Библиягъа коре, Аллагъа руухъатырлыкъсыз топлу ибадет этильмез. Бойледже, Муса ве Арун девирлеринде руухъатырлыкъ макъамы ресмий ве белли олды. Путперестликке къаршы турмакъ ичюн, Алла руухъатырларны ве тек бир къурбанлыкъ ерини къурбан ве тевсие системасыны девам эттирмек ичюн эсас этип бельгиледи. Леви къабилесинден сайлангъан бу адамлар ибадетчилер ве къурбанлыкъ ери арасында араджылыкъ яптылар. Лякин, Енъи Антта бу эски принциплери Алланынъ Рухунен такъдис этильген бутюн халкъларны къапсайджакъ шекильде рухийлештирильди. Бу себептен, айван къурбанлыкълары рухий къурбанлыкъларнен дегиштирильди, насыл ки къуртулыш урбалары эфотны дегиштире. Бу фикирлерге даа тафсилятлы бакъайыкъ.
Сырлы Мелкиседек
Бир руухъатыргъа биринджи ишарет, къыралларнынъ къырылмасындан сонъ Мелкиседек, Салим къыралы, отьмек ве шарап кетиргендедир (Яратылыш 14:18 KJV). Ачыкъча айтылгъан ки, «о, энъ юдже Алланынъ руухъатыры эди». Бу тевсиели сёзлерни анъламакъ ичюн, Ибранийлер 5-7-ге мураджаат этмелимиз, анда ильхамлангъан языджы Месихнинъ эбедий руухъатырлыгъынынъ шонъларыны тафсилятлы анълата. Ёкъса, тек бир шархымыз бар ки, Мелкиседек эски руухъатырларгъа къаршы фигуратив оларакъ буюк истиснадыр. Сонъкилер къырал къанындан дегиль эдилер ве олюмден сонъ вазифелерини токътаттылар. Буна бакъмадан, эски руухъатырлар бенъзерлик ве тезатнен Енъи Антнынъ мукъабиллерини ишарет эттилер.
Арунъдан Эвельки Шахсий Руухъатырлар
Девам этмеден эвель, Ибраимнинъ Раббиге къурбанлыкъ ери къургъанда бир руухъатыр вазифесини ерине кетиргенини къайд этмелимиз. Ондан эвель Абил ве Нухнынъ макъталгъан къурбанлыкъларыны коремиз. Эюпнинъ де аилеси ве достлары бакъымындан бир руухъатыр оларакъ вазифесини ерине кетиргенини къайд этмелимиз (Эюп 1:5, 42:8). Лякин, Месих эр шейде устюн олмалы олгъаны ичюн, Ибраим Мелкиседекнинъ устюнлигини къабул этти, онынъгъа патриарх онда бир берди. Асылында, Ибраим йыллар сонъра огълу Исхакъны якъма къурбанлыкъ оларакъ теклиф этмеси эмир этильгенге къадар Аллагъа бир даа къурбанлыкъ ери къурмады. Салим (Ерусалим) якъынларында патриарх Исхакъны Аллагъа къурбан этмеге азырланды.
Мелкиседек ве Исхакъ Месихни тенъ шекильде ишарет эткенлери киби, Месихнинъ ибадетчининъ къурбанлыгъы олгъанынынъ эсас принципини коремиз. Бойледже, Леви къурбанлыкълары Месихни Онынъ чешит шонъларында тасвирлер эди. Лякин, Мелкиседекте Месихнинъ Хачта Озюни Аллагъа къурбан эткен герчегини де коремиз, насыл ки сонъра биз, Енъи Антнынъ Левилери, Оны ибадетте рухий бир къурбанлыкъ оларакъ теклиф этемиз. Буны япаркен бизге маддий къурбанлыкъ ери, руухъатыр урбалары ве къан тёкюльмеси керек дегиль. Чюнки Месих бир кере ве эр кес ичюн къурбан этильди, ве эбедий омюрнинъ къувети иле яшагъаны ичюн бир даа олемез. Бизнинъ къурбанлыкъларымыз бу себептен керчектен рухийдир
биз дудакъларымызнынъ къурбанлыкъларыны беремиз (Осия 14:2 NKJV).
Руухъатырлар Къыраллыгъы
Алланынъ асыл планы Исраильни такъдис этмек эди
руухъатырлар къыраллыгъы ве мукъаддес бир миллет оларакъ (Чыкъыш 19:6). Инсан хатасы себебинден, Алла Левилер аилесини миллет адына вазифе япмакъ ичюн такъдис этмеге разы олды. Бу арада, халкънынъ кириши сынырлы эди, чюнки руухъатырлар халкъ арасында къурбанлыкъ ери, мукъаддес ер ве энъ мукъаддес ер бакъымындан араджылыкъ яптылар. Адий халкъ якъма къурбанлыкъ еринден отьмеге ясакъ эди. Къыралларгъа биле тюс къурбанлыкъ ерине якъынлашмагъа ясакъ эди. Ве Энъ Мукъаддес Ергъа кельсек, тек баш руухъатыр йылда бир кере Кефарет Къыралыгъы кунюнде пердеден кечмеге рухсатлы эди. Бу ритуаллар да урбалар, маддий къурбанлыкъ ери ве чадыр талап эте эди. Мукъаддес куньлерде ве атта куньделик оларакъ, темиз айванлар къырылмагъа кетириле эди. Бойледже, ер юзюнде Аллагъа къурбанлыкънен ибадет этиле биледжек тек бир ер бар эди. Шунынънен берабер, руухъатыр олмагъан ибадетчилер такъдис этильген шейлерни ашамагъа ясакъ эди.
Келеджекнинъ Шекили
Эски низам дегишмез корюнсе де, пейгъамберлер бир реформа акъкъында ишаретлер бермеге башладылар. Энъ эвеля, гъайридин денъизджилер Юнуснынъ къуртулышы муджизесине джевап бергенде:
Адамлар Раббиден пек къоркътылар, ве Раббиге къурбанлыкъ теклиф эттилер, ве ант эттилер (Юнус 1:16). Буны руухъатыр кийимисиз ве Ерусалимге чыкъмадан яптылар, «адамлар ибадет этмели олгъан ер» (Юханна 4:20). Бу принцип Зефанияда текрарлана: «Рабби оларгъа къоркъунчлы оладжакъ: чюнки О, ер юзюндеки бутюн иляхларны ачлыкътан ольдюреджек; ве адамлар Огъа ибадет этеджеклер, эр кес озюнинъ еринден, атта бутюн гъайридин адалары» (Зефания 2:11). Бойледже Алла гъайридинлернинъ (гъайридинлернинъ) Огъа озюнинъ топракъларында къабул этильген шекильде ибадет эткенлери акъкъында айта. Малахиде Рабби айта: «Кунешнинъ догъушындан баткъанына къадар… Меним адым гъайридинлер арасында буюк оладжакъ; ве эр ерде Меним адыма тюс къурбанлыкъ теклиф этиледжек, ве Меним адыма темиз бир къурбанлыкъ гъайридинлер арасында буюк оладжакъ, Ордуларнынъ Рабби айта» (Малахи 1:11).
Иманлыларнынъ Умумий Руухъатырлыгъы
Бу сёзлернинъ Эски Антта Алланынъ сонъки сёзлери арасында олмасы эмиетлидир. Олар Енъи Антта Месих тарафындан къуруладжакъ халкъара руухъатырлыкъкъа азырлыкътыр. Ве Лукадаки биринджи муджизе Мелек Габриэльнинъ Ерусалимдеки ибадетханеде руухъатыр Зекариягъа корюнмеси олгъаны алда, бир мелек сонъра дуа саатында эвде Корнелиусгъа, Йоппадан такъвадар бир гъайридинге корюне (Ресуллер 10:2). Къыскъа бир заманда, бу адам ве онынъ ёлдашлары, Петрус тарафындан вааз этильген инджильге инанып, Мукъаддес Рухны къабул этелер, бойледже Месихте Ехудий ве гъайридиннинъ тенълигини къуралар. Бойледже Павлус сонъра яза:
Чюнки Онынъ вастасынен биз экимиз де бир Рухнен Бабагъа кириш акъкъына саибиз (Эфеслилер 2:18).
Мукъаддес ве Къырал Руухъатырлыкъ
Рухнынъ гъайридинлерге кельгенине шаат олгъан Петруснынъ Енъи Ант руухъатырлыгъынынъ халкъаралыгъыны бельгилемек ичюн сайлангъаны мунасиптир. О яза:
Сиз де, джанлы ташлар киби, рухий бир эв, мукъаддес бир руухъатырлыкъ оларакъ къуруласыз, рухий къурбанлыкълар теклиф этмек ичюн, Иса Месих вастасынен Аллагъа къабул этильген… сиз сайлангъан бир несиль, къырал бир руухъатырлыкъ, мукъаддес бир миллет, тевсиели бир халкъсыз; сиз сизни къаранлыкътан Онынъ аджайип нуруна чагъыргъаннынъ макътавларыны косьтермек ичюн (1 Петрус 2:5,9).
Бу шашыртыджы ифаде, Енъи Антнынъ руухъатырларынынъ Левилерден энъ буюк шонъ девирлеринде биле даа устюн бир дереджеге ве хызметке саип олгъаныны ачыкълай. О заман бу сёзлернинъ манасы недир? Энъ эвеля, ресуллер тарафындан къурулгъан килиселердекилер, корпоратив шаатлыкъта берабер вазифе япкъан руухъатырлар эдилер. Петрус мектюплерини язгъанда, Ерусалимдеки ибадетхане Румлылар тарафындан йыкъылгъан эди. Лякин, сонъкиси аллакъайы рухий бир эвнен дегиштирильген эди, джанлы ташлардан къурулгъан – Алла тарафындан энъ сайлама айванлардан даа къабул этильген къурбанлыкълар теклиф этмеге къабилиетли ибадетчилер. Къурбанлыкълар энди тамам рухий эди, насыл ки Давут тахмин эткен эди:
Алланынъ адыны йырнен макътаджагъым, ве Оны шукюрнен юджельтеджегим. Бу да Раббини оксюз я да бойнузлы ве тырнакълы бир бугъадан даа зияде мемнун этеджек (Зебур 69:30-31). Лякин, бундан да буюк оларакъ, Месихнинъ айыбыны ташыгъан янъы руухъатырлар да Аллагъа даимий оларакъ макътав къурбанлыгъыны теклиф этмек имтиязына саиптирлер, яни Онынъ адына шукюр эткен дудакъларымызнынъ мейвасыны (Ибранийлер 13:15).
Калварининъ тирилиш тарафында тургъанлар, Раббилерини анъмакъ ве макътав къурбанлыкъларыны теклиф этмек ичюн афтанынъ биринджи куню топлаша билелер
гъайридинлернинъ къурбанлыгъы къабул этильсин, Мукъаддес Рух тарафындан такъдис этильген оларакъ (Румлылар 15:16). Бу рухий къурбанлыкълар, Иса Месих тарафынен Аллагъа къабул этильген (1 Петрус 2:5) Алланынъ бурунларында татлы къокъулыдыр. Оларны, эски заманларда руухъатырлар тарафындан япылгъан, манасыны пек аз анълагъан бутюн татлы къокъулы къурбанлыкълардан даа зияде мемнун этелер. Шунынънен берабер, тек баш руухъатыр Энъ Мукъаддес Ергъа (дженнетнинъ бир фигурасы) кириш имтиязына саип олгъаны алда, энди Месихте бизде Исанынъ къанынен энъ мукъаддес ерге кириш джесарети бар, Онынъ бизим ичюн такъдис эткен янъы ве джанлы бир ёлнен, пердеден, яни Онынъ этинден (Ибранийлер 10:19-20). Бу, Юханнанынъ Раббининъ Кунюнде Рухта олгъаны ве Патмосдаки къафесинден учюнджи дженнетке ташылгъаны киби, азизлер де юрек ве акъылда Алланынъ сагъ тарафында отургъан Раббилерини корьмек ичюн юкъарыгъа чыкъа билелер демектир.
Лякин, бутюн булар не къадар аджайип олса да, биз даимий принципини де къабул этемиз:
Итаат этмек къурбанлыкътан даа яхшыдыр, ве динълемек къочкъарларнынъ ягъындан даа яхшыдыр (1 Самуэль 15:22). Бу себептен, Юсуф «Бабама бутюн шонъумы айтаджакъсыз» (Яратылыш 45:13) эмирни бермеден эвель, оларгъа эвеля «сен яхшы олгъанда мени анъ» (Яратылыш 40:14) деп буюргъаны тесадюф дегильдир. Бу себептен, «буны Мени анъмакъ ичюн япынъыз» (Лука 22:19) эмирининъ эмиетли табиатыны иджмаль этсек, мелеклернинъ белягъатынен Аллагъа ибадет этмек ичюн топланмакънынъ негатив къыйымети бардыр.
Раббилерини анъмакъ ичюн лютфю олмагъанлар, Онынъ Бабасына бутюн шонъуны анълатамазлар, бу да Онынъ Хачтаки азапларысыз олмаз эди. Чюнки
Месих бу шейлерни чекмели ве Онынъ шонъуна кирмели дегильми эди? (Лука 24:26) Къырал руухъатырлар оларакъ дереджелеринден севинч дуйгъанлар, садыкъ руухъатырлар оларакъ борджларыны да анъмалыдырлар. Мукъаддес бир руухъатырлыкъ оларакъ иляхилер йырламакъ ве Аллагъа шукюр этмек къолайдыр, лякин къырал руухъатырлар оларакъ бир-биримизге Месихни хызмет этмек ве ябанджыларгъа мерамет косьтермек мукъабиль борджу бардыр. Бойледже дудакъларнынъ мейвасы «яхшылыкъ япмакъны ве пайлашмакъны унутманъыз: чюнки бойле къурбанлыкълардан Алла пек мемнундыр» (Ибранийлер 13:16) тевсиесине итаатнен тамамланмалыдыр. Ресуль, инджильнинъ илерилемесиндеки иштиракны да «татлы къокъулы, Аллагъа пек мемнун» (Филиппилер 4:18) оларакъ тенълештире. Бойледже, бу киби яхшы христиан журналларына биле яшамакъ ичюн пара керек!
Эсасен, итаатнинъ ибадетнинъ руху ве джаны олгъаныны къабул этмелимиз. Халкъы къыралына эгильген, лякин вергилерини алдаткъан бир къыраллыкъ не олур? Руухъатырлар оларакъ тек дудакъларымызнен хызмет этмекнен къалмай, Месихни омюримизде де косьтермелимиз. Юханна айта:
Къозу… бизни Алламызгъа къыраллар ве руухъатырлар япты: ве биз ер юзюнде укюм сюреджемиз (Вахий 5:10). О, бу сёзлерни Раббиси ичюн эр шейни къурбан эткен бири оларакъ язмадымы? Юханна Раббининъ Кунюнде Рухта къайда эди, Патмоснынъ джеза адасындан башкъа, джинает ишлемесе де, джинаетчилернен берабер сайылгъан? Къардашларынынъ джемаатындан айырылса да, Месихнинъ садыкъ къулу руухъатырлыгъындан, не мукъаддеслигинден не де къыйметинден ич бир шей джоймады. Лякин Месихнинъ кятиби оларакъ, буны раат, къанааткяр Лаодикия килисесине язмакъ керек эди: «Сен иликъ олгъанынъ ичюн, не сувукъ не де сыджакъ олгъанынъ ичюн, сени агъзымдан тюпюреджегим» (Вахий 3:16).
Кечмиш несиллернинъ хаталарыны текрарламагъа джесарет этемизми? Меселя, Алланынъ эски руухъатырлыкъны икиюзлюликлери ичюн махкюм эткенни билемиз, айтып:
Бу халкъ Мени дудакъларынен сайгъылай, лякин юреклери Менден узакътыр (Марк 7:6). Бу себептен, Исраильни сыкъылгъанлыкъ ве икиюзлюликнен айыпламагъа ашыкъкъанларымыз, параллель икъазны анъмалыдырлар: «Алла табиий будакъларны багъышламадыгъы ичюн, сен де багъышламасын деп дикъкъат эт» (Румлылар 11:21).
