On jetinshi ásir filosofı Jozef Xoll bir ret bılay degen edi: «Bir ret buzılǵan abıraydı dúzetiw múmkin, biraq dúnya hámme waqıt jarıq bolǵan jerge kóz salıp turadı». Qanday durıs. Bunnan da jamanı, geybir abıraylar búgingi húrmetli shahzadanı erteńgi kir jınayatshıǵa aylandırıwdı jaqsı kóretuǵın adamlar tárepinen qasıtlı túrde joq etiledi. Hesh kimniń jaqsı abırayı páseńlewden qorǵanbaǵan, hám ókinishke oray, azǵana adamlar shınında da jek kóriwge ılayıq bolǵan nárselerdi aladı.
Eger siz tuwrı, húrmetli turmıs keshirgen bolsańız, biraq ólimińizden keyin adamlar siziń jaman, jalǵan sóyleytuǵın azǵın ekenińizdi aytsa, qanday sezimge túser edińiz? Men sizge bul unamaydı dep oylayman. Hám eger Mariya Magdalina bul kúnlerde onıń haqqında ne aytılǵanın bilgen bolsa, oǵan da unamaydı dep boljayman.
Qandayda bir sebep penen, Mariya ásirese jaman qatnas ushın bólek ajıratılǵan. Ol jeńil minezli hayal, «qorqınıshlı gúnákar» hám «Isa súygen» shákirt dep atalǵan (biz hámme bilgenimizdey, bul Yuxannıń kúshli ruwxıy halatı sebepli aytılǵan, Yuxanna 21:20-24). Mariya sonıń menen birge Rabbimizdiń fizikalıq súygeni, Onıń hayalı hám balalarınıń anası dep ayıplanǵan hám bul dizim dawam etedi. Onıń atı eń qáweterli usıllar menen tiykarsız túrde kirletilgen, hám házirgi waqıtta ataqlı roman jaǵdaydı tek ǵana jamanlastırdı.
Biraq Shaytannıń aqılsızlıǵında hámme waqıt bir usıl bar. Mariya Magdalinanıń abırayın joq etiw arqalı, ol Rabbimizdiń abırayın da joq ete alaman dep isenedi. Adamlardı Isanıń (1) tek ǵana adam ekenligine hám/yamasa (2) Onıń bir hayal menen fizikalıq qatnası bolǵanına isendiriw arqalı, ol imansızlardı óziniń qarańǵılıq patshalıǵında máńgi tutqın etip qoyadı. Mine, jaǵdaydı durıslaw ushın taǵı bir háreket. Mariya Magdalina kim edi? Ol ne ushın áhmiyetli? Muqaddes Kitap onıń haqqında ne deydi, hám ne demeydi?
Mariya Magdalina kim edi?
Matta Jańa Testamenttiń birinshi kitabı bolǵanı ushın, Mariya birinshi ret sol jerde, 27:56-da, Isa Xochta Óz ruwxın tapsırǵannan keyin payda boladı. Magdalina atı Mariyanıń tuwılǵan jeri Magdalaǵa (ibraniyshe «minara» degen mánisti ańlatadı) tiyisli bolıp, Galileyadaǵı Tiberias jaqınında jaylasqan, jún toqımashılıq hám boyawları menen ataqlı, óte bay, biraq buzılǵan qala edi. Tekst bul hayallardıń Isa Galileyada xızmet etken waqıtta Oǵan materiallıq járdem beriw ushın jetkilikli qarjıǵa iye bolǵanın bildiredi. Demek, Mariya Magdalinada aqsha bolǵan bolıwı múmkin.
Alım Gerbert Lokyer onı «joqarı dárejeli hám jaqsı jaǵdaydaǵı hayal» dep atadı. Tekstte onıń jeńil minezli hayal bolǵanı hesh jerde aytılmaǵan. Lokyer bılay jazǵan: «Bunday jaman abıraydı kórsetiw ushın shın mánistegi dálil joq». Hám ol jaqsı adamlar menen birge sayaxat etken. Mariya «Yakob hám Yosestiń (Yusuf) anası» Klopastıń hayalı edi, onı tirilgen Qutqarushı Emmaus jolında ushıratqan (Yuxanna 19:25; Luka 24:13, 18). «Zebedeydiń ullarınıń anası» Salome, Qız Mariyanıń apası hám elshi Yuxannıń anası edi (Matta 10:2; Mark 15:40; Yuxanna 19:25). Salomeniń kúyewi Zebedey bay balıqshı edi. Solay etip, Salome Isanıń apası; elshi Yuxanna, Onıń bólesi edi. Isa Xochtan tómengi qaraǵanda hám Yuxannaǵa: «Mine, seniń anań!» degeninde, Ol Yuxannaǵa Óz anasına – elshiniń apası Mariyaǵa ǵamxorlıq etiwdi tapsırǵan edi (Yuxanna 18:27). Muqaddes Kitap elshi Yuxannıń dárhal «onı óz úyine alıp ketkenin» (27-ayat) aytadı, bul ne ushın onıń Yuxanna 19:25-te Xochtaǵı hayallar arasında kórsetilgenin, biraq Isa shınında da qaytıs bolǵan waqıtta basqa Injillerdegi dizimlerde joq ekenligin túsindiredi.
Anıǵı, Mariya Magdalina Rabbimizdiń anasınıń, onıń apası Salomeniń hám Klopastıń hayalınıń jaqın dosı edi – barlıǵı da jaslıqtan ótken hayallar. Tekstte onıń olardan jaslıǵın kórsetetuǵın hesh nárse joq. Biz bilgenimizshe, ol Isanıń anasınıń jasında bolǵan hám úlken balaları bolǵan. Muqaddes Kitap onıń jasın kórsetpeydi. Onıń sırtqı kórinisi haqqında pikir bildirmeydi. Onıń turmısqa shıqqan yamasa shańaraǵı bar ekenligin aytpaydı. Sonıń menen birge, onıń Rabbimizge unaytuǵın sulıw jas hayal bolǵanı haqqındaǵı teoriyanı, al onıń menen fizikalıq qatnası bolǵanı haqqındaǵı qudayǵa til tiygiziwdi qollap-quwatlaytuǵın bir de dálil keltirmeydi. Ol 12 elshi hám geybir hayallardıń Isa menen birge Quday Patshalıǵın waǵızlaǵanda sayaxat etkenin aytadı. Bul hayallar «jaman ruwxlardan hám keselliklerden emlengen edi – Mariya Magdalina dep atalǵan, onnan jeti jın shıqqan edi, hám Xerodtıń basqarıwshısı Xuzanıń hayalı Yoanna, hám Susanna, hám basqa kóplegen hayallar Ózleriniń múlkinen Oǵan járdem bergen edi» (Luka 8:2-3). Mariya emlengennen keyin óz ómirin Masihtke baǵıshlaǵanı anıq, Rabbimizge sadıqlıq penen ergen, hám basqa hayallar sıyaqlı Onıń xızmetin qarjılandırıwǵa járdem bergen.
Nızamsız qatnas haqqındaǵı dawlardı biykar etiw
Biraq imansızlar onıń abırayın joq etiwge hám hátte onıń Isa menen nızamsız qatnası bolǵanın yamasa Den Braunnıń romanı Da Vinchi Kodı aytqanday, Oǵan turmısqa shıǵıp, Onıń balaların tuwǵanın bildiriwge bel buwıp, alǵa basadı. Geybirleri ózleriniń dálillerin qollap-quwatlaw ushın Yuxanna 20:1-17-ni paydalanadı. Bul úzindi Mariyanıń qarańǵıda qábirge kelgenin, Isanı taba almaǵanın, jılaǵanın, keyin Onı kórgenin; hám Ol oǵan: «Maǵan jabıspaq» (17-ayat) degenin aytadı. Bul bir neshe ayat is qura almaydı, ásirese Matta Injili onıń «basqa Mariya (Klopastıń hayalı)» menen birge barǵanın (Matta 28:1); Mark onıń Klopastıń hayalı hám Salome menen birge barǵanın (Mark 16:1-2); hám Luka Yoanna, Klopastıń hayalı hám basqa hayallardıń da sol jerde bolǵanın aytqanda (Luka 24:10).
Injil alımı Alfred Edersxaym túsindirdi: Onıń Pyotr hám Yuxannaǵa bergen esabatı (Yuxanna 20:2): «Biz olardıń qay jerge qoyǵanın bilmeymiz», onıń qábirge jalǵız barmaǵanın bildiredi. . . . Qábirde ushırasıw ushın túrli orınlardan baslaǵan eki hayal toparı bolǵan yamasa bolmaǵanına qaramastan, olardıń arasındaǵı eń kórnekli figura Mariya Magdalina edi – dindar hayallar arasında Pyotr elshiler arasında qanday kórnekli bolsa, solay. Ol birinshi bolıp qábirge jetken sıyaqlı. Mariya Magdalinanıń shın mánistegi áhmiyeti
Biraq, eń áhmiyetlisi, Magdala Mariyası tirilgen Qutqarushını birinshi bolıp kórgen adam edi (Mark 16:9). Hám másele sol jerde. Shaytan óziniń joq bolıwın bekitken, ólim kúshin joq etken hám ot hám kúkirt kóli (Evreylerge 2:14-15; Ashıw 20:10) ishinde máńgi azapqa ushırawın kepillendirgen tiriliw haqqındaǵı haqıyqatlıqtı jek kóredi. Sonlıqtan, ol Mariya Magdalinanıń abırayın túsiriw ushın mıńlaǵan jıllar dawamında óziniń barlıq hiylesin qollanǵan. Qudaydıń bul dindar, sadıq, isenimli hayalı jamanlıqtıń jalǵanları hám jek kóriwiniń obyekti bolǵan, sebebi ol Isa Masihtiń denesiniń tiriliwine hám solay etip, Shaytannıń jeńiliwine birinshi bolıp gúwalıq beriwdiń teńsiz imtiyazına iye bolǵan.
Ókinishke oray, kóplegen adamlar Shaytannıń jalǵanların jutqan. Hám dúnya buzılǵan sayın, olardıń sanı artadı. Biraq bir kún Mariyanıń abırayı tolıq dúzetiledi, hám hesh kim Shaytan islep shıǵarǵan «jarıqtı» kórmeydi. Sol kúni hámme adamlar, ol birinshi bolıp kórgenindey, tirilgen Qutqarushıǵa qaraw menen bánt boladı. Hám hár bir tize búgiledi hám hár bir til «Isa Masihtiń Rabbimiz ekenligin, Quday Atanıń dańqı ushın» moyınlaydı (Filipililerge 2:10-11).
