Ózgeshe Portret
Yesaya 53-tegi uzaq súwretlew pútkil insan tariyxında tek ǵana bir tulǵaǵa – Golgata Adamı Isa Mesihtiń ózine sáykes keletuǵınlıǵına isenimnen qashıp qutılıw múmkin emes. Tómendegi faktlerdiń barlıǵı basqa hesh kimge qollanılıwı múmkin emes:
Ol tolıq páklik penen, «kórki yamasa sulıwlıǵı joq» (53:2 NKJV) bolıp keldi.
- Ol «adamlar tárepinen jek kórilgen hám biykar etilgen» (3) edi.
- «Ol bizdiń qayǵılarımızdı kóterdi hám bizdiń qıyınshılıqlarımızdı alıp ketti» (4).
- Onıń orınbasar azapları bizdiń gúnámız ushın emlewdi támiyinledi (5).
- Bul azapta Quday bizdiń ayıbımızdı Oǵan ótkizdi (6).
- Ol qorqınıshlı azap astında qurbanlıqqa alıp barılǵan qozıday tolıq boysınıwda qaldı (7).
- Ol jınayatshı sıyaqlı, waqtınan burın óltirilip óldi (8).
- Biraq Ol jeke ózi ayıpsız edi (8-9).
- Ol ólimnen keyin jasaytuǵın edi, Onıń shańaraǵın quraytuǵın dárejede Oǵan tıǵız baylanıslı bolǵan izbasarlar «urpaǵına» iye bolatuǵın edi (10).
- Onıń izbasarları Onıń azaplarınan payda bolıp, Oǵan úlken qanaatlanıw beretuǵın edi (11).
- Uqsaslıqtı qátelesiw múmkin be? Qásiyetten keyin qásiyet qosılǵan sayın, portret astına basqa at jazıw múmkin be – Nazaretlik Isa? Hám bul portret Mesihtiń keliwinen kem degende 500 jıl burın sızılǵanın hám hár bir qásiyet toltırılǵanın eslesek, ne deymiz? Kim bul Azap shegiwshini súwretley alǵan, Onıń jaǵdayın súwretlegen hám Onıń tariyxın aytıp bergen – bul tariyxǵa burın yamasa keyin basqa hesh kim juwap bermeydi? Bul keremet pe yamasa joq pa? Bul jaǵdayda kim keleshekti oqıǵan hám bizge bul ullı Gúná kóteriwshiniń súwretlemesin bergen?
Biraq 9-ayattıń baslanǵısh sózlerinde ele de úlkenirek keremet bar: «Ol óliminde qábirin jamanlar menen hám baylar menen birge qıldı.» Bul sózler túsindiriwshiler ushın qıyınshılıqlar tuwdırdı, hám sınshılar tekstti ózgertiwdi hám «qábir» hám «ólim» sózlerin ózleriniń tábiyiy tártibine qoyıwdı usınıs etti. Evrey tekstologları «qıldı» fe'liniń bul jerde jansız ekenligine hám sózlerdiń «Onıń qábiri qılındı» yamasa Qayta qaralǵan nusqa aytqanday, «Olar Onıń qábirin jamanlar menen birge qıldı» degen mánisti ańlatatuǵınına kelisti.
Rim nızamına qaraǵanda, krestke kerilgen adamnıń denesi ashıq aspan astında joq bolǵansha krestte qaldırılǵan. Biraq Yahudiyada ózgeris kiritiliwi kerek edi, sebebi Musa nızamı jınayatshınıń denesin quyash batqannan keyin ashıq qaldırmawdı anıq buyırǵan. Bul jaǵdayda, quyash batıwı úlken Pásxa bayramın, sonlıqtan Shabbat «hám muqaddes kún»di baslap berdi. Bul hesh qanday jaǵdayda da násil etiliwi múmkin emes edi. Nátiyjede, Rim rásmiyleri Rabbımızdı hám eki jınayatshını jerlew ushın da, óltiriw ushın da sharalar kóriwi kerek edi. Úsh krest penen birge úsh qábir bar edi, olar óltiriw ornına jaqın bolıwı kerek edi.
Hám endi bul názerde tutılǵan jerlewlerdiń tártibi qanday bolıwı kerek edi? Rabbımız eki urlıqtıń ortasında krestke kerilgen edi, sonlıqtan Onıń eki urlıqtıń arasında jerleniwi de shúbhesiz shólkemlestirilgen edi. «Olar Onıń qábirin jamanlar menen birge qıldı.» Biraq Quday bunıń usınday bolıwın buyırmaǵan edi! Ne bolǵanın esleń. Jasırın shákirt bolǵan, biraq bul sońǵı kúnlerde barlıq adamlar Nazaretlikti taslap ketip atırǵanda – ózin járiyalawdan qorqpaǵan bir adamnıń júreginde bir oy payda boldı. Onıń jánjeli názerde tutılǵan násil etiw oyına qarsı shıqtı. Bul adam, Arimateyalıq Yusuf atlı húkimdar «Pilattıń aldına batırlıq penen kirip, Isanıń denesin soradı» (Mark 15:43 KJV).
Bul úlken nárse edi, hám bul Yahudiy húkimdarı bunı bildi. «Soradı» sózine itibar beriń. Matfey hám Luka da bunı atap ótedi, Yusuf Isanıń denesin «jalbarǵanın» atap ótedi. Yuhannada biz onıń «Pilattan Isanıń denesin alıp ketiwge ruqsat soradı» (Yuhanna 19:38) dep oqıymız. Bul úlken nárse edi, hám bunı beriw de úlken nárse edi. Biraq ruqsat berildi. Hám dene Yusufqa tapsırıldı.
Onıń jańa qábiri tayın edi, shúbhesiz ózi ushın, hám baylıq hám kórkem óner tayarlaǵan hám bezegen qábir edi. Sol jerde, húrmetli qollar menen tiygen hám bay hám xoshboy maylarǵa orılǵan Qutqarushınıń denesi qoyıldı. Bul Injillerdiń jazbası. Biraq bulardıń barlıǵı 500 jıldan aslam waqıt burın Yesaya 53-tiń payǵambarlıq betinde jazılǵan edi! Jon Nelson Darbiydiń Jańa awdarması aytqanday, «Adamlar Onıń qábirin jamanlar menen birge belgiledi, biraq Ol óliminde baylar menen birge boldı» (Yesaya 53:9).
Endi ele bir nársege itibar beremiz. Bul sózler ótiwde burılıs noqatın quraydı. «Adamlar Onıń qábirin jamanlar menen birge belgiledi» degen sózlerge shekem, tariyx tereńlewshi páklik haqqında. Biraq ol keyingi sózler menen ózgeredi, «biraq Ol óliminde baylar menen birge boldı.» Ol haqıyqatında ólgen hám barlıq jazalar tólengen hám tolıq keshirim etilgen waqıtta, tariyx birden ózgeredi. Ayattıń dawamı «Sebebi Ol zorlıq islemegen, awzında da aldaw bolmaǵan» dep aytadı. Sonıń menen birge, Ol sol jerde tek ǵana «gúná ushın qurbanlıq sıpatında» bolǵanı qaytalanadı.
Bul noqattan baslap, barlıǵı jarqınlanǵan dańq hám jeńis. Jerlew waqtında páklik toqtap, joqarı kóteriliw baslanıwın kim belgiledi? Kim áyyemgi kúnlerden baslap «olar Onıń qábirin jamanlar menen birge qılsa da,» sol qábirde Qutqarushınıń denesi jatpawı kerek dep ayttı? Biz bunıń tek ǵana tábiyiy túsindirmesin alǵanımızda, biz bul kitaptı sınshılar dúnyanı isendiriwge háreket etetuǵın jalǵan dep esaplay alar edik. Biraq aqıl hám tájiriybe, san hám ar-namıs, bizden onı tirishilik Qudayınıń Sózi sıpatında qabıl etiwimizdi talap etedi.
Bul maqala, Shotlandiyalıq wazǵoy, oqıtıwshı hám Bibliyanı qorǵawshı Jon Urquhart tárepinen jazılǵan, Britaniyalıq Scripture Truth Magazine (Dekabr 1932) jurnalında basılıp shıqqan maqaladan qısqartılǵan nusqası. Ruqsat penen qollanıldı.
