Көп атақлы адамлар өлмес бурын қызықлы қоштасыў сөзлерин айтқан. Кейбирлери күлкили, кейбирлери қайғылы, ал кейбирлери мәниге толы болған. Кейбирлери өлерин күтпегени ушын ҳеш қандай әҳмийетли нәрсе айтпаған. Азаматлық соғыстағы Бирлеспе армияның командири Генерал Седжвик атылмас бурын: «Олар бул аралықтан пилге де тийгизе алмайды!» – деген.
Екинши жағынан, 1170-жылда Кентербери архиепископы Томас Бекет өлмес бурын ҳақыйқый исеним сөзлерин айтқан. Ол Король Генри II менен келиспей қалған, ҳәм корольдиң Бекеттен қутылғысы келип атырғаны еситилип қалған. Оның рыцарлары оның сөзлерин сөзбе-сөз қабыл етип, Кентербериге барып, Бекетти соборда өлтирген. Оның соңғы сөзлери: «Мен Ийем ушын өлиўге таярман, мениң қаным арқалы Шерков еркинлик ҳәм тынышлыққа ериссин», – болған.
Биреў өлерин билгенде, ол сөзлерди бийкарға сарпламайды. Ҳәм тыңлаўшылар ўақыяның салмақлылығы себепли дыққат пенен тыңлайды. Олар ҳәр бир сөздиң толық мәнисин түсиниў ушын оған жабысып қалады.
Оның қоштасыў сөзлери
Иса бир неше сааттан кейин крестке қадалатынын билген. Ол шәкиртлерин алдағы жумыс ушын, Инжил арқалы дүньяны астын-үстин етип, Өзиниң Шерковин орнатыў ушын үш жыл даўамында таярлаған. Жоқарғы бөлмедеги оның қоштасыў хабары оқыўды тамамлаў сөзи сыяқлы болған. Таярлық тамамланған; енди жумыс баслаў ўақты келген.
Шәкиртлер Иса менен бирге жүрген – Оның мөжизаларын көрген, Оның тәлимлерин түсиниўде өскен ҳәм Оған болған сүйиспеншиликте артқан. Олар Оның ҳақыйқатында да ўәде етилген Мәсих екенин, бир күни әдалат ҳәм тынышлықта ҳүким сүретуғынын түсинген. Бирақ, олар Оның жақын арада Қудайдың тәминлеўи болған Қозы сыпатында крестке қадалатуғынын, сонда барлық адамлар қутқарылып, яҳудийликтиң сәтсиз диний системасын алмастыратуғын Шерковтың бир бөлеги болатуғынын түсинбеген.
Шәкиртлер Пасха тойына таярланып атырғанда, Иса оларды алдағы ўақыяларға таярлайды. Ол оларға үйреткен нәрселерин қысқаша баян етип, уллы Шапаатшы сыпатында олар ушын дуўа етеди.
Аяқ жуўыў сабағы – Юҳанна 13:1-17
Шүбҳасыз, шәкиртлер шаршаған, аш ҳәм Пасхаға таярланып атырғанда дем алыўға қуўанған. Нызам талап еткениндей, олар аўқатланыўдан алдын дәстүрий түрде жуўылған. Бирақ жоқарғы бөлмеге киргенде, Иса бир қызық нәрсе ислеген. Ол олардың аяқларын жуўған! Әдетте бул хызметши ямаса жәмийетлик басқышта төменги орында турған адам тәрепинен ислениўши еди. Иса шәкиртлер түсинбеген ямаса баҳаламаған нәрсени ислеген.
Ол Петрге жеткенде, шәкирт қатты айтқан: «Жоқ, Сен ҳеш қашан мениң аяқларымды жуўмайсаң». Иса жуўап берген: «Егер Мен сени жуўмасам, сениң Мен менен ҳеш қандай үлесиң жоқ», – ҳәм мысал арқалы үйретиўди баслайды. Петр шетте қалыўды қәлемеген, сонлықтан ол айтқан: «Онда, Ийем, тек мениң аяқларымды емес, қолларымды ҳәм басымды да!» Жақсы нийетли болса да, Петр және мәнисин түсинбеген.
Иса жуўап берген: «Жуўынған адамға тек аяқларын жуўыў керек; оның пүткил денеси таза. Ҳәм сизлер тазасыз». Ийе жаңа өмирдиң еки аспектисине – қутқарылыўға ҳәм муқаддес өмирге силтеме еткен. Биз Руўх арқалы қайта туўылғанымызда, қанда жуўылып, кеширилип ҳәм әдалатлы етилемиз. Бирақ, бул дүньяда биз гүна менен байланысқа киремиз, ҳәм жүрисимиз булғанады. Шәкиртлер жоқарғы бөлмеге жүрип келген, сонлықтан олардың аяқлары жуўылыўы керек болған.
Бул мысал бизге исенимли адам гүна еткенде қутқарылыўын жоғалтпайтуғынын көрсетиўге жәрдем береди, себеби ол Мәсихтиң жумысы арқалы алдыннан тазаланған. Бирақ оның Қудай менен бирлиги баҳаланбаған гүна себепли азап шегеди. Ол гүнасын мойынлаўы керек, сонда оның «жүриси» тазаланып, бирлиги тикленеди:
Егер биз гүналарымызды мойынласақ, Ол садық ҳәм әдалатлы, ҳәм биздиң гүналарымызды кеширеди ҳәм бизди барлық әдалатсызлықтан тазалайды (1 Юҳанна 1:9 NIV). Ийе бизди гүнадан ҳәм дүньяның булғаныўынан усылай тазалайды.
Ийе олардың аяқларын жуўғаннан кейин, Ол сораған: «Мен сизлер ушын не ислегенимди түсинесизлер ме? Сизлер Мени ‘Устаз’ ҳәм ‘Ийе’ деп атайсызлар, ҳәм бул дурыс… Енди Мен, сизлердиң Ийеңиз ҳәм Устазыңыз, сизлердиң аяқларыңызды жуўғанымнан кейин, сизлер де бир-бириңиздиң аяқларыңызды жуўыўыңыз керек. Мен сизлерге Мен ислегендей ислеўиңиз ушын үлги көрсеттим. Мен сизлерге ҳақыйқатты айтаман, ҳеш бир хызметши өз хожасынан уллы емес, ҳәм ҳеш бир хабаршы оны жибергеннен уллы емес» (Юҳанна 13:12-16).
Оның хабары мынада: Биз Оның Сөзиниң суўы менен «аяқларымызды жуўыўына» үнеми рухсат бериўимиз керек. Биз басқаларға да «аяқларын жуўыў» арқалы жәрдем бериўимиз керек, ҳәм оларға биздиңкилерди жуўыўға рухсат бериўимиз керек.
Барлық Жазыў Қудай тәрепинен демленген ҳәм үйретиў, сөгис бериў, дүзетиў ҳәм әдалатта тәрбиялаў ушын пайдалы, сонда Қудайдың адамы ҳәр бир жақсы жумыс ушын толық таярланған болады (2 Тиметейге 3:16-17). Биз Ол ислегендей Оның халқына хызмет етиўимиз керек.
«Мен сизлерге жаңа буйрық беремен» – Юҳанна 13:31-38
Иса Оның сатылатуғынын ескерткен, бирақ шәкиртлер олардың биреўи бундай нәрсени ислей алатуғынын түсине алмаған. Иса ким екенин көрсеткенде де олар түсинбеген. Яҳуда Исаны сатыў ушын шығып кеткенде түн болған, бул Ийени қабыл етпейтуғынлардың барлығы қараңғылыққа киретуғынының белгиси.
Исаның және бир әҳмийетли хабар айтыўы керек болған. Оның сүйиспеншилигиниң толықлығы крестте көрсетилиўи керек болған. Ол Өзиниң шәкиртлериниң сол сүйиспеншилик пенен, алдын өз араларында, кейин дүньяға мүнәсип болыўын қәлеген. «Мен сизлерге жаңа буйрық беремен: Бир-бириңизди сүйиң. Мен сизлерди сүйгенимдей, сизлер де бир-бириңизди сүйиўиңиз керек. Бул арқалы барлық адамлар сизлердиң Мениң шәкиртлерим екениңизди биледи, егер сизлер бир-бириңизди сүйсеңиз» (Юҳанна 13:34).
Ийе оларға кетип атырғанын ҳәм олардың артынан ере алмайтуғынын айтқан. Петрдиң жуўабы әдеттегидей болған: «Ийем, неге мен Сениң артыңнан ҳәзир ере алмайман? Мен Сениң ушын жанымды беремен» (Юҳанна 13:37). Иса оған сүйиспеншилик ҳәм садықлық пенен рухланғанда да өз күши менен ҳеш нәрсе ислей алмайтуғынын көрсеткенде қандай таң қалыслы болған! Ол бул түнде қорқыўдан Ийени үш мәрте бийкарлағанда буны үйренген. Бирақ, Ийе оған Өзиниң аты ушын аўыр сынақлардан өткенде барлық шәкиртлерине жәрдем беретуғын таң қаларлық ҳақыйқатты айтқан: «Мен сениң ушын дуўа еттим» (Лука 22:32). Иса оның шапаатшысы болған, ҳәм Оның дуўасы Петрдиң исениминиң жоғалмаўын ҳәм оның Ийе ушын және пайдалы болыўын тәмийинлеген. Бул ўәде биз ушын да жақсы, себеби биз Ийениң биздиң уллы Бас Руўханийимиз ҳәм Шапаатшымыз екенин баҳалаймыз (Еврейлерге 4:14-16; 7:24).
«Мен қайтып келемен» – Юҳанна 14:3
Ийе Өзиниң шәкиртлерин неге таслап кететуғынын толығырақ түсиндирген. Ол «орын таярлаўға» – олардың аспандағы турақ жайына баратырған болған. Дурыс ўақытта, Ол барлық Өзиниң излеўшилерин Өзи менен бирге алыў ушын және келеди. Кейин Ол гүнаны кешириў ҳәм Қудай менен жарасыў ушын тийкарды қойған. Адамзат гүна себепли Қудайдан ажыратылған, бирақ Гүнаны көтериўши гүнакардың орнына өлиўи керек болған, ҳәм «ким Маған келсе, Мен оны ҳеш қашан қуўып жибермеймен» (Юҳанна 6:37). Ийеге келгенлер жаңа өмирге ийе болып, Қудай тәрепинен қабыл етиледи. Иса оларға айтқан: «Мен Жолман, Ҳақыйқатман ҳәм Өмирмен. Ҳеш ким Атаға Мен арқалы келмейди» (Юҳанна 14:6).
Ўәде етилген Муқаддес Руўх – Юҳанна 14:15-31
Шәкиртлер Исаның кетиўи ҳаққында айтқан сөзлерин түсине алмаған. Олар Оның жақын арада Патша болатуғынын, ҳәм олар Оның жердеги патшалығын орнатыўда қатнасатуғынын ойлаған. Бирақ, Оның режелери әдеўир уллы болған: Ол Исраилге ўәде етилген миллий берекетлерден айырмашылығы бар, толық жаңа нәрсени орнатыўға таярланып атырған болған. Исраил сол берекетлерге кейинрек ериседи, бирақ сол арада Қудайдың мәрҳаматы ҳаққындағы Инжил ҳәр бир миллетке тарқалады, ҳәм Ол бул адамларды сол жумысты баслаў ушын пайдаланады. Олсыз олар ҳеш нәрсе ислей алмайды; Петрге бул айтылған еди. Иса олар менен бирге болмаса, олар Иса ислеп атырған нәрсени ҳәм «одан да уллы нәрселерди» (Юҳанна 14:12) қалай даўам еттире алады?
Ийениң асманға қайтқанынан кейин Муқаддес Руўх олардың ишинде жасаў ушын келеди. Келетуғын Жанашыр ҳаққында айтып, Ол былай деген: «Дүнья Оны қабыл ете алмайды, себеби ол Оны көрмейди де, билмейди де. Бирақ сизлер Оны билесизлер, себеби Ол сизлер менен бирге жасайды ҳәм сизлердиң ишиңизде болады» (Юҳанна 14:17). Ол олардың жанашыры, жумысларының басқарыўшысы болады, ҳәм исенимли адамларды берилген хызметти орынлаўға ҳәм жасаўға күш береди. «Бирақ Жанашыр, Муқаддес Руўх, Оны Ата Мениң атымнан жибереди, сизлерге барлық нәрсени үйретеди ҳәм Мен сизлерге айтқан ҳәр бир нәрсени есиңизге салады» (Юҳанна 14:26). Иштеги Руўх хызмет өмири ушын керек болған барлық нәрсе болады.
Муқаддес Руўх адамларды Қутқарыўшыға мүтәж екенин – олардың гүнакарлығын, олар ҳеш қашан ерисе алмайтуғын Қудайдың әдалатлылығының жоқары стандартын, ҳәм Қутқарыўшы арқалы Қудайға келмейтуғынлардың барлығы ушын келетуғын ҳүкимди түсиндириў ушын жумыс ислейди. «Мениң кетиўим сизлер ушын жақсы. Егер Мен кетпесем, Жанашыр сизлерге келмейди; бирақ егер Мен кетсем, Мен Оны сизлерге жиберемен. Ол келгенде, дүньяны гүна, әдалатлылық ҳәм ҳүкимге байланыслы айыплайды: гүнаға байланыслы, себеби адамлар Маған исенбейди; әдалатлылыққа байланыслы, себеби Мен Атаға баратырман, онда сизлер Мени енди көре алмайсызлар; ҳәм ҳүкимге байланыслы, себеби бул дүньяның ҳүкимдары ҳәзир айыпланған» (Юҳанна 16:7-11).
Ийе кейин оларға Руўх олардың устазы болатуғынын, Ийе ҳәм Оның мақсетлери ҳаққында үнеми көбирек ашып беретуғынын есине салған. «Бирақ қашан… Ҳақыйқат Руўхы келгенде… Ол сизлерди барлық ҳақыйқатқа баслап барады… Ол сизлерге келешекте не болатуғынын айтады. Ол Мениңкилерден алып, оны сизлерге билдириў арқалы Маған даңқ келтиреди» (Юҳанна 16:13-14). Бул Руўхтың Еллик күнлик байрамдағы күши менен бул адамлар ўағыз айтып, көп адамлар Мәсихке қайтқан.
Өнимли өмир – Юҳанна 15
Өз хызметлеринде қатнасыў ушын оларға исеним керек болған, Ийени сүйиў ҳәм Оның буйрықларына бойсыныў керек болған (Юҳанна 14:12-15). Өз хызметлеринде өнимли болыў ушын олар Иса менен байланыста қалыўы керек болған. Ол жүзим ҳәм шақалар мысалын пайдаланған. Егер шақалар жүзимге жабыспаған болса, оларға өмир ағып кире алмайды ҳәм ҳеш қандай мийўе болмайды. Бирақ, Мәсих пенен бирлик болғанда, Руўх мийўе бере алады. Бириншиден, бул ҳәр бир исенимли адамда Исаның минез-қулқын жаратыў жумысын тамамлаўға умтылып атырған Руўхтың мийўеси (Галатиялықларға 5:22). Кейин ҳәр бир исенимли адамның Руўх тәрепинен берилген руўхый саўғаларға муўапық хызметиниң мийўеси бар. «Биреўге Руўх арқалы даналық хабары берилген, басқасына сол Руўх арқалы билим хабары, басқасына сол Руўх арқалы исеним» (1 Коринфликлерге 12:8-9).
Биз Мәсихте қалғанымызда, биз өнимли боламыз: «Егер сизлер Менде қалсаңыз ҳәм Мениң сөзлерим сизлерде қалса, не қәлесеңиз соны сораң, ҳәм ол сизлерге бериледи. Бул Мениң Атамның даңқы ушын, сизлер көп мийўе бериўиңиз ушын» (Юҳанна 15:7-8).
Ийениң дуўасы – Юҳанна 17
Ийе шәкиртлерге сынақлар болатуғынын ескерткен, бирақ олар Оған исенсе, тынышлыққа ийе болады. Ол дүньяны жеңген. Бул Ийениң олар менен сөйлесиўиниң мақсетлеринен бири болған. Ол оларға Өзиниң режелери ҳаққында алдыннан билим берген ҳәм оларды Оған жабысып қалыўға рухландырған. Онда олар сынақ қаншалық қыйын болса да тынышлыққа ийе болады (Юҳанна 16:33). «Мен сизлерге тынышлық қалдыраман; Мениң тынышлығымды сизлерге беремен. Мен сизлерге дүнья беретуғындай бермеймен. Жүреклериңиздиң мазасы қашпасын ҳәм қорықпаң» (Юҳанна 14:27).
Ийе олар менен болған ўақытын олар ушын, ҳәм сондай-ақ артынан еретуғынлар ушын – бүгинги бизди де қоса – ең гөззал дуўа менен жуўмақлаған! «Мениң дуўам тек олар ушын емес. Мен олардың хабары арқалы Маған исенетуғынлар ушын да дуўа етемен» (Юҳанна 17:20). Оның шәкиртлер ушын шапаат дуўасы әҳмийетли. Олар Оның жумысы арқалы Қудай менен қатнасыққа киргизилген еди. Ол Атаны ашып берген, ҳәм олар Исаның Атадан келгенине исенген. Иса олар менен бирге болғанда Өзиниң шәкиртлерин қорғаған, ҳәм енди Ол Өзи жоқ болғанда олардың қорғалыўы ушын, ҳәм олардың жаманлықтан қорғалыўы ушын дуўа еткен (Юҳанна 17:12,15).
Бул дуўадағы тийкарғы ой – Ийе Өзиниң излеўшилериниң өз араларында бирликти сақлаўын қәлеген: «Муқаддес Ата, оларды Өзиңниң атыңның күши менен қорға… сонда олар Биз бир болғанымыздай бир болсын» (Юҳанна 17:11). Ол ҳәтте бизди де Өзиниң бирликке болған қәлеўине қосқан: «Мениң дуўам тек олар ушын емес. Мен олардың хабары арқалы Маған исенетуғынлар ушын да дуўа етемен, сонда олардың барлығы бир болсын, Ата, Сен Менде ҳәм Мен Сенде болғанымдай. Олар да Бизде болсын, сонда дүнья Сениң Мени жибергениңе исенсин… ҳәм Сен Мени сүйгениңдей оларды да сүйгениңе» (Юҳанна 17:20-23). Бул Ийениң биз ушын дуўасы. Буны биле турып, биз бул «Руўхтың тынышлық байланысы арқалы бирлигин» сақлаў ушын қолымыздан келген барлық нәрсени ислеўимиз керек (Ефесликлерге 4:3).
Өмирди өзгертетуғын сөзлер
Егер Исаның соңғы сөзлери бүгин биз ушын Оның биринши шәкиртлери ушын болғанындай мәнили болса, биздиң өмиримиз де олардың өмири өзгергендей өзгереди, ҳәм биз Оның ушын жасаўда ҳәм Оған хызмет етиўде сол қуўанышты бастан кеширемиз.
