Zıyaratshılar sıyaqlı jasaw
1600-jıllardıń basında bir qatar inglis shańaraqları diniy quwǵın-súrgin sebepli úylerin taslap, dáslep Gollandiya qalasında, keyin 1620-jılı Amerikaǵa kóship ótti. Olardıń basshılarınıń biri óz jurnalında bul sayaxatlardı kórip shıǵıp bılay jazdı: «Olar [Gollandiyadaǵı] jaqsı hám jaǵımlı qaladan, shama menen 12 jıl dawamında olardıń dem alıw ornı bolǵan jerden ketti; biraq olar zıyaratshılar ekenligin bildi hám bul nárslerge kóp itibar bermedi; biraq kózlerin aspanǵa, ózleriniń eń qádirli watanına kóterdi hám ruwxların tınıshlandırdı.» 1 Bul topar ózlerine at qoymadı; biraq jıllar óte kelip, basqalar bul bayanatqa silteme bergen sayın, olar Amerika tariyxında «Zıyaratshılar» dep atala basladı.
Tariyxıy áhmiyetin qádirlewden tısqarı, búgingi kúndegi máselexshiler sol jurnal jazbasında zıyaratshınıń ómirge bolǵan kózqarasın jaqsı qısqasha bayanlaytuǵın mánisli bayanat tabadı. Barlıq máselexshiler Ibraniylerge 11:13-16-ǵa muwapıq, ózleriniń jerdegi jaǵdayların aspanlıq watan nurında bahalawı kerek. Bunnan tısqarı, Kolosalıqlarǵa 3:1-2 bizlerdi aqılımızdı jerdegi nárslerge emes, al aspanlıq nárslerge qoyıwǵa úyretedi. Bul úzindiler hár bir máselexshi ushın keskinlik noqatın ashıp beredi, sebebi biz álbette jerde jasawımız kerek; biraq jerdegi nársler ruwxıy rawajlanıwdan jiddiy aljıtıwshı bolıwı múmkin.
Jerdegi nárslerdi anıqlaw
Jerdegi nárslerdiń ne ekenligin túsinip alıw zárúr, sebebi olar Injildiń «dúnya» dep ataytuǵın nársleri menen birdey emes. Máselexshiler dúnyanıń tásirlerinen saqlanıwǵa eskertiledi, sebebi dúnyalıq nársler Áke Qudayǵa bolǵan isenimimizge tuwrıdan-tuwrı qayshı keletuǵın minez-qulıqlar (1 Yoxan 2:15-16). Biraq jerdegi nársler basqasha. Bizdiń denelerimiz jerdegi shatırlarımız dep ataladı (2 Korinflilerge 5:1), hám solay etip biz kúndelikli turmıstıń barlıq qıyınshılıqları menen quwanıshların bul jerdegi nársler qatarına qosıwımız múmkin. Óziniń paydalı kitabında, Qalay jeńiw kerek, J. T. Mawson bılay dep jazadı: «Qısqasha aytqanda, jerdegi nársler bul turmıstıń qıyınshılıqların, baylıqların, lázzetlerin hám zárúrliklerin bildiredi. Olar bizdiń bul jerdegi jasawımızdıń tatlı hám ashshı, quwanısh hám qayǵı, gúlleniw hám qıyınshılıqların óz ishine aladı hám shańaraq, jámiyetlik hám isbilermenlik ortalıqlarında tabıladı.»
Sonlıqtan, jerdegi nársler óz-ózinen gúnalı emes ekenligi anıq. Biraq haqıyqatlıq sonda, olar kóp múminlerdi biynápshe etken. Mısalı, tábiyiy lázzetlerge óte kóp itibar beriw sheksizlikke alıp keledi, bul bizdiń qálewlerimizdi quday sıyaqlı qabıllawǵa hám tek jerdegi nárslerge itibar beriwge májbúr etedi (Filipililerge 3:19). Jerdegi danalıqqa óte kóp itibar beriw bizdi sezimlerimizdi hám qálewlerimizdi qanaatlandırıw menen bánt bolǵan turmıs tárizine alıp keledi – bul Qudaydıń danalıǵına qarsı keledi (Yaqub 3:15). Hám turmıstıń qıyınshılıqları menen lázzetlerine óte kóp itibar beriw Quday Sóziniń júreklerimizge jaylasıwına tosqınlıq etedi hám bizdi Rabbimizdiń keliwi haqqında umıttıradı (Luka 8:14, 21:34).
Jerdegi nárslerdi jeńiw
Jerdegi nárslerdiń tiykarǵı máseleleri sonda, olar aspanlıq nársler emes. Máselexshiler aspanlıq adamlar – yaǵnıy, bizdiń haqıyqıy úyimiz aspan bolǵanı ushın, biz ol jerge sayaxat etip atırǵanımızda aspanlıq qádiriyatlar menen jasawımız kerek. Bizde aspanlıq shaqırıq bar (Ibraniylerge 3:1) hám Quday bizdi aspanlıq orınlarda otırǵan Másex penen baylanıstırǵan (Efesseliklerge 2:6; Kolosalıqlarǵa 3:1-3). Aspanlıq nársler máńgi, al jerdegi nársler buzıladı. Aspanlıq nársler bizdi Másexke tartadı, al jerdegi nársler bizdiń itibarımızdı Odan buradı.
Gideon haqqındaǵı Eski Ósiyet mısalı bul jerde paydalı. Hakimler 6-da Midiyan armiyaları Izrail átirapına lager qurıp, olardı úńgirlerge hám gúmbezlerge panalawǵa májbúr etti. Bunnan tısqarı, olar olardıń egisliklerin taladı hám Izrailge hesh qanday azıq-awqat qaldırmadı; solay etip, «Izrail midiyanlıqlar sebepli qattı jarlılanǵan edi» (6-ay. NKJV). Qudaydıń xalqınıń úńgirlerde jasırınıp, Ózi bergen bereketlerden paydalanıw múmkinshiligine iye bolmaǵanın kórgenimizde, jerdegi nársler tárepinen jeńiliwdiń simvollıq mánisin bayqaymız.
Biraq, Gideon bir az biyday saqlap qoyǵan edi, ol onı jasırın túrde dánnen ajıratıp aldı, Midiyanlıqlar onı urlamasın dep. Biyday jer ústinde ósedi, bul bizge tirilgen Másextiń súwretin beredi (Yoxan 12:24 penen salıstırıń). Bul jeńistiń bir gilti: Biz ruwxlarımızdı jasırın túrde azıqlandırsaq, jerdegi nárslerdiń bizdi aspanlıq Rabbimiz benen waqıtımızdan ayırıwına jol qoymasaq, biz Gideon tárepinen súwretlengen jeńimpazlar bolamız.
Bul jeńistiń basqa bir tárepi qanaatlanıw arqalı keledi. Rabbimiz Isa dúnya xalqlarınıń azıq-awqat hám kiyim-keshek sıyaqlı ápiwayı nársler menen bánt ekenligin baqladı. Ol bul nızamlı mútájliklerdiń bizdiń aqılımızdı da qorshap alıwına jol qoymawǵa eskertti, áytpese biz qáweterge hám gúmanǵa túsemiz. Ol óz shákirtlerine esletkenindey, «Ákeńiz bul nárslerge mútáj ekenińizdi biledi» (Luka 12:30). Sonlıqtan biz Oǵan isene alamız, Ol bergen nársler menen qanaatlanıp hám Onıń taǵı da beretuǵınına isenimli bolamız. Rabbimiz mútájlikti emes, tek qáweterli bántlikti ayıplamadı. Biz dáslep Qudaydıń patshalıǵın izlegende, basqa hámme nárseniń óz ornına túsedi. Sonnan keyin biz aspanǵa baylıq jıynay baslaymız, hám júreklerimiz aspanlıq nárslerge baylanıslı boladı.
Jerdegi nárslerdi paydalanıw
Jerdegi nárslerdiń basqa bir tárepi bar, ol bizge tolıq kózqaras qáliplestiriwge járdem beredi. Olardıń aljıtıwshılıqları tárepinen jeńilmesligimiz kerek ekenligi ras bolsa da, sol bir waqıtta biz olardı ruwxıy maqsetler ushın durıs paydalanıwımız kerek. Bunıń birinshi jolı – jerdegi juwapkershiliklerimizge sadıq bolıw, bul bizdiń ruwxıy gúwalıǵımızǵa tiykarlıq beredi. Mısalı, biz jerdegi mámleketlerimizdiń puqaraları sıpatında durıs islewimiz kerek (Romalılarǵa 13:1-7; Titusqa 3:1). Rabbimiz húkimetke hám basqa húkimetlerge salıq tólew durıs ekenligin kórsetti, biz olardı basqasha sorawımız múmkin (Luka 20:25; Matta 17:24-27). Biz qarzlarımızdı da tólewimiz, úylerimizge hám shańaraqlarımızǵa qamqorlıq etiwimiz hám jaqsı qonshı bolıwımız kerek. Eger biz jerdegi nárslerdi juwapkershilik penen basqara almasaq, Rabbimiz aytadı, nege Quday bizge ruwxıy baylıqlardı isenip tapsıradı (Luka 16:11)?
Ekinshiden, biz jerdegi nárslerdi qalay paydalanıwdı, olardı qátesiz paydalanıwdı úyreniwimiz kerek (1 Korinflilerge 7:31). Kópshilik ruwxıy jetiskenlikler ámelde jerdegi nárslerdi qanday da bir jol menen paydalanıw arqalı ámelge asırıladı. Eger siz qonshıńız benen Muqaddes Jazıwlardı úyrenseńiz, siz kitap dúkanına barıp, Injillerdi satıp alıw ushın bir az pul jumsaysız, olar ózleri baspa kompaniyası tárepinen basılıp shıǵarılǵan, hám keyin sol qonshıńız benen múnásibetińizdi bekkemlew ushın birge awqatlanıwıńız yamasa jeńil tamaq jeyińiz múmkin. Injil kitapshaları dúnya boylap úlken konteynerlerde jiberiledi hám olar pochta xızmeti arqalı konvertlerde jeke-jeke jiberiledi. Biz ruwxıy maqsetlerge erisiw ushın pul, transport, ushırasıw orınları hám basqa da kóplegen jerdegi nárslerge súyenemiz.
Bul boyınsha qızıqlı bir ayattı 1 Korinflilerge 7:21-de tabıladı: «Qul bolǵan waqtıńızda shaqırıldıńız ba? Bul haqqında qáweterlenbeń; biraq eger azat bolıwıńız múmkin bolsa, onı paydalanıń.» Pawl birinshi ásir qulları qul bolǵan waqıtta da Rabbimizge xızmet ete alatuǵının, biraq eger olar azatlıqqa erise alsa, álbette bunı islewleri kerek ekenligin aytıp atır, sebebi bul olardıń xızmet etiw múmkinshiliklerin keńeytedi.2 Qollanıw arqalı biz máselexshiler ózlerine qolay bolǵan hár bir jerdegi artıqmashılıqtı bahalawı kerek, bul Rabbimiz ushın qanday da bir xızmetti jaqsılay ma, joq pa, dep oylawı kerek. Siz jumısta halalıq penen aylıǵıńızdı kóterte alasız ba? Eger bul Rabbimizdiń jumısı ushın kóbirek resurslar berse, siz bunı islewıńiz kerek. Sizdiń muzıkalıq ásbaptı úyreniwge waqtıńız bar ma? Eger bul xızmet etiwdiń jańa esiklerin ashsa, siz bunı islewıńiz kerek.
Bul processtiń aqıl-parasat talap etetuǵının esletip ótemiz. Biz jerdegi nárslerdiń bizdi tutqınǵa alıwı múmkinligin kórdik hám geyde biz qanday da bir maqsetke umtılıwımızdı toqtatıwımız kerek, sebebi ol bizdiń ruwxıy salamatlıǵımızǵa tásir etedi. Eger jerdegi juwapkershilik Mark 4:19-daǵı tınıshlandıratuǵın tikenler sıyaqlı bolsa, onda ol aqır-aqıbet bizdi Quday ushın jemissiz etedi. Biraq, kóplegen máselexshiler kerisinshe qátege jol qoyadı, olar jerdegi nárslerdi Rabbimiz ushın paydalanıwdıń ornına, olardan múmkin bolǵanınsha qashıwǵa tırısadı.
Luka 16:1-8-degi ádilsiz basqarıwshı haqqındaǵı mısal óz jumısın joǵaltatuǵın sadıq bolmaǵan basqarıwshı haqqında aytadı. Bunı bilgen ol óz keleshegi ushın bir nárseni qamsızlandırıw ushın múnásibetlerdi hám puldı paydalana aldı. Mısal Rabbimiz Isa ádilsiz jumısshınıń aqıllı joybarlawdı ámelge asırǵanın baqlawı menen juwmaqlanadı: «Sebebi bul dúnyanıń perzentleri óz áwladında nur perzentlerinen aqıllıraq. Hám men sizlerge aytaman, ózińizge ádilsiz baylıq [pul] arqalı doslar tabıń, sizler qátesiz bolǵanıńızda, olar sizlerdi máńgi úyge qabıllasın» (Luka 16:8-9). Jumısshı óziniń ádilsiz xızmetinde úlgi bolmasa da, ol máselexshiler jerdegi nárslerdi qalay – maqsetli hám itibar menen – ruwxıy hám máńgi nátiyjelerge erisiw ushın paydalanıwı kerek ekenliginiń mısalı.
Juwmama pikirler
Ádilsiz basqarıwshıǵa qarama-qarsı, Shotlandiyalıq Jane Lundie atlı hayaldı kórip shıǵayıq. Ol 11 jasında ata-anasın joǵalttı, hám onıń apası segiz jıldan keyin qaytıs boldı. 22 jasında, házirgi kúnde belgili gimn jazıwshısı Horatius Bonarǵa turmısqa shıǵıwdan aldın, Jane óz gimnin jazdı: «Óshsin, óshsin, hár bir jerdegi quwanısh; Isa meniki!» Bul jas máselexshi hayal turmısta haqıyqattan da nızamlı quwanıshlar bar ekenligin túsinip jetken edi. Biraq Isanıń bolıwı menen salıstırǵanda, bul jerdegi quwanıshlar tek «topıraqtan jaratılǵan joq bolatuǵın nársler» edi. 3 Bul máselexshi zıyaratshınıń jolı: jerde sayaxat etip, aspanǵa qarap hám jerdegi nárslerdi Rabbimiz ushın qutqarıp, óz súyispenshiliklerimizi joqarıdaǵı nárslerge qoyıw.
JUWMAQLAWSHI ESLETPE
- William Bradford, óz jurnalında, Plimoth Plantatsiyasınan, 1651.
- Pawldıń sózleri qullıq ámeliyatın qollaw sıpatında qáte túsinilmesligi kerek.
- Onıń 1843-jılı jazılǵan dáslepki tekstleri «Ótip ketsin, jerdegi quwanısh» edi. Jane Lundie hám Isa meniki degenge qarań.
Isa meniki Óshsin, óshsin, hár bir jerdegi quwanısh, Isa meniki! Hár bir názik baylanıstı úz, Isa meniki! Shól qarańǵı, Jerde tınıshlanatuǵın orın joq, Tek Isa bereket bere aladı, Isa meniki!
Janımdı aljıtpa, Isa meniki! Men bul jerde máńgi qalıwdı qáleymen, Isa meniki! Topıraqtan jaratılǵan joq bolatuǵın nársler, tek bir qısqa kún ushın tuwılǵan, Júregimnen ótip ketsin, Isa meniki!
Xosh bolıń, túńgi túsimler, Isa meniki! Bul jaqtı tańda joǵalǵan, Isa meniki! Janımnıń barlıq sınawları tek qarańǵı boslıqtı qaldırdı; Isa qanaatlandırdı, Isa meniki!
Xosh bolıń, ólim, Isa meniki! Xosh keldiń, máńgilik, Isa meniki! Xosh keldiń, súyikli hám bereketli, Xosh keldiń, tátli tınıshlıq kórinisleri, Xosh keldiń, Qutqarushımnıń kókiregi, Isa meniki! —Jane C. Lundie Bonar (1821-1884)
