Isa Máshihtiń ómiri: Móminler ushın máńgilik qádir-qımbat hám bahası

Máńgilik Qádir-qımbat Hám Bahası Bar Ómir

Muqaddes Ruh Yoxannanıń Rabbimiz Isa Máshihtiń, Messiyanıń ómiri haqqındaǵı bayanlamasın belgiler, waqıyalar hám xabarlardıń tańlanǵan bólimi menen sheklep qoydı.

Ol haqqında jazıwı múmkin bolǵan kóp basqa nársler bar edi, biraq ol óz Injilin zárúrli juwmaq penen tamamladı:

Bul nársler siz Isanıń Máshix, Qudaydıń Ulı ekenligine iseniwińiz ushın jazılǵan, hám isenip Onıń atı menen ómirge iye bolıwıńız ushın (Yoxanna 20:31 NKJV).

Yoxannanıń Injili bizge eń ájayıp adamdı, Isanı – Yeshua, yaǵnıy «Yahwe qutqarıw» – kim maylanǵan Bir, Adam Ulı hám «bárinen joqarı Quday» (Romalılarǵa 9:5) ekenligin usınadı. Biraq yahudiy basshılıǵı Onı qabıl etpedi, Qudaydıń Messiyasın qabıl etiwge qálemey, Onıń Qudaydıń Ulı ekenligine iseniwden bas tarttı. Yahudiy xalqı bul eki nárseni qabıl etpegenge shekem, olar ózlerine ózin bildirgen Rabbimiz, yamasa Yahwe menen mánili qatnasıqqa iye bola almaydı (Deuteronomiya 6:4-5). Yahudiy basshıları Isanı qudayǵa til tiygizdi dep ayıpladı, Onıń ullı keremetlerin Beelzebubtıń (Shaytan) kúshi menen islegenin ayttı, biraq Onıń islegen ájayıp isleri Onıń Messiya ekenliginiń anıq belgileri edi (Matta 12:22-28). Bunnan tısqarı, barlıq qarama-qarsı dálillerge qaramastan, Olar Onıń Qudaydıń Ulı ekenligin tastıyıqlaǵanda, Onı qudayǵa til tiygizdi dep ayıpladı (Matta 26:62-66).

Joqarıda aytılǵanınday, Yoxannanıń Injiliniń bir maqseti – jazılǵan nárseni oqıǵan yamasa esitkenlerdiń isenimin payda etiw, sonlıqtan olar Onıń atına isenip ómir ala aladı. Ókinishke oray, Isanıń dáwirinde kóp adamlar bunı qálemedi, búgin de qálemeydi. Biraq haqıyqat ózgerissiz qaladı: Quday ómirdiń Dáregi hám ómirdiń ullı Beriwshisi, hám biz ómirdi tek isenim arqalı alamız (Yoxanna 3:16). Bul ómir Qudaydıń nurı hám muhabbatınan ajıratıla almaydı, sebebi Onıń hesh bir sıpatı Onnan ajıratıla almaydı.

Biraq yahudiy basshılıǵı Isanıń messianlıq talapların qayta-qayta qabıl etpedi. Ózleriniń ruwxıy soqırlıǵında – olardıń qattılıǵınıń nátiyjesi (Yesaya 6:10) – olar Onı Rim gubernatorı Pilattıń aldında qabıl etpedi hám ayıpladı; keyin Pilattı Isanı krestke qadaqlaǵa májbúr etti.

Isa úsh kúnnen keyin ólgenler arasınan tirilgende, yahudiy basshıları Onıń shákirtleri Onıń denesin qábirden urlap alǵan degen jalǵan xabardı tarattı. Bul jalǵan, hesh qanday dálil menen qollap-quwatlanbaǵan, ele de taratılıp atır (Matta 28:11-15).

Quwǵınshı ayıplandı

Isa Máshihtiń óliminen keyin yahudiy basshılıǵına ergen bir adam Tarsuslı Sawl edi. Ol házirgi Túrkiyadaǵı Kilikiya Rim wálayatında tuwılǵan. Ol jerde bilim alǵannan keyin, Sawl Jerusalimge barıp, ataqlı ravvin Gamaliel tárepinen oqıtıldı. Sawl yahudiy móminlerdi – Isanı Qutqarushı hám Messiya sıpatında qabıl etkenlerdi – quwǵın etkenler arasında basshı boldı (Húkimetler 8:1,3, 9:1). Húkimetler 9-da biz Sawl Jerusalim hám Yahudiyadaǵı sol móminlerdi quwǵın etkeninen keyin, Jerusalim basshılıǵınan Damashqtaǵı yahudiy jámiyetine barıp, «Joldan» bolǵanlardı qamaqqa alıw hám olardı sudqa beriw ushın ruqsat alǵanın oqıymız. Sawl Damashqqa kelmesten aldın, tolıq kútilmegen bir nárse boldı: Rabbimiz Isa, Messiya, oǵan ullı nur hám aspannan kelgen dawıs penen kórindi. Yahudiy basshıları jalǵan, qozǵalańshı hám qudayǵa til tiygizgen dep oylaǵan, biraq haqıyqıy Quday-Adam bolǵan Nazaretlik qabıl etilmegen Messiya Sawlǵa kórindi hám: «Sawl, Sawl, nege Meni quwǵın etip atırsan?» dedi. Sawl kimniń sóylep atırǵanın túsiniw ushın kóp waqıt kerek bolmadı: Bul Rabbimiz edi! Sawl tez arada Onıń húkimetine boysınıp, Oǵan ne islew kerek ekenligin soradı. Birneshe kúnnen keyin, Sawl qutqarılıp, keyin shomıldırılǵannan keyin, bul quwǵınshı quwǵın etildi. Nege? Ol sinagogada Isanıń Messiya, Qudaydıń Ulı ekenligin waǵızlay baslaǵan edi, Jazıwlardan bul Isanıń Messiya, Máshix, Qudaydıń maylanǵan Bir ekenligin dálillep. Ol burın qabıl etpegen nárseni – Nikodim hám Arimateyalı Yusuftan basqa yahudiy basshılıǵı islegen sıyaqlı – endi haqıyqat dep waǵızladı. Sawldıń jańa iskerlikleri onıń haqıyqattı úyretiw ushın ravvinlik dástúrler ornına Eski Ahıt Jazıwların qollanǵanı menen belgilendi. Yad etip ótiń, Sawldıń dáwirinde Jańa Ahıt ele jazılmaǵan edi.

Yahudiy tıńlawshılardıń kópshiligi Sawldıń xabarın qabıl etpedi hám onı quwǵın etiwdi basladı, biraq onıń Injil tálimatın qabıl etken birneshe adam bar edi. Sol úlgi qayta-qayta qaytalandı. Ol barǵan sinagogalarda, mısalı Tesalonikada (17:1-10), Pawıl Isanıń Messiya ekenligin kórsetiw ushın Jazıwlardı qollanǵan. Biraq, putparast tıńlawshılar aldında ol basqa dálillerdi keltirdi, sebebi olar Qudaydıń Sózi menen tanıs emes edi (22-31-ayátlar). Pawıl óltiriliwden qashıw ushın qayta-qayta qashıwǵa májbúr boldı. Biraq onıń ómiri ullı qádir-qımbatqa iye bolǵan ómirge dramalı túrde ózgerdi, máńgilik qádir-qımbatqa iye Bolǵan Bir menen uyqas.

Tirilgen kúni Rabbimiz Isa Emmauslı eki shákirt penen sáwbetlesiwinde Jazıwlardan Onıń haqıyqattan da Messiya ekenligin kórsetti (Luka 24:13-35). Ellik kúnnen keyin, Pentekost kúni, Muqaddes Ruh aspannan kelgende, elshi Petrus ta Jazıwlardan Rabbimiz Isa haqqında sol nárselerdi dálilledi (Húkimetler 2:22-32). Óz sózinde Petrus Zabur 16-nı keltirip, Messiya Isanıń haqıyqattan da ólgenler arasınan tirilgenin hám hesh qanday buzılıwdı kórmegenin kórsetti (Húkimetler 2:31). Ol sonday-aq sol zaburdıń 10-ayátın da keltirdi, bul bizdi máńgilik qádir-qımbatqa iye bul ájayıp ómir haqqındaǵı keyingi nárseniń aldına alıp keledi.

Máńgilik Qádir-qımbatqa Iye Ómir

Muqaddes Ruh Dawıttı Zabur 16-nı jazǵanda jetekledi, onda kelip atırǵan Messiyanı jerdegi Adam sıpatında súwretledi, Ol hámme waqıt Qudayǵa súyendi hám Oǵan jaǵımlı islerdi isledi. Rabbimiz Isa bárinen joqarı Quday, máńgilik maqtalǵan (Romalılarǵa 9:5), biraq Ol sonday-aq Adam: Bir Adamda Quday hám Adam. Bul hesh kimniń túsiniwinen tıs sır, sebebi Uldı Ákeden basqa hesh kim bilmeydi (Matta 11:27). Injillerde kórsetilgen Rabbimizdiń jerdegi ómiriniń detalları hesh qashan umıtılmaydı, al Zaburlar – ásirese «messianlıq» dep atalǵanlar – bizge olardı tereńirek túsiniwge járdem beredi, Onıń sezimlerin aytıp beredi.

Zabur 16-ǵa itibar qaratıp, biz Rabbimizdiń máńgilik qádir-qımbatqa iye ómiriniń kámil adamgershiligin dálilleytuǵın nárseniń biri Onıń Qudayǵa isengenligi, hámme waqıt Oǵan súyengenligi ekenligin úyrenemiz (1-ayát, Evreylerge 2:13-te keltirilgen). Isa hámme waqıt Óz Qudayı menen birlesip háreket etti, sebebi Ol Qudaydıń erkin orınlaw ushın kelgen edi, hátte adamzat tolıq sátsizlikke ushıraǵan hám nızam emlewdi ákelmeytuǵın jerde de (Zabur 40:7-8). Máshihtiń azıǵı Onı jibergenniń erkin orınlaw hám tamamlaw edi (Yoxanna 4:34).

Quday Rabbimiz Isanı qorǵadı hám jetekledi, hám Isa hámme waqıt Óz Qudayına isendi – bul «Panada» yamasa jasırın jerde qalǵan halda Oǵan isendi. Quday Onıń jalǵız maqseti hám quwanıshı edi (Zabur 16:2-3), al «basqa qudaydıń artınan» júgirgenler (4-ayát) – kelip atırǵan Antixristke ergenlerinde isleytuǵınları sıyaqlı – Rabbimiz Isa boljaǵan barlıq qıyınshılıqlardı ózlerine payda etedi (Yoxanna 5:43-46). Sol nárse búgin de Qudaydıń erkin isleytuǵınday kórinetuǵın, biraq óz ideyalarına, gumanistlik kún tártibine yamasa shaytanlıq jalǵanlarǵa ergenlerge qollanıladı.

Rabbimiz Isa hámme waqıt Óz Qudayı menen hám átirapındaǵılar menen haqıyqıy doslıqtan lázzetlendi, olar hámme nárse ushın, sonıń ishinde ózleriniń keleshegi ushın da Oǵan súyendi (Zabur 16:5-6). Bunday birlesiw ásirler dawamında kóp móminlerdiń tájiriybesi bolǵan. Bunnan tısqarı, Isa Ózine keńes bergen, hátte tún boyı da kórsetpe bergen Rabbimizdi úzliksiz maqtaǵan (7-ayát). Isa hámme waqıt Óz Qudayın, kámil Obektin, Óziniń Qorǵawshısı, Serigi hám Isenimi sıpatında Óziniń aldına qoydı – Ol hámme waqıt Onıń qasında edi (8-ayát). Hátte Óz xalqı tárepinen qabıl etilmewdiń travmatik tájiriybeleri dawamında da Ol: «Ha, Áke» deydi (Matta 11:16-26 NASB, Yesaya 49:4 penen salıstırıń).

Biz Onıń jaqın shákirtleriniń biri Shaytannıń qolında Onı dushpanlarına tapsırıw ushın qural bolǵanda, Onıń ushın qanday bolǵanın tek kóz aldımızǵa keltire alamız. Qansha qayǵılı, sonday-aq Onıń shákirtleri Onı taslap ketkende, hám keyin Petrus Onı tán almadı – hátte qárǵıs penen! Biraq, Rabbimiz Isa hámme waqıt Óz Qudayı hám Ákesi menen shırın doslıqtı saqladı, Ol Onı sol qıyın waqıyalar hám tájiriybeler arqalı jetekledi (Zabur 16:9).

Ol tek isenimdi saqladı. Sonlıqtan, Ol Óz Qudayınıń hámme waqıt Onıń menen bolatuǵınına tolıq isenimli edi, hátte ólim processinen ótip, jerlenip, qábirde jatqanda da. Ólgenler arasınan tiriliwdi de qosqanda (Zabur 40; Romalılarǵa 6:4), Isa hámme waqıt Óz Qudayı tárepinen qollap-quwatlandı (Ol óz kúshi menen ólgenler arasınan tirile alǵan bolsa da, bul ózi de bereketli sır).

Isa hámme waqıt bul tereń doslıqtıń hesh qanday jaǵday yamasa situaciya tárepinen buzıla almaytuǵınına, yamasa hátte úzile almaytuǵınına isenimli edi. Sonlıqtan Ol quwanıshlı bolıp, Qudaydıń muqaddes Birisi sıpatında basınan ótkergen barlıq nárseden ótiwdi isenim menen kúte alǵan. Haqıyqattan da, Ol jalǵız haqıyqıy taqıwalı, Qudaydan qorqatuǵın, nızamǵa boysınatuǵın yahudiy edi; hám Ol Óz Qudayına isendi, Onı ólim aymaǵında qaldırmaytuǵınına isenimli boldı (Zabur 16:9-10). Isa isenim arqalı ózin ólimniń basqa tárepinde, Qudaydıń oń qolında tolıq quwanısh penen kórdi, aspandaǵı házirgi otırıwın kútti (11-ayát).

Biz Yoxanna 17-de, Isanıń sońǵı azaplarınan aldın aytqan duwasında usıǵan uqsas nárse tabamız, onda Ol ózin ruwxıy jaqtan Óz krestinen, tiriliwinen hám aspanǵa kóteriliwinen keyin ornalastırdı. Bunnan tısqarı, Rabbimiz Qudaydıń Onı kresttegi úsh saat qarańǵılıq dawamında ǵana taslap ketetuǵının bildi (Zabur 22:1), bul gúna máselesin bir márte hám máńgilikke sheshiw ushın zárúr edi (2 Korinflilerge 5:21). Biraq Quday Isanı hesh nárse menen nájisleniwine jol qoymadı, hám sonlıqtan Ol Óz Ulınıń taza qábirge qoyılıwın támiyinledi (Yesaya 53:9; Yoxanna 19:38-42). Qanday ájayıp: Qudaydıń muqaddes Birisi (Zabur 16:11) bul ómirge qız bala qursagı arqalı kirdi (Luka 1-2) hám Ol onı qız bala qábiri arqalı qaldıradı (Zabur 16:10)!

Pawıl Pisidiya Antioxindegi sinagogada (Húkimetler 13:35-37) Dawıttıń buzılıwdı kórgenin hám ele de qábirde ekenligin túsindirdi. Biraq Zabur 16-da Dawıt payǵambar hám Messiyanıń túri sıpatında sóyledi, Qudaydıń Isa menen qábirde hám Onıń tiriliwinde bolǵan quwanıshın aldınan kórdi.

Máńgilik Qádir-qımbatqa Iye Ómir Dawam Etpekte

Endi aspanda, Rabbimizdiń máńgilik qádir-qımbatqa iye ómiri dawam etpekte. Evreylerge jazılǵan xattıń avtorı Eski Ahıttı Messiyanıń ullılıǵın kórsetiw ushın jiyi qollanǵan, Ol házir Qudaydıń oń qolında otır (Evreylerge 1:3). Ol dushpanları Onıń ayaq astına qoyılǵanǵa shekem sol jerde qaladı (13-ayát). Ol aspanda bolǵanda, miyrim dáwiri boyınsha, Ol «Muqaddes jaydıń Xızmetshisi» sıpatında iskerlik júrgizedi, Qudaydıń máplerine gúman etedi (8:1-2 NKJV). Ol sonday-aq biz ushın da sol jerde (Evreylerge 2:18, 4:16, 6:19-20, 10:19-21, 13:15-ti kóriń)!

Aspandaǵı Adam

Isenim arqalı biz Isanı aspandaǵı Adam sıpatında kóremiz, dańq hám húrmet penen táj kiygizilgen (Evreylerge 2:9). Bul kóp ul-qızlardı dańqqa alıp keliw ushın Onıń kresttegi jumısı (17-ayát) menen aldın boldı. Ol azaplar arqalı qutqarıwdıń ullı Basshısı boldı (10-ayát). Ol aspanda bolsa da, móminler menen – Óz serikleri menen (1:9) – jerdegi hám olar ushın Ózin muqaddes etkenler menen baylanıslı, olardı «aǵa-ini» dep atawdan uyalmaydı (2:11). Ol bul ájayıp haqıyqattı tirilgen kúni erteń menen Magdalalı Maryamǵa kórsetti (Yoxanna 20:17).

Rabbimiz Isanıń aspandaǵı xızmeti eki túrli: Quday Ákeniń atın Ózi aǵa-ini dep ataytuǵınlarǵa bildiriw hám Qudaydıń maqtawların aytıw. Basqasha aytqanda, sol ashıqlawǵa durıs juwap beriw, Ózi «jıyın» dep ataytuǵınlar atınan hám olar menen birge qosıq aytıw (Evreylerge 2:12-13), sonday-aq «muqaddes aǵa-ini» dep atalǵanlar (3:1). Bul yahudiylik hám putparastlıqtan shaqırılǵanlardıń jıyını, Ol Pentekost kúni baslaǵan hám Ol rapturede tamamlaytuǵın jıyın (Matta 16:18; Húkimetler 2:2-4; 1 Tesalonikalılarǵa 4:16-17; Evreylerge 11:40). Evreylerge 2:14-18 Rabbimiz Isanıń aspandaǵı bul jerdegi móminler jıyını menen qalay tereń baylanıslı ekenligin kórsetedi.

Zabur 16 Messiyanıń jerdegi kámil ómirin payǵambarlıq aldınan kóriw sıpatında súwretleydi, bul un qurbanlıǵı menen baylanıslı (Levitler 2). Óz xalqınıń sadıq aǵzaları sol qurbanlıqtı Qudayǵa usındı. Ruxaniy shańaraq onıń geybir bóleklerin jedi, biraq xoshboy zat tek Quday ushın edi (2-ayát). Búgin biz Qudayımız hám Ákemizge tabınıw hám sıyınıwda, jerdegi ómiri máńgilik qádir-qımbatqa iye bolǵan hám ele de sonday bolıp turǵan, hám Onıń aspanda turǵanda biz oylaytuǵın qádir-qımbatın usınamız – tek Quday bahalay alatuǵın elementler bar ekenligin túsiniw menen.

Tez arada bizdiń bereketli Rabbimiz kelip, bizdi Ózine alıp ketedi (Yoxanna 14:1-3). Sonnan keyin biz Onıń máńgilik qádir-qımbatın oylawdan lázzetlenemiz hám Qudayımızǵa máńgilik maqtaw hám tabınıw keltiremiz.

ESKERTPELLER

1. Yoxannanıń Injili tómendegi bayanlama menen juwmaqlanadı: «Isanıń islegen basqa da kóp isleri bar edi, eger olar bir-bir jazılǵan bolsa, men dúnyanıń ózi de jazılǵan kitaplardı sıydıra almaydı dep oylayman» (Yoxanna 21:25). Basqasha aytqanda, jazılǵan detallar jetkilikli, al kóp nárse qosılıwı múmkin edi. Injil jazıwshıları, Quday Ruhtıń jetekshiliginde, tańlaw principin qollanǵan, biraq olardıń tańlawı Quday tárepinen tolıq hám jetkilikli dep tastıyıqlandı.
2. Bul at Onıń Quday, sonday-aq Adam ekenligin ańlatadı. Rabbimiz atı (grekshe: Kurios) kóbinese anıqlawshı artiklsiz qollanıladı hám keyin, ádette, Onıń Yahwe (YHWH yamasa Yehova) ekenligine tiyisli. Basqa kontekstlerde bul at Onıń Adam sıpatındaǵı húkimetin basım kórsetedi, jerde yamasa aspanda.
3. Rabbimiz Isa Musanıń nızamın saqladı – bunı islegen jalǵız yahudiy. Biraq Ol adamlar tárepinen islengen dástúrlerge qarsı boldı, bul kóbinese «Tawdaǵı waǵız» dep atalatuǵın jerde kórinedi (Matta 5-7). Ol yahudiy basshılarınıń eki júzliligin ayıpladı (15:1-20, 23). Máshixshiler jańa nızam astında (Romalılarǵa 8:1-4; Galatiyalılarǵa 6:2): erkinliktiń kámil nızamı, yamasa patshalıq nızam (Yakob 1:25, 2:8,12).
4. Bunda biz tereń sırǵa tiyemiz. Adam sıpatında, úsh qarańǵı saat dawamında, Rabbimiz Isa Ózin eń joqarı qurbanlıq sıpatında bergende Quday tárepinen taslap ketildi (2 Korinflilerge 5:21). Biraq, máńgilik Ul máńgilik Áke menen birge edi (Yoxanna 16:32, sonday-aq 3:35, 18:11-di kóriń). Onıń qurbanlıǵı Muqaddes Ruhtıń kúshi menen orınlandı, Isa «máńgilik Ruh arqalı Ózin Qudayǵa nájissiz usındı» (Evreylerge 9:14).
5. «Ol jerge Isanı qoydı» (Yoxanna 19:42) dep aytılǵanına itibar beriń. Biz: «Ol jerge Onıń denesin qoydı» deymiz, biraq bul ájayıp Adam dene bolǵan Sóz (Yoxanna 1:14), hám máńgilikke Ol Óz denesi menen ajıralmas túrde baylanıslı boladı.