Hám Quday dedi, «Nur bolsın»
Joqarıdaǵı sózler, Jar. 1:3 (KJV) te tabılǵan, Qudaydıń birinshi jazılǵan sózleri bolıp tabıladı hám sol sebepli olar Qudaydıń dúnya hám Óz xalqı ushın rejesine baylanıslı joqarı dárejede áhmiyetli. Olar sonıń menen birge Qudaydıń tábiyatı hám minez-qulqı haqqında da aytadı, Yuhannanıń jazǵanında kórsetilgenindey: «Quday nur hám Onıń ishinde hesh qanday qarańǵılıq joq» (1 Yuhanna 1:5).
Qudaydıń tábiyatı
Nur Qudaydıń barlıǵınıń ózegi. Biz ushın eń joqarı bolmıstı, eń taza, jaratılmaǵan hám sheksiz energiyası bar bolǵan Qudaydı súwretlew qıyın, biraq Injil Qudaydıń dál sol ekenligin aytadı. Onıń ishinde hesh qanday qarańǵılıq joq; Ol pútkilley taza nur, ádil hám muqaddes, biraq miyrimli. Evreyler kitabında bizge aytıladı: «Qudaydıń ótirik aytıwı múmkin emes» (Evreyler 6:18). Ol, Rabbı Isa Mesiya, eń sońǵı hám túpkilikli Haqıyqat, hám Ol dedi: «Men jol, haqıyqat hám ómirmen» (Yuhanna 14:6). Bul «ótiyrik ayta almaytuǵın» (Titus 1:2) Zát sonıń menen birge dedi: «Men dúnyanıń nurıman: Maǵan ergen adam qarańǵılıqta júrmeydi, bálkim ómir nurına iye boladı» (Yuhanna 8:12).
«Quday nur» degen sóz absolyut hám shártsiz bayanat, hám Yuhannada keltirilgen ayatlar Rabbı Isanıń Quday ekenligin anıq kórsetedi. Quday, esleń, úshlik – kóbinese «Qudaylıq» dep ataladı. Jańa Testamenttiń keyingi bólimlerinde Pál Rabbı Isanıń Qudaydıń tolıqlıǵına iye ekenligin hám sol ekenligin ayttı (Kolosalıqlar 1:19, 2:9).
Bizdiń házirgi jaǵdayımızda hám páseytilgen denelerimizde Qudaydıń aldında bolıwımız múmkin emes, óytkeni Qudaydıń nurınıń kúshliligi sonday. Biz názik hám gúnákar denelerdemiz, biraq jaqın arada bul denelerimiz ózgertiledi. Aspanda biz «Onıń dańqlı denesine uqsas» dańqlı denelerge iye bolamız (Filipililer 3:21).
Nurdıń tásirleri
Onıń haqıyqıy nurı ashıladı, biraq házirgi waqıtta bul nur adam júrekleri hám aqıllarınıń qarańǵılıǵında jaqtı, nadanlıqtı hám jamanlıqtı tarqatıp atır. Haqıyqıy Nur bolǵan Onıń isi sonday.
Yuhannanıń Injiliniń basında bizge «nur qarańǵılıqta jaqtı, hám qarańǵılıq onı túsine almadı [jeńe almadı]» (Yuhanna 1:5) dep aytıladı. Rabbı Isanıń soqır adamdı emlewden aldın aytqan payǵambarlıq sózleri Onıń sol waqıttaǵı hám házirgi wazıypasına baylanıslı áhmiyetli. Ol shákirtlerine dedi: «Men meni jibergenniń islerin kúndiz islewim kerek: tún keledi, ol waqıtta hesh kim isley almaydı» (Yuhanna 9:4-5).
Keyin, Onıń tiriliwinen hám Muqaddes Ruhtıń keliwinen keyin, nur adamlar júrekleri hám aqıllarında jaqtırawdı dawam ettirdi, shatasıqlıqtı, narazılıqtı hám ótiyrikti tarqattı. Bul Injil hám Quday Ruhtıń kúshi arqalı ámelge asırıldı. «Biraq eger bizdiń Injilimiz jasırın bolsa, ol joǵalǵanlar ushın jasırın: bul dúnyanıń qudayı isenbeytuǵınlardıń aqılların soqır etti, Mesiya dańqlı Injiliniń nurı, Ol Qudaydıń súwreti, olardıń ústine jaqtımasın dep» (2 Korinfliler 4:3-4).
Quday jaratılısta nur bolsın dep buyırǵanı sıyaqlı, áyyemgi qarańǵılıqtı hám tártipsizlikti tarqatqanı sıyaqlı, sol process Injil arqalı adam júrekleri hám aqıllarında da júz beredi. Pál Korinflilerge túsindirdi: «Óytkeni qarańǵılıqtan nur shıǵarıwdı buyırǵan Quday, bizdiń júreklerimizde jaqtı, Isa Mesiya júzinde Quday dańqınıń bilim nurın beriw ushın» (2 Korinfliler 4:6).
Musa tawda Quday menen bolǵannan keyin júzi jaqtı (Shıǵıw 34:29), biraq Rabbı Isa Mesiya haqıyqıy Nur, Ol Quday bolǵanı hám ázelden Áke Quday menen birge bolǵanı ushın hárdayım jaqtı (2 Petrus 1:19). Endi, Rabbı Isa Mesiya haqqında úyrenip hám Onı tanıǵanımız nátiyjesinde, biz bul qarańǵı dúnyada nurlar sıyaqlı jaqtıramız (Filipililer 2:15).
Nurdıń ústemligi
Nur universal hám shaytan tárepinen ornatılǵan barlıq qarańǵılıqtı tarqatadı. Yuhanna bizdiń Qudaydan ekenligimizdi ayttı, biraq bul dúnya Shaytannıń qadaǵalawında: Jamanlıq (1 Yuhanna 5:19). Háwariys dawam etti: «Hám biz bilemiz, Qudaydıń Ulı keldi, hám bizge túsiniw berdi, haqıyqıy Onı tanıwımız ushın, hám biz haqıyqıy Onıń ishinde, yaǵnıy Onıń Ulı Isa Mesiya ishinde. Bul haqıyqıy Quday, hám máńgilik ómir» (1 Yuhanna 5:20).
Ishaya Rabbı Isa Mesiya bul dúnyanıń shaytanlıq qarańǵılıǵın qalay jeńetinin súwretledi. Bul Onıń nurın jaqtırtıw hám Onıń xalqınan sáwlelendiriw arqalı ámelge asadı, olar qarańǵılıqta jasawdı basdan keshirgen hám endi azat etilgen. «Biraq onıń azabı [qıyınshılıǵı] sıyaqlı bolmaydı, Ol dáslep Zebulun jerin hám Naftali jerin jeńil azaplaǵanda, hám keyinirek teńiz boyında, Iordan arǵı tárepinde, milletlerdiń Galileyasında onı qattıraq azaplaǵanda. Qarańǵılıqta júrgen xalıq úlken nur kórdi: ólim kóleńkesi jerinde jasawshılar ústine nur jaqtı» (Ishaya 9:1-2).
«Xalıq» Galileyadan edi. Fariseyler hám basqa bilimli adamlar olardı jek kórip, náletlep: «Nızamdı bilmeytuǵın bul xalıq náletlengen» (Yuhanna 7:49) dedi. Nikodim bilimli adamlar menen tartıstı, biraq keyin olar onı masqaralap, onıń da Galileyalı ekenligin ayttı. Nadanlıqların kórsetip, olar Galileyadan hesh qanday payǵambar shıqpaǵanın járiyaladı (Yuhanna 7:52). Olar Yuhanna Shomıldırıwshını payǵambar dep esaplamaǵanı anıq, biraq ol da, Rabbı Isa Mesiya da – ekewi de Galileyadan kelgen edi.
Rabbı sol aymaqtaǵı adamlar menen kóp waqıt ótkizdi. Olar Onıń tiriliwinen keyin milletlerge nurdı alıp barıwshılar bolıw ushın arnawlı túrde imtiyazlı hám saylanǵan edi. Ol olardıń sinagogalarında sabaq berdi, olardıń qala hám awıllarında keremetler isledi, hám olardı kól boyında úyretti. Biz Rabbı xalqınıń áwladtan-áwladqa alıp kelgen nurın alıp júrgenimizdi esletip ótemiz.
Keyinirek Galileyalı er adamlar hám basqa jek kórilgen kásip iygeleri, mısalı salıq jıynawshı, Injildi pútkil dúnyaǵa tarqatıwı kerek edi. Isenimli er adamlar hám hayallar ele de bul jumısta dúnya júzi boyınsha belsendi. Rabbı Isanıń bul qádirli xızmetshileri jámiyettiń joqarı qatlamlarınan siyrek boladı, biraq olar Qudaydıń Óz erkine sáykes qollanatuǵın quralların orınlaydı. Pál Korinflilerge túsindirdi: «Óytkeni sizlerdiń shaqırıwıńızdı kórip turıpsızlar, áǵayinler, deneniń aqıllı adamları kóp emes, kúshliler kóp emes, asılzadalardan kóp emes, shaqırılǵanlar: Biraq Quday dúnyanıń nadan nárselerin sayladı, aqıllılardı shatastırıw ushın; hám Quday dúnyanıń hálsiz nárselerin sayladı, kúshli nárselerdi shatastırıw ushın; hám dúnyanıń tómen nárselerin, hám jek kórilgen nárselerin Quday sayladı, ya, hám joq nárselerdi, bar nárselerdi joq etiw ushın: hesh bir dene Onıń aldında maqtanbasın dep. Biraq sizler Qudaydan Isa Mesiya ishinde bolǵanıńız ushın, Ol bizge Qudaydan danalıq, hám ádillik, hám muqaddeslik, hám qutqarıw boldı: jazılǵanına sáykes, kim maqtanısh etse, Rabbı menen maqtanısh etsin» (1 Korinfliler 1:26-31).
Rabbı Isa Mesiya dúnyanıń nurı. Bul ullı xabar dáslep Galileyalı er adamlarǵa, keyin onı estigenlerge tapsırıldı. Endi, dúnya ruwxıy jaqtan qarańǵılıqta bolǵanda, sol xabar bizge tapsırıldı. Rabbı Óz shákirtlerine dedi: «Sizler dúnyanıń nurısızlar» (Matta 5:14). Bul tek ǵana sáwlelengen nur, biraq haqıyqıy Nurdıń sáwleleniwi.
Qarańǵılıq hám jalǵan nur
Ishaya nursız dúnya haqqında ayttı. Bul barlıq xalıqlar qalıń qarańǵılıqqa oramalǵan dúnya, biraq haqıyqıy Nur ushın úmit bar. Ol jazdı: «Tur, jaqtı; óytkeni seniń nurıń keldi, hám Rabbı dańqı seniń ústińde kóterildi. Óytkeni, mine, qarańǵılıq jerdi qaplaydı, hám qalıń qarańǵılıq xalıqtı: biraq Rabbı seniń ústińde kóteriledi, hám Onıń dańqı seniń ústińde kóteriledi. Hám milletler [xalıqlar] seniń nurıńa keledi, hám patshalar seniń kóteriliwińniń jaqtılıǵına» (Ishaya 60:1-3). Bul payǵambarlıq Izraildiń isenimli qaldıǵına Rabbı Isa Mesiya ushın jaqtırawǵa shaqırıq, óytkeni Ol da qarańǵılıqtı hám onıń kúshin máńgilikke jeńiw ushın kóterilip, jaqtırawǵa tayar. Bul sonıń menen birge Onıń ushın gúwa bolıwǵa shaqırılǵan barlıq waqıtlardaǵı barlıq xalıqlardıń orınlanıwı bolǵan payǵambarlıq.
Házirgi waqıtta Shaytan Antixrist tárepinen bul dúnyanı iyelew ushın óz kúshlerin jıynap atır. Shaytan Qudaydıń xalqın shatastırıw hám adastırıwda birqansha tabısqa erisip atır. Ol bunı ózin nur perishtesi kórinisine ózgertiw arqalı isleyedi (2 Korinfliler 11:14). Biz onıń ayyorlıqlarınan nadan emesbiz, biraq bizge esletip turıw kerek. Sonlıqtan Pál Korinflilerge jalǵan háwariyler hám aldawshı jumısshılar haqqında eskertti, olar sol waqıtta hám házir de «ózlerin Mesiya háwariylerine ózgertip atır... Sonlıqtan onıń [Shaytannıń] xızmetshileri de ózlerin ádillik xızmetshilerine ózgertse, bul úlken is emes» (2 Korinfliler 11:13,15).
Quday islep atır, sonlıqtan Shaytan da óz xızmetshilerin nárselerdi hám Quday Sózin buzıw ushın jumısqa salıp atır. Biraq, bizde Muqaddes Ruh hám Rabbı Isa Mesiya kúshi arqalı Qudaydıń barlıq resursları bar. «Óytkeni qarańǵılıqtan nur shıǵarıwdı buyırǵan Quday, bizdiń júreklerimizde jaqtı, Isa Mesiya júzinde Quday dańqınıń bilim nurın beriw ushın» (2 Korinfliler 4:6).
Jamanlıq hám jamanlar Nur tárepinen joq etiledi
Jaqın arada qarańǵılıq hám jamanlıq kúshleri kúydiriledi. «Óytkeni, mine, pech sıyaqlı kúydiretuǵın kún keledi; hám barlıq maqtanıshlılar, ya, hám barlıq jamanlıq isleytuǵınlar samandıń qaldıǵı boladı: hám keletuǵın kún olardı kúydiredi, áskerler Rabbı aytadı» (Malaxi 4:1, Zaxariya 14:12 ni kóriń). Antixristtiń ózi Rabbı aldındaǵı jaqtılıq penen kúydiriledi. «Biz benen tınıshlanıń, Rabbı Isa Mesiya aspannan Óz kúshli perishteleri menen ashıqqa shıqqanda, jalınlı otta Qudaydı bilmeytuǵınlardan ósh alıp; hám Rabbımız Isa Mesiya Injiline boysınbaytuǵınlardan: olar Rabbı aldınan hám Onıń kúshiniń dańqınan máńgilik joq etiw menen jazalanadı» (2 Salonikalıqlar 1:7-9). Páldiń xatınıń keyingi babında biz tek ǵana jamanlıq kúshleri emes, bálkim Shaytannıń wákili sıpatında dúnyanı náletlep basqarǵan adamnıń ózi de joq etiletinin oqıymız. «Hám keyin Jamanlıq ashıqqa shıǵadı, onı Rabbı Óz awzınıń ruwxı menen joq etedi, hám Óz keliwiniń jaqtılıǵı menen joq etedi» (2 Salonikalıqlar 2:8; Sonıń menen birge Malaxi 3:2; Ashıqqa shıǵıw 19:15 ti kóriń).
Ádil hám Tuwrı Húkimdar tárepinen ádil hám tuwrı húkim
Ashıqqa shıǵıw kitabında Rabbı Isa Mesiya «kózleri... ot jalını sıyaqlı» (Ashıqqa shıǵıw 1:14) dep súwretlengen. Yuhannanıń kóriniwi sonday ájayıp hám ullı shaxs penen tosatnan ushırasıwı menen baslandı, ol jazıwǵa májbúr boldı: «Hám Onı kórgenimde, men Onıń ayaqlarına ólik sıyaqlı jıǵıldım» (Ashıqqa shıǵıw 1:17). Onıń súwretlemesi «Onıń dawısı kóp suwlar dawısı sıyaqlı. Hám Onıń oń qolında jeti juldız bar edi; hám Onıń awzınan eki qırlı qılısh shıqtı: hám Onıń júzi kúshinde jaqtıratuǵın quyash sıyaqlı edi» (Ashıqqa shıǵıw 1:15-16). Bul Rabbı Isa Mesiya milletlerdi húkim etiwge kelgende súwretleydi. «Mine, Ol bulıtlar menen keledi; hám hár bir kóz Onı kóredi, hám Onı teskenler de; hám jer júzindegi barlıq urıwlar Onıń sebebinen jılaydı. Dál sonday, Ámin!» (Ashıqqa shıǵıw 1:7). Qılısh Óz dushpanlarına húkim alıp keletuǵın jawıgerdiń qılıshı. «Kózleri... ot jalını sıyaqlı» degen sózler Ol barlıq nárselerdi, sonday-aq júrektiń sırlarin hám Shaytan hám jınlar toparı tárepinen baylanǵan hám buzılǵan aqıllardıń oyların kóretinin aytadı.
Payǵambarlarda Mesiya kúsh penen keletinin kóremiz, biraq Jańa Testamentte Rabbı Isanıń barlıqtıń Húkimdarı ekenligi anıq túsindirilgen. «Óytkeni Áke hesh kimdi húkim etpeydi, biraq barlıq húkimdi Ulına tapsırdı: barlıq adamlar Ulına húrmet etsin, Ákege húrmet etkenindey» (Yuhanna 5:22-23). Bul bólimde qayta-qayta atap ótilgen. Ol dawam etip aytadı: «Haqıyqattan da, haqıyqattan da [Shınında da, shınında da], men sizlerge aytaman, saat keledi, hám házir de, ólgenler Quday Ulı dawısın esitedi: hám esitkenler jasaydı. Óytkeni Áke Ózinde ómirge iye bolǵanı sıyaqlı: Ol Ulına da Ózinde ómirge iye bolıwǵa berdi; hám Oǵan húkim etiwge de húkimet berdi, óytkeni Ol Adam Ulı» (Yuhanna 5:25-27). Rabbı Isa Mesiya dawam etip dedi: «Men esitkenimdey húkim etemen: hám Menim húkimim ádil; óytkeni men Óz erkimdi emes, bálkim Meni jibergen Ákeniń erkini izleymen» (Yuhanna 5:30).
Páldiń Korinflilerge jazǵan birinshi xatında Rabbı Isa Mesiya Óz xalqınıń islerin húkim etetinin hám olardı sáykesinshe sıylıqlaytuǵının, yamasa sıylıqlamaytuǵının kóremiz (1 Korinfliler 3:10-15). Keyinirek, dúnyaǵa berilgen wáde, barlıq adamlar Qudaydıń xabarına qalay juwap bergenine qaray húkim etiledi. Pál Afina xalqına ayttı: «Hám bul nadanlıq dáwirlerin Quday kóz jumdı; biraq házir hár jerde barlıq adamlarǵa táwbe etiwdi buyıradı: óytkeni Ol bir kún belgiledi, sol kúni Ol dúnyanı ádillik penen sol Adam arqalı húkim etedi, Onı Ol belgiledi, Ol barlıq adamlarǵa kepillik berdi, Onı ólilerden tiriltkeni ushın» (Háwariylerdiń isleri 17:30-31).
Rabbı Isa Mesiya dúnyanı ádillik penen basqaradı, sonıń menen birge sońǵı tribunaldi da ótkeredi. Bul qorqınıshlı waqıya Ashıqqa shıǵıw kitabında taǵı da payǵambarlıq etilgen, onda Yuhanna onı barlıq qorqınıshı hám úmitsizligi menen súwretledi: «Hám men úlken aq taxttı kórdim, hám onıń ústinde otırǵandı, onıń júzinen jer hám aspan qashtı; hám olar ushın hesh qanday orın tabılmadı. Hám men ólgenlerdi, kishilerdi hám úlkenlerdi, Quday aldında turǵanın kórdim; hám kitaplar ashıldı: hám basqa kitap ashıldı, ol ómir kitabı: hám ólgenler kitaplarda jazılǵan nárselerge qaray, óz islerine qaray húkim etildi. Hám teńiz óz ishinde bolǵan ólgenlerdi berdi; hám ólim hám tamuq óz ishinde bolǵan ólgenlerdi berdi: hám olar hár bir adam óz islerine qaray húkim etildi. Hám ólim hám tamuq ot kóline taslandı. Bul ekinshi ólim» (Ashıqqa shıǵıw 20:11-14).
Bul nárselerdi esapqa alıp, Qudaydıń birinshi jazılǵan sózlerin shın júrekten oylanaq: «Nur bolsın.»
ESLETPE
- Ayırım Injillerde bul ayattıń sońında tabılǵan «jamanlıq» termini grek tiliniń anıq awdarması emes.
