabbimizdiń atı menen batırlıq penen sóylegende, ol tez arada ómirine qastlıq etiw háreketleriniń nıshanına aylandı. Onıń qáwipsizligi ushın, dáslep oǵan isenbeytuǵın aǵa-iniler (bul da awır tiygen bolıwı kerek!) onı Kesariyaǵa alıp kelip, tuwılǵan qalası Tarsusqa jiberdi (Húkimdarlar 9:16,26-30). Ol jerde birneshe jıl turǵan bolıwı kerek, keyin Antioxiyadaǵı jańa jumısqa járdem beriw ushın shaqırıldı. Kilikiya wálayatında – onıń paytaxtı Tarsus edi – jalǵızlıqtı basdan keshirgen-keshirmegenin bilmeymiz, biraq ol Rabbimizdiń xızmetinde jalqawlanbaǵan; Húkimdarlar 15:23-te biz Kilikiyadaǵı «aqsaqallar hám aǵa-iniler» haqqında oqıymız. Bul jıyınlardıń kelip shıǵıwı bizge hesh qashan tolıq aytılmaǵan.
Pawıldıń ómirinde alǵa barǵanımızda, onıń azapları kóbeygenin kóremiz. Biz benen isleskenindey, Rabbimiz dáslep oǵan Ózi ushın qansha azap shegetuǵının aytpaǵan edi. Rabbimiz baslanǵıshtan aqırǵı nátiyjeni biledi, biraq eger bizdi kútip turǵan barlıq nárselerdi aldınnan bilsek, bul bizdi qıyınshılıqqa salıwı múmkin. Sonlıqtan Ol bizdiń kózimizdi miyrimlilik penen jabıp turadı. «Kúnleriń qansha bolsa, kúshiń de sonsha boladı» (Yekinshi nızam 33:25), bul Onıń biz benen islesiw usılı. Ol bizdiń Oǵan iseniwimizdi qáleydi, hám Ol bizge Óz miyriminiń biz ushın jetkilikli ekenligine isentiredi (2 Korinflilerge 12:9). Ananiya ózinen aldın atı shıqqan qorqınıshlı quwǵın etiwshige barıwǵa qarsı edi. Onı tınıshlandırǵanda, Rabbimiz oǵan Sawldıń Óz atın kóteriw ushın tańlaǵan ıdısqa ekenligin hám Sawldıń Óz atı ushın kóp nárselerdi azap shegiwi kerek ekenligin bildirdi (Húkimdarlar 9:16).
Húkimdarlar kitabın oqıǵanımızda, biz bul kóp azaplardıń bir bólegin kóremiz, biraq 2 Korinflilerge 11:22-33-te Pawıl sol waqıtqa shekem basdan keshirgen azaplardı tolıq bayan etti. Aldın, 2 Korinflilerge 6:3-10-da, ol Rabbimizden kelgen xızmetiniń bir bólegi bolǵan kóbinese paradoksal nárselerdi qısqasha bayan etti. Keyinirek, ol Kolosiyadaǵı áwliyelerge jazdı: «Men házir sizler ushın azaplarımda quwanaman, hám Máshihtiń azaplarında jetispegen nárselerdi Óz denemde toltıraman, Onıń denesi, yaǵnıy Shirkew ushın» (Kolosiyalılarǵa 1:24). Tek ǵana bul bólimlerde emes, bálkim óz jazbalarında Pawıl óz azapların shaǵım etpesten birneshe ret atap ótti. Ol olardıń Máshihshilik ómiriniń bir bólegi ekenligin túsinip, olardı jańa qabıl etilgenlerge úyretken principin súwretlew ushın qollandı. «Biz kóp qıyınshılıqlar arqalı Quday patshalıǵına kiriwimiz kerek» (Húkimdarlar 14:22). «Álbette, Máshih Isa ishinde taqıwalıq penen jasawdı qáleytuǵınlardıń bári quwǵın etiledi» (2 Timotiyge 3:12).
Pawıldıń azapları
Pawıldıń azaplarınıń dizimine (2 Korinflilerge 11:22-33) qaraǵanımızda, bir adamnıń sonsha kóp nársege shıdap, hám ele de qorıqpastan dawam etkenine tań qalamız. Keliń, olardıń geybirlerine qısqasha toqtalamız.
- «Kóp miynetlerde» – Muqaddes Ruh Pawıldı bizge turaqlı hárekette bolǵan, Rabbimizdiń jumısında hárdayım mol bolǵan adam sıpatında kórsetti, meyli ol jámiyetlikte bolsın, meyli úyden úyge bolsın.
- «Ólshemden artıq urıwlar, tez-tez qamaqxanalar, kóp ólimler» – Bul jerde biz Húkimdarlar kitabında atap ótilgen belgili qalalarǵa barǵan waqıtları aralıǵında ol ótken kóp qalashalarda ne bolǵanlıǵı haqqında bir túsik alamız. Qáwipler hám qıyınshılıqlar onıń ómiriniń turaqlı ózgesheligi edi.
- «Evreylerden bes ret qırq urıwdan bir kem aldım» – Qırq urıw Quday evreylerge jaman adamǵa beriwge ruqsat etken ólimnen basqa eń joqarı jaza edi (Yekinshi nızam 25:2-3). Olar nadurıs sanap qoymasın dep, evreyler otız toǵızda toqtadı. Pawıl bes ret bul eń joqarı jazanı jaman adam sıpatında aldı.
- «Úsh ret tayıq penen urıldım» – Bul awır Rim jazası edi. Evreyler onıń jalǵız qarsılasları emes edi.
- «Bir ret taspen urıldım» – Húkimdarlar 14:19-20 bizge bunıń Listrada qalay islengenin hám onıń quwǵın etiwshileri onı óltirgenlerine qanaatlanǵanın aytadı.
- «Úsh ret keme apatına ushıradım» – Húkimdarlar 27-de biz qorqınıshlı dawıldan keyin ele bir keme apatı haqqında oqıymız.
- «Bir tún hám bir kún teńizdiń túbinde boldım» – Bul qorqınıshlı tájiriybe bolǵan bolıwı kerek, Húkimdarlar 27-degi keme apatınan ádewir jamanıraq, onda hámme jaǵaǵa júzip barıwı yamasa apatqa ushıraǵan kemeniń sınǵan bóleklerinde júzip barıwı múmkin edi.
- «Kóp sayaxatlarda» – Bunday sayaxatlar, geyde piyada kúnler boyı, búgingi kúndegi samolyot, poezd, avtobus yamasa avtomobil menen sayaxatlarımızdan ádewir awır edi.
- «Suw qáwiplerinde ... qaraqshılar qáwiplerinde ... óz watanlaslarım qáwiplerinde ... basqa xalıqlar qáwiplerinde ... qalada ... shólde ... teńizde ... jalǵan aǵa-iniler arasında» – Biz Pawıldıń Rabbimizdiń xızmetinde sayaxatlarında hár túrli qáwiplerge ushıraǵanda ne basdan keshirgenin ádewir tasawwır ete almaymız.
- «Sharshaw hám miynette, tez-tez uyqısızlıqta, ashlıq hám shóllewde, tez-tez oraza tutıwda, suwıq hám jalańashlıqta» – Onıń sayaxatları qolaylı emes edi; ol jaqsı motellerde qalmaǵan hám jaqsı restoranlarda tamaqlanbaǵan. Ashlıq hám shóllew eriksiz, al oraza tutıw qasınlı hám kóbinese duwa menen baylanıslı.
- «Basqa nárselerden tısqarı, maǵan kúndelikli túrde keletuǵın nárse: barlıq shirkewler ushın tereń qáweterim» – Bul azap oǵan sırtqı tárepten kelgen basqa barlıq azaplardan góre tereńirek bolǵanı anıq. Pawıl isenimler menen miyrimlilik penen jumsaq edi, óz balaları menen medbiyke sıyaqlı, hám de ol olardı ákesi óz balaların qalay ruwxlantırsa, úgitlese hám tınıshlandırsa, solay ruwxlantırdı, úgitledi hám tınıshlandırdı (1 Salonikalılarǵa 2:7,11-12). Ol olar ushın turaqlı duwa etti (Kolosiyalılarǵa 1:3), olarǵa kóz jasları menen xatlar jazdı (2 Korinflilerge 2:4), olardıń qalay ekenligin esitiwdi qáledi (1 Salonikalılarǵa 3:5-8), hám ózi bara almaǵanda basqalardı jiberdi. Ol waqıtları telefonlar, elektron pochta yamasa isenimli pochta xızmeti joq edi, sonlıqtan ol duwa etti hám olardan jańalıq kútti. Hám jańalıqlar, kelgende, hárdayım jaqsı bolmaǵan.
- Pawıldıń azapları haqqında kóp nárse ayta alar edik. Dushpanlar, hátte isenimler arasında da, onıń atın hám xarakterin bulǵadı. Ol óz izinen ergen hám ol úyretken injildiń haqıyqatın buzıwǵa umtılǵan evreylesiwshi oqıtıwshılardıń buzıwshılıqların qattı sezdi. Aqır-aqıbetinde, onı endi kórmeytuǵının aytqanda jılaǵan aǵa-inilerdiń kóp bólegi (Húkimdarlar 20:38) onnan bas tarttı (2 Timotiyge 1:15), hám tek ǵana onıń ózinen emes, bálkim oǵan tapsırılǵan Shirkew haqqındaǵı arnawlı táliymattan da.
Evreylerdiń evreyi bolǵanı hám Nızamdaǵı ádillik boyınsha ayıpsız bolǵanı menen maqtanıwǵa qábiletli bolǵan Pawıl (Filipiyalılarǵa 3:4-6), ómiriniń keyingi jıllarınıń kóp bóleginde shınjırlarda júriwge májbúr boldı. Ol tutqın edi, Qudıstan Kesariyaǵa, Kesariyadan Rimge kóshirildi, hám aqır-aqıbetinde ekinshi, awırıraq qamaqqa alıw ushın Rimge qaytarıldı. Máshih ushın elshi sıpatında óz qádir-qımbatın sezinse de, ol shınjırlardaǵı elshi edi – hár qanday elshige qorqınıshlı nadurıs qatnas. Ol Agrippa patshaǵa sóylegende óz shınjırların atap ótti (Húkimdarlar 26:29), hám olardı Efesliklerge, Filipiyalılarǵa, Kolosiyalılarǵa hám Filemonǵa jazǵan xatlarında atap ótti (Efesliklerge 6:20; Filipiyalılarǵa 1:7,13,14,16; Kolosiyalılarǵa 4:3,18; Filemonǵa 10). Awır bolsa da, ol shaǵım etpedi. Shınında da, ol ózin «Máshih Isanıń tutqını» dep atadı (Efesliklerge 3:1; 4:1; Filemonǵa 1,9). Onı bilgenlerdiń bári onıń shınjırları jaman isleytuǵın adamnıń shınjırları emes, bálkim Máshih injiline ılayıqlı adamnıń húrmet belgileri ekenligin túsinip jetken edi.
Qudaydıń dańqı ushın
Aqır-aqıbetinde, Pawıl óz ómirin Óziniń súyikli Rabbisi ushın bergende, bul shınjırlar da shetke qoyıldı. Ol óziniń jaqınlasıp kiyatırǵan ólimin «ishimlik sadıqası sıpatında tógiliw» dep atadı (2 Timotiyge 4:6). Bir mániste, sharap azaptıń jemisi, sebebi ol júzimlerden basıp shıǵarılǵan hám fermentleniwge ruqsat etilgen shırınnan islenedi. Izrailde ishimlik sadıqası hár bir kúydirilgen sadıqa menen birge tógiletuǵın belgili bir muǵdardaǵı sharap edi. Tógilgenlikten, ol hesh qanday kózge túserlik nárse emes edi. Shınında da, jaqınnan qaramasańız, onı hesh qashan bayqamawıńız múmkin, al kúydirilgen sadıqa Qudayǵa jaǵımlı iyis sıpatında qurbangahda janǵanda saatlar boyı kózge túserlik bolıwı múmkin edi.
Biz de, Pawıl sıyaqlı, Quday bizge beriwdi maqul kórgen hár qanday azapqa sabır menen shıdayıq. Biz de ishimlik sadıqası sıpatında tógiliwge razı bolayıq, óz azaplarımızǵa itibar bermey, bálkim pútkilley Qudayǵa baǵıshlanǵan, hám onıń ómiri hám ólimi Áke Qudayǵa máńgilik jaǵımlı iyis bolǵan Onıń qurbanlıǵına itibar beriyik.
