Shilohdaǵı Áskerler Rabbiniń qolında
«Ózińdi Xudayǵa maqul, uyalmaytuǵın jumısshı, haqıyqat sózin durıs bólip kórsetiwge háreket et.» —2 Timotiy 2:15 KJV
Injildiń hár qanday bólimin túsiniwdiń tiykarǵı jollarınan biri – Rabbimizdiń Óz xalqı menen belgili bólimde qalay baylanısqanın anıq túsiniw. 1 Samuel 1:3-te Xudaydıń atı «Shilohdaǵı Áskerler Rabbisi» dep berilgen. «Áskerler» «aspan áskerleri» degen mánisti ańlatadı. Áskerler Rabbisi retinde, Xuday Óz xalqın – bizdi – Ózinen bólekler menen pátiyalawǵa umtıladı. Ol aspan resursların qollanıp, bizdi ruwxıy nárslerge ámeliy iyelik etiwge alıp keliwdi jaqsı kóredi. Rabbimiz bizdiń ruwxıy jerdi basıp alıwımızdı hám onı islerimiz benen iyelewmizdi qáleydi – hám Ol Óz áskerleriniń pútkil quramın qollanadı, solay etip biz usı jolda pátiyalanayıq.
Bizdiń dushpanlarımız sol aspan jerin iyelewge umtıladı, biraq ol áwliyeler ushın arnalǵan. Elishanıń qulı Siriya áskeri menen qorshalǵanda qáweterlengende, payǵambar qulınıń kózleri ashılıp, Rabbimizdiń áskerleriniń jaqın jerde turǵanın kóriwi ushın duwa etti (2 Patshalar 6:15-19). Elishanıń duwası qabıl etildi, hám qul keyin «tawdıń atlar hám ot arbaları menen tolı ekenligin» kórdi.
Yesuadan birneshe pikirler
Yesua kitabı pútkilley júdá ruwxlandırıwshı. 18-bólimde biz Izrail balalarınıń Shilohda jıynalǵanın oqıymız. Shiloh «tınısh tınıshlıq» degen mánisti ańlatadı. Bul Onıń xalqı ushın, Mısırdan shıqqannan keyin, óz urısların baslaw ushın durıs orın edi; hám keyin tınıshlıq tabıw ushın qaytıw orını edi. Ol jerde Izrail jıynalıs shatırın ornattı, hám biz Kanaan jeriniń «olardıń aldında boysındırılǵanın» (1-ayat) oqıymız.
Izrail sayaxatınıń bul basqıshında, on eki qáwimniń jetewiniń miyrasları ele bólip berilmegen edi. Jańa Ahd kitabı Kolosiyalılarǵa sonday jaǵdaydaǵı áwliyelerge jazılǵan edi. Yesua bólimi dúnyadan qutqarılǵan hám Xudaydıń jeńisleri aldında qoyılǵan isenimshilerdi súwretleydi. Biraq, ele de iyelewge tiyisli jer, aldın alınǵan jerden kóbirek edi. Biz hárdayım sonday jaǵdayda bolǵanımızdı tán alıw jaqsı bolıwı múmkin, yaǵnıy ele de iyelewge tiyisli ruwxıy jer, aldın alınǵan jerden kóbirek.
Injilden sabaqlar
Birinshi hám Ekinshi Samuel bizdi Rabbimizdiń xalqınıń tereń mashaqatlar arqalı ótiwi haqqında aytıp, ruwxlandıradı, al Ol, Áskerler Rabbisi, olardı bay túrde pátiyaladı. Pátiyalar Rabbimizdiń óz qolınan, jekke adamnıń belgili mútájliklerine sáykes keledi. Mısalı, Hanna dáslep qattı qáweterlendi hám qattı qıynaldı, biraq keyin Xudaydıń xalqı ushın pátiya bolatuǵın payǵambar Samueldi tuwdı. Ol ózin «qayǵılı ruwhtıń hayalı ... [men] qayǵım hám qıynalıwımnıń kóp bolǵanlıǵınan házirge shekem sóyledim» (1 Samuel 1:15-16 JND) dep súwretledi. Hanna qattı jara aldı hám bay túrde pátiyalandı. Biz ele de kóp jıllardan keyin onıń isenimi hám Xudayımızdıń onıń ómirinde islegen qudaylıq miyrimi haqqında oqıymız. Keling, Eski Ahdtaǵı birneshe adamdı biraz tolıǵıraq kórip shıǵayıq.
Elkana
Bul áwliyeler jasaǵan dáwirde, kóp adamlar úylengen juptıń perzentsiz bolıwın ayıplaw yamasa uyat dep esaplaǵan sıyaqlı. Bálkim bul Xudaydıń olardı pátiyalamaǵanınıń belgisi dep qaralǵan. Hannanıń kúyewi Elkana birneshe nárseni durıs islegen sıyaqlı, sonıń ishinde hár jılı pútkil shańaraǵın ibadat etiw hám qurbanlıq etiw ushın durıs orınǵa alıp barǵan. Biraq, onıń shańaraǵı jánjel menen bólindi. Hannanıń bul kelispewshilikke juwabı duwa boldı. Elkana, perzentleri bolıwı ushın ekinshi hayal alıp, Hannanıń keyin basdan keshirgen bay pátiyasın ótkizip jiberdi.
Er adamnıń birden artıq hayalı bolıwı Xudaydıń rejesi emes, biraq Elkana ayıptı joq etiw hám óziniń sezilgen máselelerin sheshiw ushın tábiyiy quraldı qollanadı. Kerisinshe, Isaak óz hayalı Rebeka ushın duwa etti, hám Xuday olarǵa perzentler berdi (Jaratılıs 25:21-di qarań). Efesliklerge 5:25-te: «Kúyewler, hayallarıńızdı súyiń, Máshix shirkewdi súygenindey, hám ózin onıń ushın berdi» (KJV) dep aytılǵan. Elkananıń Hannanı súygenligi anıq aytılǵan, biraq ol onıń paydası ushın ózin kúnlik beriwde kemshilikke jol qoyǵan sıyaqlı. Bul jerde kúyew bolıwdıń bay hám shın kewilli sezimleri basdan keshiriledi.
1 Samuel 1:8-de Elkana Hannadan: «Men saǵan on uldan jaqsı emespen be?» dep soradı. Bálkim ol, búgingi kúndegi kóplegen er adamlar sıyaqlı, óz hayalına bolǵan súyispenshiligi onıń máseleleriniń sheshimi dep isengen. Bul bólimde bunıń sonday emesligi anıq, sebebi Hanna azap shegiwdi dawam etti. Bul úylengen juptıń birge perzentsiz bolıwdıń tereń mashaqatın basdan keshiriwi kerek edi. Bunday sınaq ekewin bir-birine jaqınlastırar edi. Eger olar Hannanıń perzentsiz bolıwı boyınsha birlesip háreket etken bolsa, onda búgin biz payǵambar Samueldi bul qudaylıq juptıń ulı retinde kórer edik, Hannanıń jalǵız duwa etken ulı emes. Biraq, Elkananıń ekinshi hayal alıwdaǵı háreketleri Hannanıń azap shegiwine úlken úles qostı. Bul barlıq úylengen er adamlar ushın oylanarlıq xabar. Rabbimizdiń úlken mısalın hám Onıń óz kelini ushın qansha bergenin hárdayım aldımızda saqlaw qanday jaqsı.
Eli ruhaniy
Bul adam bizge Áskerler Rabbisiniń Hannada islegen miyrimine pútkilley qarsı túr retinde kórsetilgen. Eli aqıl-parasattan joq edi, sebebi onıń kózleri kúńgirt edi. Biz Injilden basqa kózleri kórmeytuǵınlardı esleymiz, Samson (Húkimetler 16:21) fizikalıq jaqtan, hám Hezekiya (Yesaya 38:14) hám Laodikeya shirkewi (Ashkarıw 3:17) ruwxıy jaqtan.
1 Samuel 2-de, Xudaydıń adamı Eliye kelip, oǵan, Eli, óz ulıların Rabbimizden kóbirek húrmetlegenin ayttı. Eli óz eki jas ulı arqalı bul dúnyanıń nárslerinen paydalanıwdı qáledi. Olar gúnákar túrde qurbanlıq etiwge kelgenlerden azıq-awqat alıp, ózlerin bayıttı. Eli de sol iske qatnastı hám semirip ketti – awır, taburetke otırǵan. Qayǵılısı, bul áke óz balaların tek óziniń lázzeti ushın paydalanıwı múmkin bolǵanlar retinde kórgen sıyaqlı.
Kórsetilgen qarama-qarsılıqlar arqalı, Rabbimiz bizge 1 Samuel 1-2-niń bul dáslepki ayatlarında úyretetuǵın sabaq – bul bizdiń qádirli balalarımızǵa qalay qaraǵanımız. Rabbimiz Hannanıń jáninde tereń is islegen soń, ol óz balasına «húrmetli ıdısqa, muqaddeslengen, ustazdıń qollanıwına jaramlı, hám hár bir jaqsı iske tayarlanǵan» (2 Timotiy 2:21) retinde qaray basladı. Bul tiykarǵı, perzentli bolıwǵa qaraǵanda eń jaqsı jol.
Hawa
Bálkim ata-ana bolıw hám úy haqqında kóbinese itibar berilmeytuǵın tálim – bul hayaldıń úydi basqarıwı máselesi. Aldın bir qatar tiykarǵı haqıyqattı kirgizeyin. Adam atalıq Eden baǵına qoyıldı, hám «solay etip aspanlar hám jer ... tamamlandı» (Jaratılıs 2:1). Hawa, teńiz hám jer haywanlarınıń bári aldın jaratılǵan edi. Biraq haywanlardan ayrıqsha, adam dáslep joldasqa iye emes edi. Adam jerdegi jalǵız adam ekenligin hám bul pútkil jaratılıstıń jańa ekenligin bilgen bolıwı kerek. Keyin biz Rabbimiz Xudaydıń ne degenin oqıymız: «Adamnıń jalǵız bolıwı jaqsı emes» (18-ayat). Xuday Adamdı alıwı kerek bolǵan nársge tayarlap atırǵan edi. Adamnıń ayıpısız ekenligin esleń. Rabbimiz Xuday Adamnıń qabırǵasınan Hawanı jasadı, «Men oǵan járdemshi joldas jasayman» (18-ayat) dep aytqan edi. «Járdem» onıń jalǵız bolıwı máseleleriniń sheshimi – jetkilikli bolǵannan da úlken qádirge iye bolǵan támiyinlew. Keyingi sóz dizbegi men sizlerdiń aldıńızǵa alıp kelmekshi bolǵan hám kórip shıǵıwǵa umtılǵan sóz dizbegi: «oǵan jaramlı.» Bul onıń teńi degen mánisti ańlatadı.
Xuday pútkil álemdi jaratqan edi. Ol jer ushın jaratqan jánlikler arasında Adam eń joqarǵı orında edi. Hawa jaratılıs tártibinde sol orındı iyeledi. Xuday ornattıǵan nárseniń ápiwayılıǵın qabıl etiw jaǵımlı is. Hayal adamnıń jalǵızlıǵına Xudaydıń juwabı edi, hám bul onıń oǵan uqsas bolıwın talap etti. Injil studentleri retinde, úy hám er adamlar hám hayallar tárepinen alınǵan jámiyetlik orın júdá anıq ekenligin, er adamlar hayaldıń bası retinde qoyılǵanın (1 Korinflilerge 11:3) biletuǵınımızdı eske alıń. Biraq olar ekewi de Xudaydıń tártibin kórsetiw ushın óz rollerin aladı, solay etip olardıń ómirleri: «Biz Xudaydıń durıs ekenligine isenemiz» deydi.
Endi 1 Timotiy 5:14-ti kórip shıǵayıq: «Solay etip men jas jasıyrlardıń úyleniwin, perzent tuwıwın, óz úylerin basqarıwın qáleymen ...» (ESV). Darby awdarmasında «óz úylerin basqarıw» sóz dizbegi «úydi basqarıw» dep awdarılǵan. Bul óz kúyewi ústinen basqarıw emes, al balalar hám nárslerdi tártipte saqlawdıń kúnlik wazıypaları ústinen basqarıw. Úydi basqarıw kóp jumıs talap etedi, ásirese balaları bar úy. Bul úlken wazıypa hám qáwipler úlken. Sol sebepli, er adamnıń óz hayalınıń úyden sırtqa jumısqa shıǵıwın hám ele de óz úyin nátiyjeli basqarıwın kútiwi aqılsızlıq. Biz jasaǵan jámiyet jas úylengen hayaldıń úyde qalıp, úydi hám onıń kóp baylanıslı wazıypaların basqarıwın qádirlemewi múmkin, biraq Xudaydıń kózinde bul eń áhmiyetli.
Hanna
Hannanıń basdan keshirgen quwdalawı Shilohǵa qurbanlıq etiw ushın barǵan waqıtta eń kúshli boldı. Sol waqıtta onıń dushpanı onı jıl sayın qıynadı. Sonday-aq, Shaytan Injil úyreniw yamasa duwa jıynalısına barıwdı rejelestirgenimizde óziniń eń názik ayyorlıqların yamasa hiylesin saqlaydı.
Hanna óz kózqarasında ózgeris kerek edi. Dáslep ol tek perzent qáledi, biraq Rabbimiz onıń qursaqın jabıp qoyǵan edi – ya, bul Rabbimizdiń isi edi. Rabbimiz onıń ómirinde tereń is isledi, solay etip ol Xudaydıń xalqınıń mútájliklerin kóre basladı. Hanna Izraildagi jaǵdaylardı Eliyiniń eki ulı, Hophniy hám Phinehas arqalı kórdi. Keyin ol Rabbimizden er bala – tek ǵana bala emes, al Óz xalqınıń júreklerin Xudayǵa burıwı múmkin bolǵan payǵambar soradı. Onıń balaları boysınıwda hám boysınıwda bolıwı kerek – adamzat ushın úlken emlew principleri.
Óz ulı haqqında, Hanna dáslep «onı ómiriniń barlıq kúnleri Rabbimizge beremen» (1 Samuel 1:11 KJV) dedi. Keyin ol bunı «ol tirilgenge shekem Rabbimizge beriledi» (28-ayat) dep ózgertti. Eki málimlemede de bul onıń pútkil ómiri ushın edi. Ulı tuwılǵannan keyin, ol balalarıńızdıń hárdayım sizde bolatuǵının túsindi; hám olar awırǵanda, siz de awırasız. Aqlıqlar ushın, siz eki ese awırasız: birinshi aqlıǵıńız ushın hám ekinshi ulıńız yamasa qızıńız ushın. Bul hesh qashan tamamlanbaydı. Ol óziniń oǵan hárdayım baylanıslı bolatuǵının túsindi.
Bul isenimli ana óz ulı Rabbimizde ósiwin kútti. Ol oǵan hár jılı kishkene kiyim tikti (2:19), ótken jıldan úlkenirek. Hannanı kórgenimde esime túsedi: Analarsız biz ne isler edik?
Juwmaq
«Hám Yehova Shilohda taǵı payda boldı; sebebi Yehova Shilohda Samuelge Yehovanıń sózi menen ózin ashıp berdi ... Hám Samuel aytqan nárseniń bári pútkil Izrailge boldı» (1 Samuel 3:21, 4:1 JND). Bul eki ayattan kórinip turǵanınday, Hannanıń azapları úlken sıylıqlandı. Rabbimiz Samueldi Óz aldında júrgennen keyin, Áskerler Rabbisi onıń ósiwin barlıq aspan resursları menen qollay aladı.
Basqa bir mısalǵa itibar beriń. Dawıt patsha Sawldan qashıp júrgen waqıtta, ol sol resurslarǵa isene alar edi. Jol boyında kóp sanlı keremet isler boldı, sebebi Dawıt isenim menen háreket etti. Ekinshi tárepten, ol úlken gúná qılǵanda, hámme nárseniń oǵan qarsı islegenin kóremiz (2 Samuel 24); hám onıń óz háreketi Mefiboshetke pátiya beriw ushın Zibanıń jalǵanları hám hiylesi sebepli shataqlıqqa ushıradı (16:1-4, 19:24-29).
Biz Rabbimiz hám Qutqarwshımızǵa – Áskerler Rabbisine pútkilley súyeniwdi úyrenemiz! Biz Oǵan isenip, Onıń miyrimine súyengenimizde tınısh tınıshlıqta tınshıǵamız.
