Бул салмақлы бап тәлимге толы, ҳәм биз жасап атырған кетиў дәўиринде ең зәрүрли. Бул жерде бир қатар әҳмийетли нәрселерди көриўге болады.
1. Қудайға сыйыныў инсан ойлап тапқан нәрселерден азат болыўы керек, 1-аят
Ҳарунның еки улы, Надаб ҳәм Абиҳу, өзлериниң түтетиўшилерин алып, оларды жанып турған қурбанлық ошағынан басқа жерден от пенен жағып, Хожаның алдында түтетиўшилик етти. Ең таң қалдырарлығы, алдыңғы баптың соңғы аятында Хожадан от шығып, жанып турған қурбанлықты ҳәм майды жағып жибергени ҳаққында оқыймыз. Ибраний текстинде бап бөлимлери болмағанлықтан, баян үзликсиз даўам етеди.
Бул факт еки жас руўханийдиң гүналарын және де анық көрсетеди, себеби Хожа Өзиниң ошағында отты жаққаннан кейин олар басқа жерден алған от пенен түтетиўшилик ушын өзлериникин жақты. «Бөгде» деп аўдарылған ибраний сөзи бөтен яки сыртқы дегенди аңлатады, ҳәм «шетке бурылыў» деген мәнини билдиретуғын түбирден келип шыққан. Еки жас жигит муқаддес Хожаға тийисли болған нәрседен ҳәм Оның сыйыныўының тийисли тәртибинен шетке бурылып, Оның тәртибине бөтен идеяларды киргизди. Бир неше мәрте Хожа Өзинен от жиберип, қурбанлықларды жағып жибериў арқалы Өзиниң мақуллаўын көрсеткенин көремиз. Гейпаралары қурбанлықтың қабыл етилгенлигин тастыйықлады, ҳәм Қабылға оның қурбанлығының қабыл етилмегенлиги көрсетілди. Егер Хожадан шыққан от Ҳабылдың қурбанлығын жағып жиберген болса ҳәм бул Қабылдың қурбанлығынан тоқтатылған болса, бул жетерли дәрежеде анық болар еди. Бул идеяны қоллап-қуўатлайтуғын текст болмаса да, бундай илаҳий мақуллаўдың басқа мысалларының жоқ емеслиги ҳақыйқат. Биз 9-бапта биреўин атап өткенбиз. Хожаның оты Илиястың Қармелдеги қурбанлығына ҳәм Сулайманның ибадатхананы бағышлаўдағы қурбанлықларына да түсти (2 Шежире 7:1). Бул мақуллаў оты Қудайдан болыўы керек ҳәм бөтен отқа рухсат етилмейди деген принципти орнатыўы мүмкин.
Еки руўханий арасында келисим болған болыўы мүмкин. Биз олардың «ҳәр бири өз түтетиўшисин алып, оған от салғанын» оқыймыз. Бәлким, олар бул мәселени талқылап, сыйыныўдың бул жаңа усылын киргизиўге келискендир. Бул олардың идеясы еди, Хожаның буйрығы емес. Анық бир тәртип берилмегендей көринеди, бирақ олардың гүнасы буйрылмаған нәрсени ислеўден ибарат еди. Хожаға сыйыныўға инсанның тапқыр идеяларын киргизиў, ҳеш гүмансыз, қәўипли. Олар ҳүкимде урылғаннан кейин, Муса оның мәнисин түсинди ҳәм былай деди: «Бул Хожа айтқан нәрсе: Мен Өзимниң алдыма келетуғынлар арасында муқаддес болыўым керек».
Хожа Өзи биздиң сыйыныўымызда Өзине нениң мақул екенлигин толық биледи, ҳәм биздиң ойлап тапқан нәрселеримиз бул категорияға кирмейди.
2. Қудайға сыйыныў инсан илҳамынан азат болыўы керек, 9-аят
Еки жас жигиттиң ошақтан шыққан от орнына бөгде отты алмастырыўға урыныўына не себеп болғаны ҳаққында болжаўлар айтылған, ҳәм гейпаралары олардың мас болғанын ҳәм сол себепли Хожа руўханийлер шатырда хызмет еткенде алкогольди қадаған еткенин жуўмақлаған. Әлбетте, олар мас болған болыўы мүмкин, бирақ Хожаға руўханийлер ушын жаңа тәртип киргизиў ушын бундай қәте керек болған деп ойлаў қәте болып көринеди.
Ҳақыйқат сол, муқаддес Хожаның руўханийлери сыпатында олар Хожаның алдында сабырлылық ҳәм тәртипли жүрис-турыстың зәрүрлигин түсиниўи керек еди. Бундай маслықтың қәўипине байланыслы кем дегенде бир жазба мысал бар. Нух қурбанлық ошағын қурып, Хожаға мақул болған қурбанлықларды усынды, соң мас болды.
Илаҳий хызметте бундай жүрис-турысқа орын болмаўы керек. Алкогольден басқа нәрселер де бундай инсанлық ынталандырыўларды тәминлеўи мүмкин ҳәм оларды бүгинги күни христиан орталықларында ҳәр жерде көриўге болады. «Евангелие қосықлары» деп аталатуғын көпирген «поп» музыкасы буған бир мысал болыўы мүмкин. Илаҳий келип шықпаған, Руўхтан болмаған ҳеш нәрсе Қудайдың хызметинде орын ала алмайды. Бизге кеңес берилген: «Шарапқа мас болмаңлар, бирақ Руўхқа толы болыңлар». Ҳаўарий қосық айтыў ҳаққында сөз етип, оның усыныслары арасында руўхый қосықлар бар, дүньялық келип шыққан қосықлар емес.
3. Қудайға сыйыныў инсанның өзин-өзи үлкейитиўинен азат болыўы керек, 12-аят
Ашытқының тәсири жақсы белгили. Матфей 13-те оған басқа мәни бериўге урыныўларға қарамастан, керсинше, ол ҳәр дайым жаман мәниге ийе болып көринеди. Ашытқы қамырға араластырылғанда, ол қамырдың ҳәмме жерине тарқалып, пүткил массаны үлкейитиў тәсирин береди. Бул жазбада Хожа оның хызмет етип атырған руўханийлер ушын қолланылыўын қадаған етеди.
Инсанды үлкейтетуғын яки оның өзиниң әҳмийетлилигин арттыратуғын ҳеш нәрсе Хожаның алдында қабыл етилмейди. Ашытқы, жаман тәлим сыпатында ойланғанда, ҳәр дайым дене бойынша инсанды үлкен етип көрсетеди. Қудайдың ҳақыйқаты сол тәртиптеги инсанның толығы менен шетке қойылғанын, үлкен етип көрсетилмегенин көрсетеди. Инсанның Қудайға жақынласыўы ушын ең қолайлы көзқарас – ҳақыйқый бағынышлылық ҳәм терең кишипейиллик. Қудай Өзиниң даңқы ҳаққында қайғырады (3-аят) ҳәм Оның ҳүрметине қандай да бир дәрежеде қарсы келетуғын яки қарсы шығатуғын ҳәр қандай нәрсе Оның муқаддес алдынан қадаған етилген. Өзиниң үйине байланыслы көрсетпелерде Қудай Өзиниң қурбанлық ошағына басқышлар болмаўы керек екенлигин билдирген еди.
Биз Оған сыйыныўда төмен жерде жақынласыўымыз керек, бул Оның алдында биздиң ҳақыйқый орнымыз. Ол бизди үлкейткиси келгенде, Ол Өзиниң ўақтында ислейди (1 Петр 5:6). Сол ўақытта, Оның алдында биздиң тийисли орнымыз – саналы төменлик ҳәм тәўекеллик.
4. Қудайға сыйыныў инсанның напаклығысыз болыўы керек, 12-14-аятлар
Инсанның тәбияты бойынша напаклығы Қудайдың алдында турақлы орын таба алмайды. Биз тек ғана тазаланған адамлар сыпатында тура аламыз. Ишая Хожаны жоқары ҳәм көтерилген ҳалда көргенде өзин қаншалық напак сезгенлигин көремиз. Әйюб та, өз дәўиринде жердеги ең жақсы адам болса да, Хожаны көргенде өзиниң қаншалық напак екенлигин сезди.
Биздиң өлимшилик кемшилигимиз бизге жетерли дәрежеде белгили; муқаддес Қудайға қаншалық шексиз дәрежеде белгили! «Ең муқаддес» (12-аят), «муқаддес орын» (13-аят) ҳәм «таза орын» (14-аят) сөзлери Қудайдың хызметинде ҳәм Оған сыйыныўда тазалықтың зәрүрлигин қатты баса көрсетеди. Әтираптағы дүньяның бузық әдетлерин Оның хызметине киргизиў идеясы толығы менен жийиркенишли.
5. Қудайға сыйыныў инсанның әззилигисиз болыўы керек, 19-аят
Ҳарун ҳәм оның аман қалған еки улы гүна қурбанлығына байланыслы хызметлерин атқарыўды умытып кеткен еди (16-аят). Оның қаны муқаддес орынға шашылмаған, ҳәм олар оның етин сол жерде жемеген еди. Ҳарун ҳәм оның шаңарағы оларға терең тәсир ететуғын аўыр тәжирийбени бастан өткерген еди, бирақ олар инсанның қайғысының әдеттеги көринислерине берилмеўге ҳәм Хожаның үйиниң шегараларында қалыўға буйрылған еди (6-7-аятлар). Әҳмийетлиси, оларға майлаў олардың үстинде екенлиги еслетилди.
Бундай қайғының басымы астында да, олар Хожаның майланған руўханийлери сыпатында өзин тутыўы керек еди ҳәм тәбийғый сезимлердиң Оның руўханийлери сыпатындағы хызметлерине ҳәм Оның муқаддес алдына кириўине рухсат бермеўи керек еди. Бирақ, Муса инсан болғанлықтан, бәлким өзиниң әззилигин ҳәм қәтесин сезип, ағасының ҳәм оның улларының, еки жас руўханийдиң қәтесин түсинди ҳәм Ҳарунның өтинишинен (19-аят) жумсарғандай көринди. Бирақ, тексте көргенимиздей, олар ислемеген нәрсе ҳақыйқатында Хожаның буйрығы еди ҳәм олар басқа не болса да, сол көрсетпелерге бойсыныўы керек еди. Өлген еки ул Хожа буйрылмаған нәрсени ислеген еди; Ҳарун ҳәм оның басқа уллары Хожа буйрылған нәрсени атқара алмады.
Бирақ инсанның әззилиги, биз оны қаншалық түсинсек те ҳәм оның тәсиринде болсақ та, Қудайдың хызметинде орын алмайды. Хызмет етип атырған руўханийлер гүна қурбанлығының етин жеўи керек еди. Қурбанлықты жеў арқалы, олар қурбанлыққа себеп болған гүнада өзлерин халық пенен теңлестириў олардың миннети еди. Бундай әмел Надаб ҳәм Абиҳудың гүнасы жағдайларында өте әҳмийетли мәниге ийе болар еди.
Олардың бойсынбаўшылығына себеп болған исён олардың жүреклеринде оңайлық пенен бар болыўы мүмкин болған инсанлық өзгешелиги еди ҳәм сол себепли тез раўажланыўы мүмкин еди. Олар буны билиўи ҳәм муқаддес орында гүна қурбанлығын жеўи керек еди. Бул биз ушын салмақлы ҳақыйқатты баса көрсетеди: «Ким турып турғандай көринсе, жығылып қалмаўы ушын абайлы болсын» (1 Коринфлилер 10:12). Қәдирли ағаны жеңилиске алып келген гүна мениң де жығылыўыма себеп болыўы мүмкин. Гүна қурбанлығын жеў бул ҳақыйқатты биздиң ақлымызда тири услап турар еди.
Тағы бир нәрсени айтып өтиўге болады, бул толқынлы көкирек ҳәм көтерилген ийинге байланыслы (14-15-аятлар).
Руўханийлерди қоллап-қуўатлаў ушын керек болған азық-аўқат бул жерде табылады. Қурбанлықтың көкирегинен алынған толқынлы көкирек, Хожаның Атаға болған сүйиўшиликке толы берилгенлигин ҳәм Ата тәрепинен Оған берилген ислердиң орынланыўын баса көрсетеди. Ол Өзиниң еркин орынлаў ушын келген еди ҳәм бул Оны крестке алып барар еди, биз билгенимиздей. Оны сол жерге барыўға, бундай тәжирийбе Оған алып келетуғын барлық нәрсеге шыдаўға имкан берген нәрсе – Оның Атаға болған терең ҳәм мәңгилик сүйиўшилиги еди.
Руўханийлер буны қабыл етип, оны жегенде, олардың жанлары оны менен қоллап-қуўатланады, ҳәм олардың сезимлери азықланады. Соң көтерилген ийин де муқаддес орында жеўи керек еди.
Көбинесе бул қурбанлықтың бул бөлеги оның күшин баса көрсетеди деп айтылады. Бул ҳақыйқаттан алыс емес; бирақ өгиздиң ең күшли булшық ети – үлкен сан булшық ети, ҳәм өгиздиң тартыў ушын үлкен күши сол жерде жатады. Бирақ ийин булшық етлери алдыңғы бөлеклер болып табылады, ҳәм бул күшли булшық етлер өгиздиң тартыў күшинде қандай да бир роль ойнаса да, олар ҳәрекет бағдарын да басқарады. Ийса Мәсих ҳаққында «Ол Иерусалимге барыў ушын жүзин қатты қойды» деп айтыўға болады. Бул Оның берилгенлигиниң күшин ҳәм оның бағдарын баса көрсетеди.
Бул хызмет етип атырған руўханий ушын қымбатлы азық, ҳәм Оның Қудай ҳәм Атасына руўханийлер сыпатында, биз бундай азық пенен азықланыўымыз керек, сонда биздиң сезимлеримиз сақланып қалады ҳәм биздиң жолымыздың бағдары Қудайға мақул болады, себеби биз бул жерде Ийса Мәсих жүргендей жүриўимиз керек.
