Otlı sınawlar hám qıyınshılıqlar
Jaratılıs 4:8-degi Abeldiń óliminen Ashıw 12:13-tegi áwliyelerdiń qırǵınına shekem, quwǵınlanıw Bibliya boyınsha keń tarqalǵan. Hátte, háwli Pávil printsip boyınsha bılay deydi: «Hám de, Isa Másihte taqıwalı turmıs súriwdi qáleytuǵınlardıń bári quwǵınlanadı» (2 Timotiyge 3:12 KJV).
Bul azap kóp túrli formalarda kórinisi múmkin. Ol ashıqtan-ashıq qáweterli hám anıq bolıwı múmkin yamasa tınısh hám jasırtın bolıwı múmkin. Birinshisi ushın, «Navuxodonosor ashıwǵa tolıp... peshti ádetten jeti ese kóbirek qızdırıwdı buyırdı» (Daniel 3:19). Kerisinshe, Dalila, Samson óziniń denelik qálewleri hám minez-qulqı sebepli kúshinen ayırılıp, hálsizlengennen keyin, «onı qıynay basladı» (Hákimler 16:19).
Quwǵınlanıw ádette hámme Rabbige eriwden qorqıwı ushın jámiyetlik túrde islenedi. Biraq, áwliyelerdiń isenimi ústemlik etken jerde, bul isenimliler arasında úlken batırlıqqa alıp keliwi múmkin. Geyde quwǵınlanıw otı hátte kóteriliwdiń ózegi bolıp shıǵıwı múmkin. Sebebi «patsha Shadrax, Meshax hám Abed-negonı Vavilon wálayatında kóterdi» (Daniel 3:30).
Quwǵınlanıwǵa shıdaw
Qutqarıwdıń quwanıshlarına qaramastan, Ustaz isenimlilerge anıq eskertti: «Dúnyada sizler qıyınshılıqqa ushıraysızlar» (Yuhanna 16:33). Bunıń menen parallel, Peter «isenińizdiń sınawı» haqqında aytadı (1 Peter 1:7). Usı háwli bunı «otlı sınaw» dep súwretleydi (1 Peter 4:12). Basqasha aytqanda, quwǵınlanıw bizdiń isenimimizdiń dáliyi bolıp xızmet etedi, ol áwliyelerdi tek qutqarıwdı tán alatuǵınlardan ajıratqanda. Qıyınshılıq jalını Jılan balalarına tiygende, isenimi joqlar ottan qashadı (Matta 3:7; Húkimetler 28:3,5). Hám quwǵınlanıw ótken zamanlardıń isleri dep esaplaytuǵınlar ushın, biz Pávildiń Timotiyge aytqan sózlerin esleymiz: «Isa Másihte taqıwalı turmıs súriwdi qáleytuǵınlardıń bári quwǵınlanadı» (2 Timotiyge 3:12).
Quwǵınlanıw túrleri
Quwǵınlanıwdıń kem degende eki túri bar: awızeki hám fizikalıq. Jaratılısta, Rabbiy Isa Máshihtiń aldınan kelgen Yusuf, eki túrli quwǵınlanıwǵa ushıradı. Onıń aǵa-inileri onı qudıqqa taslaǵannan keyin, olar onı Ishmayılalılarǵa sattı, olar onı Mısırǵa alıp túsip, qullıqqa sattı. Bunıń nátiyjesinde ol Faraonnıń ofitseri Potifardıń úyinde xızmetshi boldı. Biraq, onıń xojayınınıń hayalı «Yusufqa kóz saldı» hám ol onıń sadıq morallıǵın zınaǵa urınıw haqqındaǵı jalǵan ayıplaw menen sıylıqladı (Jaratılıs 39:1-17). Bul jalǵannıń tiykarında Yusuf túrmege taslandı. Biraq qamaqta da Yusuf ózin kórsetti, sebebi «túrme qaraqshısı barlıq tutqınlardı Yusufqa tapsırdı; hám olar ol jerde ne islese de, ol onıń islewshisi edi» (Jaratılıs 39:22).
Endi bul nárselerdiń barlıǵında biz Ustazdıń ózi nelerge ushıraytuǵının aldınnan kóremiz. Qudaydıń Ulı, barlıq pazıyletlerdiń kámil úlgisi, krestte azap shegip, dushpanları onı haqáretlegende de, hár túrli quwǵınlanıwǵa ushıradı. Biraq, hár qanday ósh alıw háreketlerin aldın alıw ushın Rabbiy buyırdı: «Dushpanlarıńızdı jaqsı kóriń, sizdi qárǵaǵanlarǵa jaqsılıq tileń, sizdi jek kóretuǵınlarǵa jaqsılıq etiń, hám sizdi jaman sózler menen qıynaǵanlar hám quwǵınlaǵanlar ushın duwa etiń» (Matta 5:44). Basqasha aytqanda, «Máshihiy» ósh alıw hesh qashan múmkinshilik emes. Yusuf nátiyjeli túrde Faraonnıń orınbasarı bolǵanda, ol ózin quwǵınlaǵanlardı jazalamadı. Kerisinshe, ol óz aǵasın qullıqqa satqan Yaqub balalarına ózgeshe miyrim kórsetti. Sol sıyaqlı ol ózin túrmege taslaǵan Mısır balaların tamaqlandırdı. Onıń aǵa-inileri ózleriniń jamanlıǵına ókinip, ol olardı kóz jasları menen keshirdi hám olardı Mısırda ornalastırdı (Jaratılıs 42:24; 45:10-11).
Quwǵınlanıwdı baslawshılar
Rabbiy Isa Másihte isenimi joqlar «quwǵınlanǵanda» barlıǵın biykar etedi, hám Qudaydıń haqıyqıy qullarına qıyınshılıq keltiretuǵınlar usı toptan, ashıw balaları. Sonlıqtan biz oqıymız: «Deneden tuwılǵan ruwhtan tuwılǵandı quwǵınladı, házir de solay» (Galatiyalılarǵa 4:29). «Ol» atlıǵı, álbette, jaman hayallardı da qosadı; sebebi Yuhanna Shomıldıruwshı Herodtıń aǵası Filipniń hayalı menen zınaqorlıq nikesin ayıplaǵanda, Herodias Yuhannanı óltiriw ushın til biriktirdi (Matta 14:3; Mark 6:24). Qudaydıń ádalatlı qulı durıs nárselerdi waǵızlaǵanı ushın túrmege taslandı hám bası kesildi!
Biz sonday-aq tek ádalatlılar ǵana quwǵınlanıwı múmkinligin, al jamanlar tek gúna ushın jazalanıwı múmkinligin kóremiz. Qudaydıń Ulı krestte qıynawǵa ushıradı, quwǵınlanıp atırǵanda, al eki jınayatshı óz gúnahları ushın krestke kerildi. Sonlıqtan ókingen urlıqshı: «Biz islerimizdiń durıs sıylıǵın alamız: biraq bul Adam hesh qanday qátelik islemegen» (Luka 23:41) dep moyınladı.
Isenimimizdiń dáliyi
Hámme nárse jaqsı bolǵanda Qudaydı maqtap aytıw ańsat bolsa da, isenimimizdiń haqıyqatlıǵı tek ot penen dáliylleniwi múmkin – qımbatlı metaldı tazalaytuǵınlar sıyaqlı. Peter isenimniń tek quwǵınlanıw menen sınawdan ótkeninde haqıyqıy ekenligin úyretedi: «Isenińizdiń sınawı, joq bolatuǵın altınınan da qımbatlıraq bolǵanı ushın, ol ot penen sınalsa da, Isa Máshihtiń payda bolıwında maqtaw, húrmet hám dańqqa tabılıwı múmkin» (1 Peter 1:7). Quday bizge Qudaydıń dańqı ushın hár bir otlı sınawǵa shıdaw ushın miyrim bersin!
AZAP Matta 5:10-12-degi eki túrli quwǵınlanıw, ádalat ushın azap shegiw hám Máshix ushın azap shegiw eki túrli nárse. Ádalat másele bolǵanda, bul tek ǵana men bir noqatqa kelgenimde, eger men sol jerde turmasam hám azap shekpesem, meniń ar-namısım kir boladı. Bul hesh qanday Máshix ushın azap shegiw emes. Máshix ushın azap shegiw ápiwayı gúna másele emes, biraq ol Onıń miyrimi hám Onıń meniń júregime bolǵan talapları menen baylanıslı. Onıń haqıyqatına hám Onıń dańqına bolǵan qálew meni azapqa ushıratatuǵın belgili bir jolǵa alıp shıǵadı. Men tek ǵana Máshihiy retinde óz wazıypamdı orınlawım múmkin, biraq miyrim hesh qashan óz wazıypasın ápiwayı orınlaw menen qanaatlanbaydı. Quday saqlasın, biz tek ǵana wazıypaǵa baylanıslı bolıp, Onıń miyriminiń tasqınlıǵı ushın erkin bolmasaq. Bir jaǵdayda isenimli adam toqtap qaladı: eger ol turmasaq, gúna boladı. Ekinshi jaǵdayda Máshix ushın gúwalıq bar, hám miyrim Onıń atı ushın azap shegiwge layıq dep esaplawdan quwanısh beredi. —William Kelly, Matta haqqında kirispe lektsiyalar
