Rabbimiz Isanıń ullı qásiyeti Onıń balalarǵa ǵamxorlıǵı. Rabbimiz Isanıń narazı bolǵanı haqqında oqıǵanımız az waqıtlardan biri, adamlar kishkene balalardıń Oǵan jaqınlawın qálemegen waqıt edi (Mark 10:13-16). Ol shákirtlerdi balalardı quwıp jiberiwge háreket etkenleri ushın ayıpladı, Óz izbasarlarına kishkene balalardıń Oǵan keluwine tosqınlıq etpeslikti ayttı. Qudaydıń balalarǵa bolǵan muhabbatınıń jáne bir mısalı Yaqub 1:27 de tabıladı. Ol jerde bizge «taza din» (KJV) jetimlerge ǵamxorlıq etiw ekenligi aytılǵan. Biz olardıń isin qollap-quwatlawǵa shaqırılamız (Izaya 1:17 di qarań). Qudaydı Óz Ákemiz dep oylaǵanımızda, hámmeimizdiń asırap alınǵanımız esimizge túsedi (Rimliklerge 8:15; Efesleyge 1:5).
Muqaddes Kitapta Rabbimiz tábiyiy ata-anaları tárepinen óstirilmegen balalarǵa ǵamxorlıq etken bir neshe mısal bar. Bul balalar ata-analarınan túrli sebepler menen ajıratılǵan: jetim qalǵan, tutqınǵa alınǵan yamasa basqa jerde jasawǵa jiberilgen. Biz tuwılǵan ata-anasınan basqa birew tárepinen óstirigen bir neshe balanıń ómirine qaraymız, atap aytqanda: Musa, Samuel, kishkene qız hám Ester.
Biraq, olardıń ómirin kórip shıǵıwdan aldın, Rabbimiz Isanıń da biologiyalıq ákesi bolmaǵan jer ústindegi áke tárepinen óstirigenin aytıwımız kerek. Quday Rabbimiz Isa jas bala waqıtında Oǵan áke bolıw ushın Yusufdı támiyinledi. Yusuf Rabbimiz Isa hám Onıń anası Maryamǵa támiyinledi, qorǵadı hám ǵamxorlıq etti, hám Onı «hár jılı» (Luka 2:41) ibadatxanaga alıp bardı. Isa «Yusufdıń ulı» (4:22) hám «aǵash ustasınıń ulı» (Matta 13:55) dep tanılǵan.
Musa
Musanıń ómiri óte ádetten tıs baslanǵan, sebebi anası onı Izrailliklerge tuwılǵan barlıq balalar «dáryaga taslanıp» suwǵa batırılıwı kerek bolǵan waqıtta tuwǵan (Shıǵıw 1:22). Onıń ata-anası onı saqlawları kerek hám Rabbimiz onı qorǵaydı dep isengen (Evreylerge 11:23).
Musanıń ata-anası onı dáryada kishkene «keshe» (Shıǵıw 2:5) de jasırǵan, biraq Faraonnıń qızı olardıń kishkene ulıń tawıp, onı óz ulı sıpatında óstirgi kelgen. Biraq, Quday bul kishkene bala Faraonnıń qızı menen jasawǵa alıp ketilgenge shekem, onı óz tábiyiy anasına qaytarıp beriwdi buyırdı. Keyin Musanıń anası onı ózinen ketetuǵın jasına jetkenshe ǵamxorlıq ete aldı (9-ayat). Anası menen bolǵan waqıt dawamında, Musa kóp nárselerdi úyrendi. Onıń ata-anası onı tárbiyalaw hám oǵan ózi tiyisli bolǵan Quday haqqında úyretiw múmkinshiligine iye boldı (Ekinshi nızam 6:7).
Keyinirek, Musa Muqaddes Ruwh tárepinen ilhamlanıp, Jaratılıstı jazdı, ol jas jigitler hám olardıń qabıl etiwi kerek bolǵan tańlawlar haqqındaǵı waqıyalar menen tolı. Mısalı, Jaratılıstaǵı kóp bablar Yusufdıń waqıyasın aytadı, ol Mısırdıń kóp sınawlarınan qashıwdı úyreniwi kerek bolǵan jas jigit. Bul sabaqlardı Musa óte jas waqıtında ata-anasınan úyrendi, Rabbimiz olardıń ulıń Ózi ushın tárbiyalawǵa múmkinshilik bergen waqıt dawamında. Keyin Quday Musanı Mısırdıń buzılıwınan qorǵadı.
Keyinirek, Musa úlken bolǵanda, onıń ata-anası sıyaqlı imanı bar edi (Evreylerge 11:24-27). Úlken adam sıpatında ol dúnya principlerine qaray jasamaytuǵının sheshti; ol óz aǵa-inilerine, Evreylerge itibar beretuǵın edi (Hákimlerdiń isleri 7:23). Rabbimiz bizdi jas waqıtta alǵan ruwxıy tárbiyamızdı Ózine qarsı bolǵan dúnyadan saqlaw ushın paydalanadı.
Samuel
Samueldiń tárbiyası Musanıńkine uqsaslıqlarǵa iye edi, sonıń ishinde ekewi de ómirleriniń dáslepki bir neshe jılında tábiyiy ata-anaları menen jasaǵan. Samueldiń anası Hanna perzentsiz edi (1 Samuel 1:5). Rabbimizdiń úyine barǵanında, ol ul ushın duwa etti hám balanı Rabbimizge xızmet etiw ushın beriwge wáde berdi (11-ayat). Waqıt óte kele, Hanna Samueldi tuwdı, ol ata-anası menen Eli ruhaniy menen Rabbimizdiń úyinde jasawǵa jeterli jasqa jetkenshe jasaǵan. Sol waqıttan baslap, onı Eli tárbiyaladı.
Samuel ibadatxanada Rabbimizge xızmet etip atırǵan edi, biraq ol Rabbimizge sadaqatsız bolǵan adamlar menen qorshalǵan edi. Elidiń eki ulı, Xofniy hám Pinexas, Rabbimizdi bilmes edi (2:12), biraq olar ele de ibadatxana jumısına aralasqan edi. Olar jaman edi, hám Eli olardı toqtatıw ushın hesh nárse etpedi. Kerisinshe, ol Qudaydı húrmetlegeninen kóbirek olardı húrmetledi. Rabbimiz Samueldi bul waqıtta, ol ele bala waqıtında shaqırdı hám oǵan Óziniń ne isleytuǵının ayttı (1 Samuel 3).
Quday Elidiń eki ulı da bir kúnde óletuǵının aldınnan ashıp bergen edi (1 Samuel 2:27-36 di qarań). Sol babta biz Qudaydıń Óz júregindegi nárselerdi isleytuǵın sadaqatlı ruhaniy kóteretuǵının hám Quday bul ruhaniyge «bekkem úy» quratúǵının wáde etkenin oqıymız (1 Samuel 2:35). Samuel ósiwdi dawam etti, hám Rabbimiz bala menen birge edi. Quday Samueldi saqlay aldı hám onı jaman ortalıqta ósken waqıtta da paydalana aldı. Keyinirek, Quday Samueldi Saul hám keyin Dawıttı Izrail patshaları etip maylaw ushın paydalandı (1 Samuel 10:1, 16:13). Samuel óz ómiri boyı Rabbimizge baǵıshlanǵan hám Oǵan sadaqatlı edi.
Kishkene Qız
2 Patshalar 5-te biz atı aytılmaǵan jas qızdıń waqıyasın oqıymız. Ol «kishkene qız» (2-ayat) dep ataladı, sebebi ol jas edi hám Naaman atlı adamnıń hayalına xızmet etken. Bul adam «ullı» hám «húrmetli», Siriya armiyasınıń baslıǵı edi (1-ayat).
Kishkene qız Izrail mámleketinen tutqın sıpatında alınǵan hám Siriyadaǵı Naaman úyinde xızmetshi etilgen edi. Rabbimiz oǵan qaraǵan, onı ádewir jaman bolıwı múmkin bolǵan jaǵdaydan qorǵaǵan. Onıń ómirinde ata-anasınan alıp ketiwde bir rejesi bar edi, hám Ol onı lepra menen awırǵan adamǵa – Naamanǵa – járdem bere alatuǵın orınǵa qoydı.
Qız Naaman awırǵanın esitkende, ol dárhal ata-anası oǵan úyretken Izrail Qudayı haqqında oyladı. Kishkene qız Naamanǵa, eger Naaman Izraildagi Qudaydıń payǵambarına bara alsa, ol leprasınan jazılatuǵının ayttı (2 Patshalar 5:3). Bul jas qız bul butparast jerde Qudaydı umıtpaǵan edi, hám Rabbimiz onı Ózi haqqında bekkem gúwalıq beriw ushın paydalandı. Naaman onıń hayalına aytqanların esitti hám háreket etti.
Sol sıyaqlı házir de Rabbimiz bizdi jasap atırǵan isenbeytuǵın dúnyada saqlay aladı, hám Ol bizdiń sózlerimizdi, hátte olar óte tınısh aytılǵan bolsa da, paydalana aladı. Onıń sózleri Naamanǵa úlken tásir etti; ol aytılǵan nárse boyınsha háreket etti hám óte keremet túrde jazıldı. Siriya mámleketi Qudaydıń xalqın qıynawdı dawam etti, biraq biz Naamanıń bunıń menen baylanıslı bolǵanın hesh qashan esitpeymiz. Onıń ómiri ózgergen edi, sebebi Quday óz ómirindegi qıyın jaǵdaylarǵa qaramastan, Qudaydıń ne isley alatuǵını haqqında gúwalıq sózlerin bergen kishkene qızdı paydalandı.
Ester
Ester biz kórip shıqqan basqa úsh adamǵa uqsas edi, sebebi ol biologiyalıq ata-anası tárepinen óstirilmegen edi. Biraq, onıń jaǵdayı basqasha edi, sebebi ol múmin shańaraq aǵzası, Mordekay tárepinen óstirigen edi. Biz bunnan Rabbimizdiń kóbinese ata-anası menen jasamaytuǵın balalarǵa kúshli ruwxıy tásir ete alatuǵın birewdi támiyinleytuǵının úyrene alamız.
Biz Ester haqqında oqıǵan waqıyalar butparast millettiń paytaxtında bolǵan. Mordekay Qudaydıń xalqı menen birge Ierusalimnen Shushanǵa alıp ketilgen waqıtta, ol Esterdiń qáwenderliginde bolǵan sıyaqlı, hám oǵan onı ózi menen birge alıp keliwge ruqsat berilgen. Bul Rabbimizdiń arnawlı meyrimi edi. Bul onıń ǵamxorlıq etilgenine isenim payda etiwde Qudaydıń belsendi jumısın kórsetedi, hám bul «jetimler» hám «dul hayallar» haqqında esletpe,
Quday jalǵızlardı shańaraqlarǵa jaylastıradı (Zabur 68:5-6).
Ester Shushanda jas qız bolıp ósiwde edi, sol waqıtta patsha Ahasuerus jańa patshayım izlep atırǵan edi. Ol Vashtini óziniń súrengen nársesin islemegeni ushın quwıp jibergen hám basqa patshayım tabıwdı sheshken edi (Ester 1:16-22). Aqır-aqıbet Ester jańa patshayım etip tańlandı (2:17). Bul waqıt dawamında, hám ol patshayım bolǵannan keyin de, Ester patshaǵa óziniń tariyxı yamasa evrey ekenligi haqqında aytpadı. Mordekay oǵan bunı sır tutıwdı aytqan edi, hám ol jas waqıtında boysınǵanı sıyaqlı, úlken jıllarında da onı húrmetledi (20-ayat).
Shetten kelgen jas jetim qızdıń Mediyalılar hám Parsılar patshasınıń patshayımı bolǵanı ájayıp. Ol sol waqıtta jer júzindegi eń kúshli adam edi, 127 den artıq wálayatı bar edi (1:1-3). Biraq, Rabbimizdiń onıń ómiri ushın arnawlı rejesi bar edi, hám bul waqıya tek ǵana onıń haqqında emes.
Ester kitabınıń qalǵan bóleginde biz evrey xalqınıń patshanıń ekinshi komandiri Haman tárepinen joq etiliwge jaqın bolǵanın kóremiz (Ester 3). Hamanıń barlıq evreylerdi óltiriw rejesiniń sebebi Mordekaydıń oǵan bas iyip tabınıwdan bas tartqanı edi. Aqır-aqıbet, Ester patshaǵa óz xalqınıń ómirleri ushın jalbarıw ushın kirdi. Haman óltirildi, hám evrey xalqı qutqarılıp qaldı. Ester patsha menen kórisiwdan qorqıwda edi, biraq ol Mordekaydıń kórsetpesi boyınsha isledi. Ol oǵan ayttı,
Kim biledi, bálkim sen bul waqıt ushın patshalıqqa kelgen shıǵarsan (Ester 4:14).
Ol Quday tárepinen tek óz paydası ushın emes, al óz xalqınıń paydası ushın da saqlanǵan edi. Qudaydıń onıń ómiri ushın rejesi basqalar ushın bereket boldı, hátte házir de biz onıń waqıyasınan sabaq alamız.
Juwmaq
Bul balalardıń waqıyaları bir ullı faktke isharat etedi: Qudaydıń olardıń ómirleri ushın tek ǵana olardıń dárhal mútájliklerine ǵamxorlıq etiwden de úlken rejeleri bar edi. Rabbimiz olardı basqalardıń paydası ushın úlken jollar menen paydalandı. Olardı saqlap hám Óz jumısı ushın saqlap, Ol olardı da bereketledi. Bul Rimliklerge 8:28 de oqıǵanımızdı esletedi, Quday hár nárselerdi jaqsılıq ushın islep atır. Onıń rejeleri yamasa jolları bizdikinen joqarı hám úlkenirek (Izaya 55:8-9).
Rabbimizdiń balalarǵa bolǵan muhabbatı bul waqıyalarda kórsetilgen, hátte olar qıyın tájiriybelerden ótken bolsa da. Ol olardı támiyinledi hám olardı ullı xızmet ushın – Óz xızmeti ushın paydalandı. Biz ómirde qalay baslaǵanımızdı hesh qashan esaptan shıǵarmaslıǵımız kerek. Kóp adamlar qıyın jaǵdaylarda baslaydı, biraq Rabbimiz bul jaǵdaylardı jaqsılıq ushın hám Óz húrmeti hám dańqı ushın paydalana aladı.
Bir qısta, kishkene jetim bala bir hayaldan óz basqıshlarınan qardı tazalawǵa ruqsat beriwdi jalbarǵan. «Sen bunı islew ushın kóp nárse alasań ba, kishkene balam?» dep soradı ol. «Geyde alamın,» dedi bala, «biraq kóbinese óte az alamın.» «Hám sen hesh qashan jasaw ushın jeterli nárse almaytuǵınıńnan qorqpayasań ba?» Bala shatasıp qaldı, hám ayttı: «Qudayǵa isengen hám qolınan kelgen barlıq jumıstı islegen balanıń ǵamxorlıǵın Quday etpeydi dep oylamaysız ba?» —Qudaydıń Muhabbatı Xabarları, 1902-jıl 23-noyabr
