SURAK: Nege Quday jaqsylyq pen jamanlyqty bilu agashyn Adam men Hawanyn ony tabatynyn jane odan jeytinin bile tura, ony qayda ornalastyrdy?
JAUAP:
Quday adamzatqa jer betindegi barlyq jaratylysyna biylik bergen edi, sondyqtan ol adamzatqa eshnarseni jasyrwgha tyryspady. Adam baghty baqylap, onyng tazalyghyn saqtawgha tiyis edi. Quday jaqsylyq pen jamanlyqty bilu agashyn Eden baghynyn eshkim kormeytin, jasyrly buryshyna sengelip otirghen joq. Kerisinshe, biz bylay oqymyz: “Omir agashy da baghtyn ortasynda edi, jane jaqsylyq pen jamanlyqty bilu agashy da” (Jaratylu 2:9 NKJV). Bul ayatta agashtyn korgenge jaqymdy jane tamaqqa jaramdy agashtardyn biri bolghany aitylady. Qudaydyn bul agashqa qatysty oz maqsatyn bolghan!
Biz Qudaydyn barliq danalyqqa iye jane barlyq narseni basqaratynyn eshqashan umytpauymyz kerek. Ol oz qalaghanin isteydi, jane onyn istegeni absolyutti turde en uzdigi. Ol ilahi Qusshy. Biz topyraqpyz. Jeremiyah 18 siyaqty Eski Testament uzyndylaryna suyenip, Rimdikterge 9:20 bizdin ony jauapqa tartuymyzga bolmaytynyn anyq korsetedi. Kerisinshe, bir kuni biz oghan jauap beruimiz kerek bolady.
Barlyq narseni basqaratyn bolghandyqtan, ol adamzatqa jer betine biylik bergen kezde, oghan bir shekteu qoydy, ol arbir jaratylghan jandyqqa layyqty bolghanday, onyn moyynsundygyn synau ushin. “Baghtaghy arbir agashtan erkin jey alasyn,” – dedi Quday adamzatqa meyirimdilikpen, – “birak jaqsylyq pen jamanlyqty bilu agashynan jemeytin bol, sebebi sen odan jegen kuni, sen mindetti turde olesin.” Agashtyn ornalasqan jeri adamzattyn Oz Jaratushysyna berishektigin jane adal boluynyn turaqty eske salushysy bolady. Bul ilahi turde oilastyrylghan synaq edi, jane (bul suraqta aitylghanday) Qudaydyn qatesi emes.
Biz jaqsy bilemiz, adam synaqtan ote almady. Shaytannyn ayyarly jane ademi jylan beynesinde azghyrylyp, ayel jemisti alyp jedi, jane onyn bir boligin oz kuyeuine de berdi. Qudaygha moyynsungan ornynda, ol oz ayelinin sozine qulaq asudy tandady. Shaytan – Lyutsifer retinde, Qudaydyn en joghary jaratylghan jandarynyng biri – Qudaygha qarsy shyghudy tandaghan edi. (Isaya 14:12-17 jane Ezekiel 28:12-19 muny beyneli tilde korsetedi.) Ayel onyn aldauyna tusken edi. Adam aldanbaghan edi (1 Timoteyge 2:14); sondyqtan Rimdikterge 5:12-19 ony kunanin duniege enuine, onymen birge ukim men olimdi akelgenine jauapty etedi.
Adam Quday bergen birinshi synaqtan ote almady, jane ol keyingi arbir synaqtan ote almady. Biraq Quday ozinin keremet danalyghy men meyirimdiliginde adamzat ushin ademi baghtaghy kinasiz baqytty omirden de jaqsy narseni maqsat etken edi. Oz maqsatyn oryndau ushin, ol ozinin suyikti, jalgyz ulyn osy kuna-qargysqa ushyraghan duniege biz ushin, yagni, umitsiz jane komeksiz bolghan biz ushin krestte olu ushin jiberdi. Iysa Masiyh oz omirinde de, oliminde de Qudaydyn erkine tolyqtay baghynysty bolyp qana qoymay, biz onyng aldynan shyghyp, ony qorlaghan jerde Qudaydy daryptady.
Natiyjesinde, Quday qazir ony Qutqarushy jane Iye retinde qabyldaghan arbir adamgha mangilik omir usynady. Sondyqtan Qudaydyn joldaryn suraqqa qoyghan ornynda, Pawylmen birge bylay deymiz: “O, Qudaydyn danalyghy men biliminin baylyghynyn terendigi! Onyn ukimderi qanday izdenbeytin, jane onyn joldary qanday tabylmaytyn!” (Rimdikterge 11:33).
SURAK: Nege Quday auyru men aurudy ruqsat etedi?
JAUAP:
Biz barlyghymyz omirde bir kezde auyru men aurudy bastan keshiremiz. Auyru – bizdin nerv juyesinin qalypty emes jaghdaygha jauaby; ol dabyl siyaqty. Eger dabyl jumys istemese, onda biz ozimizdi bilmey ziyan keltiruimiz mumkin. Auru – densaulyqtyn jetispeushiligi, ol kobeinese immun juyesinin nasharlauymen baylanysty. Sondyqtan auyru men auru – bizdin denemizdin biz kezdesken jaghdaylarga reaksiyasy.
Auyru men auru Adam men Hawanyn kuna jasaghan kezinde bastaldy jane olar kunali duniyede bolatyn qiyndyqtardyn bir boligi (Jaratylu 3:16-19; Yuhanna 16:33). Negizinde, “butkil jaratylys qazirgi uaqytqa deyin tolghaq auyruynday kuyzelip keldi” (Rimdikterge 8:22 NIV).
Oz zamanyndaghy jer betindegi en adil adam bolghan Ayup, Quday onyng auyru men aurudy bastan keshiruine ruqsat bergen kezde, oz ayeline jane Shaytangha jaqsy ulgi boldy (Ayup 2:6-10). Iysa ghana auyru men auru ustinen biylik etken jalgiz adam. Ol “arturli aurularmen auyrghan, qatty auyru shekken, jyn iyelengen, talma ustamalary bar jane sal bolghan” adamlardy emdedi (Matta 4:24).
Quday auyru men aurudy senushilerdi ozine uqsas etip qalyptastyrw ushin ruqsat etedi (Evreylerge 12:5-11). Olar osy kezderde narazy bolmauy kerek (1 Qorintilikterge 10:10), biraq quanu kerek, sebebi ol Masihiy minezdi damytady (Jaqyp 1:2-4,12). Quday olardy auyru men auru arqyly tarybiyeliy alady, sondyqtan olar Oghan suyenip, qiynshylyq korgen adamdardy juqata alady (2 Qorintilikterge 1:3-9).
Auyru men aurudy sheshudin en songhy joly bizdin Qudaymen qarym-qatynasymyzgha baylanysty, sebebi Oghan senetin adamdar auyru men auru joq aspangha barady (Luqa 16:19-31; Ashyqtau 21:4). Aspannyn mangilik danyqy senushinin jer betindegi uaqytsha auyruy men aurusynan anaghurlim joghary (Rimdikterge 8:18; 2 Qorintilikterge 4:17). Biraq, Qudaydyn qutqaru usynysyn qabyldamaytyndar mangilikke qiynshylyq koredi.
