Eger biz Qudaydıń erkin biliwimiz kerek bolsa, Rabbımız Isa Mesihtiń múbárek shaxsın esapqa alıw menen hesh nárse salıstırıla almaydı. Ol tolıq haqıyqatlıq penen bılay dep ayta alatuǵın edi:
“Men Seniń erkińdi orınlaw ushın keldim, ya Quday” (Evreylerge 10:9).
Qudaydıń erki jer júzinde orınlanıwı múmkin be, eger hár jerde adamlar Qudayǵa qarsı turıp, hár bir millette qozǵalań, shataqlıq hám buzılıw ústemlik etip atırǵan bolsa? Juwap qayǵılı, kishipeyil Insanda, sadıq, boysınıwshı, óziniń ápiwayı, turaqlı iseniminiń hár bir detalında Qudaydıń erkine berilgen, hám eń joqarı dárejede Ózin Golgota krestinde qurban etip, Qudaydıń san-sanaqsız gúnákarlar qutqarıwında dańqlanıwı ushın. Hár bir isenimlisiniń júregin jer júzindegi óziniń qısqa ómirinde Qudaydıń erkin orınlawǵa tereń umtılıwǵa shaqıratuǵın qanday obekt!
Onıń eń úlken islerdegi erki
Biz Qudaydıń erkin bile alamız ba? Kóplegen islerde, háwá; biraq biz bunı tek ǵana Qudaydıń Sózinde ashıq kórsetilgenindey tolıq bile alamız. Mısalı, biz hár bir haqıyqıy isenimlisiniń ulıwma perzentlik páziletine aldınnan belgilengenligin tolıq bile alamız.
“Onıń [Qudaydıń] erkininiń jaqsı maqsetine qaray” (Efesseliklerge 1:5).
Sonıń menen birge, Qudaydıń Shirkewine qatnıslı,
“Endi Quday aǵzalardı, olardıń hár birin denede Ózi qálegenindey jaylastırdı” (1 Korinfliklerge 12:18).
Onıń Sózi bunı járiyalaydı; sonlıqtan, biz bunı Qudaydıń tolıq erki dep bile alamız. Sol sıyaqlı, Qudaydıń basqa da kóplegen ullı páziletleri Onıń Sózinde isenimlilerge beriliwi járiyalanǵan. Ol biz ushın usınday ullı páziletti belgilegen Óz erki ekenligin ashıp berdi. Biz jaqsılıqqa tolıq bolǵan erktiń ullı dańqına, miyrimine hám sulıwlıǵına durıs quwanamız.
Bizdiń minez-qulqımızǵa qatnıslı Onıń erki
Ekinshi tárepten, Quday Óz erkin Óz Sózinde bizdiń ámeliy, kúndelikli turmısımızǵa tiyisli kóplegen islerge qatnıslı bildirgen. Biz Onıń minez-qulqımız qanday bolıwı kerek ekenligi haqqındaǵı bildirgen erkine quwanamız ba? Bul islerdi de biz tolıq bile alamız, mısalı,
“Bul Qudaydıń erki, sizdiń muqaddesleniwińiz: siz jınıslıq azǵınlıqtan saqlanıwıńız kerek.”
Kóplegen basqa jazıwlar bizge qanday minez-qulq durıs hám múnásip ekenligin anıq kórsetedi. Oqıw hám oylanıw arqalı bulardı jaqsı bileylik.
Álbette, bulardıń barlıǵında biz Qudaydıń erki neni ańlatatuǵının bile alamız, sebebi Quday bunı járiyalaǵan.
Rabbımız Isa Qudaydıń erkin bildi, biraq onnan da kóp, Ol Qudaydıń erkin orınladı. Sonlıqtan bizge Onıń óz awzınan bir sóz kerek:
“Eger kimde-kim Onıń (Qudaydıń) erkin orınlawdı qálese, ol táliymat haqqında, onıń Qudaydan ekenligi haqqında biledi” (Yuxanna 7:17).
Eger biz Qudaydıń erkin biliwdi qálesek, dáslep ne ushın ekenligin ózimizdi jiddiy sınap kóreylik. Biz onıń biz ushın qabıl etiletuǵın yamasa qabıl etilmeytuǵının anıqlawdı qáleymiz be? Yamasa biz Qudaydıń erkin ámelde qollanıwdı shın júrekten qáleymiz be? Álbette, Quday bizdiń niyetlerimizdi biledi. Izrail qaldıǵı Yeremiyaga Qudaydan sorawdı soraw ushın kelgenlerinde, olar oǵan Qudaydıń Sózi berilgende oǵan boysınatuǵınların ayttı (Yeremiya 42:5–6); biraq Quday olardıń júreklerinde aldap atırǵanın bildi (20-ayát), hám tek ózleriniń oylarına sáykes kelse ǵana boysınıwdı niyet etti.
Eger bizde Qudaydıń erkin orınlawǵa shın niyet bolmasa, yamasa hesh bolmaǵanda onı orınlawǵa tayın bolmasa, onda bizge Qudaydıń Sóziniń táliymatınıń bekkem isenimi hesh qashan berilmeydi. Eger biz Onıń erkin orınlawdı qálesek, biz táliymat haqqında, yaǵnıy táliymat haqqında bilemiz: ol biz ushın turmıslıq hám haqıyqıy boladı.
Onıń jeke tájiriybelerge qatnıslı erki
Biraq, Qudaydıń jazıwda Óz erkin anıq bildirilmegen bir taraw bar, hám bul hár bir isenimli ushın áhmiyetli másele. Bul bizdiń tájiriybemizge tiyisli, moral jaǵınan durıs yamasa nadurıs máseleler emes, al kerisinshe, payda bolǵan máseleler menen ne islew kerek, úy satıp alıw yamasa ijaraǵa alıw, basqa jerge kóshiw, belgili bir jerge yamasa belgili bir adamlarǵa barıw, belgili bir mashina satıp alıw, múhtáj bolǵan belgili bir adamǵa qalay járdem beriw, hám basqa da usınday kóplegen isler.
Bul islerge qatnıslı kóbinese óte unamlı bolǵanlar bar, mısalı, olar belgili bir jerge barıw Qudaydıń erki ekenligin bilemen dep aytadı. Biraq eger jazıwda bunı aytpasa, olar bunı aldınnan bilmeydi. Ne ushın olar basqalarǵa bunı bilemen dep aytıwı kerek? Bul tek ǵana ózleriniń boljawlı ayırıw kúshlerine bolǵan maqtanısh. Biz Yakup 4:13 te eskertilgenmiz:
usınday maqtanıshlıqlar jaman. Waqıt onıń Qudaydıń erki bolǵanın yamasa bolmaǵanın dálilleydi.
Rimliklerge 12:2 bizge Qudaydıń erkin durıs qabıllawda eń paydalı:
“Bul dúnyaǵa sáykes kelmeńler, al aqılıńızdı jańalaw arqalı ózgerińler, solay etip Qudaydıń jaqsı hám qabıl etiletuǵın hám kámil erkin dálillewińiz múmkin.”
Qudaydıń erkin biliw jaqsıraq pa, yamasa onı tájiriybede dálillew jaqsıraq pa? Álbette, ekinshisi! Biraq biz onı qalay dálillewimiz múmkin? Teris tárepten, dúnyaǵa sáykes kelmew arqalı: unamlı tárepten, aqıldı jańalaw arqalı ózgeriw arqalı. Dúnyanıń aqıllı háreketke qatnıslı principleri hámme waqıt maqsetke muwapıqlıq, materiallıq payda, házirgi qolaylıq. Eger bir adamǵa jıynalıstan uzaq jerde jaqsı aylıqlı qızıqlı jumıs usınılsa, eger ol dúnyaǵa sáykes kelse, ol onı tez qabıl etedi. Eger ol ózgergen bolsa, ol Rabbıdıń máplerin birinshi orınǵa qoyadı, sebebi onıń jańalanǵan aqılı Rabbıdıń kózqarasınan pikirleydi. Sonnan keyin ol Qudaydıń jaqsı hám qabıl etiletuǵın hám kámil erkin dálilleydi.
Bul turmıslıq prinsip. Eger bizdiń aqılımız usılayınsha jańalanǵan bolsa, biz Qudaydıń Sózin úyreniwge úyrenisemiz. Úlken islerde Qudaydıń erkin úyrenip atırǵanda, bul kishilew isler de bizdi Onıń erkine qatnıslı kóbirek ayırıwshı etedi. Sebebi biz onı oqıǵanımızda, Qudaydıń Sózi kóbinese bizdiń táliymatımız hám ruwxlandırıwımız ushın belgili bir máselelerge qatnıslı qollanılatuǵını túsiniledi, ásirese bizdiń júreklerimiz úyreniwge háreket etkenimizde.
Eger biz belgili bir másele boyınsha “háwá” yamasa “joq” dep tez sheshim qabıl etiwimiz kerek bolsa, ózimizdi jaqsılap sınaw aqıllıq boladı, solay etip eki juwapqa da razı bolamız. Sonnan keyin másele Rabbıdıń aldına qoyılsın. Ol qabıl etiletuǵın sheshimge qatnıslı tınıshlıq beriwge tolıq isenim bildiriwi múmkin. Ol kerisinshe sheshimge qatnıslı hesh qanday tınıshlıq bermewi múmkin. Biraq sol waqıtta da biz Rabbıdıń erki bul máselege qatnıslı ne ekenligin bilemiz dep aytpawımız kerek; biraq biz Oǵan isenim bildiriwimiz múmkin, Ol bizdiń Onıń erkin tájiriybede dálillewimizdi támiyinleydi.
Eger bir másele bir qansha waqıt dawamında háreket etse, Rabbı bunı bizdiń jánlerimizdi Onıń miyrimine bolǵan haqıyqıy isenim menen qozǵalǵan halda saqlawǵa ruxsat etiwi múmkin. Bul turaqlı namazdı, sonıń menen birge Onıń Sózin háreket máselelerin esapqa alıp oqıwdı talap etedi. Kóplegen jaǵdaylarda Sózdegi belgili bir isler júrekke Rabbıdıń erki ne bolıwı múmkinligin kórsetetuǵınday etip tásir etedi; hám solay etip adam Rabbı anıq jol kórsetedi degen tınısh isenimde tınıshlana aladı. Bul xızmetshiniń bala sıyaqlı isenim ornı.
Isenimli hámme waqıt Rabbı oǵan durıs jol kórsetiwge tolıq isenim bildiriwi múmkin degen ápiwayı isenimge iye bolsın. Bul qaysar óz-ózine isenimnen uzaq, panikada háreket etetuǵın sabırsızlıqtan da uzaq. Sebebi Quday Óz erkin orınlawda tınısh hám oylanǵan, hám Oǵan bolǵan isenim de tınıshlıq beredi.
Eger biz Qudaydıń erkin biliwdi qálesek, onı orınlawdı kóbirek qáleylik, hám sonlıqtan onıń qımbatlıǵın kúndelikli tájiriybede dálilleylik.
