Facebook hám Qudaydıń Kitabı: Sociallıq Media hám Injil

Facebook hám Qudaydıń Kitabı

1953-jıldıń oktyabr ayında qısqa tolqınlı radio haqqında bir maqala «Boys’ Life» jurnalında basıldı. Maqalanıń avtorı Ken Boord qısqa tolqınlı radionıń ájayıp qásiyetlerin maqtaǵan edi, ol paydalanıwshılarǵa bir keshte, geyde bir neshe minut ishinde bes kontinent penen baylanıs ornatıwǵa múmkinshilik bergen. Bul sol waqıtta júdá qızıqlı bolıp kórindi! Londonnan Big Ben saattı urǵan dawısı yamasa Rimdegi Áwliye Pyotr shirkewiniń qońırawları; Baǵdad yamasa Egipetten kelgen dawıslar, yamasa Avstraliyadaǵı Kookaburra qusınıń shaqırıǵı – «pútkil dúnya qısqa tolqınlı radio arqalı qolıńızdıń ushında» dep, ol ıqlas penen jazǵan edi.

Zamanlar ózgerdi. Búgingi kúnde ósiwshi kóp jaslar qısqa tolqınlı radio haqqında esitpegen de bolıwı múmkin, biraq altmıs jıldan aslam waqıt burın onıń ájayıp qásiyetleri haqqında ıqlas penen oqıǵan balalar sıyaqlı, házirgi áwladtıń da «pútkil dúnya qolınıń ushında». Hár qıyday, dúnya global awılǵa aylandı, dúnyanıń basqa tárepindegi adam menen bir túymeni basıw arqalı baylanısıw múmkin boldı. Kompyuterler 1953-jılı Ken Boord jurnal oqıwshılarına «qısqa tolqınlı radionıń sıqırın» túsindirgen waqıtta derlik belgisiz edi. Kópshilik Alan Tyuringtiń 1936-jılı oylap tapqan qurılması – qaǵaz lentasına belgiler basatuǵın qurılma – yamasa 1943-jıldıń dekabr ayında kórsetilgen birinshi elektr programmalastırılatuǵın kompyuter Colossus haqqında esitpegen edi. Dáslepki kompyuterler Colossus atı kórsetip turǵanday úlken edi.

Sol dáslepki oylap tabıwlarǵa baylanıslı erisilgen jetiskenlikler haqqında kóp nárse jazıw múmkin. Búgingi kúnde dúnyaǵa belgili kompyuter óndiriwshisi Hewlett Packard, óziniń birinshi stol ústi kompyuterin 1968-jılı bazarda usına basladı. Intel birinshi mikroprotsessordı 1971-jılı usındı, al birinshi mikrokompyuter 1973-jılı 1,750 dollarǵa payda boldı!

Sol dáslepki kúnlerden baslap rawajlanıw tez boldı, Ken Boord sıyaqlı jazıwshılardı tań qaldıratuǵın texnologiyalıq jetiskenlikler menen. Qısqa tolqınlı radionıń ájayıp qásiyetleri, bir waqıtları úlken bólmeni toltırǵan awır kompyuterden de kóp nárse isley alatuǵın kishkene qol qurılmalarınıń rawajlanıwı aldında áhmiyetsiz bolıp qaldı. Haqıyqatında da «pútkil dúnya qolıńızdıń ushında» sózbe-sóz mániste! Biraq bul haqıyqatında da jaqsıma, biz soraymız? Bunday rawajlanıwlar jaqsıraq dúnyaǵa alıp keldi me? Olar bizge ruwxıy mániste járdem beredi me?

Hárdayım Soraw Astında

Aytsaq boladı, buzıq adamlar hárdayım oylap tabıwlarǵa gúman menen qaraǵan. Baspa mashinası oylap tabılǵanda, geybir adamlar onı jaman kórgen hám onı jaman dep atalǵan bolıwı ádewir múmkin. Biraq, keyinirek qarasaq, baspa mashinaları shaytannıń jumısın ilgeri súriw hám dúnyanı qudayǵa unamsız baspalar menen toltırıw ushın qollanılǵan bolsa da, olar Qudaydıń Sózin taratıw ushın da qollanılǵanın kóremiz. Tek ǵana Muqaddes Kitaptıń baspa nusqasın yamasa injil bukletin oqıw arqalı qansha adam máńgilik qutqarılǵanın esaplaw múmkin emes. Radio da sonday qabıl etilgen. Onıń dáslepki kúnlerinde geybir múminler radio (yamasa sol waqıtta «sımsız» dep atalǵan) qollanıwdan bas tartqan, sebebi olar onı shaytannıń quralı dep esaplaǵan. Biraq, radio Quday tárepinen injil xabarın taratıwda kúshli túrde qollanılǵan. Taǵı da, biz bul jerde, jer júzinde, bul oylap tabıw arqalı qansha adamnıń pátiya alǵanın hesh qashan bilmeymiz.

Televizor da qarastırılatuǵın basqa bir qural. Onıń qáwip-qáterleri bar bolsa da – radiodan da úlken bolıwı múmkin, sebebi siz tek ǵana esitpeysiz , bálkim kóresiz de – Rabbiy onı Óz maqsetlerinde qollanǵan. Bizge qoljetimli bolǵan jańa qurallar, mısalı Internet haqqında da dawısız sonday aytıladı. Adamnıń oylap tabıwlarınan jaqsılıq kelip shıǵıwı múmkinligin biykar etpewimiz kerek. Biraq, biz «hár nárse jaqsı» degen pozitsiyanı da qabıl etpewimiz kerek. «Muqaddes Kitap ne deydi?» (Romalılarǵa 4:3 KJV) bizdiń sorawımız bolıwı kerek. Bizge járdem bere alatuǵın principler bar-joqlıǵın kóriw áhmiyetli, sebebi adamzat oylap tabıwlarınan paydalanıp atırǵanda, biz ózimizdi qorshap turǵan dúnyaǵa uyqaslaspawımız kerek (Romalılarǵa 12:2). Bunı esapqa alǵanda, dúnyanı qolıńızdıń ushında ustap turıw qıyınshılıq tuwdıradı. Dúnyanıń usınatuǵın kóp nárseleri jaqsı emes hám biykar etiliwi kerek. Sonlıqtan, biz bul máselege Muqaddes Kitaptan geybir principlerdi qollanıwımız kerek.

Facebook

Facebook – bul júdá ataqlı hám biypul sociallıq tarmaq veb-saytı bolıp, dizimnen ótken paydalanıwshılarǵa profiller jaratıwǵa, xabarlar jiberiwge hám dosları menen baylanısta bolıwǵa múmkinshilik beredi. Ol 100 den artıq tilde qoljetimli. Hár bir aǵzanıń jeke profili hám «Divarı» bar, onda xabarlar qaldırıw hám súwretler kórsetiw múmkin. Interaktiv funkciyalar adamnıń «doslarına» kórgen nárselerine pikir bildiriwge múmkinshilik beredi. Paydalanıwshılar óz doslarına turaqlı status jańalanıwları arqalı qısqa xabarlar da tarata aladı. Sizdiń Facebook betińizge kiriw múmkinshiligi bar adamlar sizdiń súwretińizdi kórgeni yamasa pikirlerińizdi oqıǵanı ushın «unadı» túymesin basıw arqalı sizge bildire aladı. Marketing kózqarasınan, bul kúshli qural. Bir biznes basqa potencial klientlerge usınıs etetuǵın «unadı» sanı arqalı abırayǵa iye bola aladı.

Bulardıń hámmesinde bir qáte bar ma? Eger baspa mashinası, radio, televidenie hám Internettiń hámmesi jaqsı nátiyje beriw ushın qollanılsa, ne ushın Facebook basqasha bolıwı kerek? Sırttan qarasaq, basqasha bolmawı kerek, biraq qarastırılatuǵın geybir tereń principler bar.

Bunıń birinshisi, Facebook tiykarınan óz-ózinińashıq kórsetilgen kórinisi. Baspa, radio, televidenie hám Internettiń hámmesi ulıwmalıq qurallar. Facebook júdá basqasha, sebebi ol jeke adam ózin ilgeri súriwushın qollana alatuǵın jeke nárse. Paydalanıwshılar kóbinese Facebookta bólisetuǵın maǵlıwmatları haqqında saq bolıwǵa eskertiledi. Onıń aymaǵında túrli qáwip-qáterler bar, sonıń ishinde balalar menen doslasıp, olardı fizikalıq jaqtan zıyan etiwdi maqset etken adamlar da bar. Nátiyjede, jábir kórgenler – ul balalar hám qız balalar – óltirilgen. Biraq úlkenler hám balalar ushın óz qáwipsizligi haqqındaǵı ámeliy eskertiwden tısqarı, Rabbiy Isa Másihke ergen adamnıń ózin ilgeri súriwi durıs pa? Qutqarıwshı adamlarǵa Ózine eriwge shaqırǵanda óz-ózinińorınlanıwı haqqında sóylemedi. Kerisinshe, Ol óz-ózin biykar etiw, krestti kóteriw hám Ózine eriw zárúrligi haqqında sóyledi (Luka 9:23).

Ataqlılıq Dárejesi

Facebook – bul hesh kim bolmaǵanlardıń ataqlı bolıwına múmkinshilik beretuǵın qural. Ol júdá páklik penen qollanılıwı múmkin bolsa da, ádette emes. Haqıyqatında da, Facebook paydalanıwshıları óz profillerin turaqlı túrde jańalap turıwı hám óz súwretlerin kórsetiwleri kerek. Kamera aldında súwretke túsiw yamasa «selfie» (óz-ózin súwretke túsiriw) ádettegi ámeliyat. Kóriwshiler keyin kórgen nárselerin «unadı» dep basadı, bul súwretti jaylastırǵan adamnıń óz-ózin húrmetlew sezimin arttıradı.

Kishipeyillik – bul xristian pazıyleti, biraq kimdir óziniń sońǵı selfi súwreti ushın júz «unadı» alǵanın járiyalaǵanda, onıń qollap-quwatlanıwı múmkin emes. Bunday túrde qollanılǵanda, Facebook «maǵan qarań» degen óz-ózin ilgeri súriw quralına aylanadı. Bul súwretti jaylastırǵan adamǵa qarawǵa arziytuǵının bildiredi hám basqalardıń maqtawı arqalı maqullıq hám jaqsı sezim izlew quralı bolıp tabıladı. Bul qátema? Bunıń ornına, biz «Bul durıspa?» dep soraǵanımız durıs. Bul durıs emes, sebebi biz múminler Qutqarıwshıǵa – bizdiń úlgimizge – eremiz, Ol bul dúnyada ózi ushın hesh qanday alǵıs izlemedi. Eger biz Rabbiy Isaǵa ergenler bolsaq, Onıń húkimetine boysınıwǵa hám eski tábiyatqa unaytuǵın dúnya jollarınan bas tartıwǵa tayın bolıwımız kerek.

Facebooktan kelip shıǵatuǵın hám qarawǵa arziytuǵın basqa bir ózgeshelik – bul áhmiyetsiz detallar máseleleri. Menıń barlıq «doslarım» úyde súyikli tamaǵımdı jep dem alıp atırǵanımdı biliwi kerek pe? Bul haqıyqatında da men bólisiwim kerek bolǵan nárse me? Áhmiyetsiz postlar menen baylanıslı waqıt elementi bar. Basqa «doslardıń» ne islep atırǵanın yamasa bólisip atırǵanın baqlawǵa qansha waqıt biykarǵa sarplanıwı múmkin, paydalı isler menen shuǵıllanıwdıń ornına? Basqalardıń áhmiyetsiz islerin oqıw hám kóriw arqalı waqıttı biykarǵa sarplaǵannan góre, bir adam menen birge waqıt ótkiziw, olarǵa ruwxlandırıw yamasa járdem beriw paydalıraq bolmas pa edi? Facebook haqıyqıy jeke baylanıssız jasalma doslıqlardı jaratıwı múmkin.

Facebooktı qollanıw ushın kóbinese kórsetiletuǵın sebep – bul bir neshe adam menen bir waqıtta baylanısıw quralı ekenligi. Bul durıs bolıwı múmkin bolsa da, bul jalǵız qural emes. Elektron pochta arqalı bir neshe adamǵa maǵlıwmat jiberiw múmkin, ózine itibar tartıp, adamlarǵa ne islep atırǵanıńızdı «unadı» dep basıwǵa shaqırmastan.

Kompromiss

Qosımsha bir másele qarastırılıwı kerek. Múminler ushın Bibliyalıq standartlardı saqlaw áhmiyetli, biraq Facebooktı qollanıw arqalı, bálkim bilmey turıp, durıs bolmaǵan ámeliyatlardı qollap-quwatlaw múmkin. Tómendegi haqıyqıy ómirdegi scenariydi kóz aldıńızǵa keltiriń. Bir jas xristian Facebook arqalı qız dosı bar ekenligin ashıqlaydı. Qızdıń profilin kórip, onıń múmin emes ekenligi tez arada anıq boladı. Onıń Facebooktaǵı «dosları» qalay reakciya bildiredi? Keyinirek, bálkim, jas jigit nesie alıp úy satıp alǵanın járiyalaǵan. Ol hám onıń qız dosı úylenbey turıp úyde birge jasaytuǵını tez arada anıq boladı. Jas jigittiń xristian emes «dosları» onıń jańalanıwların oqıydı hám onıń sózlerin «unadı» dep basadı, sebebi olar onıń Muqaddes Kitapqa uyqas kelmeytuǵın minez-qulqında hesh qanday qáte kórmeydi. Biraq eger siz sol adamnıń xristian Facebook «dosı» bolsanız, qalay juwap beresiz? Siz:

Únsiz qalasız, qáte qádemdi qollap-quwatlamastan,

«Qayǵılı» emojiga basasız, onıń multfilm stili júzi juwaptıń ciddiligin tómenletedi,
Onıń postına juwap beresiz, onda basqa paydalanıwshılar sizdiń juwabıńızdı oqıy aladı, yamasa
Oǵan jeke xabar jiberip, onı Qudaydı húrmetleytuǵın nársege baǵıtlaydıńız ba?
Xristian Facebook paydalanıwshıları bunday mısal sıyaqlı máselelerde haqıyqıy qıyınshılıqqa dus keledi.

Qudaydıń Kitabı

Facebooktan góre ádewir áhmiyetli – Qudaydıń Kitabı – Injil. Ámeliy jaqtan ol bizge tek ózimizge ǵana qaramawdı, bálkim basqalardı da oylawdı úyretedi – hám biz bunı Facebookta olardı «unadı» dep basıw arqalı isley alamız dep oylawımız kerek emes! Muqaddes Kitaptıń tómendegi sózlerin qarastırıń:

Hesh nárse talas-tartıs yamasa maqtanısh arqalı islenbesin: bálkim kishipeyillik penen hár kim basqalardı ózinen jaqsıraq dep esaplasın. Hár kim óz nárselerine qaramasın, bálkim hár kim basqalardıń nárselerine de qarasın. Bul pikir sizde bolsın, ol Másih Isa da bar edi (Filipililerge 2:3-5).

Biz Másihniń «oyına» iye bolıwımız kerek. Ózimizge itibar tartıwdıń ornına, basqalardı oylawımız kerek. Rabbiy Isa haqqında sóylep, Yahya Shomıldırıwshı: «Ol ósiwi kerek, al men kemeyiwi kerekpen» (Yuhanna 3:30) dedi. Bul bizdiń «júzimiz» kórsetilmesin degen mánisti bildire me? Muqaddes Kitaptıń bir ayatı bul sorawǵa juwap bere aladı.

Biraq biz hámmemiz, ashıq júz benen Rabbiyıń dańqın aynada kórgen sıyaqlı, dańqtan dańqqa sol súwretke ózgertilemiz, Rabbiyıń Ruwxı arqalı (2 Korinflilerge 3:18).

Biz Rabbiy aldına kelgenimizde «ashıq júzge» iye bolıwımız kerek – ashıq, yaǵnıy Ol bizdiń ómirimizde islesin hám bizdi ózgertsin. Oǵan isenim menen qarawǵa waqıt sarplanıwı kerek. Biz Oǵan kózimizdi tiklegenimizde, Qudaydıń Muqaddes Ruwxı bizdi ózgertiwge hám bizdi Rabbiy Isaǵa kóbirek uqsas etiwge qábiletli. Bunday ózgeris Facebook usına alatuǵın hár qanday nárselerden jaqsıraq! GT

SOŃǴI ESKERTPE