ISA shınında Quday ma?
Latın Amerikası, Afrika, Evropa hám Arqa Amerikada Máshihtiń shaxsı hám Úshbirlik doktrinası úzliksiz hújimge ushırap atır. Búgin, basqa waqıtlardan góre kóbirek, belgisiz máshihshi topar yamasa prozelitlik etiwshi bógde adam menen ushırasqanda beriletuǵın áhmiyetli soraw mınaw: «Máshihtiń shaxsı, Qudaydıń máńgilik Ulı haqqında nege isenesiz?»
Ulı, Ata menen teń
Bul sorawdıń birinshi bólegi mınaday bolıwı múmkin: «Siz Isanı Qudaydıń jalǵız Ulı, Ata menen teń, hám Ol Quday Ulı, káyinattıń Jaratıwshısı dep isenesiz be?» Jańa Testamenttiń tórt kúshli babı Máshihtiń Qudaydıń Ulı retinde tolıq, jaratıwshı qudaylıǵına gúwalıq beredi: Yuxanna 1, Koloselilerge 1, Evreylerge 1 hám Ashıw 1. Bul bablar Máshihti Quday bolǵan hám barlıq nárselerdi jaratqan «Sóz» dep ataydı (Yuxanna 1:1-3; Koloselilerge 1:16; Evreylerge 1:2). Bul tórt babdan basqa, kóp basqa Jazıwlar Oǵan ózgeshe gúwalıqlar beredi. Yuxanna 10:30 da, Isa Ózi: «Men hám Ata birbiz», – dep járiyaladı. Pawıl «bizim ullı Qudayımız hám Qutqarıwshımız, Isa Máshihtiń dańqı» haqqında aytadı (Titusqa 2:13 NASB).
Eski Testament Máshihtiń qudaylıǵı haqqında ne deydi? Yesaya 9:6 Rabb Isa qudiretli Quday ekenligin járiyalaydı: «Sebebi bizge bala tuwıladı, bizge Ul beriledi ... hám Onıń atı ... Qudiretli Quday dep ataladı». Bul Qudiretli Quday Zakon 10:17 de «Rabbilerdiń Rabbisi ... qudiretli hám qorqınıshlı Quday» dep ataladı. Yeremiya 32:18 bunnan da artıq bul Qudiretli Qudaydıń atı Yehova ekenligin aytadı: «Ey ullı hám qudiretli Quday. Áskerlerdiń Rabbisi (Yehova) Onıń atı». Yosua 22:22 de sonday etedi.
Qızıq, geybir adamlar Isanı Eski Testamenttiń Yehovası hám Qudiretli Quday dep qabıl etedi, biraq keyin «Qudiretli Quday» «Bársha Quday» menen birdey emes deydi. Basqasha aytqanda, olar Isanı qudiretli Quday, biraq Bársha Quday emes deydi. Kóp Jazıwlar bul argumentke Bársha Qudaydıń atı Yehova ekenligin anıq aytıw arqalı juwap beredi. Mısalı, Jaratıw 17:1 de: «Rabb (Yehova) Abramǵa kórindi hám oǵan: «Men Bársha Qudayman; Meniń aldımda júr, hám ayıpsız bol», – dedi». Rabb keyin Musaǵa kóriniwinde: «Men Ibrahim, Ishaaq hám Yaqubqa, Bársha Quday retinde kórindim, biraq Meniń atım Rabb (Yehova) menen ózimdi olarga bildirmedim», – dedi. Zábúrshı Qudaydıń túrli atların biriktirip: «Eń Joqarıdıń pana jerinde jasaytuǵın adam Bárshadıń kóleńkesinde turadı. Men Rabbige: «meniń panam hám qorǵanım, meniń Qudayım, Oǵan isenemen», – deymen», – deydi. Haqıyqatında, bul Eski Testament atlarınıń bári bir Qudayǵa tiyisli – Qudiretli, Bársha, Men Barman, Yehova hám Quday – hám Isa bul Quday (Zábúr 45:6; Yesaya 9:6; Ashıw 1:10-18). Ol Bársha Jaratıwshı Quday, Quday Ulı, Ata hám Muqaddes Ruwx menen Qudaylıqtıń sırlılıǵında teń.
Biz bul sırlılıqtı túsiniwimiz kútilmeydi, biraq onı Qudaydıń Sózine isenim menen qabıl etiwimiz zárúr.
Qudaydıń Ulı máńgilikten
Bizim sorawımızdıń basqa bir áhmiyetli bólegi mınaw: «Ata menen Ul arasındaǵı qatnas máńgilik pe, yamasa ol Betlehemdagi baslandı ma, Evreylerge 1:5 de: «Sen Meniń Ulımsań, búgin men seni tuwdım» degen sıyaqlı?» Birinshi Yuxanna 1:14 ke itibar beriń: «Sóz et boldı hám aramızda jasadı, hám biz Onıń dańqın, Atadan jalǵız tuwılǵan sıyaqlı dańqın, miyrim hám haqıyqatqa tolı dańqın kórgen edik». Rabb Isanıń etde kórsetken ilahiy dańqı, Onıń Ata menen máńgilikten iye bolǵan dańqı edi. Yuxanna 17:24 de Ul Ataǵa: «Sen meni dúnyanıń tiykarınan aldın súygen ediń», – deydi. Ol Ata menen Ul arasındaǵı máńgilik muhabbat haqqında aytıp atır edi.
Barlıq haqıyqıy muhabbat óz baslanǵısh noqatın mınnan aladı – bul máńgilik silteme noqatınan: «Sebebi Quday dúnyanı sonday súydi, Ol Óziniń jalǵız tuwılǵan Ulıń berdi» (Yuxanna 3:16). Qudaydıń dúnyaǵa bolǵan muhabbatı Óziniń jalǵız Ulıń beriwimenen ólshenedi – Ol Ul bolǵan aldın dúnyaǵa jiberiliwinen.
Tórtinshi silteme júzimzar mısalında: «Onıń jiberiwge taǵı bir adamı bar edi, súyikli ulı: ol onı eń aqırında olarga jiberdi, aytıp: «Olar meniń ulıma húrmet etedi»» (Mark 12:6). Bul mısalda júzimzardıń iyesi Quday Ataǵa uqsas. Iye óziniń jalǵız ulıń júzimzarǵa jibergende, bul Ata Óziniń jalǵız Ulıń dúnyaǵa jibergen sıyaqlı. Anıq, Rabb Isa dúnyaǵa kelmesten aldın Ata menen Ul qatnasınan lázzet alǵan.
Qısqasha aytqanda, Rabb Isa Ul edi: Ol dúnyaǵa kelmesten aldın; dúnyanıń tiykarınan aldın; káyinattıń jaratılıwınan aldın (Evreylerge 1:3); máńgilikten – Atanıń qushaǵında jasap (Yuxanna 1:18). Bunı biykar etken adam injildiń kúshin kemeytedi, haqıyqıy muhabbattıń máńgilik silteme noqatına hújim etedi hám Quday Ulıń dańqın bulıtlaydı.
Ul Adam hám Máshih retinde
Biraq burın aytılǵan Evreylerge 1:5 degi ayattıń mánisi ne: «Sen Meniń Ulımsań, búgin men seni tuwdım»? Birinshi bul Eski Testament sitatasınıń Jańa Testamenttiń basqa eki jerinde de bar ekenligine itibar beriń, Evreylerge 5:5 hám Elshilerdiń isleri 13:33. Ol Evreylerge 1:5 de Rabbiniń tuwılıwına qollanılsa da, Elshilerdiń isleri 13:33 de Onıń tiriliwine, hám Evreylerge 5:5 de Onıń dańqlanıwına qollanıladı. Isa tirilgenge yamasa dańqlanǵanǵa shekem Ul bolmaǵan ba? Álbette joq.
Bul ayatlardıń haqıyqıy mánisi ne? Zábúr 2:7, bul sóz birinshi ret tabılǵan jer, onı Máshihke qollanıladı. Máshih adam bolıp tuwılǵanda Yehovaǵa Ul retinde bul arnawlı qatnastı qabıl etedi. Óziniń ilahiy tábiyatında máńgilik Ul retinde bar bolǵan Rabb Isa Óziniń tuwılıwında adam retinde bul arnawlı Máshihlik qatnasqa kirdi. Onıń tiriliwi hám dańqlanıwı Onıń shınında Máshih, Qudaydıń Ulı ekenligin bunnan da artıq tastıyıqladı.
Jer júzinde kámil adam retinde, Rabb Isa Óz Atasına boysınǵan edi. Adam retinde Ol Óz Atasınıń Ózinen ullıraq ekenligin, basım hám húkimet jaǵınan ullıraq ekenligin moyınladı. Sonlıqtan Ol Yuxanna 14:28 de: «Ata menen ullıraq», – dedi. Hám taǵı, Yuxanna 10:29 da, Ol: «Meniń Atam, olardı maǵan bergen, barlıǵınan ullıraq», – dedi. Kámil adam retinde, Isa Óz Atasına boysınǵan edi hám Onıń joqarı dárejesin moyınladı. Adam bolıw menen, Ol qul pozitsiyasın aldı hám ólimge shekem boysınǵan edi, hátte xoch ólimine de, bizlerdiń páydaǵa (Filipililerge 2:6-8). Biraq Ol bir minutqa da máńgilik Ul, káyinattıń Jaratıwshısı bolıwdı toqtatqan joq. Galileya teńizindegi suwlar qattı tolqınlanǵanda, Ol olardı «Tınıshlan, tınısh bol» (Mark 4:39) dep tınıshlandırdı. Inkarnatsiyanıń sırlılıǵı sonday.
Azap shekken hám sınalǵan, biraq gúnásız
Hesh qashan Quday bolıwdı toqtatpasa da, Isa gúnádan basqa barlıq jaǵınan adam boldı (Evreylerge 4:15). Ash bolǵanda, Oǵan tamaq kerek boldı; shóllegeninde, Ol suw soradı; sharshaǵanda, Ol uyqıǵa ketti; sınalǵanda, Ol azap shekti. Onıń azapları óte haqıyqıy edi: «Ol sınawda azap shekti» (Evreylerge 2:18) biz bilgennen de kóbirek. Ol gúná isley alar edi me? Joq! Óziniń Shaxsınıń birliginde – kámil Quday hám kámil adam – Ol gúná isley almas edi. Biraq Ol sınawǵa qarsı turıwda azap shekti (Matta 4:1-11; Luka 4:1-13).
Geyde altın sıyaqlı qımbat bahalı metallardıń sınawǵa – mısalı, óte joqarı temperaturaǵa – ushıraǵanda, onnan ótip, shınında sonday metall ekenligin dálilleytuǵın mısal beriledi. Sol sıyaqlı, sınaw Isanıń kim ekenligin dálilledi. Biraq metallardan ayrıqsha, Rabbide adamiy sezimler bar edi. Ol hár bir sınawdı hám qıyınshılıqtı sezdi hám olarga qarsı turıwda azap shekti. Evreylerge 5:7 de aytılǵanday: «Óziniń etli kúnlerinde ... Ol ólimnen qutqara alatuǵın Oǵan dawıslı jılaw hám kóz jasları menen duwalar hám jalbarıwlar usındı, hám Óziniń taqıwalıǵı sebepli esitildi».
Onıń azapları haqıyqıy edi. Sonıń menen birge, Ol sátsizlikke ushıray almas edi. Azaplar tek Onıń muqaddes tábiyatın kórsetti. Onıń tuwılıwında, perishte Máryamǵa onıń «muqaddes perzenti Quday Ulı dep ataladı» (Luka 1:35) dedi. Bizden yamasa hátte ayıpsız jaratılǵan Adamnan ayrıqsha, Isa boyına ózgeris kirgizilgen sáneden baslap muqaddes edi. «Onda gúná joq», – dep jazdı Yuxanna (1 Yuxanna 3:5). Pyotr Onı «hesh qanday gúná islemegen» (1 Pyotr 2:22) adam dep ayttı. Hám Pawıldıń gúwalıǵı Ol «gúná bilmegen» (2 Korinflilerge 5:21) adam edi.
Sıyınıwǵa shaqırıw
Biz Isanı máńgilik Ul retinde kórgenimizde – Óziniń Qudaylıq dańqın bir shetke qoyıp, adam bolıwǵa hám bizlerdiń páydaǵa xochqa barıp, ol jerde bizlerdiń gúnálarımızdıń júgi astında azap shegiwge razı bolǵanda – biz basımızdı iyip sıyınamız. Máshihtiń shaxsı haqqındaǵı bul haqıyqat injildiń ózeginde – máńgilik Ul, Jaratıwshı, etdegi Quday, kámil gúnásız Adam, azap shekken hám sınalǵan Bas Ruxaniy. Bunıń báriń kim túsine aladı? Hesh birimiz. Biraq Oǵan súyikli júrekler menen sıyınıwdan kim bas tarta aladı?
