Efes
Qaraqalpaqsha jazıw: Ashıw 2:1-7
Bizdiń kirisiw maqalamızda, Ashıw 2 hám 3-bólimlerdegi jeti shirkewge jiberilgen xatlardı úyreniwdiń ayrıqsha durıs usılı, olardıń Pentekost kúni shirkew islengen kúnnen baslap, Máshihke tiyisli bolǵanlardıń Rapture-de alıp ketiliwine shekem bolǵan juwapkerli Máshihshi kásibiniń qayǵılı ulıwma páseńlewin qalay súwretleytuǵının kóriw ekenligi aytılǵan edi.
Hár bir shirkewdegi kemshilik adamlar tárepinen payda boladı. Hár bir jaǵdayda emlew ilahiy Adamnıń qolında -
«Ruwdıń shirkewlerge ne aytqanın tıńlańlar.»Hár túrli shirkewlerde hár túrli kemshilikler yamasa nuqsanlar bar, biraq emlew birdey. Máshih shaxsan, hám Oǵan tiyisli bolǵan nárselerdi tán alıw, barlıǵı da Muqaddes Ruwhtıń kúshi menen jandıń jaqsılıǵına!
Shirkew tariyxınıń basında-aq, Qudaydıń ashıqqa shıǵarılǵan erki menen qarama-qarsı bolǵan elementler kirip kelmekte edi. Biraq, teris tendenciyanı ajırata alatuǵınlar da bar edi. Olardıń jeke muqaddeslik sezimi sebepli olar qattı narazı boldı. Ókinishke oray, basqalar bunı bayqamaǵan yamasa áhmiyet bermegen sıyaqlı.
Jamanlıqqa bolǵan múnásibettegi páseńlewdi shirkew tariyxında ańsatlıq penen baqlawǵa boladı. Basında, jamanlıqqa shıday almaytuǵınlar bar edi. Kóp ótpey, keyingi basqıshta, jamanlıqqa shıdamlılıq kórsetildi. Keyinirek, jamanlıq qabıl etildi. Aqır-aqıbetinde, jamanlıqqa belsene qosılıp, haqıyqatqa qarsı shıǵıwǵa tayın bolǵanlar da boldı. Bul 2 Timotiyde jaqsı súwretlengen, ol Máshih qaytadan kelmesten aldınǵı sońǵı kúnlerdegi jaǵdaylar haqqında aytadı. 1-bólimde biz haqıyqatqa arqa burǵanlar haqqında oqıymız, olarǵa Figellus hám Hermogenes kiredi. 2-bólimde, biz Hymenaeus hám Philetus sıyaqlı, haqıyqat bolmaǵan nárselerdi qabıl etiwge tayın bolǵanlar haqqında aytıladı. Sońǵı kúnlerdegi bar bolǵan aqırǵı jaǵday 3-bólimde Jannes hám Jambres arqalı kórsetilgen, olar haqıyqatqa belsene qarsı shıǵıp, oǵan qarsı shıqtı. Mine sonıń ushın da bizge tapsırılǵan haqıyqattı belsene ilgeri súriw júdá zárúrli. Atları aytılǵan shaxslardıń atlarınıń mánisin tekseriw olardıń minez-qulqların hám olardıń islegen (yamasa islemegen) háreketlerin kórsetedi.
Shirkewlerge jiberilgen bul birinshi xat, Efeske, dispensacionallıq jaqtan Máshihshiliktiń eń dáslepki kúnlerine tiyisli. Hátte elshi Paweldıń ómiri dáwirinde de imannan sheginiw baslanǵan edi. Pawel Timotiyge sońǵı xatın jazǵanda, ol былай dedi:
Aziyadaǵı barlıq adamlar mendan júz burdı (2 Timotiy 1:15).
Bul Efesti de óz ishine alǵan bolatuǵın.
Birinshi anıq soraw, ne ushın Efes birinshi? Ol jerdegi áwliyeler Paweldıń xızmetiniń jemisi edi. Efesliklerge jiberilgen xatta Máshihshi xızmetiniń eń joqarı shıńına erisiledi. Bul Efesliklerge birinshi mártebe múráját etiliwiniń kem degende eki múmkin bolǵan sebebin eske túsiredi. Bir tárepten, Quday sınay baslaǵanda, Ol Ózine eń jaqın hám eń qımbatlı nárselerden baslaydı (1 Peter 4:17
húkim Qudaydıń úyinen baslanıwı kerek
). Ekinshiden, Shaytan hárdayım eń jaqsı nárselerge hújim etedi. Biraq, Paweldıń xızmeti olardıń ornatılıwına sebepshi bolǵan bolsa da, olarǵa endi Yuhanna jazıwı kerek edi. Bul Paweldıń Aziyadaǵılardıń barlıǵı onnan júz burǵanın qayǵı menen aytıwı múmkinligi sebepli bolıwı múmkin, hám sonlıqtan, eger Pawel olarǵa jazǵan bolsa, olar onı hesh qashan tıńlamas edi. Sonlıqtan, juwapkerlik Yuhannaǵa berildi. Sonıń menen birge, bul waqıtqa kelip Pawel tirilikte joq edi degen júdá ámeliy pikir.
Hár bir shirkewge múráját, Máshih haqqında ayrıqsha orınlı kórsetiw menen baslanadı, Yuhanna Onı 1-bólimde kórgen usıllardan biri menen. Hár bir jaǵdayda Rabbı birinshi náwbette Ózi maqullay alatuǵın nárseler haqqında sóyleydi. Keyin Ol Ózine bolǵan jergilikli gúwalıqtaǵı kemshilik haqqında sóyleydi. Hár bir múráját Ruwdıń shirkewge shaqırıwı menen juwmaqlanadı. Maqset, Onıń joqlıǵında Rabbıǵa sadıq bolıwǵa háreket etetuǵınlarda «jeńimpazlıqtı» ilgeri súriw, hám olardıń sezimlerin endi Onıń keliwin kútip turǵanda uslap qalıwǵa qızıqtırıw.
Jergilikli múminler imtiyazlı áwliyeler retinde emes, al juwapkerli xızmetkerler retinde qaraladı (1:1). Perishte sol jıyılıstaǵı juwapkerli elementtiń wákili. Biz basshılıqtıń (jıyılıstıń júgin kóteriw) jergilikli ekenligin, biraq talanttıń ulıwma ekenligin esimizde saqlawımız kerek. Sonıń menen birge, jazıwda basshılar hárdayım kóp túrde aytıladı, Ibraniyler 2:10-da Máshih Ózi haqqında Basshı retinde aytılǵan bir siltemeden basqa. Bunda, hám barlıq nárselerde, Ol birinshilikke iye bolıwı kerek (Kolosiyalıqlarǵa 1:18).
Keliń, bul birneshe ayatta qollanılǵan ayırım terminlerdiń mánisine qaraylıq:
| Tekst | Máńisi/Áhmiyeti/Qollanılıwı |
| --- | --- |
| Perishte | Aspanga baylanıslı bolǵan, Quday atınan juwapkerli hám kúsh hám húkimet penen háreket etetuǵın adam. |
| Juldızlar | Jeke nur tasıwshılar, aspan nurın tasıytuǵınlar. Jıyılıstı Qudaydıń erkine muwapıq jergilikli túrde basqaratınlar. Juldız aspan nurın tasıydı, ásirese moral qarańǵılıq dáwirinde. |
| Shamlar | Sham jerde nur tasıydı, jergilikli jıyılıstıń tiykarǵı funkciyası. |
| Júredi | Aktiv. «Júriw» «ortasında» boladı, shetinde emes. |
| Ortasında | Shetinde emes. Ol ne bolıp atırǵanın biledi. |
| Usap tur | Qudaylıqtıń barlıq kúshi menen qattı uslap tur. Qutqarıwǵa baylanıslı, Ol máńgi otırdı; biraq bul jerde Rabbı júrip atır - ele de aktiv. Bizdiń kemshiligimizge qaramastan, Rabbıda basqarıw yamasa kúsh jetispewshiligi joq (Onıń oń qolı). Biraq, ulıwma kemshilik ortasında, Quday Óz máplerin ornatıwda Oǵan simpatik túrde háreket etetuǵınlardı izleydi. |
| Men bilemen | Ol ne bolıp atırǵanın biledi. Bul xarakterli. Ol hár bir shirkewge «Men bilemen» deydi. Ol barlıq nárselerdi bilgen. Rabbı Isa biz haqqımızda, jeke ómirimizde yamasa Onıń shirkewinde ne bolıp atırǵanı haqqında bilmeytuǵın hesh nárse joq. Bul bólimler bizge Onıń hámme nárseni bilip, sınaytuǵının esletedi. Keyin Ol maqullawǵa arjıytuǵın nárselerdi maqullaydı, sońınan olardıń dıqqatın dúzetiwdi talap etetuǵın nárselerge qaratadı. |
| Seniń isleriń | Biraq «imanıń» emes (1 Salonikalıqlarǵa 1:3,10 qarań) |
| Seniń miynetiń | Biraq «muhabbatıń» emes (1 Salonikalıqlarǵa 1:3,10 qarań) |
| Seniń sabırıń | Biraq «úmitiń» emes (1 Salonikalıqlarǵa 1:3,10 qarań) |
| Qutqarıwǵa qosımsha bolǵan nárseler (iman, muhabbat, úmit) Jańa Testamentta kem degende 10 ret birge keledi. Hár bir jaǵdaydaǵı basımǵa qaraǵanda, olarǵa qarawǵa arjıydı. | |
| Sınawdan ótken | Sınawdan ótken - «Meniń atım ushın.» Onıń húrmeti iskerlikte qáwip astında boldı ma? Ol Onı dańqladı ma? Bul sınaw. |
| Birinshi muhabbat | Eń jaqsı, baslı. - Olardıń ruwxıy jaqtan qábiletli bolǵan eń jaqsı muhabbatı. Birinshi, waqıt boyınsha emes, yamasa muǵdar boyınsha emes, al dáreje boyınsha, sapa boyınsha birinshi, tiykarǵı, motivaciyalıq pikir retinde. Sol sózdiń basqa qollanılıwların qarań: Luka 15:22 («eń jaqsı» kiyim); 1 Timotiy 1:15 («kúnákarlar baslıǵı»). |
| Birinshi isler | Birinshi isler birinshi muhabbatsız islenbeydi. Birinshi isler birinshi muhabbattıń jemisi. Eger biz «birinshi muhabbattı» joǵaltıp qoysaq, xızmettiń ózi Onıń maqullawın alıwı shárt emes. |
| Esle | Eske túsir. |
| Qaytala | Olardı qaytadan islewdi basla! |
| Tawbe et | Hátte Máshihshi de me? Óh! Ya! Ásirese Máshihshi! |
| Qaytıp keliw | Onıń qaytıp keliwi barlıq nárseler ólshenetuǵın hám sol arqalı ólshenetuǵın sızaq. |
| Alıp tasla | Durıs orınlanbaǵan juwapkerlikler alıp taslanadı. (Matta 25, Luka 19) |
| Seniń shamdanıń | Olardıń jeke juwapkerligi basım etilgen. Eger jıyılıs gúwalıqta kemshilikke jol qoysa, olardıń shamı alıp taslanıwı kerek. Juwapkerli gúwalıq olardıń qolınan alınıp, basqalardıń juwapkerli qollarına beriliwi kerek. |
Qosımsha pikirler
Tawbeniń zárúrligi hám roli.
Tawbe hárdayım qayta tikleniwge alıp keledi hám onıń zárúrli qádemi bolıp tabıladı. Eger birinshi muhabbat ketken bolsa, tawbe bizdi birinshi muhabbatımızǵa qaytaradı. Tawbe Smirna hám Filadelfiyadan basqa barlıq jeti jıyılıs penen baylanıslı túrde aytıladı. Eger bul múrájáatlarda aytılǵan nárselerge qatnıslı ózin-ózi sınaw bolsa, qayta tikleniw boladı. Eger tawbe hám qayta tikleniw bolmasa, haqıyqıy nur jaǵıwı múmkin emes.
«Men saǵan kelejaqpan» - Onıń bizge Yuhanna 14:3, 18 boyınsha keliwi Ashıw 2:5 boyınsha keliwinen ádewir baxtlıraq.6-ayat: Nikolaylılar - isler (2:15 táliymatın qarań).
Eger men Rabbıǵa bolǵan birinshi muhabbatımdı joǵaltıp yamasa taslap ketsam, aqır-aqıbetinde tek Máshihke tiyisli bolǵan birinshi orındı adamǵa beremen. «Nikolaylılar» «xalıqtı jeńiwshiler,» «dúnyanıń chempionları» dep atalǵan. Ruhaniylerdiń kóteriliwi Máshihniń Basshılıǵın, Máshihniń Rabbılıǵın hám Ruwdıń ilhamların biykar etedi. Adamǵa Máshih iye bolıwı kerek bolǵan orın beriledi. Bunıń aqılsızlıǵı dárhal kórinedi. Nikolaylılar azap bolǵanda ketedi (Smirna), biraq jıyılıs dúnyada orın alǵanda qaytıp keledi (Pergamos). Eger talant nadurıs Rabbılıq penen basqarılsa, ol Qudaydıń áwliyeleri arasında ruwxıy ólimdi alıp keledi. Rabbı olardıń jıyılısta Ózin Rabbılıǵınan alıp taslaǵan hár qanday adamǵa qarsı turǵanı ushın maqullaydı.
7-ayat: Maqullaw, sıylıq, úgit, wáde.
Barlıq bul nárseler arasında, jeńimpaz ushın maqullaw hám sıylıq bar (Ashıw kitabınıń barlıq jerinde bul sózdi hám onıń ekvivalentlerin izleń), ol Onıń joqlıǵında, jaman kúnde, hár qanday dushpanlıq hám qarsılıqqa qaramastan Rabbıǵa sadıq bolıwǵa berilgen.
«Jeńimpazǵa men Ómir aǵashınan jemis beremen, ol Qudaydıń jánnetiniń ortasında?»Adam hám Hawwa Eden baǵınan quwıp shıǵarıldı, sonlıqtan olar ózleriniń qulap túsken jaǵdayında Ómir aǵashınan jemis jey almasın (Jaratılıs 3:24). Biraq biz Ómir aǵashı haqqında Ashıw 22:1-2-de qaytadan oqıymız:
Ol maǵan Qudaydıń hám Qoziqanıń taxtınan shıǵıp atırǵan, billurday taza ómir suwınıń dáryasın kórsetti. Onıń kóshesiniń ortasında, hám dáryanıń eki tárepinde Ómir aǵashı bar edi, ol on eki túrli jemis berdi, hám hár ayda óz jemisin berdi: hám aǵashtıń japıraqları milletlerdi emlew ushın edi.
Bul ayatlar hámme nárse Qudaydan hám Qoziqadan bolǵan, Qudaydıń Muqaddes Ruwhı tárepinen turaqlı túrde saqlanatuǵın kórinisti súwretleydi. Ómir mol. Ólim hám qárǵıs hesh qashan kire almaydı. Gúná alıp kelgen hár qanday teris tásir emlenedi. Adamlar Qudayǵa ıqtıyarlı túrde xızmet etedi. Olar hárdayım Onıń júzi aldında boladı. Olar óz Qudayınıń atı menen tanaladı.
Ortasında Ómir aǵashı bar. Quday ómirdiń deregi. Máshih áwliyeler ushın sol ómirdiń kórinisi, sonlıqtan olar Quday deregi bolǵan sol ómirden tamaqlana aladı. Ómir aǵashı bizge Máshihniń qımbatlıǵın alıp keledi. Máshih shaxsan bul dúnyanı Quday ushın jemisli etetuǵın Boladı. Onıń kúshi pútkil dúnyada kórinedi hám seziledi. Ol taza, baxtlı álemdiń barlıq jerinde Qudaydıń bereketlerin basqaradı. Hámme nárse taza hám jańa boladı.
Jeńimpazǵa endi Ómir aǵashınan jemis jey beriledi, endi dáslepki dámi retinde, keyin Jánnetdegi haqıyqatlıq. Ol endi Máshihniń mıń jıllıq húkimranlıǵı dawamında bul dúnyadaǵı hámme nárseni Qudaydıń qálegenin orınlaw ushın qollap-quwatlaytuǵın Zattan tamaqlana aladı.
Eger biz Qudayǵa muwapıq Ómirdiń ullı Qollap-quwatlawshısınan tamaqlanıp atırǵan bolsaq, biz ózimiz de búgingi kúnde bul dúnyada Quday ushın hám Onıń qálegenin orınlaw ushın qollap-quwatlanamız.
