DAWÍT Xalıqtı sanaw
«Dawıt Xudayǵa: «Xalıqtı sanawǵa buyrıq bergen men emes pe? Men gúna isledim hám jamanlıq qıldım; biraq bul qoylar ne isledi? Ya Rabbiy, meniń Xudayım, Seniń qolıń meniń ústimde hám meniń ákemniń úyinde bolsın; biraq Seniń xalqıń ústinde bolmasın, olarǵa apat kelmesin», — dedi». —1 Shejireler 21:17 KJV
Ulıwma alǵanda, Samuel hám Patshalar kitapları patshalarǵa hám xalıqqa Xuday aldında juwapkerlikti júkleydi, al Shejireler Xudaydıń meyirimli niyetlerin yamasa rejesin basım kórsetedi. Sonıń ushın Shejireler Sauldiń tariyxın 1 Samuelde berilgen maǵlıwmatlar menen salıstırǵanda, tek birneshe ayatta ǵana aytıp ótedi. Ol xalıqtıń tańlawı edi, biraq Xudaydıń niyetindegi adam emes edi.
Dawıt Xudaydıń júregine jaqın adam edi (1 Samuel 13:14). Biraq, ol ele de Rabbiy aldında juwapker edi, hám 1 hám 2 Samuel bizge onıń tariyxınıń bul tárepin kórsetedi. Sauldan ayrıqsha, Xudaydıń meyirimi Dawıttıń túrli qáte-kemshiliklerinen keyin qayta tikleniwinde kórinedi. Biz, isenim etiwshiler sıpatında, kúnden-kúnge turmısımızda úlken bolǵan bul meyirim ushın qansha shúkirshilik etsek te az!
Biz bul nárselerdi aytıp ótemiz, sebebi kóp xristianlar Shejirelerdiń Samuel hám Patshalardıń tek ǵana qaytalawı ma dep oylanadı. Biz aytqanlarımız benen oqıwshılarımız Xudaydıń ájayıp kitabı: bizdiń Bibliyamızdaǵı úlken niyetten kóbirek nárse kóredi dep úmit etemiz.
Bul kitaplardıń ózgeshe xarakteri Dawıttıń Sauldan qashıp Filist patshasına barıwdaǵı qáte-kemshiligi (1 Samuel 27) hám onıń zınaqorlıq hám adam óltiriw sıyaqlı úlken gúnaları (2 Samuel 11) 1 Shejirelerde nege aytılmay qalǵanın túsindiredi. Biraq, onıń xalıqtı sanawdaǵı basqa úlken gúnası bul kitapta jazılǵan, hám biz durıs túrde: «Nege?» dep sorawımız múmkin.
Kim sanawdı basladı?
Bizdiń birinshi sorawımız tábiyiy túrde: «Dawıttı xalıqtı sanawǵa kim háreketlendirdi?» degen bolıwı múmkin. 2 Samuel 24:1 de bizge Rabbiy Dawıttı xalıqtı sanawǵa háreketlendirdi dep aytılǵan, biraq 1 Shejireler 21:1 bizge Shaytan Dawıttı bunı islewge háreketlendirdi dep aytadı. Qayshılıq bar ma? Joq, eki esap ta, álbette, haqıyqat.
2 Samuelge qaraǵanda, xalıq arasında Rabbiyge qarsı qáháretti qozǵaǵan jańa qáte-kemshilik bar edi. Ol Dawıttı xalıqtı sanawǵa háreketlendirdi, solay etip olarǵa jazıq túsedi. Bul Dawıttıń ózi húkimranlıq etken patshalıqtıń qansha úlken ekenligin bilmekshi bolǵan maqtanıshın da ashıp berdi. Dawıt ta, onıń xalqı da Rabbiy tártibin talap etetuǵın jaǵdayda edi.
Ekinshi Shejireler bizge Dawıttı xalıqtı sanawǵa Shaytan qozǵaǵanın aytadı. Shaytan Rabbiy maqsetin ámelge asırıw ushın qollanılǵan qural edi, biraq ol Dawıttı háreketlendiriwde óziniń jaman niyetine iye ekenligi gúmansız. Shaytan Xudaydıń bereket maqsetlerin toqtatıwǵa umtıldı. Biz 1 Patshalar 22:19-23 te usıǵan uqsas esaptı tabamız, onda Rabbiy Ahabtıń payǵambarlarınıń awzındaǵı jalǵan ruxtı sol jaman patshanı joq etiwge baslaw ushın qollandı.
Joab Patsha Dawıttı ayıpladı
Dawıt Joabqa hám xalıq basshılarına barıp Izraildi sanawdı buyırdı, solay etip ol óz áskeriniń sanın biledi (1 Shejireler 21:2-3,5). Onıń basqa gúnaları kózdiń qumarlıǵı hám tánniń qumarlıǵı menen kóbirek baylanıslı bolsa da, bul jerde biz turmıstıń maqtanıshın kóremiz (1 Yuhanna 2:16). Sol waqıtqa shekem Dawıt hárdayım kishipeyil edi. Bul mısalı arqalı biz hesh qashan ózimizge isenbeytuǵınımızdı úyrenemiz.
Rabbiyde ósken sayın, biz gúnaǵa kóbirek beyim bolǵan ázzilik tarawların tabamız, hám biz olarda ózimizdi durıs qorǵawımız kerek. Biraq, biz ózimizdi qáwipsiz dep oylaǵan basqa tarawlarda hesh qashan qorǵanıwımızdı túsirmeyik, sebebi biz sol jerde, qorǵanıwsız bir waqıtta jıǵılıwımız múmkin. «Kim turıppan dep oylasa, jıǵılıp qalmawı ushın saq bolsın» (1 Korinfliler 10:12).
Biz bunı da esletip ótiwimiz kerek, Joab dúnyalıq, ózin-ózi izleytuǵın adam bolsa da, ol Dawıttı bul rejege qatnıslı durıs ayıpladı: «Rabbiy Óz xalqın júz ese kóbeytsin; biraq, meniń húkimdarı patsha, olar barlıǵı meniń húkimdarıń qulları emes pe? Nege onda meniń húkimdarıń bul nárseni talap etedi? Nege ol Izrail ushın gúna sebebi boladı?» (1 Shejireler 21:3). Bul Dawıttı toqtap, ne islemekshi ekenligin oylawǵa májbúr etiw kerek edi! Biraq, ókinishke oray, biz oqıymız: «Biraq patshanıń sózi Joabqa qarsı turdı» (4-ayat).
Dawıttıń moyınlawı hám tańlawı
Biz Shıǵıw 30:12-16 da oqıymız, xalıq sanalǵan sayın gúna ushın gúmis tólem pulı jıynalıwı kerek edi – Xudaydıń xalqı arasında sanalǵan hár bir adam ushın qutqarıwdıń zárúrligi haqqında esletpe. Dawıt bul tólem pulın jıynamaǵan. Biz oqıymız, «Xuday bul nársege narazı boldı» (1 Shejireler 21:7), hám qandaydır belgisiz túrde Dawıt Izraildi urıwǵa yamasa soqqı beriwge Xuday baslaǵanın túsingen bolıwı kerek.
Dawıt dárhal óz gúnasın moyınladı hám moyınladı. Jazıqlaw tayaǵı bizdiń kózimizdi gúnalarımızǵa qansha tez ashadi! Turmısımızdaǵı barlıq sınawlar hám qıyınshılıqlar gúna sebepli emes, biraq biz isenemiz, Ayup sıyaqlı, Rabbiy bizge hár bir sınaw hám júkte úyretiwge nársege iye. Biz bunday waqıtlarda Onıń bizge ne aytqısın kelgenin tıńlaw ushın tıńlawshı qulaqqa iye bolıwımız kerek. «Sóyle, Rabbiy, sebebi Seniń qulıń tıńlaydı» (1 Samuel 3:9) hárdayım bizdiń pozitsiyamız bolıwı kerek.
Rabbiy, payǵambar Gad arqalı, Dawıtqa onıń gúnası ushın úsh múmkinshilik usındı: úsh jıl ashlıq, dushpanları aldında úsh ay qashıw yamasa jerde úsh kún kesellik, Rabbiy perishtesi xalıqtı urǵan waqıtta (1 Shejireler 21:9-12). Biz Dawıttıń juwabında onıń Xudaydıń júregin bilgenin kóremiz: «Endi Rabbiy qolına túsip qalayın; sebebi Onıń meyirimleri óte úlken: biraq adam qolına túsip qalmayın» (13-ayat). Adam qolına túsip qalǵannan góre Xuday qolına túsip qalǵan jaqsı!
Dawam etip, biz Xudaydıń meyirimi haqqındaǵı Injildi súwretleytuǵın kem degende úsh nárseni tabamız.
Ierusalimdi saqlaw ushın Xudaydıń suverenli meyirimi
1 Shejireler 21:15 te aytılǵan: «Hám Xuday Ierusalimdi joq etiw ushın perishte jiberdi: hám ol joq etip atırǵanda, Rabbiy kórdi, hám Ol jamanlıqtan ókindi, hám joq etken perishtege: «Jetkilikli, endi qolıńdı toqtat», — dedi. Hám Rabbiy perishtesi Yebuslı Ornanıń dán basatuǵın jeriniń janında turdı». Bizdiń birinshi nársemiz sıpatında, biz Xudaydıń suverenli meyirimi Ierusalimdi saqlaw ushın aralastı. Basqa birew aytqan, Xuday hárdayım Óziniń kim ekenligine qaytadı, hám bul meyirim. Meyirim - bul Xudaydıń Óziniń kim ekenligine hám Óz júreginde ne bar ekenligine qaray háreket etiw, bizdiń kim ekenligimizge hám bizdiń júregimizde ne bar ekenligine qaray emes. Bul Xudaydıń múnásip bolmaǵan hám kútilmegen jaqsılıqta háreket etiw. Solay etip búgin de biz ushın, «sebebi barlıq adamlar ushın qutqarıwdı alıp keletuǵın Xudaydıń meyirimi payda boldı» (Titus 2:11 JND).
Bul meyirim qashan keldi? Biz onı soraganimizda yamasa oǵan múnásip bolǵanımızda ma? Joq. Rimliklerge 5:8 bizge aytadı: «biz ele gúnákar bolǵanımızda, Másih biz ushın óldi» (KJV). Sol sıyaqlı, perishte Ierusalimdi, Dawıttıń patshalıq qalasın joq etiwge tayarlanǵanda, Xuday, Óziniń suverenli meyirimi hám rahm-shápáátinde, perishteniń qolın toqtatıw ushın aralastı.
Dawıt Arashashı
Ekinshi nársemiz, biz bul waqıyalarda Dawıttı arashashı sıpatında kóremiz. Ol Ierusalim ústine sozılǵan qılıshtı kórdi hám, gúya, Xuday menen xalıq arasında turıp, Xudaydıń qolı óz ústinde bolıwın hám xalıqtıń saqlanıwın soradı. 1 Shejireler 21:16-17 ni oqıń: «Hám Dawıt kózlerin kóterip, Rabbiy perishtesiniń jer menen aspan arasında turǵanın, hám onıń qılıshınıń qolında súyrelip, Ierusalim ústine sozılǵanın kórdi. Hám Dawıt hám aqsakallar, qap kiyim kiyip, júzleri menen jıǵıldı. Hám Dawıt Xudayǵa: «Xalıqtı sanawǵa buyrıq bergen men emes pe? Men gúna isledim hám jamanlıq qıldım; biraq bul qoylar ne isledi? Ya Rabbiy, meniń Xudayım, Seniń qolıń meniń ústimde hám meniń ákemniń úyinde bolsın; biraq Seniń xalqıń ústinde bolmasın, olar urılmasın», — dedi» (JND).
Dawıt Eski Ahıtta ózlerin xalıq ornına jazıqlawǵa usınǵan eki adamnıń biri. Ekinshisi Shıǵıw 32:31-32 degi Musa. Biraq, Dawıt ta, Musa da Xuday talap etken gúnásız Arashashı emes edi: «Seniń qolıń meniń ústimde bolsın». Tek bir bereketli Adam, bizdiń Rabbiy Isa Másih, Óz xalqı ushın Orınbasar sıpatında Xudaydıń qolınıń Ózine qarsı bolıwınıń mánisin kótere aladı. Ol Xudaydıń oyları boyınsha kámil Arashashı. «Sebebi bir Xuday bar, hám Xuday menen adamlar arasında bir Arashashı bar, Adam Isa Másih; Ol Ózin barlıq ushın tólem etip berdi» (1 Timotiy 2:5-6 KJV). Ol haqıyqıy «Kún adamı» – «Arashashı» yamasa «Tóreshi» ushın basqa sóz – Ayup Onıń qolın Xudayǵa da, adamǵa da qoyıwın izlegen (Ayup 9:33).
Qurbanlıq orın hám qurbanlıq
1 Shejireler 21:18,26 bizdi úshinshi nársemizge alıp keledi: qurbanlıq orın hám qurbanlıqtıń támiyinleniwi. Ayatta aytılǵan: «Sonda Rabbiy perishtesi Gadqa Dawıtqa aytıwdı buyırdı, Dawıt barıp, Yebuslı Ornanıń dán basatuǵın jerinde Rabbiy ushın qurbanlıq orın ornatsın ... Hám Dawıt sol jerde Rabbiy ushın qurbanlıq orın qurıp, kúydirilgen qurbanlıqlar hám tınıshlıq qurbanlıqların usındı, hám Rabbiyge shaqırdı; hám Ol oǵan aspanan kúydirilgen qurbanlıq orınında ot penen juwap berdi».
Qurbanlıq orın da, qurbanlıq ta bizdiń bereketli Rabbiy Isa Másih haqqında sóyleydi. Matta 23:19 da Rabbiy Isa qurbanlıq orınnıń qurbanlıqtan úlken ekenligin kórsetedi. Biz Bibliyadaǵı qurbanlıq orınlardı, ásirese shatır menen baylanıslı qurbanlıq orınlardı úyrensek, olar ásirese Másihniń shaxsı haqqında sóyleydi, al qurbanlıqlar Onıń jumısı haqqında sóyleydi.
Dawıtqa payǵambar Gad tárepinen Yebuslı Ornanıń dán basatuǵın jerinde qurbanlıq orın qurıw buyırıldı, bul jerde saman biydaydan ajıratılıp taslanatuǵın orın edi. Bul ayırıwshı jazıqlaw haqqında sóyleydi. Biz múnásip bolǵan jazıqlaw ornında tura alatuǵın tek bir, ájayıp Adam bar: bizdiń Rabbiy Isa Másih!
Sonda biz oqıymız, Dawıt qurbanlıq orınında kúydirilgen qurbanlıqlar hám tınıshlıq qurbanlıqların usındı. Kúydirilgen qurbanlıq pútkilley Xuday ushın edi hám pútkilley qurbanlıq orınında usınıldı (Levitler 1:1-17). Bul bizdiń Rabbiy Isanı hárdayım Ákege jaǵımlı bolǵan nárselerdi islegen, hám Ózin «biz ushın Xudayǵa jaǵımlı iyisli qurbanlıq hám usınıs» etip usınǵan Adam sıpatında súwretleydi (Efessler 5:2).
Tınıshlıq qurbanlıǵı geyde «doslıq qurbanlıǵı» dep ataladı. Bul Rabbiy Isanıń jumısın bizdi Xuday menen birlesiwge alıp kelgen nárse sıpatında súwretleydi (1 Yuhanna 1:3). Mefiboset sıyaqlı, biz de Patshanıń ulı sıpatında Patshanıń dásturxanında otırıwǵa alıp kelindik (2 Samuel 9:11). Tınıshlıq qurbanlıǵında Xuday ushın, ruxaniy ushın, qurbanlıq alıp kelgen adam ushın hám onıń pútkil shańaraǵı ushın bir bólek bar edi. Kim taza bolsa, sol onnan paydalana alatuǵın edi (Levitler 3:11, 7:11-34).
Perishte Dawıt qurbanlıqlardı usınǵanda óz qılıshın jıynawǵa buyırıldı. Túrde, jazıqlaw xalıqqa emes, qurbanlıqqa túsip qaldı. Biz ushın, biz haywan qurbanlıǵına emes, al Rabbiy Isa Másihniń xochta bir mártegi hám máńgilik qurbanlıǵına súyenemiz. «Sebebi bir usınıs penen Ol muqaddes etilgenlerdi máńgilikke kámil etken» (Evreylerge 10:14).
Xudaydıń niyetleri – keleshektegi ibadatxana ornı
Biz endi maqalamızda burın soraganimiz sorawǵa qaytamız. Eger Shejireler kitapları Xudaydıń meyirim niyetlerin basım kórsetse, hám sonlıqtan Dawıttıń kóp qáte-kemshiliklerin qaldırsa, nege onıń xalıqtı sanaw gúnası bul kitapqa kiritilgen? Biz Sulaymannıń húkimranlıǵına kelgenimizde juwaptı tabamız: «Sonda Sulayman Ierusalimde Moriya tawında Rabbiy úyin qurıwdı basladı, bul jerde Rabbiy onıń ákesi Dawıtqa kórindi, Dawıt Yebuslı Ornanıń dán basatuǵın jerinde tayarlaǵan orında» (2 Shejireler 3:1).
Ibadatxana, Rabbiy úyi, Moriya tawında, Dawıt xalıqtı sanagannan keyin burın qurbanlıq orın qurǵan dál sol jerde qurılıwı kerek edi. Bul orın sol qurbanlıq arqalı belgilengen edi. Biz Xudayımızdıń jollarında tańlanıwımız múmkin, biraq gimn jazıwshısı aytqanday, «Ol barlıq gúnalarımızdan úlken». Ol hár bir nárseni Óz maqsetine xızmet etiwge qábiletli.
Bul, álbette, bizdiń gúnálarımızdı aqlaǵan joq. Dawıttıń xalıqtı sanaw gúnası sebepli jetpis mıń Izraillik óldi. Gúná haqqında hesh qashan jeńil oylamaylıq! Ózimiz ushın, biz kóbinese ne eksek, sonı oramız (Galatiyalılarǵa 6:7-8), hám bul ashshı tájiriybe arqalı. Biraq, bizdiń Xudayımızdıń ullılıǵına quwanayıq hám tańlanayıq, Ol bizdiń gúnálarımızdıń wayranlıǵınan Óz maqsetin orınlay aladı. Biz bunı Golgota xochında tolıq kóremiz. Adamnıń gúnası bunday qorqınıshlı túrde – Xudaydıń Ulıwın xochqa qadaqlaw arqalı – qashan ashıldı?
Biraq, bizdiń Xudayımız sol xochtan qanday dańqlı nátiyjeler alıp keldi. Ol, álbette, Óziniń muhabbat ekenligin járiyalaǵan (Rimliklerge 5:8). Biz Másihniń Ózin biz ushın bergeni arqalı keshirildik hám aqlandıq (Efesslerge 1:7). «Bul jerde Xudaydıń bizge bolǵan muhabbatı kórsetildi, sebebi Xuday Óziniń jalǵız tuwılǵan Ulıwın dúnyaǵa jiberdi, solay etip biz Ol arqalı jasay alayıq. Bul jerde muhabbat bar, biz Xudaydı súygenimiz ushın emes, al Ol bizdi súygeni ushın, hám Óz Ulıwın bizdiń gúnálarımız ushın tólem [qanaatlanıw] bolıwǵa jiberdi» (1 Yuhanna 4:9-10).
Xuday Óz maqsetlerin orınlaydı
Xudaydıń maqsetleri gúna tárepinen toqtatılmaydı hám toqtatılmaydı dep ruwxlanayıq. Biz Onıń bul dúnyada húkimranlıq etken waqıtta Óz Ulıwın dańqlaw ushın úlken maqsetin qarastıramız ba yamasa Onıń hár birimiz ushın jeke qálewlerin oylaymız ba, Ol Óz oyların hám rejelerin ámelge asıratuǵını ushın qansha shúkirshilik etsek te az. «Rabbiydiń niyetleri máńgilikke turadı, Onıń júreginiń oyları barlıq áwladlarǵa» (Zabur 33:11).
Biz kórgenimizdey, bul bizdiń gúnálarımızdı aqlaǵan joq, hám 2 Samuel bizge Dawıttıń ózi ómiriniń qalǵan bóleginde óz gúnálarınıń aqıbetlerin qalay orǵanın kórsetedi. Biraq, Xuday barlıq gúnálarımız hám qáte-kemshiliklerimizden joqarı. Onıń bereket maqsetleri orınlanadı .
