«Бала өсип, қуатлы болды; Ол даналыққа толы еди, ҳәм Қудайдың мәрҳаматы Оның үстинде еди. Ҳәр жылы Оның ата-анасы Қутылыў байрамы ушын Иерусалимге баратуғын еди. Ол он еки жасқа толғанда, олар байрамға барды... Байрам тамамланғаннан кейин, Оның ата-анасы үйине қайтып баратырғанда, Ийса бала Иерусалимде қалып қойды, бирақ олар буны билмеди. Оны өзлери менен бирге деп ойлап, олар бир күн жол жүрди. Соңынан олар Оны туўысқанлары ҳәм дослары арасынан излей баслады. Оны таппаған соң, олар Оны излеў ушын Иерусалимге қайтып барды. Үш күннен кейин олар Оны ибадатхананың аўлаларында, муғаллимлер арасында отырғанын, оларды тыңлап ҳәм оларға сораўлар берип атырғанын тапты. Оны еситкен ҳәр бир адам Оның түсинигине ҳәм жуўапларына таң қалды. Оның ата-анасы Оны көргенде, олар ҳайран қалды. Оның анасы Оған айтты: ‘Балам, неге бизге бундай қылдың? Сениң атаң ҳәм мен Сени қорқыныш пенен изледик.’»
«‘Неге Мени изледиңиз? ... Мениң Атамның үйинде болыўым керек екенин билмедиңиз бе?’ Бирақ олар Оның оларға не айтып атырғанын түсинбеди. Соңынан Ол олар менен Назаретке түсти ҳәм оларға бойсынды. Бирақ Оның анасы бул нәрселердиң бәрин жүрегинде сақлады. Ҳәм Ийса даналықта ҳәм бойда, ҳәм Қудай ҳәм адамлардың алдында мәрҳаматта өсти.» Лука 2:40-52 NIV
Ҳәр бир ата-ана биледи, кәмил жасөспиримлер жоқ. Ҳақыйқатында да, көп ата-аналар жасөспиримлер ата-ананың сабырлығын шегине жеткизиўи мүмкин дейди! Киши балаларды тәрбиялаў аңсатырақ, ҳәм көпшилик үлкен жасөспиримлер қандайдыр дәрежеде жуўапкершиликти үйренген. Бирақ жасөспиримлер басқа гәп!
Рабби Ийса ҳаққында не айтамыз? Ол жасөспиримлик жылларын басынан өткерди – бирақ Ол айрықша еди. Ол кәмил жасөспирим еди! Ол «даналықта ҳәм бойда, ҳәм Қудай ҳәм адамлардың алдында мәрҳаматта өсти» (Лука 2:52).
ИЙСА: Кәмил жасөспирим
Лука 2-ниң ақырында бизде Ийсаның балалық жылларынан жазылған жалғыз ҳикая бар – Оның Юсуп ҳәм Мәриям менен Иерусалимге Қутылыў байрамы сапары. Оның нәрестелиги ҳәм жәмийетлик хызметиниң басланыўы аралығында, Муқаддес Китапта Раббимиздиң өмириндеги ўақыялар ҳаққында үнсизлик сақланады, тек Ол 12 жаста болғандағы бул ҳикаядан басқа. Айрым апокрифлик әдебиятлар Ийсаның басқа балалық әмеллери ҳәм сөзлерин жазып қалдырған деп дәўа етеди, бирақ бул материал ҳеш қашан христианлар тәрепинен тарийхый жақтан исенимли деп қабыл етилмеген. Жоқарыда келтирилген Иерусалимге Қутылыў байрамы сапары, Ийсаның жасөспиримлик жылларындағы ҳәр қандай ўақыяның жалғыз руўхландырылған баяны болып табылады.
Бирақ, биз билемиз, сол «үнсиз» жылларда Ийса Қудайға унамлы болған кәмил өмир сүрген. Ийсаның шоқындырылыўы ўақтында, Атаның даўысы аспаннан келип айтты:
«Бул Мениң сүйген Улым; Ол менен Мен толық разыман» (Матфей 3:17).
Ол буны Ийса Өзиниң жәмийетлик хызметин басламастан ямаса ҳеш қандай мөжизалар қылмастан алдын айтты, ҳәм бул Атаның Ийсаның балалық ҳәм жас жигитлик өмирине болған мақуллығын сүўретледи.
«Мине, Мениң хызметкерим, Мен оны қоллап-қуўатлайман, Мениң таңлаған адамым, Мен одан қуўанаман» (Исая 42:1).
Мусаның Нызамына муўапық, ол барлық яҳудий еркеклерине жылына үш мәрте Иерусалимге барып, Раббиниң айырым байрамларын тойлаўды буйырған (Закон 16:16), Юсуп ҳәм оның шаңарағы Назареттен Иерусалимге Қутылыў байрамын тойлаў ушын керўенге қосылды. Юсуп ҳәм Мәриям ушын бул Муқаддес Қалаға ҳәм Раббиниң үйине айрықша сапар еди, себеби Ийса енди 12 жаста еди, ҳәм яҳудий балалары еркек болып есапланатуғын «рәсмий» жастың босағасында еди. Ийса жәмийеттиң диний ислеринде Өзиниң жуўапкершилик орнын алыў ушын «Нызамның улы» болыўға таярланып атырған еди. Келеси Қутылыў байрамынан алдын, Ол рәсмий түрде еркек болады.
Керўен менен Иерусалимге саяхат қызықлы еди, әсиресе Иерусалимниң үлкен қаласына – «Уллы Патшаның қаласына» (Забур 48:2; Матфей 5:35) барыўды күткен аўыл адамлары ушын. Бул сондай-ақ ибадат ўақты еди, себеби жәмият Қудайдың таңлаған қаласына жол бойлап көтерилип баратырғанда, Забур 120-134-ти, көтерилиў забурларын айтатуғын еди. Ийсаның басқа зыяратшылар менен бирге айтып атырғанын көз алдыңызға келтире аласыз ба?
Маған: «Келиң, Раббиниң үйине барайық», – дегенлер менен қуўандым. Аяқларымыз Сениң дарўазаларыңда тур, я Иерусалим... Мине, сол жерге қабилелер көтериледи... Раббиниң атын мақтаў ушын
(Забур 122). Мине, Қудайды мақтап атырған кәмил жасөспирим! Иерусалимге бул сапар Оның жыллар өткен соң сол қалаға Қудайдың кәмил Қозысы сыпатында қайтыўына таярлықтың бир бөлеги еди.
ИЙСА Қудай сыпатында
Қудай сыпатында, Ийса әдеттегидей болмаған бала еди. Лука 2:49-да бизде Муқаддес Китапта Ол айтқан сөзлердиң биринши жазыўы бар. Олар Оның илаҳыйлығына дәўа екенлигине итибар бериң. Оның анасы: «Сениң атаң ҳәм мен Сени қорқыныш пенен изледик», – дегенде, Ийса жуўап берди: «Неге Мени изледиңиз? ... Мениң Атамның үйинде болыўым керек екенин билмедиңиз бе?»
Ийса Өзиниң жердеги атасы Юсуп ҳәм аспандағы Атасы Қудай арасында айырмашылықты көрсеткен еди. Раббиниң «биздиң Атамыздың үйинде» демегенине итибар бериң, бирақ оның орнына «Мениң Атамның үйинде» деди. Ол аспанға көтерилместен алдын, Рабби Мәриям Магдалинаға айтты: биздиң Атамыздың үйинде», бирақ оның орнына «Мениң Мениң Атамның үйинде» деди. Ол аспанға көтерилместен алдын, Рабби Мәриям Магдалинаға айтты:
«Мен Мениң Атама ҳәм сизиң Атаңызға, Мениң Қудайыма ҳәм сизиң Қудайыңызға қайтып баратырман» (Юханна 20:17). Мениң Атама ҳәм сизиң Атаңызға, Мениң Мениң Қудайыма ҳәм сизиң Қудайыңызға қайтып баратырман» (Юханна 20:17).
Исенимлилер сыпатында, биз Қудайдың улларымыз, бирақ биз Қудай Ата менен Қудайдың Улы сыпатындағы айрықша қатнасықта емеспиз! Қудайдың Улы сыпатындағы айрықша қатнасықта емеспиз!
12 жасында Ийса Қудай Ата менен Өзиниң айрықша қатнасығын толық түсинген еди. Ол Қудайдың мәңгилик Улы, Үшбирликтиң екинши шахсы еди. Ол денеге кирген Қудай еди. Ол нәрестеликтен еркекликке табийий түрде өскен болса да, Ол әдеттегидей болмаған бала еди, себеби Ол толық Қудай еди. Ол сыртқы көриниси ямаса физикалық күши жағынан әдеттегидей болмаған емес, бирақ Өзиниң минез-қулқында гүнасыз еди – кәмил бала. Оның ата-анасы Оны ҳеш қашан тәрбиялаўға мәжбүр болмаған. Бүгинги күнде ҳәр қандай ата-анадан сораң, олар сизге ондай бала жоқ екенин айтады! Лука 2:51-де «Оның анасы бул нәрселердиң бәрин жүрегинде сақлады» деп айтылғанына ҳайран қаларлық емес. Ол, әлбетте, әдеттегидей болмаған бала еди!
Оның шаңарағы Қутылыў байрамы ушын Иерусалимде болған ўақытта, Назареттен келген басқа балалар, бәлким, қала бойлап жүгирип, көринислерди тамашалап, ойынлар ойнап ҳәм басқа жасөспиримлер ислейтуғын нәрселерди ислеген шығар. Үйге қайтыў сапарында олар, бәлким, ата-аналарының көзинен тасада, үйге қайтып баратырған топардың шетлеринде ойнап жүрген шығар. Бирақ, 46-аятта айтылғанындай, Ийса «ибадатхананың аўлаларында, муғаллимлер арасында отырғанын, оларды тыңлап ҳәм сораўлар берип атырғанын» тапты. Ол жеңилтек ямаса талас-тартысшыл емес еди. Ол Қудайдың Сөзин сүйген ҳәм оны талқылаўды қәлеген бала еди. Ҳәм
«Оны еситкен ҳәр бир адам Оның түсинигине ҳәм жуўапларына таң қалды» (Лука 2:47).
Иерусалимдеги бул ўақыядан кейин, Ийса Юсуп ҳәм Мәриям менен Назаретке үйге қайтып келди, ҳәм «оларға бойсынды» (Лука 2:51). 12 жасар бала ҳаққында қандай әдеттегидей болмаған сөз! Оның Қудайдың Улы екенлиги Оның кәмил жасөспирим екенлигин аңлатты. Рабби Ийса, Қудай сыпатында, әлбетте, әдеттегидей болмаған Бала еди.
ИЙСА Адам сыпатында
Адам сыпатында, Ийса әдеттеги бала еди. Егер сиз Иерусалимде жасаған болсаңыз ҳәм Назареттен Қутылыў байрамы ушын келген керўенди көрген болсаңыз, топардағы басқа жасөспиримлер арасынан Ийсаны таңлай алармы едиңиз? Оның басының әтирапында нимб болармы еди? Ол ақ кийимде болармы еди? Егер сиз Ийсаның сүўретшиниң сүўретлеўине қарамасаңыз, әлбетте жоқ! Сиз Муқаддес Китапта нимб ямаса ақ шапан таппайсыз, ҳәтте Ол үлкен болғанда да. 12 жасында, Ийса, бәлким, узақ сапар ушын ески, жақсы кийилген, жер түсли шапан кийген болар еди. Бәлким, оның сүмкесинде байрам күни ибадатханаға кийиў ушын жаңа шапан болған шығар, бирақ ол да жер түсли болар еди.
Узақтан Ийса әдеттеги бала еди, сыртқы көриниси бойынша басқа 12 жасар балалардан айырмашылығы жоқ еди. Биз оны топардан таңлай алмаған болар едик, себеби Ол ҳақыйқатында да адам еди – «толық адам». Адам баласы сыпатында, Ийса Исрайылдағы әдеттеги киши қалада әдеттеги яҳудий баласының өмирин сүрген. Әдеттеги бала сыпатында, Ол нәрестеликтен балалыққа, соңынан еркекликке өсип, жетилген. Ол жеген, ухлаған, үйренген ҳәм өскен – физикалық, ақыл-ойы ҳәм социаллық жақтан, Лука 2:40 бизге айтқанындай: «Ҳәм бала өсти ҳәм қуатлы болды; Ол даналыққа толы еди, ҳәм Қудайдың мәрҳаматы Оның үстинде еди.»
Бирақ, егер биз балалар топары арасында жүрген болсақ, Ийсаны таныўымыз көп ўақыт алмас еди. Ол ҳәр дайым жәрдем берген, басқалар менен бөлискен, жуўапкершиликти сезген, бойсынған – ҳәмме сүйген дос бала болар еди!
«Ийса өсти... Қудай ҳәм адамлардың алдында мәрҳаматта» (Лука 2:52).
Әлбетте, Ийса әдеттегидей болмаған бала еди, себеби Ол 100% Қудай еди, бирақ Ол сондай-ақ толық адам еди – 100% инсан. Сонлықтан Ийса, адам сыпатында, әдеттеги бала еди.
ИЙСА сыяқлы дос болың!
Лука 1-ниң соңғы аятында биз Яҳя Шоқындырыўшының өсиўи ҳәм жетилиўи ҳаққында оқыймыз: «Ҳәм бала өсти ҳәм руўхта қуатлы болды, ҳәм ол Исрайылға жәмийетлик түрде көрингенинше шөлде жасады.» Бул аят пенен Лука 2-ниң соңғы аяты арасында әҳмийетли айырмашылық бар, онда биз Рабби Ийсаның өсиўи ҳәм жетилиўи ҳаққында оқыймыз: «Ҳәм Ийса даналықта ҳәм бойда, ҳәм Қудай ҳәм адамлардың алдында мәрҳаматта өсти.»
Яҳя Шоқындырыўшы «руўхта қуатлы» еди – яғный, руўхый ҳәм берилген. Ол Қудайды разы етти ҳәм Қудай тәрепинен үлкен дәрежеде қолланылды, бирақ ол қатал адам, турмыс тәризинде аскетик еди, ҳәм, бәлким, биз тәбийий түрде тартымлы деп табатуғын ямаса оңай дос болатуғын адам емес еди. Ийса, басқа тәрептен, тек руўхта қуатлы ҳәм руўхый ғана емес, сондай-ақ дос ҳәм жәмийетшилликке ашық еди. Ол адамлардың, сондай-ақ Қудайдың алдында мәрҳаматта өсти! Өзиниң жәмийетлик хызмети даўамында бир ўақытта, Ийса адамлар Яҳяның аскетизми ҳәм Ийсаның ашық турмыс тәризи арасында байқаған айырмашылықлар ҳаққында айтты.
«Яҳя Шоқындырыўшы нан жемеди ҳәм шарап ишпеди... Адам Улы жеп ҳәм ишип келди... салық жыйнаўшылар ҳәм гүнакарлардың досы» (Лука 7:33-34).
Ийса адамларға ашық ҳәм қолжетимли еди. Ол балалықта да, үлкен болғанда да жақсы көрилген адам еди. «Ол Қудай ҳәм адамлардың алдында мәрҳаматта өсти.»
Ийса оңай дос тапты (Юханна 1:35-50; Лука 7:34; Юханна 15:15). Ол Ибраний мектебинде ең жақсы көрилген оқыўшы болып сайланған болар еди! Ол адамларға мейирбан ҳәм сүйиспеншилик пенен мүрәжат етти ҳәм оларды руўхландырды. Ол оларға мүтәжлик ўақытларында жәрдем берди – киши физикалық мүтәжлик, мысалы, аўқат, ямаса үлкен эмоционаллық мүтәжлик, мысалы, сүйген адамның өлими (Юханна 11:11). Ол сол ўақытта қандай болса, ҳәзир де сондай. Ийсада қандай дос бар бизде!
Раббимиз Ийса
«жақсылық ислеп жүрди» (Ҳаўарийлердиң ислери 10:38),
ҳәм ҳәзир Ол бизден Өзиниң үлгисине ерисиўди сорайды. Ийса Өзиниң шәкиртлериниң аяқларын жуўғанда, Өзиниң үлгисине ерисип, басқаларға хызмет етиўди арнаўлы түрде сорады.
«Енди Мен, сизиң Раббиңиз ҳәм Устазыңыз, сизиң аяқларыңызды жуўғанымнан кейин, сиз де бир-бириңиздиң аяқларыңызды жуўыўыңыз керек. Мен сизге үлги көрсеттим, Мен сизге не ислеген болсам, сиз де соны ислеўиңиз керек. Мен сизге ҳақыйқатты айтаман, ҳеш бир хызметши өз хожасынан үлкен емес, ҳәм ҳеш бир хабаршы оны жибергеннен үлкен емес. Енди сиз бул нәрселерди билгениңизден кейин, егер оларды ислесеңиз, бахытлы боласыз» (Юханна 13:14-17).
Ийса бизди адамларға дос, ашық ҳәм қолжетимли болыўымызды қәлейди – Ол қандай болса, сондай. Ол бизден кишипейил, мейирбан, мәрҳаматлы ҳәм жумсақ болыўымызды сорайды (Колослықларға 3:12-14) – Ол қандай болса, сондай. Ол бизден азап шегип атырған ямаса қыйыншылықта болған адамлардың қасына барып, оларды жубатыў ҳәм руўхландырыўымызды сорайды (2 Коринфликлерге 1:3-4) – Ол қандай ислеген болса, сондай. Ол бизден әззи ҳәм қуўатсыз адамларға емлеў ҳәм күш бериўимизди сорайды (Еврейлерге 12:12-13) – Ол қандай ислеген болса, сондай. Ол бизден басқаларға хызмет етиўимизди сорайды, Ол бизге хызмет еткени ҳәм ғамхорлық еткени сыяқлы.
«Мен сизге үлги көрсеттим, Мен сизге не ислеген болсам, сиз де соны ислеўиңиз керек» (Юханна 13:15).
Ол биздиң кәмил үлгимиз! Биз Оған уқсаўға умтылыўымыз керек.
