Yaqup – Baytilten El Baytilge shekem
Ishaq hám Rebeka, olar dindar edi, egiz ulı bar edi, Yaqup hám Esaw. Biz oqıymız: Ishaq hayalı ushın Rabbıdan jalbarındı, sebebi ol biyǵárez edi; hám Rabbı onıń jalbarıwın qabıl etti, hám onıń hayalı Rebeka boyına aldı… Hám Rabbı oǵan ayttı: ‘Seniń qarnıńda eki millet bar, eki xalıq seniń deneńnen ajıraladı; bir xalıq ekinshisinen kúshlirek boladı, hám úlkeni kishisine xızmet etedi.’ Sonlıqtan onıń tuwıw kúnleri tolıq bolǵanda, haqıyqatında da onıń qarnında egizler bar edi. Hám birinshisi qızıl bolıp shıqtı. Ol pútkilley túkli kiyimge uqsas edi; sonlıqtan olar onıń atın Esaw dep atadı. Keyinirek onıń inisi shıqtı, hám onıń qolı Esawdıń ókishesin uslap aldı; sonlıqtan onıń atı Yaqup dep ataldı (Jaratılıs 25:21,23-26 NKJV).
Yaquptıń atı “ornın basıwshı” yamasa “aldawshı” degen mánisti ańlatadı, hám biz kóremiz, ol kóp jaǵdaylarda óz atına sáykes keldi. Oǵan qollanılǵan pikir, Dawıttıń ómirinde “nákes Nabalǵa” qollanılǵan pikirge uqsas: sebebi onıń atı qanday bolsa, ózi de sonday (1 Samuel 25:25).
Esaw sheber ańshı, dala adamı edi; biraq Yaqup jumsaq adam, shatırlarda jasaytuǵın edi (Jaratılıs 25:27). Shatırlarda jasaw jaǵınan, Yaqup óz babası hám ákesine uqsas edi (Evreylerge 11:9), bul olardıń “jerdegi belsendi hám zıyaratshılar” ekenligin ańlatadı (13-ayat). Máselem, Lot, Yaquptıń babasınıń jiyeni, óziniń zıyaratshı xarakterinen waz keship, Sodomda úyde jasawdı tańladı. Jaratılıs 19 bul qayǵılı sheshimdiń oǵan qanday tásir etkenin ashıp beredi.
Tuwılıw huqıqı
Anası súygen Yaqup, qanday jollar menen bolmasın, hárdayım aldında bolıwdı qáledi. Bir ret Yaqup palaw pisirdi, hám Esaw sharshap, bir az soradı. Biraq Yaqup ayttı: ‘Maǵan tuwılıw huqıqıńdı sat… Maǵan búgin ant et.’ Sonlıqtan ol oǵan ant etti, hám ol óziniń tuwılıw huqıqın Yaqupqa sattı (25:31,33). Yaqup inisiniń hálsizligin kórip, onıń tuwılıw huqıqın alıw ushın onnan paydalandı. Tuwılıw huqıqı, ol ákesiniń pátiyhası menen shańaraq baslıǵı bolıw húrmetine iye bolatuǵının ańlattı. Injil alımı William Kelly túsindirdi: “Yaqup óz babaları hám áwladları ushın pátiyha menen baylanıslı bolǵan ataqtı shın júrekten izledi; hám ol inisiniń oǵan bunday bahalı emesligin bildi.”
Rebekanıń Yaqupqa Rabbı oǵan “Úlkeni kishisine xızmet etedi” (23-ayat) dep aytqanın aytqan-aytpaǵanın bilmeymiz. Qanday bolmasın, Yaqup Qudaydı kútiwge razı emes edi. Yaqup óziniń aqılı hám qábileti menen tuwılıw huqıqın ala alaman dep oyladı. Ol óz qádiri menen háreket etti, hám nátiyje oǵan bir sátlik qanaatlanıw berdi.
Pátiyha
Jaratılıs 27-bólimde Yaqup kózleri kórmeytuǵın ákesine ótirik ayttı. Ishaq Yaquptı sezip, onıń iyisin sezip, onı Esaw dep oylap, pátiyha berdi. Yaqup ákesin aldaǵan edi. Bul haqqında Injil ustazı C. H. Mackintosh былай деп jazdı: “Qudaydıń maqseti turıwı kerek, hám Ol óziniń barlıq qálewlerin orınlaydı. Iman bul aqırǵı maqsetti biledi, [hám] sol bilimniń kúshi menen, Qudaydıń waqtın kúte aladı. Bul tábiyat hesh qashan qıla almaydı, biraq [ol] óz maqsetlerine óz oylap tabıwları menen erisiwge kirisiwi kerek.”
Yaquptıń is-háreketi ashkaralanǵanda, Ishaq Esawǵa aytıwǵa májbúr boldı: “‘Seniń inisiń aldaw menen kelip, seniń pátiyhańdı alıp ketti.’ Hám Esaw ayttı: ‘Onıń atı Yaqup dep durıs atalǵan joq pa? Sebebi ol meni eki ret ornımnan basıp aldı. Ol meniń tuwılıw huqıqımdı alıp ketti, hám endi qarań, ol meniń pátiyhamdı alıp ketti!’ … Hám Esaw ákesine ayttı: ‘Seniń tek bir pátiyhań bar ma, ákem?’” (Jaratılıs 27:35-36,38). Ishaqtıń tek bir pátiyhası bar edi, biraq bizdiń Qudayımız hám Ákemizdiń kóp pátiyhaları bar. Ol “bizdi Máshidtegi hár bir ruwxıy pátiyha menen Máshidtegi samalı orınlarda pátiyhaladı” (Efese 1:3) – olardıń hesh biri bizden hesh qashan alınbaydı!
Qashıw
Esaw Yaquptı qılǵan isleri ushın jek kórip, ákesi ólgennen keyin inisin óltiriwdi joybarlap atır edi. Rebeka Esawdıń niyetin bildi, hám ol Yaquptı óz inisi Labanǵa Padan Aramǵa jiberiwdi joybarladı. Sonlıqtan, Yaqup jolǵa shıǵıp, bir jerge kelip, kún batqanı ushın sol jerde tún boyı qaldı. Hám ol sol jerden bir tas alıp, basınıń astına qoydı, hám sol jerde uyqıladı (Jaratılıs 28:11). Yaquptıń áli de aldawshı júregi bar edi; ol áli Rabbıǵa iseniwdi úyreniw kerek edi. Keyinirek, Sulayman ulına aqıllı túrde úyretti: Rabbıǵa pútkil júregiń menen isen, hám óz aqılıńa súyenbe; barlıq jollarıńda Onı moyınla, hám Ol seniń jollarıńdı basqaradı (Nasiyatlar 3:5-6). Sol túni Quday Yaqupqa tús berdi. Ol tús kórdi, hám mine, jerde bir basqısh ornatılǵan edi, hám onıń tóbesi aspanǵa jetti; hám sol jerde Qudaydıń perishteleri onıń ústine kóterilip, túsip atır edi (Jaratılıs 28:12). Basqısh Adam ulı retinde Rabbı Isa Masihtiń bir túri (1 Timotiyge 2:5-ti qarastırıń). Yaquptıń túsinde Quday oǵan Óziniń kim ekenligin hám oǵan ne qılatuǵının ayttı (Jaratılıs 28:13). Óziniń Suverenitetinde háreket etip, Quday Yaqupqa onıń aldawshı hám aldawshı jolları haqqında hesh nárseni aytpadı.
Sonnan keyin Yaqup uyqısınan oyandı hám ayttı: ‘Haqıyqatında da Rabbı bul jerde, hám men bilmedim.’ Hám ol qorıqtı hám ayttı: ‘Bul jer qanday qorqınıshlı! Bul Qudaydıń úyinen basqa hesh nárseni emes, hám bul aspan qaqpası!’ (Jaratılıs 28:16-17). Yaquptıń ar-namısı qıynaldı, sebebi ol óziniń ómir jolı Rabbıdıń kóz aldında durıs emesligin bildi.
Yaqup… basınıń astına qoyǵan tastı alıp, onı ustın etip ornatıp, ústine may quydı. Hám ol sol jerdiń atın Baytil dep atadı (18-19-ayatlar). Baytil “Qudaydıń úyi” degen mánisti ańlatadı. May Muqaddes Ruwhtı súwretleydi. Bul jerde biz Qudaydıń úy-shańaraǵınıń aǵzaları ekenligimizdi esletemiz, elshiler hám payǵambarlar tiykarında qurılǵan, Isa Máshih Ózi bas múyesh tası bolıp, Onıń ishinde pútkil imarat birge jaylasıp, Rabbıda muqaddes ibadatxanaǵa aylanadı, Onıń ishinde sizler de Ruwhta Qudaydıń jasaw ornı ushın birge qurılıp atırsız (Efese 2:19-21).
Sawdalasıw
Yaqup Qudaydıń ózi ushın ne qılatuǵının esitti, biraq Qudaydıń sózine iseniw ornına, ol Quday menen sawdalasıwdı basladı. Ol ayttı: Eger Quday men menen birge bolsa, hám meni barıp atırǵan bul jolımda saqlasa, hám maǵan jewge nan hám kiyiwge kiyim berse, sonlıqtan men ákemniń úyine tınıshlıq penen qaytsam, onda Rabbı meniń Qudayım boladı (Jaratılıs 28:20-21). Qanday ájep! Yaqup óz jolı menen barıwǵa bel bayladı. Ol Qudaydı óz Qudayı dep tek Quday ózi ushın belgili islerdi qılsa ǵana moyınlaytuǵın edi.
Ol Baytilden Padan Aramǵa ar-namısı qozǵalǵan halda ketti, biraq Yaquptıń júreginde áli de húkim etiliwi kerek bolǵan nárseler bar edi. Quday, Yaquptıń ómirinde islep, onı Labannıń qızı Rahilge suverenli túrde alıp keldi. Ol onı súyip, jıladı (29:11). Rahil barıp ákesine Yaqup haqqında ayttı, hám Laban… onı qarsı alıw ushın juwırıp keldi, hám onı qushaqlap súydi, hám óz úyine alıp keldi (13-ayat). “Sawdalasıwshı Yaqup sawdalasıwshı Laban menen ushıradı. Olardıń ekewi de bir-birin aldaw ushın barlıq kúshlerin salıp atırǵanı kórindi” (C. H. Mackintosh).
Yaqup Qudaydıń masqaralanbaytuǵının úyreniw kerek edi, sebebi adam ne ekse, sonı oradı. Sebebi kim óz etine ekse, etten buzılıwdı oradı, biraq kim Ruwhqa ekse, Ruwhtan máńgilik ómirdi oradı (Galatiyalılarǵa 6:7-8). Yaqup aldaw urıqların sepken edi; endi miywesin orıw waqtı keldi. Jeti jıl dawamında ol Labannan Rahil ushın kelisim, bekkem wáde bar dep oyladı. Ol aldanıp, onıń ornına úlken apası Leyanı aldı. Yaqup Labanǵa ayttı: Sen maǵan ne qıldıń? (Jaratılıs 29:25). Ol Rahil ushın Labanǵa taǵı jeti jıl xızmet etiwge májbúr boldı. Keyinirek, Yaqup Rahil hám Leyaǵa ayttı: Seniń ákeń meni aldadı hám meniń miynet haqımdı on ret ózgertti (31:7).
Jıyırma jıl aldın Yaqup Labannıń úyine hesh nársesiz, inisiniń qaharınan qashıp kelgen edi. Endi Yaquptıń baylıǵı bar edi, biraq óz aqılına súyeniwdi dawam ettirdi. Yaquptıń bul 20 jıl ishinde Qudaydan hesh qanday sózi joq edi, biraq keyin Quday oǵan ayttı: Men Baytildiń Qudayıman, sen sol jerde ustındı maylaǵan ediń hám Maǵan wáde bergen ediń. Endi tur, bul jerden shıq, hám shańaraǵıńnıń jerine qayt… Hám Yaqup, Siriya Labanǵa bildirmey, qashıp ketti, sebebi ol oǵan qashıwdı niyet etkenin aytpadı. Sonlıqtan ol barlıq nárseleri menen qashtı (13,20-21-ayatlar). Yaqup Esawdan qorqıp qashqan edi; endi ol Labannan qorqıp qashıp atır edi. Ol Quday menen sawdalasqan edi, ákesiniń úyine tınıshlıq penen qaytıwdı qálegen edi (28:21).
Padan Aramnan ketip, onıń janında tınıshlıq joq edi. Ol Qudaydıń muhabbatı hám Qudaydıń sózi haqqında bilimsiz jasap atır edi. Muhabbatta qorqıw joq; biraq kámil muhabbat qorqıwdı quwıp shıǵaradı, sebebi qorqıw azap penen baylanıslı. Biraq kim qorqsa, muhabbatta kámil etilgen joq (1 Yoxan 4:18). Quday óziniń ullı sadıqlıǵında Yaquptı ákesiniń úyine qaytarıp atır edi, biraq Yaquptıń úyreniw kerek bolǵan kóp sabaqları bar edi.
Qorǵaw
Sonlıqtan Yaqup óz jolı menen ketti, hám Qudaydıń perishteleri onı ushırattı. Yaqup olardı kórgeninde, ayttı: ‘Bul Qudaydıń lageri.’ Hám ol sol jerdiń atın Mahanaim dep atadı (Jaratılıs 32:1-2). Quday, óziniń meyirimliliginde, Yaquptı qáwipsiz etip, qorǵap atır edi. Imanlılar retinde biz de “Qudaydıń kúshi menen saqlanamız” (1 Petrus 1:5). Quday Yaquptı tek bir perishte menen ushıratıwı múmkin edi, biraq Ol “perishtelerdi” jiberdi. Olar qutqarıwdı miyras etetuǵınlar ushın xızmet etiwge jiberilgen xızmet etiwshi ruwhlar (Evreylerge 1:14). “Mahanaim” degen jer “qos lager” degen mánisti ańlatadı, eki lager bar. Quday Yaquptı Baytilge baratuǵın jolında qorǵawdı hám ruwxlandırıwdı qáledi, sebebi Ol Yaqup ushın ne kerek ekenligin bildi, geypara ol Óziniń miyriminiń ashıq usınıslarınan lázzet almasa da.
Joybarlaw
Yaqup óz inisi Esawǵa aldın xabarshılar jiberdi, Yaqup kútip atırǵan qahardı tınıshlandırıw ushın. Yaquptıń ar-namısı áli de onı qıynap atır edi. Ol sol waqıtta Qudaydıń wádesin umıtqan sıyaqlı edi: Men sen menen birgemen hám sen qayerge barsań da seni saqlayman, hám seni bul jerge qaytarıp alıp kelemen; sebebi men saǵan aytqan nárselerimdi orınlaǵansha seni taslap ketpeymen (Jaratılıs 28:15). Yaqup Quday jibergen perishteler haqqında da umıtqan edi. Bul waqıtta duwa etpey, ol tez arada óz joybarlarına qayttı. Yaqup Esawdı óziniń “iyesi” dep, hám ózin Esawǵa “qul” dep atadı (32:4). Ol áli de Esawdı óz aldında tutqan edi, onı qaytıwǵa buyırǵan Rabbıǵa qarsı.
Sonnan keyin xabarshılar Yaqupqa qaytıp kelip, ayttı: ‘Biz seniń inisiń Esawǵa keldik, hám ol da seni qarsı alıw ushın kele jatır, hám onıń menen tórt júz adam bar’ (6-ayat). Sonlıqtan Yaqup qattı qorıqtı hám qıynaldı, hám ol dárhal bir joybar oylap taptı. Ol ózi menen birge bolǵanlardı eki toparǵa bóliwge qarar etti. Ol “Mahanaim”niń jaqsılıǵında hám lázzetinde emes edi, bul eki lager degen mánisti ańlatadı, biraq Yaquptıń oylap tapqan eki lageri emes. Xabarshılar aytqan nárselerdi esitkennen keyin dárhal Qudayǵa qaytıw haqqında hesh qanday oy joq edi. Yaqup óz joybarların dúzdi; keyin ol duwa etti. Bul geyde bizge tiyisli emes pe? Biz óz joybarlarımızdı dúzgennen keyin, Qudaydan olardı maqullawın soraymız. Yaqup juwap kútkendi. Ol dárhal óz qolına kelgen nárselerdi inisi Esaw ushın sawǵa etip aldı (13-ayat). Ol ayttı: Men onı ózimnen aldın baratuǵın sawǵa menen tınıshlandıraman, hám keyinirek onıń júzin kóremen; bálkim ol meni qabıl eter (20-ayat). Joybarda iman joq edi, biraq Yaqup onı orınladı.
Gúresiw
Sonnan keyin Yaqup jalǵız qaldı; hám bir Adam oǵan kún shıqqansha gúresti (24-ayat). “Bul bul ájep adamnıń tariyxında burılıs noqatı edi. Quday menen jalǵız qalıw ózimizdi hám óz jollarımızdı durıs biliwdiń jalǵız haqıyqıy jolı. Ózimiz haqqında ne oylasaq ta, yamasa adamlar biz haqqında ne oylasa da, áhmiyeti joq. Úlken soraw: ‘Quday biz haqqında ne oylaydı?’ Bul sorawǵa juwap tek biz jalǵız qalǵanımızda esitiliwi múmkin. Dúnyadan uzaqta, ózimizden uzaqta, tek tábiyattıń oylarınan, pikirlewlerinen, fantaziyalarınan hám sezimlerinen uzaqta, hám Quday menen jalǵız; sonday, hám tek sonday ǵana, biz ózimiz haqqında durıs húkimge iye bola alamız” (C. H. Mackintosh).
Jaratılıs 32-bólimde Yaquptıń Adam menen gúreskeni aytılmaydı, biraq “Adam onıń menen gúresti.” Yaqup óziniń ómir jolında kórsetilgenindey, qansha qaysar hám hálsiz ekenligin úyreniw kerek edi. Adam onıń san súyeginiń buwınına tiydi; hám Yaquptıń san súyeginiń buwını onıń menen gúreskeninde ornınan shıǵıp ketti. Hám Ol ayttı: ‘Meni qoyıp jiber, sebebi kún shıǵıp atır.’ Biraq ol ayttı: ‘Sen maǵan pátiyha bermeseń, men seni qoyıp jibermeymen!’ (25-26-ayatlar). Yaqup endi Adamdı uslap turǵan edi. Onıń kúshi joq bolǵan edi hám ol óziniń tayanshın Adamda hám Adamnan taptı.
Yaqup pátiyha soradı. Kóp jıllar aldın ol inisi Esawdan pátiyhalardı alıp qoyǵan edi. Adam ózin Yaqupqa tanıstırıp, ayttı: Seniń atıń endi Yaqup dep atalmaydı, biraq Izrail boladı; sebebi sen Quday menen hám adamlar menen gúrestiń, hám jeńdiń (28-ayat). Yaquptıń jańa atı bar edi, Izrail, bul “Qudaydıń shahzadası” degen mánisti ańlatadı. Onıń jańa júrisi de bar edi: ol san súyegi menen aqsaq edi (31-ayat). Bul Yaqup ushın jańa kún edi – kún onıń ústine shıqtı (31-ayat).
Ushırasıw
Endi Yaqup kózlerin kóterip qaradı, hám mine, Esaw kele jatır edi, hám onıń menen tórt júz adam bar edi. Sonlıqtan ol balalardı Leya, Rahil hám eki kúńler arasında bóldi (33:1). Yaqup Esawdı hám onıń adamların qarsı alıwshı topar dep oylamadı; ol basqasha oyladı. Taǵı da biz Yaquptıń jeńiw ushın joybarlap atırǵanın kóremiz. Ol qaytıwǵa buyırǵan Qudayǵa iseniw ornına qorqıwda edi. Ne ushın ol Esaw menen ushırasıwdı Qudayǵa tapsırmadı?
Quday Esawdıń ústinde islegen edi. Ushırasıw Yaqup kútkennen ádewir jaqsı boldı. Esaw onı qarsı alıw ushın juwırıp keldi, hám onı qushaqladı, hám onıń moynına túsip súydi, hám olar jıladı (4-ayat). Olar bir-birin 20 jıldan aslam waqıt kórmegen edi. Esawdıń qarsı alıwı geypara jaǵınan Yaquptıń Labannan alǵan qarsı alıwına uqsas (29:13). Kóp ret biz Yaqup sıyaqlı – qorqıwshı, qıynalǵan, alıwshı, júklenip hám qıynalǵan bolamız, Quday aldınnan sheshken nárseler haqqında. Biz hesh nárseden alıwshı bolmaylıq, biraq hár bir nárse haqqında duwa hám jalbarıw menen, shúkirshilik penen, [bizdiń] ótinishlerimiz Qudayǵa bildirilsin; hám Qudaydıń tınıshlıǵı, barlıq túsiniwden asıp túsetuǵın, [bizdiń] júreklerimizdi hám aqıllarımızdı Máshih Isa arqalı qorǵaydı (Filipiyalılarǵa 4:6-7).
Hár qıylı baǵdar
Esaw menen ushırasqannan keyin de eski Yaquptıń izlerin kóremiz. Ol Esawǵa óziniń Seirge erjetuǵının ayttı (Jaratılıs 33:14). Onıń aldında nadurıs adam hám nadurıs jer bar edi. Ol ózin basqarıw ushın Qudayǵa súyenbey atır edi.
Ol Seirge barmadı; onıń ornına ol Sukkotqa bardı. Yaqup Sukkotqa sayaxat etti, ózine úy saldı, hám óz malları ushın shatırlar quradı… Sonnan keyin Yaqup Padan Aramnan kelgeninde, Kanaán jerindegi Shekem qalasın qáwipsiz túrde jetti; hám ol óz shatırın qala aldına quradı (17-18-ayatlar). Shekem Abram Harannan ketkennen keyin Kanaánda birinshi ret kelgen qala edi (12:6). Sol jerde Rabbı Abramǵa kórindi hám ayttı: ‘Seniń áwladlarıńa bul jerdi beremen.’ Hám sol jerde ol Rabbıǵa qurbanlıq orın saldı (7-ayat).
Yaqup ta sol jerde qurbanlıq orın saldı (33:20). Yaquptıń qurbanlıq orınında ol ózine itibar qaratqan edi. “Bul Qudayǵa sheklengen kózqaras edi. Durıs, Qudaydıń bizdiń Qudayımız ekenligin biliw bizdiń imtiyazımız, biraq Onı Óz úyiniń Qudayı retinde biliw hám ózimizdi sol úydiń bir bólegi retinde kóriw joqarıraq nárseni ańlatadı. Máshihshiniń imtiyazı Máshihti óziniń Baslıǵı retinde biliw, biraq Onı Deneniń, Shirkewdiń Baslıǵı retinde biliw hám ózimizdi sol deneniń aǵzaları retinde biliw joqarıraq nárseni ańlatadı” (C. H. Mackintosh).
Yaquptıń Quday haqqında hám ózi haqqında úyreniw kerek bolǵan sabaqları áli de bar edi. Quday onıń bolıwın qálegen jer Shekem emes, Baytil edi. Jaratılıs 34:30-da Yaqup jeke almaslıqlardı qollanǵan: “men,” “maǵan” hám “meniń” segiz ret. Bul onıń ómiriniń óz-ózine baǵdarlanǵan adam retinde súwretlemesi.
Sonnan keyin Quday Yaqupqa ayttı: ‘Tur, Baytilge barıp, sol jerde jasa; hám sol jerde Qudayǵa qurbanlıq orın sal, ol seniń inisiń Esawdıń júzinen qashqanıńda saǵan kórindi’ (35:1). Shekemlikler Yaquptı hám onıń balaların ózleri menen birge jasawın qálegen edi (34:10). Bul hesh qashan Qudaydıń qálewi emes edi. Yaqup Quday onı basqarmastan jerlerge barıp atır edi. Bir waqıtları ol Esawdı Seirge erjetuǵının aytqan edi; biraq ol Sukkotqa bardı. Keyin ol Shekemge bardı. Endi Rabbı onı Baytilge basqardı, ol jerde ol Qudayǵa qurbanlıq orın salıwı kerek edi. Oǵan bul kórsetpelerdi beriw arqalı, Quday onıń inisinen qashqan waqıtın esletiw arqalı onıń ar-namısın qıynaytuǵın edi.
Tayarlıq
Yaqup aqırında Qudaydıń aytqanların orınlawǵa tayar edi, biraq ol ózinde hám óz úy-shańaraǵında Baytilge barıp jasawdan aldın dúzetiliwi kerek bolǵan nárselerdi bilgen edi. Shet el qudayları, nápaklik hám kir kiyimler Baytil, Qudaydıń úyi menen sáykes kelmeydi: Aldawshı adam Meniń úyimde jasamaydı; ótirik aytatuǵın adam Meniń aldımda qalmaydı (Zabur 101:7). Kim Rabbıdıń tawına kóteriliwi múmkin? Yamasa kim Onıń muqaddes jerinde turıwı múmkin? Qolları taza hám júregi taza bolǵan adam, óz janın butqa kótermegen hám aldawshılıq penen ant etpegen adam (24:3-4).
Hám Yaqup óz úy-shańaraǵına hám ózi menen birge bolǵan barlıq adamlarǵa ayttı: ‘Ózlerińizdiń aranızdaǵı shet el qudayların alıp taslań, ózlerińizdi tazalań, hám kiyimlerińizdi ózgertiń. Sonnan keyin turıp, Baytilge barayıq; hám men sol jerde Qudayǵa qurbanlıq orın salaman, ol meni qıyınshılıq kúnimde juwap berdi hám men barǵan jolımda men menen birge boldı’ (Jaratılıs 35:2-3). Bizdiń ómirimizde alıp taslawımız kerek bolǵan nárseler bar ma? Awırlıqlar yamasa gúnálar bar ma? Hár bir awırlıqtı hám bizdi ańsatlıq penen tutqınǵa alatuǵın gúnádan waz kesheyik (Evreylerge 12:1).
Yaqup hám onıń úy-shańaraǵı ózlerin tazalawı kerek edi. Qudayǵa shúkir, Onıń sózi ushın: Jas jigit óz jolın qalay taza tuta aladı? Seniń sózińe sáykes itibar beriw arqalı (Zabur 119:9). Efese kitabında biz oqıymız: Máshih… Shirkewdi súydi hám ózin onıń ushın berdi, ol onı Suw menen juwıw arqalı, Sóz arqalı muqaddes etip, tazalawı ushın (Efese 5:25-26). Yaquptıń úy-shańaraǵındaǵılar kiyimlerin ózgertiwge májbúr boldı. Biz bilgenimizdey, kiyimler kórinedi, hám olar adamnıń ómir jolın ańlatadı. Adamlar ózleriniń ómir súriw tárizin ózgertiwge tiyis edi. Biz meyirimdilikti, jaqsılıqtı, kishipeyillikti, jumsaqlıqtı, sabırlılıqtı kiyiwimiz kerek; bir-birimizge shıdamlı bolıp, bir-birimizdi keshiriwimiz kerek… Biraq barlıq bul nárselerden joqarı muhabbattı kiyiwimiz kerek, bul kámilliktiń baylanısı (Kolosiyalılarǵa 3:12-14).
Labannan urlanǵan shet el qudayları (Jaratılıs 31:19) Yaqupqa berildi. Ol olardı Shekem janındaǵı terebinf terek astına jasırǵan edi (35:4). Yaqup endi Baytilge barıwǵa tayar edi. Olar Shekemnen qıyınshılıqsız ketti, hám olardıń Baytilge sayaxatı daw-janjalsız boldı. Yaqup endi Qudaydıń qálewinde háreket etip atır edi.
Qorqıwdıń joqlıǵı
Baytilge kelgennen keyin ol sol jerde qurbanlıq orın saldı hám sol jerdi El Baytil dep atadı (7-ayat). “El Baytil” “Quday, Óz úyiniń Qudayı” degen mánisti ańlatadı. Padan Aramǵa baratuǵın jolında, basqısh haqqında tús kórgennen keyingi tańda, Yaqup óziniń jastıǵı ushın qollanǵan tastı alıp, ústine may quydı, hám sol jerdi “Baytil” dep atadı. Yaqup sol jerge qaytıp kelgen edi, biraq ol rawajlanǵan edi. Onıń iskerligi jer menen emes, Quday menen – sol jerdiń Qudayı menen edi. Sonnan keyin Quday Yaqupqa kórindi hám ayttı: Seniń atıń Yaqup; seniń atıń endi Yaqup bolmaydı, biraq Izrail seniń atıń boladı. Sonlıqtan Ol onıń atın Izrail dep atadı (10-ayat). Quday adamnıń ómirin pútkilley ózgerte aladı; Ol suverenli. Basqalar arasında, Ol Sawldı Pawlǵa (Húkimetler 13:9) hám Abramdı Ibrahimǵa (Jaratılıs 17:5) ózgertti. “Izrail” “Quday menen shahzada” degen mánisti ańlatadı. Quday endi ózin Izrailge Quday Qudiretli retinde ashıwǵa hám oǵan hám onıń áwladları lázzet alatuǵın pátiyhalardı kepillendiriwge erkin edi.
Yaquptıń Baytilda jaǵımlı tájiriybesi boldı. Bul endi qorqınıshlı jer emes edi; ol endi qorıqpadı. Ol Qudaydı húrmetlew niyetinde bardı. Sonnan keyin Izrail sayaxat etti hám óz shatırın Eder minarasınan keyin quradı (35:21). Yaqup óziniń jańa atı, Izrail, quwanıshı hám erkinliginde háreket etip atır edi. Ol óz shatırı menen baylanıslı edi, dúnyada zıyaratshı retinde háreket etip. Biz de bul dúnyada zıyaratshılar retinde jasayıq hám háreket eteyik, Rabbıdıń dańqı ushın.
Biz bir sońǵı esletpe qosqımız keledi. Yaquptıń anasın Padan Aramǵa ketkennen keyin hesh qashan kórgenligi haqqında hesh qanday belgisi joq. Biraq, Yaqup ákesin taǵı kóre aldı, hám onıń hám Esawdıń onı jerlegenin kóriw maqtawǵa ılayıq (27-29-ayatlar).
