YAHYA SHOMIWDI USINIWSHI Shóldegi dawıs
Matta 11:11 de jazılǵan Rabbimiz Isanıń sózleri shın mániste tańqalarlıq: «Shın mániste, men sizlerge aytaman, hayallardan tuwılǵanlar arasında Yahya shomıwdı usınıwshıdan úlkenirek hesh kim kóterilmedi.» Qanday maqtaw! Bul Xudaydıń Ulıń húkimi edi.
Táǵdir balası
Yahya shın mániste táǵdir balası edi. Luka ǵana onıń tuwılıwın súwretlegen injil jazıwshısı. Shıpaker sıpatında, Luka bunı qızıqlı dep esaplaǵan bolıwı kerek, sebebi Yahyanıń tuwılıwı birqansha keremet edi. Birinshi bapta, Luka óz oqıwshılarına «balası joq» hám olar ushın balanı kútiwge kesh bolǵan eki qart, taqıwalı adamdı usınadı (Luka 1:7). Zaxariya Ierusalim ibadatxanasında ruxanıy edi, hám ol óziniń kúndelik jumısların atqarıp atırǵanda, perishte payda bolıp, onıń hám hayalınıń etken duwaları esitilgeni haqqında jaqsı xabar berdi. Bala tuwıladı hám oǵan Yahya atı beriledi. Onıń tuwılıwı ata-anasına úlken quwanısh ákeledi, hám kóp basqalar da oǵan quwanadı. Tuwılatuǵın bala «Rabbimizdiń kóz aldında úlken boladı.» Ol alkogolden saqlanıwı kerek edi, hám ol tuwılǵanınan baslap Muqaddes Ruwx penen toltırıladı (Luka 1:15). Ol ájayıp bala boladı.
Zaxariya bunıń barlıǵına iseniwdi qıyın dep taptı, hám nátiyjede bala tuwılǵansha tilinen ayırıldı. Biraq, ol toǵız ay ótkennen keyin «onıń atı Yahya» degen sózdi jazǵanda, onıń tili ashıldı hám ol sóyley alıp, Xudaydı maqtawǵa kiristi (Luka 1:63-64). Adamlar tań qaldı hám bir-birinen: «Bul qanday bala boladı?» (Luka 1:66 KJV) dep soradı. Shın mániste ol ullılıqqa táǵdir etilgen edi.
Gabriel perishte Zaxariyaǵa bergen xabarında, Yahyanıń Rabbimizdiń aldınan Iliyanıń ruwxı hám kúshi menen baratuǵının járiyaladı (Luka 1:17). Tórt júz jıl aldın Malaxi Rabbimizdiń jolın tayarlaytuǵın xabarshı jiberiletuǵını haqqında hám de «Iliya payǵambarınıń» payda bolatuǵını haqqında jazǵan edi (Malaxi 3:1; 4:5). Biz kóretuǵınımızday, Malaxinıń payǵambarlıqları Yahya shomıwdı usınıwshınıń keliwi menen bir bólegi orınlandı.
Jasırın, keyin ashıq
Tuwılǵannan keyin Yahya jámiyetlik kózden jasırın boldı hám «Izrailge kórsetilgen kúnge shekem shóllerde» boldı (Luka 1:80). Sonlıqtan ol umıtılǵan tulǵa boldı ma? Joq, sebebi shama menen 30 jıl ótkennen keyin parda ashıldı hám Yahya jámiyetlik sahnada «Yahudiya shólinde waǵız etip» payda boldı (Matta 3:1). Onıń xabarı táwbe etiw haqqında edi hám ol qatań edi. Biraq onda bir nárse tańqalarlıq hám bálkim sensacion bolǵan bolıwı kerek, sebebi kóp adamlar onı tıńlaw ushın shıqtı. Ol ápiwayı kiyim kiygen, qabaqı kiyimli hám kámbaǵal adam sıyaqlı kórindi – kiyimi hám jegenleri boyınsha da. Ol saray adamınıń moda kiyimlerin kiygen, jımıs-jımıs sóyleytuǵın tulǵa emes edi (Matta 11:8).
Bul adam haqqındaǵı tańqalarlıq nárse, ol Xudaydıń Ruwxı menen toltırılǵan hám waǵız etiwde qorqıw bilmes edi. Kóp adamlar óz gúnáların moyınlap, Iordan dáryasında onıń tárepinen shomıldırıldı (Matta 3:5-6). Ol eki júzlilikti qatań sınadı hám óz xabarına qızıǵıwshılıq bildirgenlerden eń joqarı standartlardı talap etti (Matta 3:7-10). Biraq, onda taǵı bir tańqalarlıq nárse bar edi.
Tek ǵana dawıs!
Adamlar bul adamǵa qızıqtı. Ol kim edi? Ierusalimnen, diniy basshılar Yahyadan onıń kimligi haqqında soraw ushın delegaciya jiberdi. Olar onı Iliya haqqında bilgenlerine uqsattı, biraq Yahya maqtanıwǵa jol bermedi. Musa kiyatırǵan «payǵambar» haqqında aytqan edi (Deuteronomiya 18:15); bul Yahya shomıwdı usınıwshı bolıwı múmkin be? Yahya bul ideyanı taǵı da biykar etti. Olar onı qayta-qayta sorawǵa alǵanda, ol aqırında bergen juwabı: «Men shólde qıshqırıp atırǵan dawıspanman» (Yuhanna 1:19-23) boldı. Yahya ózin ápiwayı ǵana dawıs sıpatında kórdi. Ol óziniń Yesaya 40:3-5 tegi shama menen 700 jıl aldın aytılǵan payǵambarlıqtı orınlawı kerek ekenin bildi. Dawıstı kórip bolmaydı; onı tek ǵana esitiw múmkin. Yahya adamlar ózine dıqqat awdarıwın qálemedi. Ol tek ǵana jol belgisi edi, Rabbimiz ushın jol tayarlap atırǵan.
Bir kúni Yahyaǵa basqa bir Adam jaqınlastı. Bul onnan bir neshe ay keyin tuwılǵan Isa edi. Yahya dárhal Onı tıńlawshılarına kórsetti hám dedi,
Mine, dúnyanıń gúnasın alıp taslaytuǵın Xudaydıń Qozısı (Yuhanna 1:29).
Bul Yahyanıń kútip turǵan sáti edi. Joǵalǵan hám ayıplı gúnákarlar ushın aqırǵı qurban sıpatında ómirin beretuǵın wáde etilgen Máshih kelgen edi. Yahyanıń jumısı tez arada tawsıladı. Qálemey (sebebi ol ózin layıq emes dep sezdi) ol Isanı Iordan dáryasında shomıldırdı. Isa suwdan shıqqanda, Yahya Muqaddes Ruwxtıń kepter sıyaqlı Onıń ústine túsip atırǵanın kórdi hám Xuday Ákeniń kókten kelgen dawısın esitti (Matta 3:13-17). Qanday basqa dálil kerek edi? Ruwxlanǵan Yahya óziniń ózgermeytuǵın xabarın waǵızlawdı dawam ettirdi. Isaǵa qarap ol dedi,
Mine, Xudaydıń Qozısı! (Yuhanna 1:36).
Kólenkede qalıw
Yahyanıń xızmetine kelsek, ol óziniń shıńına jetken edi. Ol hesh qashan jámiyetlik dıqqattı izlemegen, biraq basqıshpa-basqısh sahnadan joǵala basladı. Onıń óz shákirtleri onı taslap, «Isanıń artınan erdi» (Yuhanna 1:37). Tez arada Isa hám Onıń shákirtleri Yahya shomıldırǵannan da kóp adamdı shomıldırıp atırǵan edi (Yuhanna 4:1). Ol óz shákirtlerine duwa etiwdi úyretken bolsa da, Isanıń úyretken duwası Yahyanıńkine qaraǵanda ádewir jaqsıraq tanıldı (Luka 11:1). Yahya óziniń kólenkede qalǵanı yamasa xızmetiniń basqa nárse menen basılıp qalǵanı ushın ókingen be? Áste! Yahudiyler tárepinen sorawǵa alınǵanda, ol Isanı «kúyew» dep, al ózin «kúyewdiń dosı» dep súwretledi. Saxna Kúyewge tiyisli edi, dosqa emes. Onıń quwanıshı óz dawısın emes, Kúyewdiń dawısın esitiwde edi. Ol óz rólin qarap, onı Rabbimiz Isanıń jumısı menen salıstırǵanda, Yahya járiyaladı,
Ol kóbeyiwge tiyis, al men azayıwǵa tiyis (Yuhanna 3:30).
Xızmetshi ushın qanday ullı uran!
Dawısı óshirildi
Yahyanıń dawısı óshirilgen waqıt keldi. Herod patsha Yahyanıń shekten shıǵıp ketkenin sezdi. Yahya qızǵın ádilli edi hám Herodtı óziniń zınası ushın sınawdan qorqpadı. Ayıplı patsha dárhal Yahyanı qamaqqa aldı. Biraq, ol esitkenlerinen tárbiyalanǵan bolsa da, ol ele de Yahyadan qorqtı hám onı tıńlawǵa qızıqtı (Mark 6:18-20). Óz kamerasınıń tınıshlıǵınan, Yahyanıń oyında gúmanlar payda bolǵan sıyaqlı. Ol Isaǵa xabarshılar jiberip, Ol shın mániste wáde etilgen Máshih pe yamasa joq pa dep soradı. Rabbimiz Yahyanıń bolǵan gúmanları ushın sınamadı, biraq juwap qaytardı hám Onı óz tıńlawshıları aldında jıllı júzlik penen maqtaǵan (Matta 11:2-11). Hesh kim bul adamnan «úlkenirek» dep kórsetile almas edi.
Biraq, Yahyanıń kúnderi sanawlı edi. Zalımlı Herodias (Herod ózine alǵan hayal) Yahya shomıwdı usınıwshıǵa qattı jek kóriwshilik penen qaraǵan edi, hám Herod oǵan oylamay qálegenin soray alatuǵının aytqanda, ol óziniń sáti kelgenin bildi. Onıń «Yahya shomıwdı usınıwshınıń bası» haqqındaǵı talabı Herodtı qayǵıǵa saldı, biraq ol bergen wádesinen qashıp qutıla almadı. Yahya túrmede bası kesildi hám onıń bası Herodiasdıń olardı óziniń azǵırıwshı biyisi menen kónil ashqan qızına ápiwayı túrde alıp kelindi (Mark 6:18-28). Bası kesilgen deneni shákirtler alıp, jaqsı jerledi (Mark 6:29). Bul aqırı ma edi? Bunday waqıtsız aqırǵa uqsas nársege ne erise aladı?
Aqırǵı sóz
Yahya shomıwdı usınıwshınıń ómirinen úyrenetuǵın kóp sabaqlar bar, biraq tek ǵana bir aqırǵı silteme qarastırıladı. Rabbimizdi dushpanları izlegen waqıt keldi, «biraq Ol olardıń qolınan qashıp qutıldı, hám Iordan arqalı Yahyanıń dáslep shomıldırǵan jerine qaytıp ketti» (Yuhanna 10:39-40). Kóp adamlar Rabbimiz Isanı izlep shólge shıqtı, hám olardıń ne degenin esitiw qızıqlı:
Yahya hesh qanday keremet kórsetpedi: biraq Yahyanıń bul Adam haqqında aytqan barlıq nárseleri haqıyqat edi (Yuhanna 10:41).
Yahya shomıwdı usınıwshı umıtılmadı. Onıń dawısı ólimde óshirilgen bolsa da, onıń estelikleri qaldı. Ol hesh qanday keremet kórsetpedi; onıń xızmetinde basqalardıń waǵızın tastıyıqlaytuǵın nárse joq edi. Biraq Yahyanıń Rabbimiz Isa haqqında aytqan barlıq nárseleri haqıyqat ekenin esitiwden jaqsıraq hesh nárse bolmas edi. Onıń gúwalıǵı, óliminen keyin de, gúnákarlardı Máshihke alıp keliwde ele de nátiyjeli edi (Yuhanna 10:42).
Yahya haqıyqat payǵambarı sıpatında esleniwge boladı – ádilli hám kishi peyil, qorqıw bilmes hám ózin tómen tutatuǵın. Búgingi kúndegi Xudaydıń xızmetshileri Máshihimizdi qarastırǵanda Yahyanıń uranın qabıl etiwden jaqsıraq is ete almas edi:
Ol kóbeyiwge tiyis, al men azayıwǵa tiyis.
Yahya sıyaqlı, biz de Muqaddes Ruwx penen toltırılıwımız kerek. Ol sıyaqlı, bizge injil xabarın járiyalaw ushın batırlıq kerek. Ol sıyaqlı, biz ózimizdi kórsetiwge umtılmay, Máshihimizdi basqalarǵa ashıwımız kerek. Yahya shomıwdı usınıwshınıń qálewi Máshih hárdayım ulǵaytılıwı edi:
Ol kóbeyiwge tiyis, al men azayıwǵa tiyis (Yuhanna 3:30).
Xuday bizge ol sıyaqlı bolıw ushın miyrim bersin.
