Dáwittiń Quday kestesin Ierusalimge alıp keliwi (2 Samuel 6) «durıs isti nadurıs jol menen islew» dep atalıwı múmkin hám bul bizge Qudaydıń jumısı Qudaydıń jolı menen isleniwi kerek ekenligin esletip turıwı kerek. Dáwit kelisim kestesin arabaǵa kóshiriwge háreket etti, biraq Quday onı kóshiriw ushın anıq kórsetpeler bergen edi – Kohathitler kesti iyinlerinde tayaqlar menen alıp júriwi kerek edi (Sanlar 7:9; 1 Shejireler 15:13-15).
Kelisim keste Qudaydıń óz xalqı arasında bar ekenliginiń belgisi hám Másih túri edi. Ol tutqınǵa alınǵanǵa shekem, keste Muqaddeslerdiń Muqaddes jerinde jaylasqan edi, hám onıń ústinde rahm-shápáát orınlıǵı bar edi. Bul jerde Quday óz xalqı menen ushırasatuǵın edi. Keste Eski Ahittegi Másih haqqındaǵı eń jaqsı súwret bolıwı múmkin. Ol altınnan islengen edi, bul Másihtiń qudaylıǵın bildiredi, hám aǵashtan, bul Onıń insaniyatın bildiredi. Sonlıqtan, bul Quday-adamnıń ájayıp súwreti edi.
Samuel dáwirinde, Filistlikler kesti tutqınǵa aldı, biraq keyin onı arabaǵa salıp Izrailge qaytardı, onı Ierusalimnen segiz mil batıstaǵı Abinadab úyinde qaldırdı, ol jerde jetpis jıl turdı. Dáwit Ierusalimdi basıp alǵanda, ol kesti ol jerge alıp keliwdi qáledi, sebebi ol onıń durıs ornı dep esapladı.
2 Samuel 6-da, Dáwit Izraildiń saylap alınǵan adamlarınan kesti Ierusalimge qalay alıp keliwdi soradı. Bul onıń birinshi qáteligi edi. Filistliklerge qarsı urısta islegenindey (1 Samuel 23:2,4,10,12), Rabbıdan soraw ornına, Dáwit óz ofitserleri menen keńesti. Jazıwlardı úyreniw ornına, ol adamlar keńesin izledi. Nasiyatlar 3:6 bizge Qudaydı barlıq jollarımızda moyınlawımız kerek ekenligin aytadı. Bunı islemew apatqa alıp keledi, hám Dáwittiń jaǵdayında nátiyje sonday boldı – onıń Quday kestesin nadurıs alıp júriw jolı Uzzanıń ólimine alıp keldi.
«Olar Quday kestesin jańa arabaǵa qoydı, hám onı Abinadab úyinen alıp shıqtı ... hám Abinadabtıń ulı Uzza hám Ahio jańa arabanı aydaǵan edi» (2 Samuel 6:3 NKJV). Dáwittiń ekinshi qáteligi Quday kestesin «jańa arabaǵa» qoyıw edi. Bul Filistlikler kesti Izrailge qaytarǵanda islegen isleri edi – kesti «jańa arabaǵa» qoyıw (1 Samuel 6:7-8). Iláhıy kórsetpelerge qulaq salıp, kesti Levilerdiń (Kohathitlerdiń) iyinlerine qoyıw ornına, Dáwit Qudaydıń ashıqqa shıǵarılǵan erkin esapqa almadı hám onıń ornına adamnıń jobasın qolladı. Kesti Ierusalimge alıp keliw jaqsı jumıs edi, hám Dáwittiń niyetleri taza edi, biraq ol nadurıs jol menen orınlandı. Filistlikler kesti nadurıs jol menen kóshirdi, biraq Qudaydıń jolın bilmedi. Eger biz Onıń jolın bilsek hám onı esapqa almasaq, biz juwapker bolamız.
Quday kesti kóshiriw haqqında anıq kórsetpeler bergen edi, biraq Dáwit olardı orınlamadı. Keste jabılıwı kerek edi, tayaqlar onıń saqıynalarına salınıwı kerek edi, hám Kohathitler onı iyinlerinde alıp júriwi kerek edi (Sanlar 7:9). Bul Qudaydıń jolı edi. Onı mal súyretken arabaǵa kóshiriw adamnıń jolı edi. Eger biz xızmet etiwde Qudaydıń jolın qollanbasaq, qayǵı bolıwı múmkin.
«Olar onı Abinadab úyinen alıp shıqtı ... hám Ahio kestiń aldınan ketti. Keyin Dáwit hám Izrail úyiniń barlıǵı Rabbı aldında hár túrli saz ásbaplarında saz shertti» (2 Samuel 6:4-5). Dáwit sazende bolǵanı ushın ol kesti Ierusalimge kóp saz benen alıp keldi.
Uzzanıń ólimi
Dáwit kesti nadurıs jol menen alıp kelgenligi sebepli, Uzza qaytıs boldı. «Qol tiygizbeń» degen kórsetpe Qudaydıń kestege baylanıslı kórsetpelerinde anıq kórsetilgen edi. «Kohath ulı olardı alıp keliwge keledi, biraq olar hesh qanday muqaddes nársege tiymewi kerek, áytpese olar óledi» (Sanlar 4:15). Keste araba ústinde edi, hám ógizler súrindi. Rabbı ógizlerdiń súriniwine ruqsat berdi, Dáwittiń qáteligin ashıqqa shıǵarıw ushın. «Uzza qolın Quday kestesine uzattı hám onı ustap aldı, sebebi ógizler súrindi.» Uzza keste qulap qalıwınan qorıqtı, sonlıqtan ol apatqa jol bermew ushın qolın uzattı. Biraq bul boysunbawshılıq edi. Uzza kesti turaqlastırıw ushın qolın qoyǵanda, Rabbıdıń qáhári qozǵaldı hám Uzza qaytıs boldı (2 Samuel 6:6-7). Qudaydıń buyrıǵına ashıq boysunbawshılıq iláhıy jazanıń nátiyjesi boldı.
Dáwit – Ashıwlı hám Qorıqqan
«Dáwit Rabbıdıń Uzzaǵa qarsı shıǵıwı sebepli ashıwlandı» (6:8). Bul Dáwittiń úshinshi qáteligi edi. Qudaydı ayıplaw hárdayım nadurıs. Dáwittiń minez-qulqı jaman edi. Biz Rabbıdıń jazalawın jek kórmewge, hám Ol tárepinen ayıplanǵanda ruwxımızdı túsirmewge shaqırılamız (Evreyler 12:5). Dáwit ózin Qudaydıń qudiretli qolı astında kishipeyillik etiwge (1 Peter 5:6), óz qáteligin moyınlawǵa hám qáteligin dúzetiwge tiyis edi. Iláhıy jazalaw qansha awır bolsa da, biz onı qabıl etiwimiz hám boysınıwımız kerek, sebebi ol Qudaydıń muhabbatınan kelip shıǵadı, hám óz paydamız ushın iláhıy danalıq penen buyrılǵan (Evreyler 12:10).
«Dáwit qorıqtı hám ayttı: ‘Rabbı keste maǵan qalay kele aladı?’» (6:9). Bul Dáwittiń tórtinshi qáteligi edi. Uzzanıń ólimi menen, Dáwit qorqınıshqa túsip qaldı. Bul jerde eki nárse áhmiyetli printsipke úlgi bolıwı hám bizge sabaq beriw ushın kórsetiliwi kerek. Birinshiden, Dáwittiń qorqınıshı islemeytuǵın isenim sebepli boldı. Isenim menen qorqınısh arasında tıǵız baylanıs bar; birinshisi ústem bolǵanda, ekinshisi uyqıda boladı, hám kerisinshe. Bul birneshe orınlar menen qollap-quwatlanadı, mısalı, «Quday meniń qutqarıwshım, men isenemen hám qorıqpayman» (Isaya 12:2). Qashan da qorıqqanımızda, biz isenimimizdi kúsheytiw ushın Rabbıǵa jalbarıwımız kerek: «Qashan da qorıqqanımda, men Saǵan isenemen» (Zabur 56:3).
Ekinshiden, Dáwittiń isenimi boysunbawshılıq sebepli islemeytuǵın edi – onıń júriwi Qudaydıń ashıqqa shıǵarılǵan erki boyınsha emes edi. Isenim Qudaydıń sawǵası hám tek Quday Ruwxı arqalı kóbeytiliwi múmkin. Qorqınısh úsh nárseni kórsetedi: belsendiliksiz isenim, Ruwxtıń qayǵırǵanlıǵınıń dálili, hám Qudayǵa jaqpaytuǵın júriw. Bulardıń barlıǵınıń emi – jollarımızdı oylaw (Haggay 1:5), kúnámizdi moyınlaw, hám boysunıw jolında júriw.
«Sonlıqtan Dáwit Rabbı kestesin ózi menen Dáwit qalasında kóshirmeytuǵın boldı; biraq Dáwit onı bir shetke, Gittlik Obed-Edomnıń úyine alıp ketti» (6:10). Bul Dáwittiń besinshi qáteligi edi. Ol qorqınısh penen sonsha paralizlendi, ol kesti Ierusalimge alıp keliwdegi óziniń jaqsı maqsetinen bas tarttı. Bir kúná ekinshisine alıp keldi. Bul boysunbawshılıqtan baslandı, bul Ruwxtı qayǵırtqan edi, onıń iskerligi toqtatıldı, bul belsendiliksiz isenimge alıp keldi, bul qorqınıshqa alıp keldi hám háreketsizlikke sebep boldı.
Obed-Edomnıń úyindegi keste
«Rabbı keste Gittlik Obed-Edomnıń úyinde úsh ay turdı. Hám Rabbı Obed-Edomdı hám onıń barlıq úy-ishin bereketledi» (6:11). Obed-Edom Gittlik, Filistlik edi (Yeshua 13:3). Goliat sıyaqlı, Gittlikler Gat qalasınıń turǵınları edi (1 Shejireler 20:5). Qudaydıń óz júregine jaqın adamı Dáwittiń qorqınısh sebepli keste menen hesh qanday islesiwden bas tartqanı, al Filistliktiń kesti úsh ay dawamında óz úyinde qabıl etkeni tańqalarlıq. Kóp Bibliya túsindiriwshileri Obed-Edomnıń Rabbıǵa shın júrekten qaytıs bolǵanına isenedi; sonlıqtan ol Oǵan tiyisli barlıq nárselerdi qádirledi. «Obed» «qul» degen mánisti bildiredi, hám ol kesti óz úyinde saqlaǵanda Rabbıǵa shın xızmet etti.
Obed-Edomnıń qutqarılǵan adam ekenliginiń qosımsha dálili – Rabbı onı hám onıń úy-ishin bereketlegenligi. Rabbı járiyaladı: «Meni húrmetlegenlerdi men húrmetleymen» (1 Samuel 2:30). Obed-Edom kesti qabıl etiw arqalı Rabbıdı húrmetledi, hám Rabbı onı hám onıń úy-ishin bereketler menen jawdırdı. Dáwittiń boysunbawshılıq sebepli joǵaltqanı Obed-Edomnıń boysunıw sebepli paydası boldı.
Biz Obed-Edomnıń kesti óz úyinde qabıl etkenligi ushın alǵan bereketinen basqa bir sabaq alamız. Keste Másihtiń bir túri bolǵanı ushın, eger Ol isenim arqalı júreklerimizde jasasa hám biz Oǵan oylarımızda birinshi orındı berse, biz de bereketlenemiz. Eger biz ózimizdi Másihtiń húkimranlıǵına tapsırsak, hám Obed-Edom sıyaqlı Quday Ulına qul minez-qulqı menen qarasaq hám Oǵan ústemlik berse, biz bereketlenemiz.
Keyin Dáwit «Rabbı Obed-Edomnıń úyin hám oǵan tiyisli barlıq nárselerdi Quday kestesiniń sebebinen bereketledi. Sonlıqtan Dáwit barıp, Quday kestesin Obed-Edomnıń úyinen Dáwit qalasında quwanısh penen alıp keldi» (6:12) degen xabardı esitti. Bul bólimde bes nárse itibarǵa alınarlıq. Birinshiden, boysunıw hárdayım bereket penen sıylıqlanadı, al boysunbawshılıq jazalawdı alıp keledi. Ekinshiden, Qudaydıń bereketleri sonsha anıq boladı, basqalar da onı bayqaydı. Úshinshiden, basqalar Qudaydıń bereketleri ne ushın berilgenin túsinedi. Bul jaǵdayda Obed-Edomnıń úyi bereketlendi, hám basqalar ne ushın ekenligin kóre aldı. Tórtinshiden, Qudaydıń Ózin razı etkenlerge bergen bereketlerin adamlar óz joldaslarına aytadı. Besinshiden, Qudaydıń Obed-Edomǵa bergen bereketleri Dáwitke tásir etti; onıń qorqınıshı basıldı, onıń ıqlası qayta janlandı, hám ol kesti Ierusalimge alıp keliwdegi óziniń dáslepki hám jaqsı jobasın qayta baslawǵa ruwxlandı.
Dáwittiń qayta tikleniwi
Qaytıs bolǵan Dáwit Rabbı menen qarım-qatnasına qayta tiklendi, hám onıń tásirleri tómendegiler menen dálillendi: Quwanısh – «Dáwit Quday kestesin Obed-Edomnıń úyinen Dáwit qalasında quwanısh penen alıp keldi» (6:12); Biy – «Dáwit Rabbı aldında barlıq kúshi menen biyledi» (6:14); Muzıka – «Dáwit hám Izrail úyiniń barlıǵı Rabbı kestesin dawıs penen hám truba dawısı menen alıp keldi» (6:15); Qurbanlıqlar – Dáwit «óǵizler hám semiz qoylar ... kúydirilgen qurbanlıqlar hám tınıshlıq qurbanlıqların Rabbı aldında qurban etti» (6:13,17); Bereketler – Dáwit «xalıqtı áskerler Rabbı atınan bereketledi» (6:18); Awqat – «Keyin ol barlıq xalıqqa ... nan ... et, hám ... júzim keksin tarqattı ... Keyin Dáwit óz úy-ishin bereketlewge qayttı» (6:19-20).
Mikaldiń mensinbewshiligi hám jazası
«Endi Rabbı keste Dáwit qalasında kelgende, Sawl qızı Mikal terezeden qaradı hám Patsha Dáwittiń Rabbı aldında sekirip hám aylanıp atırǵanın kórdi; hám ol onı júreginde jek kórdi» (6:16). Dáwittiń kesti Ierusalimge alıp kelgen quwanıshlı kúni qayǵılı waqıya menen kóleńkelendi. Dáwittiń zayıbı Mikal onıń Qudayǵa bolǵan ıqlasın bólese almadı. Ol onıń ıqlasınan ashıwlandı hám onıń quwanıshın ayıpladı. Shaytan, Quday xalqınıń bas dushpanı, Mikaldiń minez-qulqınıń artında edi. Onıń minez-qulqı oǵan sonsha berilgen adamǵa minnetdarlıqsız edi, ol ózi qayta tiklenbese tájdi qabıl etiwden bas tartqan edi (2 Samuel 3:13).
«Sawl qızı Mikal ... ayttı: ‘Izrail patshası búgin qanday dańqlı boldı, ózin búgin óz qulları qızlarınıń kóz aldında ashıqqa shıǵarıp, tómen adamlar ózin uyatsız túrde ashıqqa shıǵarǵanday!’ Sonlıqtan Dáwit Mikalǵa ayttı: ‘Bul Rabbı aldında edi, Ol meni seniń ákeń hám onıń barlıq úyi ornına sayladı, meni Rabbı xalqı ústinen, Izrail ústinen húkimdar etip tayınlaw ushın. Sonlıqtan men Rabbı aldında saz shertemen. Hám men bunnan da kóbirek qádirsiz bolaman, hám óz kózimde kishipeyil bolaman. Biraq sen aytqan qızlarǵa kelsek, olar meni húrmetleydi.’ Sonlıqtan Sawl qızı Mikal ólim kúnińe shekem perzentsiz boldı» (6:20-23).
Joqarıdaǵı bólim Dáwittiń súyikli zayıbınıń oǵan qarsı shıǵıp, onıń ıqlası ushın ádalatsız túrde ayıplaǵanın kórsetedi. Mikal Dáwittiń zayıbı edi, biraq onıń atı joqarıdaǵı bólimde atalǵanda, basqa bir qarım-qatnas úsh ret basım etiledi – «Sawl qızı.» Bul anıq xabar beredi. Mikaldiń Sawl qızı dep atalıwı húrmet emes, bálki uyat. Ol Qudaydıń dańqına qızıqpaǵanı ushın, óz kúyewiniń Rabbı kestesin Ierusalimge alıp kelgenligi ushın quwanıshın bólese almadı. Mikal Dáwittiń patshalıq kiyimlerin sheship taslaǵanın unatamadı, hám ol onı uyatsızlıqta ayıpladı.
Mikalǵa bergen juwabında, Dáwit óz minez-qulqınan uyalıwǵa hesh qanday sebebi joq ekenligin ayttı. Onıń barlıq háreketleri tek Qudaydıń dańqı ushın edi. Mikal Dáwitke buzılǵan linza arqalı qaradı hám onıń kózleri oǵan uyat hám uyatsızlıq bolıp kórinetuǵın nárselerdi kórdi, biraq Dáwittiń ar-namısı taza edi. Ol ayttı: «Men bunnan da kóbirek qádirsiz bolaman, hám óz kózimde kishipeyil bolaman» (6:22). Dáwittiń sózleriniń kúshi mınaday edi: Eger óz patshalıq kiyimlerin sheship taslaw ózin «ashıqqa shıǵarıw» dep esaplansa, onda ol Quday aldında bunnan da kóbirek kishipeyil boladı. Dáwit Mikaldiń ayıplawına ironiya menen juwap berdi.
Dáwit hám Quday kestesiniń bayanatı eń salmaqlı juwmaqqa iye: «Sonlıqtan Sawl qızı Mikal ólim kúnińe shekem perzentsiz boldı.» Bul Mikaldiń iláhıy ayıplawı, onıń kúyewin, Qudaydıń óz júregine jaqın adamın ádalatsız túrde jek kórgen kúnásiniń ádalatlı jazası. Rabbı járiyaladı: «Meni jek kórgenler jeńil esaplanadı» (1 Samuel 2:30). Mikal tek Dáwitti ǵana emes, bálki onıń Ustazın da jek kórdi. Onıń perzentsizligi júrekti izleytuǵın Bir tárepinen jeńil esaplanıwı edi. Bul bizdiń óz júreklerimize sóylewi kerek. Biz ushın sońǵı sabaq – biz hesh qashan Quday xalqına qarsı jaman sóylememiz kerek, áytpese ruwxıy perzentsizlik bizdiń úlesimiz boladı.
